การจัดสรรกำไร-โดยตั้งรองตาม

การบญั ชีบรษิ ทั จากดั
การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอนื่

การจดั สรรกาไร

เม่ือบรษิ ทั จดั ทางบกาไรขาดทนุ ซง่ึ แสดงผลการดาเนินงานของกจิ การประจาปีแลว้

จะโอนกาไรสุทธหิ รอื ขาดทนุ สุทธเิ ขา้ บญั ชกี าไรขาดทนุ ดงั น้ี

1. ถา้ มกี าไรสุทธิ

เดบติ กาไรขาดทนุ XX

เครดติ กาไรสะสม XX

2. ถา้ ขาดทนุ สุทธิ

เดบติ กาไรสะสม XX

เครดติ กาไรขาดทนุ XX

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอนื่

การจดั สรรกาไรสะสม คอื การแบง่ กาไรสะสมใหแ้ กผ่ ูถ้ ือหุน้ ในรูปของเงินปันผล และตงั้
สารองตามทกี่ ฎหมายกาหนด ถา้ มีเหลอื ก็จะตง้ั เป็นสารองตา่ ง ๆ กาไรสะสมทเ่ี หลือก็จะ
สะสมไวป้ ีตอ่ ไป
การจดั สรรกาไรสะสม เป็นการกนั กาไรสะสมไว้ เพ่ือ
1. การตง้ั สารองตา่ ง ๆ
2. การจา่ ยเงินปันผล

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การตง้ั สารองต่าง ๆ
สารอง (Reserve) คอื จานวนเงนิ ทก่ี นั ออกจากบญั ชกี าไรสะสม เพ่ือตง้ั เป็นสารองตา่ ง ๆ
จาแนกตามวตั ถุประสงค์ 3 ประเภท คอื
1. การตง้ั สารองตามกฎหมาย ซงึ่ กฏหมายกาหนดใหท้ กุ ครง้ั ทม่ี ีการประกาศจา่ ยเงนิ ปันผล
ตอ้ งจดั สรรสารองตามกฏหมายอยา่ งนอ้ ยในยสี่ บิ สว่ นของกาไรสุทธิ จนกวา่ ทนุ สารองนน้ั จะมี
จานวนถึง 1 ใน 10 ของจานวนทนุ ของบรษิ ทั หรอื มากกวา่ นน้ั แลว้ แตจ่ ะกาหนดไวใ้ น
ขอ้ บงั คบั ของบรษิ ทั (ตงั้ สารองรอ้ ยละ 5 ของกาไรสุทธปิ ระจาปีจนกวา่ จะครบรอ้ ยละ 100 ของ
ทนุ จดทะเบียน)

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การตง้ั สารองต่าง ๆ

2. การตงั้ สารองตามขอ้ ผกู พนั ซง่ึ ตามมตขิ องคณะกรรมการบรษิ ทั ใหจ้ ดั สรรกาไรสะสมสว่ น

หน่ึงไวเ้ ป็นสารองตามขอ้ ตกลงของเจา้ หน้ี เชน่ สารองเพื่อไถถ่ อนหุน้ หู้ สารองเพ่ือไถ่ถอนหุน้

บุรมิ สทิ ธิ

3. การตงั้ สารองตามนโยบาย ซงึ่ ตง้ั ตามนโยบายของคณะกรรมการบรษิ ทั ใหจ้ ดั สรรกาไร

สะสมสว่ นหนึ่วเพื่อวตั ถุประสงคใ์ นการดาเนินงาน เชน่ สารองเพ่ือรบั ผลขาดทนุ ในภายหนา้

สารองเพื่อการขยายงาน สารองเพ่ือรกั ษาระดบั เงนิ ปันผล

การบนั ทึกบญั ชเี กย่ี วกบั การตงั้ สารองต่าง ๆ

เดบติ กาไรสะสม XX

เครดติ สารอง... XX

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอนื่

การจา่ ยเงนิ ปันผล
เงนิ ปันผล คอื เงนิ จากผลกาไรท่ีบรษิ ทั ไดม้ าจากการดาเนนิ งานซงึ่ จา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หุน้ ตามส่วนท่ผี ูถ้ อื หุน้ ได้
สง่ ใชค้ ่าหนุ้ แลว้ โดยการจา่ ยเงนิ ปันผลมีหลกั เกณฑด์ งั น้ี
1. ตอ้ งมีมติที่ประชมุ ใหญ่จงึ จะประกาศจา่ ยเงนิ ปันผล
2. จะจา่ ยเงนิ ปันผลไดเ้ มื่อบรษิ ทั มียอดเครดติ ในบญั ชกี าไรสะสม แมว้ ่าปี ใดจะเกดิ ขาดทุนกต็ าม ก็

สามารถจา่ ยเงนิ ปันผลได้ ถา้ กาไรสะสมปี ก่อนๆ มีจานวนเงนิ เพยี งพอ
3. การจา่ ยเงนิ ปันผลตอ้ งคดิ ตามส่วนที่ไดส้ ่งใชค้ ่าหุน้ แลว้ ในหุน้ หนงึ่ ๆ เวน้ แต่จะไดต้ กลงกนั ไวเ้ ป็ น

อย่างอน่ื ในเรอ่ื งหุน้ บุรมิ สทิ ธิ
4. การประกาศจา่ ยเงนิ ปันผลทุกครงั้ ตอ้ งจดั สรรกาไรสะสมไวเ้ ป็ นทุนสารองตามกฎหมาย รอ้ ยละ 5

ของกาไรสทุ ธิจนกว่าจะมีทุนสารองรอ้ ยละ 10 ของทุนจดทะเบยี นหรอื มากกว่า แลว้ แต่จะตกลงเป็ น
ขอ้ บงั คบั ของบรษิ ทั ในกรณที ่ีมีสว่ นเกินมูลค่าหุน้ กฏหมายใหถ้ อื ส่วนเกนิ มูลค่าหนุ้ เป็ นส่วนหนึง่ ของ
ทุนสารองตามกฏหมายดว้ ย

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การจา่ ยเงนิ ปันผล
5. การประกาศจา่ ยเงนิ ปันผลตอ้ งโฆษณาในหนงั สอื พมิ พฉ์ บบั หนึง่ สองครง้ั เป็ นอย่างนอ้ ย หรอื สง่

จดหมายไปยงั ผูถ้ อื หนุ้ ทุกคน
6. คณะกรรมการอาจตกลงใหจ้ า่ ยเงนิ ปันผลระหว่างกาลเป็ นครงั้ คราวก็ได้ ถา้ มีกาไรพอสมควรที่จะจา่ ย

ก่อนกาหนดจา่ ยเงนิ ปันผลประจาปี
7. เงนิ ปันผลทคี่ า้ งจา่ ยจะคดิ ดอกเบ้ยี จากบรษิ ทั ไม่ได้

การจา่ ยเงนิ ปันมี 4 วิธี คอื
(1) จา่ ยปันผลเป็ นเงนิ สด
(2) จา่ ยปันผลเป็ นหนุ้
(3) จา่ ยปันผลเป็ นตวั๋ เงนิ จา่ ย
(4) จา่ ยปันผลเป็ นสนิ ทรพั ยอ์ น่ื

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอนื่

ในการจา่ ยเงนิ ปันผลเป็ นเงนิ สด จะมีวนั สาคญั ทีเ่ กย่ี วขอ้ งกบั การจา่ ยเงนิ ปันผล คอื

1. วนั ประกาศจา่ ยเงินผล คอื วนั ทค่ี ณะกรรมการประกาศจา่ ยเงินปันผล ถา้ บรษิ ทั มีนโยบายแน่นอนใน
การจา่ ยเงินปันผลในอตั ราทส่ี มา่ เสมอทกุ ปี กก็จะสามารถประกาศจา่ ยเงินปันผลในวนั ส้นิ ปีไดท้ นั ที

2. วนั ปิดรายชอ่ื ผูม้ ีสทิ ธิรบั เงินปันผล จะปิดรายชอื่ หลงั ประกาศจา่ ย 2-3 สปั ดาห์ ไม่มีการบนั ทกึ บญั ชี
3. วนั จา่ ยเงินปันผล คอื วนั หลงั จากทมี่ ีการประกาศจา่ ยเงินปันผลแลว้ ผถู้ ือหนุ้ จะมารบั เงินปันผลจาก

บรษิ ทั ตามวนั และเวลาทบี่ รษิ ทั แจง้ ใหท้ ราบ ซงึ่ จะเป็นวนั หลงั จากวนั ทปี่ ระกาศการจา่ ยเงินปันผลไป
แลว้ ประมาณ 1-4 สปั ดาห์

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

ในกรณที ี่บรษิ ทั มีผูถ้ อื หนุ้ 2 ชนดิ คอื หนุ้ สามญั และหนุ้ บรุ มิ สทิ ธิ ผูถ้ อื หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิจะมีสทิ ธิพเิ ศษ
เกยี่ วกบั การรบั เงนิ ปันผลก่อนผูถ้ อื หุน้ สามญั สทิ ธิพเิ ศษของผูถ้ อื หุน้ บรุ มิ สทิ ธิเกยี่ วกบั การรบั เงนิ ปันผล
อาจจาแนกได้ 4 ประเภท คอื
1. หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิประเภทไม่สะสมและไม่ร่วมรบั ผูถ้ อื หนุ้ ชนดิ น้จี ะไดร้ บั เงินปันผลตามอตั ราท่ีระบไุ ว้

เฉพาะปี ที่ระบไุ วเ้ ฉพาะปี ทปี่ ระกาศจา่ ยเท่านน้ั เงนิ ปันผลทเ่ี หลอื ทง้ั หมดจงึ จะปันผลใหแ้ ก่ผูถ้ อื หนุ้
สามญั
2. หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิประเภทสะสมและไม่ร่วมรบั ผูถ้ อื หนุ้ ชนดิ น้จี ะไดร้ บั เงนิ ปั นผลในปี ท่ีบรษิ ทั ยงั มิได้
ประกาศจา่ ยเป็ นการยอ้ นหลงั ก่อน และถา้ มีเงนิ ปันผลเหลอื ใหน้ ามาจา่ ยแก่ผูถ้ ือหนุ้ บรุ มิ สทิ ธิ
สาหรบั ปี ท่ปี ระกาศจา่ ยปี ปัจจบุ นั อกี ตามอตั ราท่รี ะบไุ ว้ ถา้ มีเงนิ ปันผลเหลอื เท่าใดจงึ จะจา่ ยเงนิ ปัน
ผลใหแ้ ก่ผูถ้ อื หนุ้ สามญั

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

3. หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิประเภทไม่สะสมแต่ร่วมรบั บรษิ ทั จะจา่ ยตามลาดบั ดงั น้ี
3.1 จา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หุน้ บุรมิ สทิ ธิ สาหรบั ปี ท่ีประกาศจา่ ยเงนิ ปันผลตามอตั ราทร่ี ะบไุ ว้
3.2 ถา้ มีเงนิ ปันผลเหลอื จงึ จะจา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หนุ้ สามญั ในอตั ราเดยี วกนั กบั ทผี่ ูถ้ อื หนุ้ บุรมิ สทิ ธิ
ไดร้ บั โดยจา่ ยตามมูลค่าของหนุ้ สามญั ท่ีชาระเงนิ แลว้
3.3 ถา้ ยงั มีเงนิ เหลอื อกี จะนามาร่วมรบั โดยแบ่งจา่ ยใหก้ บั ผูถ้ อื หนุ้ ทงั้ 2 ชนดิ ตามอตั ราส่วน
ทุน (ตามมูลค่าหนุ้ ทง้ั 2 ชนดิ )

4. หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิประเภทสะสมและร่วมรบั บรษิ ทั จะจา่ ยตามลาดบั ดงั น้ี
4.1 จา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หุน้ บุรมิ สทิ ธิ ตามอตั ราที่ระบุไวส้ าหรบั ปี ที่บรษิ ทั ยงั มิไดป้ ระกาศจา่ ยเงนิ ปันผล (ปี ทค่ี า้ งจา่ ย)
4.2 จา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หนุ้ บรุ มิ สทิ ธิ สาหรบั ปี ที่ประกาศจา่ ยเงนิ ปันผลตามอตั ราท่รี ะบไุ ว้
4.3 ถา้ มีเงนิ ปันผลเหลอื จงึ จะจา่ ยใหแ้ ก่ผูถ้ อื หนุ้ สามญั ในอตั ราเดยี วกนั กบั ท่ผี ูถ้ อื หนุ้ บุรมิ สทิ ธิไดร้ บั โดยจา่ ยตามมูลค่าของ

หนุ้ สามญั ทไี่ ดช้ าระเงนิ แลว้
4.4 ถา้ ยงั มีเงนิ ปันผลเหลอื อกี จะนามาร่วมรบั โดยแบ่งจา่ ยใหก้ บั ผูถ้ อื หนุ้ ทง้ั 2 ชนดิ ตามอตั ราสว่ นทุน (ตามมูลค่าหนุ้ ทง้ั

สองชนดิ )

การจดั สรรกาไร-โดยตงั้ สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การจดั ทางบแสดงการเปลยี่ นแปลงสว่ นของผูถ้ อื หุน้
งบแสดงฐานะการเปลยี่ นแปลงส่วนของผูถ้ อื หุน้ หมายถึง การแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของรายการตา่ ง ๆ ทจี่ ดั อยใู่ นสว่ นของผู้
ถือหนุ้ ไดแ้ ก่ ทนุ จดทะเบยี นและเรยี กชาระ สว่ นเกินมูลคา่ หนุ้ สว่ นเกินทนุ จากการตรี าคาสินทรพั ย์ และกาไรสะสม เป็นตน้
กิจการตอ้ งนาเสนองบแสดงการเปลี่ยนแปลงสว่ นของผูถ้ ือหนุ้ ซงึ่ ประกอบดว้ ยรายการดงั ตอ่ ไปน้ี
1. กาไรหรอื ขาดทนุ สาหรบั งวด
2. รายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ยสาหรบั แตล่ ะรายการของงวดทร่ี บั รูโ้ ดยตรงไวใ้ นสว่ นของเจา้ ของตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชี

ฉบบั อ่ืน
3. ยอดรวมของรายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ยสาหรบั งวดซง่ึ เป็นผลรวมของรายการตามขอ้ 1 และขอ้ 2 พรอ้ มทง้ั แสดงจานวนทจี่ ดั สรร

ใหก้ บั ผูถ้ ือหนุ้ บริษทั ใหญแ่ ละผถู้ ือหนุ้ สว่ นนอ้ ยแยกจากกนั
4. ผลสะสมของการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบญั ชแี ละการแกไ้ ขขอ้ ผดิ พลาดทม่ี ีตอ่ แตล่ ะรายการในสว่ นของเจา้ ของตาม

ขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 8 เรอ่ื งนโยบายบญั ชกี ารเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบญั ชแี ละขอ้ ผดิ พลาด

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การจดั ทางบแสดงการเปลยี่ นแปลงส่วนของผูถ้ อื หุน้
กิจการตอ้ งแสดงรายการดงั ต่อไปน้ีเพมิ่ เตมิ ไวใ้ นงบแสดงการเปลย่ี นแปลงส่วนของผูถ้ อื หุน้ หรอื ในหมายเหตุประกอบ
งบการเงนิ ดงั น้ี
1. จานวนเงินของรายการบญั ชที เี่ กิดข้นึ กบั ผูถ้ ือหุน้ ในฐานะผเู้ ป็นเจา้ ของ โดยแยกแสดงจากสว่ นแบง่ ทใี่ หก้ บั ผูถ้ ือหุน้
2. ยอดคงเหลือในบญั ชกี าไรสะสม (กาไรหรอื ขาดทนุ สะสม) ณ วนั เรม่ิ รอบระยะเวลาบญั ชี การเปล่ียนแปลงระหวา่ ง

งวด และยอดคงเหลอื ณ วนั ทใี่ นงบดุล
3. การกระทบยอดคงเหลือของสารองและรายการตา่ ง ๆ แตล่ ะรายการทแ่ี สดงในสว่ นของเจา้ ของ ณ วนั เรม่ิ รอบ

ระยะเวลาบญั ชี และวนั ส้นิ รอบระยะเวลาบญั ชี โดยเปิดเผยถึงการเปลี่ยนแปลงของแตล่ ะรายการแยกจากกนั

การจดั สรรกาไร-โดยตง้ั สารองตามกฏหมายและสารองอน่ื

การจดั ทางบแสดงการเปลยี่ นแปลงสว่ นของผูถ้ อื หุน้
กจิ การตอ้ งแสดงรายการดงั ต่อไปน้เี พมิ่ เติมไวใ้ นงบแสดงการเปลย่ี นแปลงส่วนของผูถ้ อื หุน้ หรอื ในหมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ
ดงั น้ี
1. จานวนเงินของรายการบญั ชที เ่ี กิดข้ึนกบั ผูถ้ ือหุน้ ในฐานะผเู้ ป็นเจา้ ของ โดยแยกแสดงจากสว่ นแบง่ ทใี่ หก้ บั ผูถ้ ือหนุ้
2. ยอดคงเหลือในบญั ชกี าไรสะสม (กาไรหรือขาดทนุ สะสม) ณ วนั เริ่มรอบระยะเวลาบญั ชี การเปล่ียนแปลงระหวา่ งงวด และ

ยอดคงเหลือ ณ วนั ทใี่ นงบดลุ
3. การกระทบยอดคงเหลือของสารองและรายการตา่ ง ๆ แตล่ ะรายการทแี่ สดงในสว่ นของเจา้ ของ ณ วนั เรม่ิ รอบระยะเวลา

บญั ชี และวนั ส้นิ รอบระยะเวลาบญั ชี โดยเปิดเผยถึงการเปล่ียนแปลงของแตล่ ะรายการแยกจากกนั