หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 บทเสภาสามัคคีเสวก ตอน สามัคคีเสวก

บทเสภา

สามัคคเี สวก

ตอน สามคั คีเสวก

#ภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

บทเสภาสามคั คีเสวก เป็นบทเสภาขนาดสนั้ มี 4 ตอน ดงั น้ี

บทเสภา ตอนท่ี 1 กจิ การแหง่ พระนนที
ตอนที่ 2 กรีนิรมิต (กะ-ร-ี นิ-ระ-มิด)
สามัคคีเสวก ตอนที่ 3 วศิ วกรรมา (วดิ -สะ-วะ-กนั -มา)
ตอนที่ 4 สามัคคีเสวก (สา-มัก-ค-ี เส-วก)

#ภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

ตอนที่ 4 สามคั คเี สวก (สา-มัก-ค-ี เส-วก)

กล่าวถึงความสามัคคีในหมู่ราชเสวก
ให้ยึดมั่นจงรักภักดี แล้วจับระบาราชเสวก 28
หมู่ แต่งกายเต็มยศเดินแถวสวนสนามจน
ครบ จากน้ันทุกคนออกมาร้องเพลงแสดง
ความจงรักภกั ดี

ภาพจาก www.pinterest.com/pin/346425396341235240/ สืบค้นเมือ่ 4/01/64 #ภาษาไทยไม่จัก๊ เดียม

ถอดความ

๏ ประการหนึ่งพงึ คดิ ในจติ มั่น ส่ิงหน่ึงที่เราควรคิดไว้ในจิตใจของ
วา่ ทรงธรรมเ์ หมือนบิดาบังเกดิ หัว เ ร า เ ส ม อ คื อ พ ร ะ เ จ้ า แ ผ่ น ดิ น
ควรเคารพยาเยงและเกรงกลวั เปรียบเสมอื นพ่อผู้ให้กาเนิด ท่ีเราควร
ประโยชน์ตวั นึกน้อยหน่อยจะดี เกรงใจและเคารพนับถือ เราไม่ควร
เห็นแก่ประโยชนส์ ว่ นตัวมากเกนิ ไป

#ภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

ถอดความ

๏ ควรนกึ ว่าบรรดาข้าพระบาท ข้ า ร า ช ก า ร ท้ั ง ห ล า ย ต้ อ ง
ล้วนเปน็ ราชบรพิ ารพระทรงศรี ทางานรับใช้พระเจ้าแผ่นดิน และ
เหมือนลูกเรอื อย่ใู นกลางหวา่ งวารี เปรยี บเสมือนลูกเรอื ทอี่ ยู่ในเรอื กลาง
จาต้องมมี ติ รจิตสนทิ กนั มหาสมุทรจาเป็นท่ีจะต้องมีการถ้อย
ทถี ้อยอาศัยกัน มไี มตรีตอ่ กัน

#ภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

ถอดความ

๏ แมล้ ูกเรือเชอื่ ถือผู้เป็นนาย ถ้าลูกเรือเชื่อฟังกัปตันเรือ
ตอ้ งมุง่ หมายชว่ ยแรงโดยแขง็ ขัน กจ็ ะต้องชว่ ยกันอยา่ งแข็งขัน ต้ังใจ
คอยต้ังใจฟังบงั คบั กัปปติ ัน ฟังคาส่ังของกัปตัน เรือจึงจะรอด
นาวานนั้ จ่งึ จะรอดตลอดทะเล ปลอดภัย

#ภาษาไทยไม่จกั๊ เดียม

ถอดความ

๏ แมล้ กู เรืออวดดมี ที ฐิ ิ แ ต่ ถ้ า ลู ก เ รื อ ไ ม่ เ ชื่ อ ฟั ง
และเรม่ิ ริเฉโกยุง่ โยเส กัปตันและเร่ิมแตกคอกัน เม่ือ
เมื่อคล่นื ลมแรงจดั ซัดโซเซ เจอคลื่นลมแรง เรือก็จะล่มกลาง
เรอื จะเหลม่ ระยาคว่าไป มหาสมุทร

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ถอดความ

๏ แมต้ ่างคนตา่ งเถียงเก่ยี งแกง่ แยง่ ถ้าลูกเรือมัวแต่ทะเลาะกัน
นายเรือจะเอาแรงมาแตไ่ หน กั ป ตั น ก็ จ ะ ไ ม่ มี ก า ลั ง ม า ต่ อ สู้
แม้ไมถ่ อื เคร่งคงตรงวินัย ถ้าไม่เคร่งครัดต่อระเบียบวินัย
เมื่อถึงคราวพายุใหญ่จะครวญคราง เวลาทีเ่ กดิ ภยั ขึ้นจะเดือดร้อน

#ภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม

ถอดความ

๏ นายจะสั่งสง่ิ ใดไมเ่ ขา้ จิต กัปตันสั่งอะไรไม่ยอมฟัง
จะต้องตดิ ตันใจใหข้ ดั ขวาง มีแต่ข้อขัดแย้ง จะส่งผลให้เกิด
จะย่งุ แล้วยงุ่ เลา่ ไม่เขา้ ทาง เหตุการณ์วุ่นวายขึ้น ในที่สุดเรือ
เรอื ก็คงอบั ปางกลางสาคร กจ็ ะล่มกลางมหาสมุทร

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ถอดความ

๏ ถึงเสวีที่เป็นขา้ ฝ่าพระบาท ถึงจะเป็นข้ารับใช้ของพระเจ้า
ไมค่ วรขาดความสมัครสโมสร แผ่นดินก็ไม่ควรขาดความสามัคคี
ในพระราชสานกั พระภูธร ปรองดองกัน พระราชสานักก็
เหมอื นเรอื แลน่ สาครสมุทรไทย เปรียบเสมือนเรือที่แล่นอยู่กลาง
ทะเลมหาสมุทร

#ภาษาไทยไม่จั๊กเดยี ม

๏ เหลา่ เสวกตกที่กะลาสี ถอดความ
ควรคิดถงึ หนา้ ที่นัน้ เป็นใหญ่
รักษาตนเครง่ คงตรงวินัย เหล่าข้าราชการในราชสานักก็
สมานใจจงรักพระจักรี เหมือนเป็นกะลาสี ควรให้ความสาคัญ
กับหน้าท่ีที่ต้องทาเป็นหลัก ปฏิบัติ
ตนตามกฏตามระเบียบวินัยอย่าง
เคร่งครัดและสามัคคีจงรักภักดีต่อพระ
เจา้ แผ่นดนิ

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ถอดความ

๏ ไมค่ วรเลือกท่ีรกั มักท่ชี ัง ไม่ควรแยกฝ่ายหรือเลือกที่จะ
สามคั คีเปน็ กาลังพลังศรี เคารพเชื่อฟังใคร ควรท่ีจะสามัคคี
ควรปรองดองในหมู่ราชเสวี ปรองดองกันในหมู่ข้าราชการเพื่อเป็น
ให้สมทีร่ ว่ มพระเจา้ เราองคเ์ ดียว พลังในการทาความดี ให้สมกับที่มี
พระเจา้ แผ่นดินพระองค์เดียวกัน

#ภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

วเิ คราะห์คณุ คา่ 1. คณุ คา่ ดา้ นเนอื้ หา

บทเสภาสามคั คเี สวก ตอน สามคั คเี สวก เน้ือหากล่าวถงึ คุณลกั ษณะของขา้ ราชบรพิ ารท่ีต้องมี
ความขยันหม่นั เพยี ร เห็นแกป่ ระโยชนส์ ว่ นรวม มคี วามรับผดิ ชอบในหน้าที่ สามัคคี มวี ินยั เช่ือฟงั
ผู้บังคบั บญั ชา และจงรักภักดตี อ่ พระมหากษตั ริย์ เพราะพระองคเ์ ปรียบเสมือนบิดา
ดังคาประพันธก์ ล่าววา่

๏ ประการหนง่ึ พงึ คิดในจติ มั่น ว่าทรงธรรมเ์ หมือนบิดาบังเกดิ หัว

จากน้ัน เปรียบขา้ ราชบรพิ ารเหมือนลกู เรือทีต่ ้องเช่อื ฟงั กปั ตันเรอื ดงั คาประพนั ธว์ า่

๏แม้ลูกเรือเช่อื ถือผูเ้ ป็นนาย ตอ้ งมุ่งหมายชว่ ยแรงโดยแข็งขนั
คอยตัง้ ใจฟงั บังคับกัปปิตัน นาวานัน้ จึง่ จะรอดตลอดทะเล

#ภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

วิเคราะห์คุณคา่ 1. คณุ คา่ ดา้ นเนอ้ื หา

ในตอนสุดทา้ ยกลา่ วถงึ หนา้ ท่ีของข้าราชบรพิ ารว่าควรมวี ินัย รกั ษาหน้าที่ ไมเ่ ลือกทีร่ กั มักทช่ี ัง
และใหส้ ามคั คปี รองดองกนั ดงั คาประพนั ธว์ า่

๏ เหล่าเสวกตกที่กะลาสี ควรคดิ ถึงหนา้ ทนี่ น้ั เปน็ ใหญ่
รักษาตนเคร่งคงตรงวนิ ยั สมานใจจงรกั พระจกั รี
ไมค่ วรเลือกท่ีรักมกั ทชี่ งั สามคั คีเป็นกาลังพลังศรี
ควรปรองดองในหมรู่ าชเสวี ใหส้ มที่ร่วมพระเจา้ เราองคเ์ ดยี ว

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

วเิ คราะห์คณุ ค่า 2. คุณคา่ ดา้ นแนวคิด

มคี ุณค่าดา้ นแนวคดิ คือ ประเทศชาติจะสงบสุขไดก้ ต็ ่อเมือ่ ขา้ ราชการและข้าราชบริพาร
มีความจงรกั ภกั ดตี ่อพระมหากษัตรยิ ์และปฏิบัติตามหน้าที่ของตนเองอย่างเคร่งครดั
ดังคาประพนั ธ์ทวี่ า่

๏ ถงึ เสวีทเ่ี ป็นข้าฝา่ พระบาท ไม่ควรขาดความสมัครสโมสร

ในพระราชสานกั พระภูธร เหมือนเรือแลน่ สาครสมทุ รไทย

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

วเิ คราะห์คุณค่า 2. คณุ คา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์

1. การใช้คาง่าย ๆ ทาให้เขา้ ใจได้ทันที เช่น นายเรอื จะเอาแรงมาแต่ไหน
ใหส้ มทรี่ ่วมพระเจา้ เราองค์เดยี ว
๏ แมต้ า่ งคนตา่ งเถียงเกี่ยงแกง่ แยง่
๏ ควรปรองดองในหม่รู าชเสวี ว่าทรงธรรม์เหมือนบิดาบงั เกดิ หัว
จาตอ้ งมมี ติ รจิตสนทิ กนั
2. การใช้อุปมาโวหารเปรยี บเทยี บ เชน่ เหมือนเรือแลน่ กลางสาครสมุทรไทย

๏ ประการหน่ึงพึงคิดในจติ มั่น #ภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม
๏ เหมอื นลกู เรืออย่ใู นกลางหวา่ งวารี
๏ ในพระราชสานักพระภธู ร

วิเคราะห์คุณค่า 2. คุณคา่ ด้านสงั คม

สะท้อนให้เห็นวฒั นธรรมและคา่ นยิ มของสงั คมไทยดังนี้

2. วัฒนธรรมการปกครองโดยมพี ระมหากษัตรยิ ์ทรงเปน็ ประมขุ ในสมัยนน้ั มีการปกครอง
ในระบอบสมบรู ณาญาสทิ ธิราชย์ อานาจสูงสดุ ในการปกครองประเทศเป็นของพระมหากษตั รยิ ์
อีกทั้ง สถาบันพระมหากษัตริย์ได้รับการยอมรับเทิดทูนจากประชาชน สังคมเกิดความสงบและ
ม่ันคงได้ก็เพราะพระบารมีของพระมหากษัตริย์ที่สืบต่อมาต้ังแต่บรรพบุรุษ ซึ่งปัจจุบันประเทศ
ไทยเปล่ียนระบอบการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตยแล้ว แต่สถาบันพระมหากษัตริย์ก็ยังคง
เป็นส่งิ ทีไ่ ดร้ ับการยกย่องเทดิ ทูน

#ภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

วิเคราะห์คุณค่า 2. คณุ คา่ ด้านสงั คม

สะท้อนใหเ้ ห็นวัฒนธรรมและค่านิยมของสังคมไทยดังนี้

2. ค่านยิ มของสังคมไทยท่ยี กย่องขา้ ราการ ในสงั คมสมยั กอ่ นให้ความสาคญั กับขา้ ราชการ
ว่าเป็นบคุ คลทีม่ ศี กั ดิ์ศรี มเี กียรติ บทบาทหนา้ ที่ดา้ นการปกครอง และบรหิ ารบา้ นเมือง จงึ มี
ความสาคญั ต่อการรักษาความสงบสขุ ของประทศชาติ ดังนนั้ ขา้ ราชการจงึ ควรตระหนกั ในหน้าที่
ของตนเองให้มาก ยึดถอื วนิ ัย และความซ่อื สัตย์ สจุ ริตในการทางาน

#ภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม