กาพย์พระไชยสุริยา-รวม

ตัวช้ีวัด

• . สรุปเน้ือหาวรรณคดีและวรรณกรรมท่อี ่าน (ท ๕.๑ ม. ๑/๑)

• . วิเคราะห์วรรณคดแี ละวรรณกรรมท่อี า่ นพร้อมยกเหตผุ ล
ประกอบ (ท ๕.๑ ม. ๑/๒)

• . อธิบายคุณค่าของวรรณคดีและวรรณกรรมท่ีอ่าน
(ท ๕.๑ ม. ๑/๓)

• . สรุปความรูแ้ ละข้อคิดจากการอ่านเพื่อประยกุ ต์ใช้ในชีวติ
จริง (ท ๕.๑ ม. ๑/๔)

• . ท่องจาบทอาขยานตามทก่ี าหนดและบทรอ้ ยกรองที่มี
คุณค่าตามความสนใจ (ท ๕.๑ ม. ๑/๕)

บทนาเร่อื ง

กาพยพ์ ระไชยสรุ ยิ า จดุ ม่งุ หมายของผู้ประพันธ์

เป็นงานประพันธข์ อง คือ ใช้เป็นแบบสอนอ่านคาเทียบ
สุนทรภู่ ประพันธ์ข้ึน หลังจากทีเ่ รียนการผันอักษร
ประมาณ พ.ศ. ๒๓๘๒- แลว้ จงึ ให้อ่านประสมคาใน
๒๓๘๕ มาตราตา่ ง ๆ เร่มิ ตั้งแต่ มาตรา
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ- แม่ ก กา ตามด้วยตวั สะกดใน
พระน่ั งเกล้าเจ้าอย่หู ัว มาตราแม่ กน กง กก กด กบ กม
ขณะท่สี นุ ทรภบู่ วชอยทู่ ่วี ัด เกย และจบด้วย แม่ เกอว
เทพธดิ าราม

แผนผงั คาประพันธ์
กาพยเ์ ร่อื งพระไชยสรุ ยิ า

บทนาเรื่อง

สะธุสะจะขอไหว้ พระศรไี ตรสรณา

พ่อแมแ่ ลครูบา เทวดาในราศี

กาพยย์ านี ๑๑ ข้าเจา้ เอา ก ข เข้ามาตอ่ ก กา มี
ดีมิดอี ยา่ ตรชี า
แก้ไขในเท่านี้

รู ปแบบของกาพย์ พระไชยสรุ ยิ าภูมี พาพระมเหสี
พระไชยสรุ ิยาใช้คาประพันธ์ กาพยฉ์ บงั ๑๖ มาทใี่ นลาสาเภา นารที เี่ ยาว์

ประเภทกาพย์ ๓ ชนิ ด คือ ข้าวปลาหาไปไม่เบา
กเ็ อาไปในเภตรา

กาพย์สรุ างคนางค์ ๒๘ ข้ึนใหมใ่ นกน

ก กา วา่ ปน ระคนกันไป
เอน็ ดภู ูธร มานอนในไพร
มณฑลตน้ ไทร แทนไพชยนตส์ ถาน

เร่ืองราวของ
พระไชยสรุ ิยา

เมืองสาวตั ถีมีกษัตรยิ น์ ามวา่ ฝ่ายพระไชยสรุ ยิ าและ

พระไชยสรุ ยิ า และมเหสีนามว่า สมุ าลี มเหสีพรอ้ มด้วยบรวิ ารก็ข้ึนเรอื
ท้ังสองปกครองบ้านเมืองอยา่ งสงบสขุ สาเภาหนีออกจากเมอื ง ระหว่าง
อยมู่ าไมน่ านเหลา่ ข้าราชบรพิ ารเกดิ เดินทางเกดิ พายใุ หญ่ ทาให้เรอื
ลมุ่ หลงในอบายมขุ ประพฤติชั่ว ผู้คน อบั ปางลงพระไชยสรุ ยิ าและมเหสี
เส่ือมจากศี ลธรรม หลงั จากน้ันเกิดน้ าป่า วา่ ยน้าข้ึนมาบนฝ่ ังได้และพบกับ
ไหลเข้ามาทว่ มเมอื ง ชาวเมืองต่างหนีเอา พระฤๅษี จากน้ันท้งั สองจงึ ต้ังใจ
ตวั รอด สดุ ท้ายเมอื งสาวัตถีจงึ กลายเป็น บาเพ็ญศี ลภาวนาและพบสั จธรรม
เมอื งรา้ ง ของชีวติ

บทวิเคราะห์

สนุ ทรภเู่ ป็นกวที มี่ ีความสามารถในการแต่งคาประพันธ์ และยัง
เป็นครูภาษาไทยท่มี คี วามสามารถอย่างย่งิ ในการใช้กลวิธีเพื่อสอนอา่ น คือ
นานิทานมาประพันธ์เป็นบทเรยี น การใช้นิทานเป็นส่ื อทาให้เกดิ ความ
สนกุ สนาน เพลดิ เพลิน โดยแบง่ เป็นตอน ๆ ตามตวั สะกดมาตราตา่ ง ๆ
ได้แก่

แม่ ก กา ตั้งแต่เร่มิ เรอ่ื ง แม่ กก เป็นตอนท่ี
จนถึงพระไชยสรุ ยิ ากับ ราพันความทกุ ข์ยาก

นางสมุ าลขี ้ึนฝ่ ังได้

บทวเิ คราะห์

แม่ กบ เป็นตอนทพี่ ระดาบสเลง็ เห็น
เภทภยั ท่ีเกดิ ข้ึนกบั เมืองสาวตั ถีและพระ
ไชยสรุ ยิ า

บทวิเคราะห์

สอดแทรกข้อคิดและศี ลธรรม

สอนไมใ่ ห้เบยี ดเบียนทา เบยี นเบียดเสี ยดส่ อฉ้อฉล
รา้ ยผอู้ น่ื ไมใ่ ห้คดโกง บาปกรรมนาตน
และสอนให้มเี มตตา ไปทนทกุ ข์นั บกปั กัลป์
กรุ ณา เมตตากรุ ณาสามัญ
จะได้ไปสวรรค์
เป็นสุขทกุ วนั หรรษา

บทวิเคราะห์

สอดแทรกข้อคิดและศี ลธรรม

สอนให้เด็กขยนั หม่ันเพียร
ในการศึ กษา รูจ้ ักหน้ าท่ี

ของตนเอง

ก ข ก กา ว่า เวยี น หนูน้ อยค่อยเพียร

อ่านเขียนผสมกมเกย

ระวงั ตัวกลวั ครูหนูเอย๋ ไม้เรียวเจียวเหวย

กเู คยเข็ดหลาบขวาบเขวียว

หันหวดปวดแสบแปลบเสี ยว หยิกซํ้าช้าเขียว

อย่าเท่ยี วเล่นหลงจงจา

บทวิเคราะห์

สอดแทรกข้อคิดและศี ลธรรม

การเลน่ สั มผัสท่ีแพรว ลงิ ค่างครางโครกครอก ฝูงจ้งิ จอกออกเห่าหอน
พราวของสุนทรภทู่ าให้
เนื้ อเรอื่ งน่ าอา่ น และ ชะนี วเิ วกวอน นกหกรอ่ นนอนรงั เรียง
จดจาบทเรียนได้งา่ ยข้ึน
ลูกนกยกปีกป้อง อา้ ปากร้องซํ้องแซํ่เสียง

แม่นกปกปีกเคียง เล้ยี งลกู ออ่ นป้อนอาหาร

มาตราตัวสะกด
ตรงตามมาตรา

มาตราแม่ ก กา

มาตราแม่ ก กา หรอื แม่ กา คือคาหรอื พยางค์ท่ี
ไมม่ ตี ัวสะกด โดยอ่านออกเสียงเป็นสระ เป็นหน่ึง
ในมาตราแตไ่ มถ่ ือว่าเป็นมาตราตวั สะกด เพราะไม่
มีพยญั ชนะตอ่ ท้าย

เส้ือ โต๊ะ ปลา

มะระ เงาะ

มาตรา มาตราแม่ กง
แม่ กง มี ง เป็น

ตวั สะกด

กางเกง กงุ้

เตียง

ลองกอง แตงกวา

มาตราแม่ กม มาตรา
มี ม เป็น
แม่ กม
ตวั สะกด

รม่ โคมไฟ ฉลาม

ส้ม กระเทยี ม

มาตรา มาตราแม่ เกย
แม่ เกย มี ย เป็น

ตวั สะกด

เล่อื ย ไฟฉาย กล้วย

เนย ควาย

มาตราแม่ เกอว มาตรา
แม่ เกอว
มี ว เป็น

ตวั สะกด

แกว้ กาว มะพรา้ ว
แมว ไข่ดาว

ขอบคุณ

ท่ีตงั้ ใจ
เรยี นนะคะ