E book 633050308-1

here we go

lpomfctraaoeilnkarEtciDn2h12g0e12 rs
welcome to art book!!

หนังสือรวบรวมผลงาน

ภาพพิมพ์สำหรับครู

Printmaking For Teacher
ED212012

อาจารย์ผู้สอน : ปัทมพร ทนันชัยบุตร

นางสาวอัจจิมากรณ์ เกิดไพร รหัสนักศึกษา 633050308-1
สาขาศิลปศึกษา ชั้นปีที่ 2

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

CONTENT

1 Silk screen

2 Rubber stamp

3 woodcut
4 Monoprint
5 water colour

@printmaking

Silk Screen

อุปกรณ์
•  ภาพต้นแบบ
•  กระดาษ 
•  ผ้าซิลค์สกรีน
•  เทปใส
•  บล็อกสกรีน
(โครงสี่เหลี่ยมสำหรับขึงผ้าสกรีนมีให้เลือกใช้
ทั้งแบบไม้และอะลูมิเนียม)
•  ปืนยิงแม็กซ์
•  รางปาดกาว
•  กาวอัด
•  น้ำยาไวแสง
•  ยางปาด
•  สี
• 
• 

1
ขึงผ้าลงบนเฟรมไม้ ตัดผ้าส่วนเกินออก
2 ทำความสะอาดด้วยสบู่เหลว ผึ่งลมให้แห้ง
3 ผสมกาวอัดกับน้ำยาไวแสงตามอัตราส่วนของกาวอัดแต่ละชนิด








1.ปิดเทปกาวที่กรอบบล็อกสกรีนทั้งสี่ด้าน ไม่ให้สีเปื้ อนโดนกรอบไม้
2.ใช้ตัวล็อก  (Hinge  Block)  ยึดบล็อกสกรีนติดกับโต๊ะ จากนั้นยกบล็อกสกรีนขึ้น
เพื่อวางกระดาษหรือผ้าที่ต้องการสกรีน  แล้วจึงวางบล็อกสกรีนทับลงไป
3.เทสีลงบนบล็อกสกรีน
4.ใช้ยางปาดสีปาดทับที่เป็นลวดลายทั้งหมด  กดน้ำหนักพอประมาณ
5.ปาดสีอีกครั้งโดยกดน้ำหนักให้แน่น
Print  Screen บนกระดาษ

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์เกิดไพร

Rubber stamp

อุปกรณ์ ที่ต้องเตรียม
1. ยางลบ
2. มีดสำหรับงานฝีมือ เป็นแบบที่สามารถถอดเปลี่ยนใบมีดได้
3. เครื่องมือสำหรับงานแกะไม้ (wood cut tools) ใช้แบบที่เป็นร่องตัวยู U
4. หมึกปั๊ ม หาซื้อได้ตามร้าน scrapbook หรือร้านเครื่องเขียนขนาดใหญ่
5. กระดาษไข สำหรับลอกลาย
6. ดินสอ, ยางลบ (ที่ไม่ได้ไว้แกะแต่เอาไว้ลบ)



ขั้นตอนการทำ



• วาดลายที่ต้องการจะแกะลงบนกระดาษไข ควรเริ่มจากลายเส้นง่ายๆ ก่อน แล้วค่อยเพิ่มดีกรีความ

ยากขึ้นเมื่อชำนาญแล้ว
• คว่ำกระดาษไขลงบนยางลบ ถูเบาๆ ให้ทั่ว เพื่อให้ลายติดบนยางลบ
• เริ่มขั้นตอนการแกะ..ใช้มีดค่อยๆ วาดไปตามลายเส้นที่เราเขียนเอาไว้ ใช้การหมุนยางลบช่วยในส่วน
ที่เป็นเส้นโค้ง เมื่อทำครบทั้งภาพแล้ว ปาดส่วนเกินรอบๆ ลายของเราออก



• อุปกรณ์ตัวช่วยอีกชิ้นหนึ่งคือ เครื่องมือ wood cut เอาไว้ใช้ขุดยางลบออก ตรงที่เป็นพื้นที่กว้างๆ
ค่อยๆ ขุดออกช้าๆ เน้นว่าค่อยๆ รุนแรงไปอาจทำให้พลาดได้ ยางลบที่เราตั้งใจแกะมาแต่ต้นอาจจบแบบ

ไม่สวยได้



ขั้นตอนแห่งความสนุกสนาน นั่นก็คือการปั๊ ม! เอาแท่นหมึกกดสีลงไปทุกซอกทุกมุมบนตรายาง เสร็จ
แล้วก็ค่อยๆ ปั๊ มลงไปบนกระดาษ กดๆ ที่ด้านหลังยางลบเล็กน้อย สีจะได้ติดทั่ว

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

WOODCUT

ภาพพิมพ์แกะไม้ (ภาษาอังกฤษ: Woodcut) คือ

ศิลปะการพิมพ์แบบนูน (relief printing) โดยที่ภาพที่

จะพิมพ์ใช้แกะบนผิวไม้ก่อน ส่วนที่จะปรากฏบนภาพ

พิมพ์จะเป็นระดับเดียวกับหน้าไม้ ส่วนอื่นที่ไม่

ต้องการจะพิมพ์ก็แกะลึกลงไปด้วยสิ่วร่อง ส่วนที่จะ

ให้เป็น "สีขาว" ก็แกะออกไปด้วยมีดหรือสิ่วหน้าแบน

เหลือไว้แต่ตัวแบบหรือรูปที่เป็น "สีดำ" ระดับเดียว

กับพื้นผิวของหน้าไม้




รูปที่แกะจะแกะตามยาวของเนื้อไม้ซึ่งต่างจากการภาพพิมพ์ลายแกะไม้ในยุโรปไม้ที่ใช้จะ
เป็นไม้บีช ส่วนในประเทศญี่ปุ่นจะใช้ไม้เชอร์รี

เมื่อต้องการพิมพ์ก็จะทาส่วนพิมพ์ด้วยลูกกลิ้งมือ ทำให้หมึกเกาะบริเวณที่ต้องการจะพิมพ์
แต่ไม่เกาะบนส่วนอื่นๆ ของพิมพ์ที่ไม่ต้องการจะพิมพ์ การพิมพ์หลายสีก็ใช้พิมพ์ไม้หลาย
พิมพ์แต่ละสีก็จะใช้พิมพ์ต่างจากสีอื่น การพิมพ์หลายสีเรียกว่า “เทคนิคแกะไม้สี” (COLOUR
WOODCUT)

ภาพที่เกิดขึ้นจากการพิมพ์ของแม่พิมพ์แกะไม้จะมีลักษณะ
กลับขวาเป็นซ้าย และซ้ายเป็นขวา ดังนั้นจึงต้องคำนึงถึงการ
ออกแบบ เพื่อให้ได้ภาพพิมพ์ตามที่ต้องการด้วย ตัวอย่างภาพ
พิมพ์แกะไม้แบบสีเดียว เช่น ภาพ “คนเลี้ยงแกะแห่งภูเขา
แอลป์” ของเอินสต์ ลุดวิก เคียร์ชเนอร์

คนเลี้ยงแกะแห่งภูเขาแอลป์
ของเอินสต์ ลุดวิก เคียร์ชเนอร์

หลักการทำภาพพิมพ์แกะไม้

ภาพพิมพ์แกะไม้ถูกจำกัดในภาพพิมพ์ประเภทผิวนูน (Relief process) ข้อสังเกต
คือคำว่าผิวนูน ดังนั้นลักษณะของการทำแม่พิมพ์ควรสร้างให้แม่พิมพ์มีผิวนูนขึ้นมา
ร่างภาพลงบนแผ่นไม้หรือแม่พิมพ์แล้วจึงแกะผิวไม้ส่วนที่ไม่ต้องการออกให้หมึกติด
หรือเกิดภาพขึ้นด้วยสิ่วหรือใบมีดที่มีรูปร่างแตกต่างกัน การแกะทิ้งด้วยสิ่วเพื่อไม่ให้
หมึกพิมพ์จากลูกกลิ้งลงไปสัมผัสติดบนในเนื้อที่ส่วนที่ลึกเหล่านั้น ปัจจุบันการแกะ
หรือการสร้างร่องรอยที่เป็นผิวขรุขระในงานภาพพิมพ์มีวิธีการที่หลากหลายรูปแบบ
มากขึ้น เช่น การขูด การขีด การข่วน การตอก เป็นต้น เพื่อทำให้เกิดเป็นลวดลายและ
พื้นผิวลักษณะต่าง ๆ (การพิมพ์ภาพพิมพ์พื้นนูนเป็นการพิมพ์ส่วนนูนที่ไม่ได้แกะ
ออก)

อุปกรณ์

กระดานไม้อัด เครื่องมือแกะไม้ กระดาษบรุ๊ฟ

กระดาษ100ปอนด์เรียบ หมึกพิมพ์และลูกกลิ้ง

วิธีทำ

ขั้นตอนที่1
ให้เตรียมแบบร่างผลงานจริงด้วยการวาดเส้น ระบายสี ให้มี น้ำหนักขาว เทา ดำ ตาม
ขนาดที่กำหนด และที่สำคัญควรกลับด้านของภาพร่างเพราะการพิมพ์ภาพพิมพ์นูน
นั้นเมื่อพิมพ์ออกมาจะสลับด้านซ้ายเป็นขวา ยกตัวอย่างเหมือนการวางมือซ้ายและ
ขวาประกบกัน อาจจะวางมือขวาไว้ด้านล่างเปรียบเสมือนแม่พิมพ์และวางมือซ้ายไว้
ด้านบนเปรียบเสมือนกระดาษ เมื่อหงายมือออกมาเราก็จะเห็นได้ว่ามือสองข้างสลับ
กัน


ขั้นตอนที่2
นำแม่พิมพ์ไปกลิ้งสีดำเพื่อสะดวกและง่ายในการตรวจสอบน้ำหนักและเมื่อแกะส่วน
ที่ไม่ต้องการออกจะเห็นได้ว่าน้ำหนักไม่ผิดเพี้ยนไปจากภาพร่างมากนัก


ขั้นตอนที่3
นำภาพร่างมาเขียนลงบนแม่พิมพ์ให้เรียบร้อยแล้วใช้เครื่องมือแต่ละประเภท

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น

ชื่อผลงาน : หาปลาในคลอง
ขนาด : 44 x49 เซนติเมตร
ปีที่ผลิต : 2505 ที่มา มหากาพย์ภาพพิมพ์ไม้ แกะ
ของประพันธ์ ศรีสุตา พ.ศ. 2504-2513

ชื่อผลงาน“ยามเช้า”
ขนาด 60x40 เซนติเมตร
ภาพพิมพ์เทคนิคแกะไม้สี
ผลงานของประหยัด พงษ์ดำ ปี 2524

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

เ

Anthurium
( Ajjimakron Kerdprai)
technique : woodcut
dimension : :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

ไอศกรีม
( Ajjimakron Kerdprai)
technique : woodcut
dimension ::8.27 x 11.69 inc

collograph

Collograph คือ ภาพพิมพ์เทคนิควัสดุปะติด จัดอยู่
ในกระบวนการภาพพิมพ์จากส่วนร่อง การสร้างแม่
พิมพ์เกิดจากการนำเอาเศษวัสดุที่มีลายผิวต่าง ๆ มา
ปะติดบนแม่พิมพ์เช่น ส่วนการพิมพ์สามารถพิมพ์ได้
ทั้งผิวส่วนนูนและสามารถพิมพ์ร่วมกับพื้นผิวจากส่วน
ร่องได้ด้วย






ในการพิมพ์เทคนิคนี้สามารถพิมพ์ได้ 3 แบบ ดังนี้

พิมพ์จากส่วนนูน

1 - นำสีมากลิ้งบนแม่พิมพ์ สีจะติดบริเวณผิวส่วนบนของวัสดุ

- นำไปเข้าแท่นพิมพ์

พิมพ์จากส่วนร่อง
- นำหมึกพิมพ์มาอุดลงบนแม่พิมพ์

2 - เช็ดหมึกที่ติดอยู่บนผิวส่วนบนและผิวส่วนร่องที่ไม่ต้องการออกด้วยผ้าสา

รูหรือผ้าขาวบางและเช็ดหมึกครั้งสุดท้ายด้วยกระดาษลอกลาย
- เตรียมกระดาษพิมพ์งานโดยทำการชื้นกระดาษและนำไปพิมพ์ตามขั้น
ตอนการพิมพ์






3 พิมพ์ผสมทั้งการพิมพ์จากกส่วนนูนและส่วนร่อง
- เป็นการพิมพ์จากพื้นผิวส่วนบนและส่วนร่องให้ปรากฏในผลงาน

collograph

อุปกรณ์

กระดาษชานอ้อย สำหรับทำแม่พิมพ์นี้ กาวสำหรับยึดวัสดุให้ติดกับพื้นรอง
ต้องแข็งแรง ไม่บางและหนาจนเกินไป

วัสดุที่มีพื้นผิวแบบต่าง ๆ เช่น ใบไม้ สเปร์สีขาวหรือแล็คเกอร์สำหรับ
ผ้าลูกไม้ กระดาษทราย เป็นต้น เคลือบผิววัสดุสีพลาสติกสีขาว

collograph

ขั้นตอนการสร้างแม่พิมพ์

1.นำแบบร่างมาร่างโครงสร้างลงบนกระดาษชานอ้อย
2. ตัดเศษวัสดุมา ปะ ติดลงในส่วนโครงสร้างให้ได้ใกล้เคียงกับแบบร่าง
3.เมื่อแม่พิมพ์แห้งสนิทให้นำเอาแม่พิม์ไปเข้าแท่นพิมพ์เพื่อรีดให้วัสดุติดกับแม่
พิมพ์
4.นำสีพลาสติกสีขาวที่ผสมกาวและน้ำในอัตราส่วน น้ำ 1 ส่วน กาว1 ส่วน สี 1 ส่วน
ทาลงบนแม่พิมพ์ และทิ้งไว้ให้แห้ง สีพลาสติกจะช่วยรักษาแม่พิมพ์ให้มีความแข็ง
แรงมากขึ้น
5.พ่นสีสเปร์บนแม่พิมพ์เพื่อรักษาแม่พิมพ์ให้แข็งแรงและยังช่วยป้องกันไม่ให้แม่
พิมพ์ดูดซับหมึกและง่ายต่อการล้างทำความสะอาดแม่พิมพ์

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น




Suzie MacKenzie: Flood in the Strath,
Hand coloured collagraph, varied edition

of three, 57cm x 26cm





Title : Collagraph #1
Artist Glen Alps
Date 1956
Dimensions sheet: 23 7⁄8 x 29 1⁄4 in.
(60.6 x 74.2 cm)

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

หมาแต้ม
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :collograph
dimension : :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

ก็นกไปเลยสิคะ
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :collograph
dimension :8.27 x 11.69 inc

water colour

การพิมพ์จากส่วนผิวราบของแม่พิมพ์ (Surface Process) เป็นการพิมพ์จากส่วนพื้น
แม่พิมพ์ที่ราบเรียบ จะไม่มีส่วนที่นูนหรือร่องลึกลงไป ส่วนใหญ่จะเป็นเทคนิคที่
สามารถพิมพ์ได้ครั้งเดียว (Mono Print) สามารถทำได้ด้วยวิธีการระบายสี ดีดสี โดย
อิสระ แต่ไม่สามารถทำซ้ำให้เกิดเป็นภาพผลงานแบบ หลักการทำภาพพิมพ์สีน้ำ
(Painted Print) เป็นกระบวนการที่ไม่ซับซ้อน และมีขั้นตอนไม่มากมีเพียงขั้นตอนการเต
รียมอุปกรณ์





















ขั้นตอนการสร้างแม่พิมพ์และขั้นตอนการพิมพ์ภาพพิมพ์สีน้ำ

พิมพ์ด้วยเทคนิคภาพพิมพ์ครั้งเดียว/Monoprint ถูกจัดลำดับในประเภทภาพพิมพ์
ผิวราบเพราะแม่พิมพ์ที่ใช้จะเป็นแผ่นอลูมิเนียมแบบบาง ไม่มีการขูด ขีดหรือขุดให้แม่
พิมพ์เป็นร่องลึกลงไป ใช้เพียงการสร้างลวดลายบนผิวหน้าของแม่พิมพ์เท่านั้น จึง
ทำให้ไม่สามารถทำซ้ำได้ ซึ่งจะแตกต่างกับภาพพิมพ์ในเทคนิคอื่น ๆ

water colour

อุปกรณ์

1.แผ่นอะคริลิค 2. พู่กันขนนุ่ม

4. อุปกรณ์เขียนสีน้ำ 3. กาวกระถิน (Arabic Gum)

วิธีทำ

1. เตรียมภาพร่างด้วยการระบายสีด้วยเทคนิคการเขียนสีน้ำพอสังเขป ที่สำคัญคือ

ภาพร่างต้องเขียนกลับด้านให้เรียบร้อยเพราะเมื่อพิมพ์เสร็จแล้วภาพจะสลับด้าน

จากซ้ายไปขวา



2. ให้นำแผ่นอะคริลิคที่เคลือบด้วยกาวกระถินที่ผสมด้วยน้ำเปล่าด้วยอัตรา 1:10
หรือมากกว่านั้น เพื่อให้ความเหนียวของกาวเจือจางไปและไม่ทำให้กระดาษผลงาน
ขาด เมื่อเคลือบกาวเสร็จให้นำไปผึ่งลมให้แห้งสนิท


3. ร่างภาพแล้วระบายสีน้ำตามภาพร่างหรือตกแต่งเพิ่มเติมรายละเอียด ในส่วนที่
เป็นสีขาวเราสามารถใช้พู่กันจุ่มน้ำค่อย ๆ ลูบให้กาวหลุดออกได้โดยไม่ต้องใช้สีขาว
ระบายลงไป ที่สำคัญเมื่อสีน้ำที่ไม่มีส่วนผสมของกาวเมื่อถูกระบายลงไปบนแม่พิมพ์
กาวกับสีก็จะผสมกันทำให้สีสามารถติดกระดาษสร้างเป็นลวดลายได้ เมื่อเสร็จสิ้น
กระบวนการนี้แล้วให้นำแม่พิมพ์ไปผึ่งลมให้แห้ง



การทำภาพพิมพ์ด้วยเทคนิคภาพ




พิมพ์สีน้ำแบบพิมพ์ครั้งเดียว

หลักการของเทคนิคนี้อาศัยรูพรุนที่ละเอียดไม่สามารถ

มองด้วยตาเปล่าได้ แผ่นอลูมิเนียมที่นิยมนำมาใช้ใน
เทคนิคภาพพิมพ์หิน (Litho Graph) ซึ่งรูพรุนเหล่านี้จะ

เป็นตัวกักเนื้อสีทำให้สีน้ำสามารถติดบนแผ่นอลูมิเนียม

ได้ ซึ่งสีน้ำไม่มีส่วนของกาวผสมอาจจะทำให้ยากต่อการ

ยึดติดกับวัสดุที่มีผิวมัน และที่สำคัญคือกาวกระถิ่น

(Arabic Gum) ที่ผสมกับน้ำเปล่าเพื่อเจือจางความ

เหนียวของกาว เมื่อเนื้อสีน้ำกับกาวกระถินผสมกันก็จะ

ทำให้เนื้อสียึดเกาะแม่พิมพ์ได้ดีกว่าเดิม ข้อดีของการ
ทำภาพพิมพ์สีน้ำคือการไม่ใช้สารเคมีใด ๆ ทั้งสิ้น มีผลดี

ต่อสุขภาพ

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น




ชื่อผลงาน กาแพงเพชร ฤดูร้อน
ชื่อศิลปิน ปาริชาติ ศุภพันธ์
เทคนิค watercolor print
ขนาด 30x25 เซนติเมตร

ที่มา พิมพ์จากอดีต ริมขอบอาณาจักรส

ชื่อผลงาน ไม่มีชื่อ / Untitle
ชื่อศิลปิน ญาณวิทย์ กุญแจทอง

เทคนิคwatercolor print
ขนาด 30x25 เซนติเมตร
ที่มา พิมพ์จากอดีต ริมขอบอาณาจักรสุโขทัย

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร



ยูง
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :watercolor print
dimension :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร



คราฟ
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :watercolor print
dimension :8.27 x 11.69 inc

ผลงานชิ้นใหญ่โดย
อัจจิมากรณ์ เกิดไพร




เเก้วจ๋า
(Ajjimakron Kerdprai
technique:water color print
dimension:11.69*16.54 inc