633050308-1 e -book

here we go

lpomfctraaoeilnkarEtciDn2h12g0e12 rs
welcome to art book!!

หนังสือรวบรวมผลงาน

ภาพพิมพ์สำหรับครู

Printmaking For Teacher
ED212012

อาจารย์ผู้สอน : ปัทมพร ทนันชัยบุตร

นางสาวอัจจิมากรณ์ เกิดไพร รหัสนักศึกษา 633050308-1
สาขาศิลปศึกษา ชั้นปีที่ 2

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

CONTENT

1 woodcut
2 Monoprint
3 water colour

@printmaking

WOODCUT

ภาพพิมพ์แกะไม้ (ภาษาอังกฤษ: Woodcut) คือ

ศิลปะการพิมพ์แบบนูน (relief printing) โดยที่ภาพที่

จะพิมพ์ใช้แกะบนผิวไม้ก่อน ส่วนที่จะปรากฏบนภาพ

พิมพ์จะเป็นระดับเดียวกับหน้าไม้ ส่วนอื่นที่ไม่

ต้องการจะพิมพ์ก็แกะลึกลงไปด้วยสิ่วร่อง ส่วนที่จะ

ให้เป็น "สีขาว" ก็แกะออกไปด้วยมีดหรือสิ่วหน้าแบน

เหลือไว้แต่ตัวแบบหรือรูปที่เป็น "สีดำ" ระดับเดียว

กับพื้นผิวของหน้าไม้

รูปที่แกะจะแกะตามยาวของเนื้อไม้ซึ่งต่างจากการภาพพิมพ์ลายแกะไม้ในยุโรปไม้ที่ใช้จะ
เป็นไม้บีช ส่วนในประเทศญี่ปุ่นจะใช้ไม้เชอร์รี

เมื่อต้องการพิมพ์ก็จะทาส่วนพิมพ์ด้วยลูกกลิ้งมือ ทำให้หมึกเกาะบริเวณที่ต้องการจะพิมพ์
แต่ไม่เกาะบนส่วนอื่นๆ ของพิมพ์ที่ไม่ต้องการจะพิมพ์ การพิมพ์หลายสีก็ใช้พิมพ์ไม้หลาย
พิมพ์แต่ละสีก็จะใช้พิมพ์ต่างจากสีอื่น การพิมพ์หลายสีเรียกว่า “เทคนิคแกะไม้สี” (COLOUR
WOODCUT)

ภาพที่เกิดขึ้นจากการพิมพ์ของแม่พิมพ์แกะไม้จะมีลักษณะ
กลับขวาเป็นซ้าย และซ้ายเป็นขวา ดังนั้นจึงต้องคำนึงถึงการ
ออกแบบ เพื่อให้ได้ภาพพิมพ์ตามที่ต้องการด้วย ตัวอย่างภาพ
พิมพ์แกะไม้แบบสีเดียว เช่น ภาพ “คนเลี้ยงแกะแห่งภูเขา
แอลป์” ของเอินสต์ ลุดวิก เคียร์ชเนอร์

คนเลี้ยงแกะแห่งภูเขาแอลป์
ของเอินสต์ ลุดวิก เคียร์ชเนอร์

หลักการทำภาพพิมพ์แกะไม้

ภาพพิมพ์แกะไม้ถูกจำกัดในภาพพิมพ์ประเภทผิวนูน (Relief process) ข้อสังเกต
คือคำว่าผิวนูน ดังนั้นลักษณะของการทำแม่พิมพ์ควรสร้างให้แม่พิมพ์มีผิวนูนขึ้นมา
ร่างภาพลงบนแผ่นไม้หรือแม่พิมพ์แล้วจึงแกะผิวไม้ส่วนที่ไม่ต้องการออกให้หมึกติด
หรือเกิดภาพขึ้นด้วยสิ่วหรือใบมีดที่มีรูปร่างแตกต่างกัน การแกะทิ้งด้วยสิ่วเพื่อไม่ให้
หมึกพิมพ์จากลูกกลิ้งลงไปสัมผัสติดบนในเนื้อที่ส่วนที่ลึกเหล่านั้น ปัจจุบันการแกะ
หรือการสร้างร่องรอยที่เป็นผิวขรุขระในงานภาพพิมพ์มีวิธีการที่หลากหลายรูปแบบ
มากขึ้น เช่น การขูด การขีด การข่วน การตอก เป็นต้น เพื่อทำให้เกิดเป็นลวดลายและ
พื้นผิวลักษณะต่าง ๆ (การพิมพ์ภาพพิมพ์พื้นนูนเป็นการพิมพ์ส่วนนูนที่ไม่ได้แกะ
ออก)

อุปกรณ์

กระดานไม้อัด เครื่องมือแกะไม้ กระดาษบรุ๊ฟ

กระดาษ100ปอนด์เรียบ หมึกพิมพ์และลูกกลิ้ง

วิธีทำ

ขั้นตอนที่1
ให้เตรียมแบบร่างผลงานจริงด้วยการวาดเส้น ระบายสี ให้มี น้ำหนักขาว เทา ดำ ตาม
ขนาดที่กำหนด และที่สำคัญควรกลับด้านของภาพร่างเพราะการพิมพ์ภาพพิมพ์นูน
นั้นเมื่อพิมพ์ออกมาจะสลับด้านซ้ายเป็นขวา ยกตัวอย่างเหมือนการวางมือซ้ายและ
ขวาประกบกัน อาจจะวางมือขวาไว้ด้านล่างเปรียบเสมือนแม่พิมพ์และวางมือซ้ายไว้
ด้านบนเปรียบเสมือนกระดาษ เมื่อหงายมือออกมาเราก็จะเห็นได้ว่ามือสองข้างสลับ
กัน

ขั้นตอนที่2
นำแม่พิมพ์ไปกลิ้งสีดำเพื่อสะดวกและง่ายในการตรวจสอบน้ำหนักและเมื่อแกะส่วน
ที่ไม่ต้องการออกจะเห็นได้ว่าน้ำหนักไม่ผิดเพี้ยนไปจากภาพร่างมากนัก

ขั้นตอนที่3
นำภาพร่างมาเขียนลงบนแม่พิมพ์ให้เรียบร้อยแล้วใช้เครื่องมือแต่ละประเภท

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น

ชื่อผลงาน : หาปลาในคลอง
ขนาด : 44 x49 เซนติเมตร
ปีที่ผลิต : 2505 ที่มา มหากาพย์ภาพพิมพ์ไม้ แกะ
ของประพันธ์ ศรีสุตา พ.ศ. 2504-2513

ชื่อผลงาน“ยามเช้า”
ขนาด 60x40 เซนติเมตร
ภาพพิมพ์เทคนิคแกะไม้สี
ผลงานของประหยัด พงษ์ดำ ปี 2524

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

เ

Anthurium
( Ajjimakron Kerdprai)
technique : woodcut
dimension : :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

ไอศกรีม
( Ajjimakron Kerdprai)
technique : woodcut
dimension ::8.27 x 11.69 inc

collograph

Collograph คือ ภาพพิมพ์เทคนิควัสดุปะติด จัดอยู่
ในกระบวนการภาพพิมพ์จากส่วนร่อง การสร้างแม่
พิมพ์เกิดจากการนำเอาเศษวัสดุที่มีลายผิวต่าง ๆ มา
ปะติดบนแม่พิมพ์เช่น ส่วนการพิมพ์สามารถพิมพ์ได้
ทั้งผิวส่วนนูนและสามารถพิมพ์ร่วมกับพื้นผิวจากส่วน
ร่องได้ด้วย






ในการพิมพ์เทคนิคนี้สามารถพิมพ์ได้ 3 แบบ ดังนี้

พิมพ์จากส่วนนูน

1 - นำสีมากลิ้งบนแม่พิมพ์ สีจะติดบริเวณผิวส่วนบนของวัสดุ

- นำไปเข้าแท่นพิมพ์

พิมพ์จากส่วนร่อง
- นำหมึกพิมพ์มาอุดลงบนแม่พิมพ์

2 - เช็ดหมึกที่ติดอยู่บนผิวส่วนบนและผิวส่วนร่องที่ไม่ต้องการออกด้วยผ้าสา

รูหรือผ้าขาวบางและเช็ดหมึกครั้งสุดท้ายด้วยกระดาษลอกลาย
- เตรียมกระดาษพิมพ์งานโดยทำการชื้นกระดาษและนำไปพิมพ์ตามขั้น
ตอนการพิมพ์




3 พิมพ์ผสมทั้งการพิมพ์จากกส่วนนูนและส่วนร่อง

- เป็นการพิมพ์จากพื้นผิวส่วนบนและส่วนร่องให้ปรากฏในผลงาน

collograph

อุปกรณ์

กระดาษชานอ้อย สำหรับทำแม่พิมพ์นี้ กาวสำหรับยึดวัสดุให้ติดกับพื้นรอง
ต้องแข็งแรง ไม่บางและหนาจนเกินไป

วัสดุที่มีพื้นผิวแบบต่าง ๆ เช่น ใบไม้ สเปร์สีขาวหรือแล็คเกอร์สำหรับ
ผ้าลูกไม้ กระดาษทราย เป็นต้น เคลือบผิววัสดุสีพลาสติกสีขาว

collograph

ขั้นตอนการสร้างแม่พิมพ์

1.นำแบบร่างมาร่างโครงสร้างลงบนกระดาษชานอ้อย
2. ตัดเศษวัสดุมา ปะ ติดลงในส่วนโครงสร้างให้ได้ใกล้เคียงกับแบบร่าง
3.เมื่อแม่พิมพ์แห้งสนิทให้นำเอาแม่พิม์ไปเข้าแท่นพิมพ์เพื่อรีดให้วัสดุติดกับแม่
พิมพ์
4.นำสีพลาสติกสีขาวที่ผสมกาวและน้ำในอัตราส่วน น้ำ 1 ส่วน กาว1 ส่วน สี 1 ส่วน
ทาลงบนแม่พิมพ์ และทิ้งไว้ให้แห้ง สีพลาสติกจะช่วยรักษาแม่พิมพ์ให้มีความแข็ง
แรงมากขึ้น
5.พ่นสีสเปร์บนแม่พิมพ์เพื่อรักษาแม่พิมพ์ให้แข็งแรงและยังช่วยป้องกันไม่ให้แม่
พิมพ์ดูดซับหมึกและง่ายต่อการล้างทำความสะอาดแม่พิมพ์

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น




Suzie MacKenzie: Flood in the Strath,
Hand coloured collagraph, varied edition

of three, 57cm x 26cm





Title : Collagraph #1
Artist Glen Alps
Date 1956
Dimensions sheet: 23 7⁄8 x 29 1⁄4 in.
(60.6 x 74.2 cm)

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

หมาแต้ม
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :collograph
dimension : :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร

ก็นกไปเลยสิคะ
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :collograph
dimension :8.27 x 11.69 inc

water colour

การพิมพ์จากส่วนผิวราบของแม่พิมพ์ (Surface Process) เป็นการพิมพ์จากส่วนพื้น
แม่พิมพ์ที่ราบเรียบ จะไม่มีส่วนที่นูนหรือร่องลึกลงไป ส่วนใหญ่จะเป็นเทคนิคที่
สามารถพิมพ์ได้ครั้งเดียว (Mono Print) สามารถทำได้ด้วยวิธีการระบายสี ดีดสี โดย
อิสระ แต่ไม่สามารถทำซ้ำให้เกิดเป็นภาพผลงานแบบ หลักการทำภาพพิมพ์สีน้ำ
(Painted Print) เป็นกระบวนการที่ไม่ซับซ้อน และมีขั้นตอนไม่มากมีเพียงขั้นตอนการเต
รียมอุปกรณ์

ขั้นตอนการสร้างแม่พิมพ์และขั้นตอนการพิมพ์ภาพพิมพ์สีน้ำ

พิมพ์ด้วยเทคนิคภาพพิมพ์ครั้งเดียว/Monoprint ถูกจัดลำดับในประเภทภาพพิมพ์
ผิวราบเพราะแม่พิมพ์ที่ใช้จะเป็นแผ่นอลูมิเนียมแบบบาง ไม่มีการขูด ขีดหรือขุดให้แม่
พิมพ์เป็นร่องลึกลงไป ใช้เพียงการสร้างลวดลายบนผิวหน้าของแม่พิมพ์เท่านั้น จึง
ทำให้ไม่สามารถทำซ้ำได้ ซึ่งจะแตกต่างกับภาพพิมพ์ในเทคนิคอื่น ๆ

water colour

อุปกรณ์

1.แผ่นอะคริลิค 2. พู่กันขนนุ่ม

4. อุปกรณ์เขียนสีน้ำ 3. กาวกระถิน (Arabic Gum)

วิธีทำ

1. เตรียมภาพร่างด้วยการระบายสีด้วยเทคนิคการเขียนสีน้ำพอสังเขป ที่สำคัญคือ
ภาพร่างต้องเขียนกลับด้านให้เรียบร้อยเพราะเมื่อพิมพ์เสร็จแล้วภาพจะสลับด้าน
จากซ้ายไปขวา

2. ให้นำแผ่นอะคริลิคที่เคลือบด้วยกาวกระถินที่ผสมด้วยน้ำเปล่าด้วยอัตรา 1:10
หรือมากกว่านั้น เพื่อให้ความเหนียวของกาวเจือจางไปและไม่ทำให้กระดาษผลงาน
ขาด เมื่อเคลือบกาวเสร็จให้นำไปผึ่งลมให้แห้งสนิท

3. ร่างภาพแล้วระบายสีน้ำตามภาพร่างหรือตกแต่งเพิ่มเติมรายละเอียด ในส่วนที่
เป็นสีขาวเราสามารถใช้พู่กันจุ่มน้ำค่อย ๆ ลูบให้กาวหลุดออกได้โดยไม่ต้องใช้สีขาว
ระบายลงไป ที่สำคัญเมื่อสีน้ำที่ไม่มีส่วนผสมของกาวเมื่อถูกระบายลงไปบนแม่พิมพ์
กาวกับสีก็จะผสมกันทำให้สีสามารถติดกระดาษสร้างเป็นลวดลายได้ เมื่อเสร็จสิ้น
กระบวนการนี้แล้วให้นำแม่พิมพ์ไปผึ่งลมให้แห้ง

การทำภาพพิมพ์ด้วยเทคนิคภาพ

พิมพ์สีน้ำแบบพิมพ์ครั้งเดียว

หลักการของเทคนิคนี้อาศัยรูพรุนที่ละเอียดไม่สามารถ
มองด้วยตาเปล่าได้ แผ่นอลูมิเนียมที่นิยมนำมาใช้ใน
เทคนิคภาพพิมพ์หิน (Litho Graph) ซึ่งรูพรุนเหล่านี้จะ
เป็นตัวกักเนื้อสีทำให้สีน้ำสามารถติดบนแผ่นอลูมิเนียม

ได้ ซึ่งสีน้ำไม่มีส่วนของกาวผสมอาจจะทำให้ยากต่อการ

ยึดติดกับวัสดุที่มีผิวมัน และที่สำคัญคือกาวกระถิ่น

(Arabic Gum) ที่ผสมกับน้ำเปล่าเพื่อเจือจางความ

เหนียวของกาว เมื่อเนื้อสีน้ำกับกาวกระถินผสมกันก็จะ
ทำให้เนื้อสียึดเกาะแม่พิมพ์ได้ดีกว่าเดิม ข้อดีของการ
ทำภาพพิมพ์สีน้ำคือการไม่ใช้สารเคมีใด ๆ ทั้งสิ้น มีผลดี
ต่อสุขภาพ

ตัวอย่างผลงาน
ของศิลปินท่านอื่น




ชื่อผลงาน กาแพงเพชร ฤดูร้อน
ชื่อศิลปิน ปาริชาติ ศุภพันธ์
เทคนิค watercolor print
ขนาด 30x25 เซนติเมตร

ที่มา พิมพ์จากอดีต ริมขอบอาณาจักรส

ชื่อผลงาน ไม่มีชื่อ / Untitle
ชื่อศิลปิน ญาณวิทย์ กุญแจทอง

เทคนิคwatercolor print
ขนาด 30x25 เซนติเมตร
ที่มา พิมพ์จากอดีต ริมขอบอาณาจักรสุโขทัย

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร



ยูง
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :watercolor print
dimension :8.27 x 11.69 inc

ผลงานโดยอัจจิมากรณ์ เกิดไพร



คราฟ
( Ajjimakron Kerdprai)
technique :watercolor print
dimension :8.27 x 11.69 inc

ผลงานชิ้นใหญ่โดย
อัจจิมากรณ์ เกิดไพร




เเก้วจ๋า
(Ajjimakron Kerdprai
technique:water color print
dimension:11.69*16.54 inc

เพิ่มหัวเรื่อง