ณัฐวุฒิ ไตรสุวรรณ์ 12

อาหารไทยกนิ
ดอี ย่ดู ี

1

อาหารไทย เปน็ อาหารประจำ�

ของประเทศไทย ที่มีการสั่งสมและ
ถ่ายทอดมาอย่างตอ่ เนอ่ื งตง้ั แต่อดีต
จนเป็นเอกลกั ษณป์ ระจำ�ชาติ ถือได้
วา่ อาหารไทยเปน็ วัฒนธรรมประจำ�
ชาตทิ ีส่ ำ�คัญของไทย อาหารทข่ี ้ึนช่อื
ทส่ี ุดของคนไทย คอื นำ้�พรกิ ปลาทู
พรอ้ มกบั เครอื่ งเคียงทจ่ี ดั มาเป็นชดุ [1]

จากผลการส�ำ รวจ 50 อาหารที่อรอ่ ย
ที่สุดในโลกปี 2554 โดยซเี อน็ เอน็
(CNN) ผลปรากฏวา่ อาหารไทยติด
หลายอันดบั ได้แก่ ส้มต�ำ อนั ดบั ท่ี
46, นำ�้ ตกหมู อนั ดับท่ี 19, ตม้ ยำ�กงุ้
อันดบั ท่ี 8 และแกงมสั ม่ัน ตดิ อนั ดบั ที่
1

จุดเด่นของอาหารไทย

คนไทยบริโภคข้าวเปน็ อาหารหลัก
โดยนิยมกัน 2 ชนดิ คอื ข้าวเหนยี วและ
ขา้ วเจา้ คนไทยภาคอสี านและภาค
เหนือนิยมกินข้าวเหนยี วเปน็ หลกั สว่ น
คนไทยภาคกลางและภาคใตน้ ยิ มกิน
ขา้ วเจา้ เปน็ หลัก ประเทศไทยนนั้ เปน็
ประเทศทีผ่ กู พันกับสายนำ�้ มาชา้ นาน
ทำ�ให้อาหารประจำ�ครัวไทยประกอบ
ดว้ ยปลาเสียเปน็ ส่วนใหญ่ ทง้ั ปลาย่าง
ปลาปงิ้ จ้ิมน�้ำ พรกิ กินกับผกั สดท่ีหาได้
ตามหนองน้ำ� ชายปา่ หากกินปลาไม่
หมดกส็ ามารถนำ�มาแปรรูปใหเ้ กบ็ ไว้
ไดน้ าน ๆ ไมว่ ่าจะเป็นปลาแห้ง ปลาเคม็
ปลารา้ ปลาเจา่ สว่ นอาหารรสเผด็ ทไี่ ด้
จากพริกนน้ั ไทยได้รับนำ�มาเป็นเคร่ือง
ปรงุ จากบาทหลวงชาวโปรตเุ กสในสมัย
พระนารายณ์ สว่ นอาหารประเภทผัดไฟ
แรง ได้รับมาจากชาวจนี ที่อพยพมาอยู่
ในเมอื งไทยในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

2

จดุ กำ�เนิด

อาหารไทยมีจุดก�ำ เนิดพรอ้ มกับการต้งั
ชนชาติไทย และมกี ารพัฒนาอย่างต่อ
เนอ่ื งมาตง้ั แตส่ มัยสโุ ขทยั จนถึงปจั จบุ นั
จากการศกึ ษาของ อาจารย์กอบแก้ว
นาจพินิจ มหาวิทยาลยั ราชภฏั สวนดสุ ิต
เรือ่ งความเป็นมาของอาหารไทยยุคต่าง
ๆ สรปุ ไดด้ งั น้ี

ยุคก่อนประวัติศาสตร์

จากหลกั ฐานทพ่ี บในช่องทอ้ งของศพ
ผู้หญงิ อายุราว 3,000 ปี ทีบ่ ้านโคก
พนมดี อ�ำ เภอพนสั นิคม จงั หวดั ชลบุรี
พบข้าวเปลือก กระดูก เกลด็ และกา้ ง
ปลาหมอ นอกจากน้ยี ังพบซากปลา
ชอ่ นทัง้ ตัวขดอยใู่ นหม้อดนิ เผา ท่ีตำ�บล
พลสงคราม อำ�เภอโนนสงู จังหวัด
นครราชสมี า มอี ายุไมน่ ้อยกว่า 3,000
ปี ท�ำ ใหเ้ หน็ ว่าคนไทยเมอื่ 3,000 ปี
ก่อน กนิ ขา้ วและปลาเปน็ อาหาร[2]

สมัยสโุ ขทยั

อาหารไทยในสมัยสโุ ขทัยได้อาศยั หลัก
ฐานจากศลิ าจารกึ และวรรณคดี ส�ำ คญั
คอื ไตรภมู พิ ระรว่ งของพญาลิไท ทไ่ี ด้
กลา่ วถึงอาหารไทยในสมยั น้ีว่า มีข้าว
เปน็ อาหารหลกั โดยกินร่วมกันกับเน้ือ
สตั ว์ ทสี่ ว่ นใหญไ่ ดม้ าจากปลา มเี น้ือ
สัตว์อ่ืนบ้าง กินผลไมเ้ ป็นของหวาน
การปรงุ อาหารไดป้ รากฏคำ�ว่า

“แกง” ใน ไตรภมู พิ ระรว่ งท่เี ปน็ ท่มี าของ
ค�ำ วา่ ขา้ วหมอ้ แกงหมอ้ ผกั ท่ีกล่าวถึง
ในศลิ าจารึก คือ แฟง แตง และนำ�้ เต้า
สว่ นอาหารหวานกใ็ ช้วัตถุดิบพื้นบา้ น
เช่น ขา้ วตอก และน�ำ้ ผง้ึ ส่วนหนงึ่ นยิ ม
กินผลไม้แทนอาหารหวาน

3

สมัยธนบรุ ี

จากหลักฐานทป่ี รากฏในหนงั สือแม่
ครัวหัวป่าก์ ซ่ึงเป็นต�ำ ราการท�ำ กับข้าว
เล่มที่ 2 ของไทย ของทา่ นผู้หญิง
เปลี่ยน ภาสกรวงษ์ พบความตอ่ เนอ่ื ง
ของวัฒนธรรมอาหารไทยจากกรงุ
สโุ ขทยั มาถงึ สมยั อยุธยา และสมยั
กรุงธนบุรี และยงั เช่อื ว่าเสน้ ทางอาหาร
ไทยคงจะเชอื่ มจากกรงุ ธนบรุ ีไปยัง
สมัยรัตนโกสนิ ทร์ โดยผ่านทางหน้าท่ี
ราชการและสงั คมเครอื ญาติ และอาหาร
ไทยสมยั กรุงธนบรุ นี ่าจะคลา้ ยคลึงกับ
สมัยอยุธยา แต่ท่ีพิเศษเพิม่ เตมิ คือมี
อาหารประจ�ำ ชาติจนี

สมัยรัตนโกสนิ ทร์
การศกึ ษาความเปน็ มาของอาหารไทย
ในยุครตั นโกสินทรน์ ีไ้ ด้จ�ำ แนกตาม
ยุคสมยั ท่ีนกั ประวตั ิศาสตรไ์ ดก้ ำ�หนด
ไว้ คือ ยคุ ที่ 1 ตง้ั แตส่ มยั รชั กาลท่ี 1
จนถึงรชั กาลที่ 3 และยคุ ท่ี 2 ต้งั แตส่ มยั
รัชกาลท่ี 4 จนถึงรชั กาลปจั จุบัน ดงั น้ี

4

อาหารชาววงั

อาหารชาววัง หรอื กับขา้ วเจา้ นาย คือ
อาหารทป่ี ระดิษฐค์ ิดค้นโดยผคู้ นในร้ัว
วัง มีอัตลักษณ์ทีส่ �ำ คญั คือ ความอุดม
สมบรู ณ์และความสดใหม่ของวัตถดุ ิบ
ในการประกอบอาหาร มีกรรมวิธใี น
การท�ำ ซับซ้อน ประณตี ตอ้ งใช้เวลา
และก�ำ ลังผู้คนในการท�ำ จ�ำ นวนมาก มี
ลักษณะความแปลกแตกตา่ ง ความวิจิตร
บรรจง รวมถงึ มีรสชาติที่นุม่ นวลไมเ่ ผ็ด
มาก มีความกลมกล่อมเป็นหลกั องค์
ประกอบของอาหารชาววัง ในแต่ละมอ้ื
จะประกอบดว้ ยอาหารท่มี คี วามหลาก
หลาย

ในสมัยรชั กาลที่ 5 มีประเภท

อาหารอยา่ งนอ้ ยทีส่ ดุ 7 ประเภท คอื
ขา้ วเสวย เครื่องคาว เครื่องเคยี งแกง
เคร่ืองเคียงแขก เครือ่ งเคยี งจิ้ม เครื่อง
เคียงเกาเหลา เคร่อื งหวาน อาหารมี
ครบรส คือ เปรี้ยว หวาน มนั เคม็ เผด็
อาหารชาววังแตกต่างจากอาหารชาว
บา้ นคอื การจดั อาหารเป็นชุด หรือ
สำ�รบั อาหาร

จากหลกั ฐานอ้างองิ เดอ ลาลูแบร์ จด
บนั ทกึ ไวว้ า่ อาหารชาววงั คือ อาหาร
ชาวบ้าน แต่มกี ารน�ำ เสนอที่สวยงาม
ไม่มกี า้ ง ไม่มกี ระดูก ตอ้ งเปอื่ ยน่มุ ไม่มี
ของแขง็ ผักก็ตอ้ งพอคำ� หากมีเมล็ดก็
ตอ้ งน�ำ ออก [3] ถ้าเปน็ เน้ือสนั ก็เปน็ สัน
ใน กุ้งกต็ ้องกุ้งแม่น้ำ�ไม่มีหวั ไมใ่ ช้ของ
หมกั ๆ ดอง ๆ หรือของแกงป่า หรอื ของ
อะไรทคี่ าว