บทละครพูด เรื่องเห็นแก่ลูก

คณุ คา่ ด้านวรรณศิลป์ การสอ่ื ความหมายโดยนัย

หมายถงึ การส่อื ความหมายออกมาโดยไมแ่ สดงออกมา
ตรงๆ แตส่ ่อื ผา่ นคาพดู ที่สื่อเป็นนยั ใหท้ ราบ ดังตวั อยา่ ง

นายลา้ : ที่พษิ ณโุ ลกกพ็ อหาอะไรด่ืมได้พอใชเ้ ทียวครบั .
พระยาภักด.ี : (แลดูหนา้ นายลา้ ) ฉันเชื่อ เชอ่ื ทีเดียว...

คณุ คา่ ดา้ นวรรณศลิ ป์ บทสนทนาขา้ งตน้ เปน็ ตอนทีพ่ ระยาภกั ดนี ฤนาถสัง่ ให้อา้ ยคา

นาโซดามาใหน้ ายลา้ ด่ืม คาพูดของนายลา้ สอื่ เปน็ นยั ใหท้ ราบว่า
สงิ่ ที่นายล้าชอบดืม่ กค็ ือสรุ า แต่ก็ไมไ่ ดพ้ ดู ออกมาโดยตรง
ขณะที่บทสนทนาของพระยาภักดีนฤนาถกส็ อื่ ให้ทราบว่า
พระยาภกั ดีนฤนาถเขา้ ใจสิง่ ท่ีนายล้า้กลา่ วถึง แม้ไม่ไดก้ ล่าว
อยา่ งตรงไปตรงมา เพราะพระยาภักดนี ฤนาถเห็นหนา้ นายลา้
ท่มี อี าการจมกู แดงซึ่งแสดงถึงอาการของคนติดสรุ านนั่ เอง

คณุ ค่าดา้ นวรรณศลิ ป์ การใชส้ านวน

มเี หยา้ มีเรอื น หมายถึง แตง่ งานมคี รอบครวั
เจ้าบุญนายคณุ หมายถึง เคยทาบญุ คณุ แกเ่ ขาไว้มาก
หมาหวั เนา่ หมายถึง เปน็ คนไมด่ ี ไม่มีคนคบค้า

สมาคมด้วย

คณุ ค่าดา้ นวรรณศลิ ป์ การใชส้ านวนทาใหบ้ ทสนทนาสามารถสือ่ ความหมาย
ไดอ้ ยา่ งกนิ ความกวา้ งขวางมากข้ึน

และยงั ชว่ ยนาเสนอความคิดบางอยา่ งของตัวละครไดอ้ ีกด้วย

ดงั ตัวอย่าง

พระยาภกั ดี : ถงึ นายทองคาจะไมร่ งั เกียจคนอืน่ ๆ กค็ งตอ้ ง

รังเกยี จ ใครเขาจะมาคบค้าสมาคมได้อีกตอ่ ไป

ไปขา้ งไหนเขากจ็ ะแลดพู ดู ซบุ ซิบกนั ถ้าใครเขา

เล่ยี งได้ เขาก็คงเลี่ยง แกจะมาทาใหแ้ ม่ลออ

เปน็ หมาหัวเนา่ หรือ?

คณุ คา่ ด้านสังคมและ บทละครพดู เรื่องเหน็ แก่ลูก พระราชนิพนธ์ในรชั กาลท่ี ๖
สะท้อนวถิ ไี ทย เป็นวรรณคดีท่ีเกิดข้ึนในชว่ งเวลาท่ีสงั คมไทยรับกระแสวัฒนธรรม

ตะวนั ตกเข้ามาปรบั ใช้มากข้นึ แต่อย่างไรก็ตามบทละครพูด
เรือ่ งเห็นแก่ลกู ก็มิไดม้ งุ่ สะทอ้ นสภาพสังคมเฉพาะดา้ น แตไ่ ด้

สะท้อนให้เหน็ ถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่ไดม้ ี
การนามาประยุกต์ใช้ใหเ้ ข้ากับธรรมเนียมไทย นอกจากน้ียัง
สะท้อนสภาพความเป็นจริงของสงั คมวา่ ไม่ว่ายคุ สมัยใดสังคม
ย่อมมีทง้ั ด้านมดื และดา้ นสว่าง คนดีและคนไมด่ ีย่อมปะปนกัน

คณุ คา่ ดา้ นสงั คมและ ธรรมเนียมการตอ้ นรับแขก
สะท้อนวิถไี ทย
ทกุ ครอบครัวในสงั คมไทยยอ่ มได้รบั การปลกู ฝงั จากคนรนุ่ พอ่
รนุ่ แม่เสมอวา่ “เปน็ ธรรมเนียมไทยแทแ้ ตโ่ บราณ ใครมาถึง
เรือนชานต้องตอ้ นรบั ” การตอ้ นรับแขกด้วยความเต็มใจและ
เลีย้ งรับรองอย่างดีทสี่ ดุ ถอื เป็นมารยาททางสังคมประการหนงึ่
และผทู้ ่ไี ด้รบั การต้อนรบั ยอ่ มประทบั ใจและกลา่ วถึงในความมี

นา้ ใจของเจา้ บา้ น บทละครพดู เรื่องเห็นแกล่ ูก
ได้สะท้อนให้เห็นธรรมเนียมดังกล่าวขา้ งต้นไว้ ดงั ตวั อย่าง

คณุ คา่ ดา้ นสงั คมและ
สะทอ้ นวิถไี ทย

นายลา้ : แหม! วันนร้ี ้อนจริง ทาให้ระหายน้าพลิ กึ .
พระยาภกั ด.ี : (เรยี ก) อ้ายคา! ไปหาโซดามาถ้วยเถอะ.
นายลา้ : โซดาเปล่าหรือครบั ?
พระยาภกั ด.ี : จะเอาครมี โซดาก็ได้ หรือน้าแดง

คณุ คา่ ดา้ นสังคมและ
สะทอ้ นวิถไี ทย จากบทสนทนาได้สะท้อนใหเ้ ห็นธรรมเนยี มในการตอ้ นรบั แขก

และในขณะเดยี วกัน ยังได้สะท้อนใหเ้ ห็นวา่ เครื่องดืม่ ท่ีใช้รับรอง
แขกของคนไทยได้เปลี่ยนแปลงไป แต่เดมิ เครอ่ื งด่ืมสาหรบั

รบั รองแขก คือน้าฝน นา้ สะอาด แตจ่ ากเร่ือง
ได้เปลี่ยนเครอื่ งดืม่ โดยใชน้ า้ ครีมโซดาคือน้าหวานสเี ขียว
ผสมน้าโซดา สะท้อนใหเ้ ห็นการรับวฒั นธรรมการดืม่ นา้ หวาน

ซ่งึ เป็นเคร่อื งดม่ื จากตะวนั ตก

คณุ ค่าด้านสังคมและ การกาหนดคา่ และรปู แบบของเงิน
สะท้อนวิถไี ทย
ในสมยั อดีตเงินตราไม่ใช่ตวั แปรสาคัญในสงั คม ในระบบ

เศรษฐกิจไทยจะใชร้ ะบบแลกเปล่ียนสนิ ค้าซงึ่ กันและกัน

ตอ่ มาเมอ่ื สงั คมมโี ครงสรา้ งท่ีซบั ซ้อน มรี ะบบเศรษฐกิจทชี่ ัดเจน

มากขนึ้ ระบบเงินตราจงึ เข้ามาเป็นสื่อกลางในการซอ้ื ขาย

แลกเปลย่ี น บทละครพดู เร่ืองเห็นแกล่ กู ไดส้ ะท้อนระบบ

เศรษฐกจิ ท่ีมีการกาหนดค่าของเงนิ โดยมมี าตรฐานว่า

๑๐๐ สตางคม์ คี ่าเทา่ กับ ๑ บาท ๔ บาทเป็นหนึง่ ตาลงึ ๒๐

ตาลงึ เป็นหนึ่งช่งั ดังตัวอยา่ ง

คณุ คา่ ดา้ นสงั คมและ
สะท้อนวิถไี ทย พระยาภักดี : กจ็ ะพดู กนั เสยี ตรงๆ เทา่ นั้นก็จะแลว้ กนั

เอาเถอะฉันให้แกเดยี๋ วน้กี ไ็ ด้ เท่าไหร่ถงึ จะพอ
เอาไปสบิ ชง่ั ก่อนพอไหม?
นายลา้ : ไม่รับประทาน
พระยาภักดี : ยี่สบิ ช่ัง!
นายล้า : ไมร่ บั ประทาน

คณุ คา่ ดา้ นสังคมและ คา่ นิยมการนบั ถอื บคุ คลท่ีเพียบพร้อมทั้งรูปสมบตั ิ
สะทอ้ นวิถไี ทย และทรัพย์สมบัติ

บทละครพดู เรอ่ื งเห็นแกล่ กู ได้สะทอ้ นใหเ้ หน็ คา่ นิยมของคนไทย
ที่นับถอื บคุ คลจากรปู ลกั ษณภ์ ายนอกโดยมไิ ดม้ องถึงคุณธรรม

ความดีของบคุ คลผูน้ ั้น บคุ คลใดมีความประพฤติ
ดา่ งพร้อย ทาให้เสียชือ่ เสยี งเกยี รตยิ ศ ไมว่ ่าจะเคยเปน็ คนดี
หรือเปน็ คนเลวมาก่อนกต็ าม เม่ือชวี ติ มีมลทนิ ก็ทาให้เป็นที่
รังเกียจของสงั คม ดงั น้ันพระยาภกั ดีนฤนาถจงึ กลวั ท่ีจะให้แม่

ลออพบกบั นายลา้ ซึ่งเปน็ พอ่ ทแ่ี ท้จริง ดงั ตวั อยา่ ง

คณุ คา่ ดา้ นสังคมและ นายล้า : กย็ ังง้ันซิขอรับ.
สะทอ้ นวิถไี ทย พระยาภักด.ี : พทุ โธ!่ นีแ่ กน่ะไมม่ คี วามเมตตาลูกแกบ้างเลยเทยี วหรือ

ถึงได้คดิ ร้ายแกเ่ ขาได้ยังงั้น?
นายล้า : คิดร้ายยงั ไง?
พระยาภกั ดี : นายทองคาเขาจะมาแตง่ กับลูกสาวคนเช่นแกได้อยู่หรอื ?
นายลา้ : ถ้าเขารกั แมล่ ออจรงิ ละก็ ถงึ ผมจะเปน็ คนเลวกว่าทผ่ี มเปน็ อยูน่ ่ี

เขาคงไมร่ งั เกยี จ.
พระยาภกั ด.ี : ถึงนายทองคาจะไมร่ งั เกยี จ คนอ่นื ๆ กค็ งต้องรงั เกยี จใครเขา

จะมาคบค้าสมาคมได้อกี ตอ่ ไป ไปข้างไหนเขาก็จะแลดูพูด
ซุบซิบกนั ถ้าใครเขาเลี่ยงได้เขากค็ งเล่ียง แกจะมาทาให้
แม่ลออเปน็ หมาหวั เน่าหรอื ?

คณุ คา่ ด้านสังคมและ จากบทสนทนาจะเห็นวา่ พระยาภกั ดนี ฤนาถไม่ต้องการ
สะท้อนวถิ ไี ทย ให้นายลา้ ซง่ึ เปน็ พอ่ แทๆ้ ได้พบกบั แม่ลออ

โดยผู้อา่ นจะทราบได้จากบทสนทนาของตัวละคร
ถงึ สาเหตุสาคญั ที่พระยาภกั ดนี ฤนาถ

ไมต่ อ้ งการใหแ้ ม่ลออรูค้ วามจรงิ เพราะไม่ตอ้ งการให้
เปน็ ท่รี ังเกียจของสังคมท่ีมพี อ่ แทๆ้ เป็นคนประพฤติ

ไม่ถูกทานองคลองธรรมและเคยติดคุกมากอ่ น

คณุ คา่ ดา้ นสังคมและ แสดงใหเ้ หน็ ถึงสัจธรรมของมนุษย์

สะทอ้ นวิถไี ทย มนษุ ยท์ ุกคนยอ่ มเหน็ แก่ตัวเป็นธรรมดา แต่พอ่ แมย่ อ่ มเหน็ แกล่ ูก
มากกว่าตนเอง ตอ้ งเสยี สละทุกอย่างเพอื่ ลกู แมก้ ระทัง่ นายล้าที่

จากลูกไปตงั้ แตแ่ มล่ อออายไุ ด้ ๒ ปี ยงั ต้องตอ่ ส้กู ับความรู้สกึ

เหน็ แก่ตัวหรือเหน็ แก่ลกู ของตนเองและในทสี่ ดุ

อานาจฝา่ ยสูงกช็ นะ นายลา้ ยอมจากไปผจญกับความ

ยากลาบากเพราะเหน็ แกล่ กู มากกว่า จึงเปน็ เรือ่ งที่น่ายกยอ่ งที่

เขาเคยทาผดิ แตก่ ็สานึกตวั ได้ ดังบทสนทนา

คณุ คา่ ดา้ นสงั คมและ นายล้า : หลอ่ นไดเ้ ขียนรูปพ่อของหล่อนขึ้นไวใ้ นใจเป็นคนดไี มม่ ที ี่ติ
สะทอ้ นวิถไี ทย ผมไม่ต้องการจะลบรปู น้ันเสยี เลย (ถอดแหวนวงหน่งึ จากนว้ิ )
นแี่ นะ่ ครบั แหวนน้เี ป็นของแมน่ วล ผมได้ตดิ ไปด้วยสิ่งเดียวเทา่ น้ี
แหละ เจ้าคุณไดโ้ ปรดเมตตาผมสักที พอถงึ วนั แต่งงานแม่ลออ
เจ้าคณุ ไดโ้ ปรดให้แหวนน้ีแก่เขา บอกวา่ เป็นของรบั ไหว้ของผม
ส่งมาแทนตัว

พระยาภกั ดี : (รบั แหวน) ได้ซเิ พ่อื นเอ๋ยฉนั จะจัดการตามแกสั่งอยา่ วิตกเลย

คณุ คา่ ด้านสังคมและ จากบทสนทนา นายล้าไมส่ ามารถจะเห็นแกป่ ระโยชนส์ ว่ นตน
สะท้อนวถิ ไี ทย มากกว่าความรกั อันบรสิ ุทธิ์ ความเทิดทูนท่แี ม่ลออมตี อ่ เขา

ไดเ้ ลย พลงั แหง่ ความดีและความรักทาให้พ่อคนหนึ่ง
ที่ในครั้งหนงึ่ ไม่เคยไดด้ ูแลใกลช้ ิดลกู กลับตวั กลบั ใจ
สละความสขุ สบายและผลประโยชนส์ ว่ นตนเพือ่ ความสุขของลกู

ขอ้ คดิ ที่ไดจ้ ากเรื่อง สถาบันครอบครวั มีความสาคัญตอ่ โครงสร้างสงั คมไทย

ผู้ที่เป็นพอ่ แม่มีหน้าทตี่ อ้ งอุปถมั ภ์เล้ียงดู ส่งั สอนอบรมบุตร

ใหเ้ ปน็ คนดขี องสังคม โดยไม่เรยี กรอ้ งผลประโยชน์

ถ้าพอ่ แมห่ รอื หวั หน้าครอบครวั ดี บตุ รหลานกจ็ ะให้ความเคารพ

เชื่อฟงั รักและศรทั ธาบุตรหลานจะยึดถือพอ่ แม่เปน็ แบบอย่างและ

ประพฤตปิ ฏิบัตติ าม ถ้าครอบครัวดสี ังคมกจ็ ะดี ดงั น้ัน

พอ่ แมค่ วรอบรมเลยี้ งดลู ูกอย่างดีเปน็ คนดใี หล้ ูกเห็นเป็น

แบบอยา่ งเพ่อื เป็นรากฐานของสังคมท่ีดแี ละมีความสุข

ขอ้ คิดท่ไี ด้จากเรื่อง คนดีย่อมมีผนู้ บั ถือ

หากเราต้องการใหค้ นเคารพนับถือ เราตอ้ งทาตนให้เป็น
คนมเี กยี รติเช่ือถือได้ คือเปน็ คนท่ีประพฤติดซี ่ือตรง จรงิ ใจ
ท้ังต่อหน้าและลับหลงั ใหส้ มกับท่ีผ้อู นื่ รักนับถอื และชน่ื ชม

หากต่อหนา้ ทาอย่างหน่งึ ลบั หลงั ทาอย่างหนึ่ง
จะไม่ไดร้ บั การเคารพนับถือจากบคุ คลอ่นื ๆ อกี ตอ่ ไป...

ขอ้ คดิ ที่ไดจ้ ากเร่อื ง อย่าทาตนเองใหต้ กต่าเพราะการกระทาของตนเอง

ความคิดและการกระทาเป็นเคร่อื งกากับคุณภาพและเปน็ เครอื่ ง
ตดั สินคุณคา่ ของความเป็นคน สอดคลอ้ งกับหลกั ธรรม
ในพระพุทธศาสนาที่กลา่ วไวว้ า่ บคุ คลย่อมได้รับผลจาก
การกระทาของตนเอง หากบคุ คลผนู้ ้นั ประกอบกรรมดี
ยอ่ มได้รับสงิ่ ดตี อบแทน ผูค้ นสรรเสรญิ ในคุณงามความดี
ที่ได้สร้างไว้

แต่ถ้าหากประพฤติไม่ถูกตอ้ งทุจรติ หรือไมใ่ ฝ่ในทางดี
ใฝ่ในอบายมุขกจ็ ะนาไปสูห่ นทางแหง่ ความหายนะ
ทาให้ชวี ติ ล้มเหลวทัง้ ชีวติ ส่วนตัวและครอบครวั
ตาแหนง่ หนา้ ท่ีการงาน และคนในสังคมไม่ให้ความเคารพนบั ถอื
ชีวิตพบกบั ความเดือดรอ้ นเหมอื นดงั เชน่ นายล้า
ทีต่ อ้ งติดคุกเพราะการกระทาทผี่ ดิ กฎหมายของตนเอง