โครงการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ

การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง สานกระเป๋าจากซองกาแฟ อ าเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 จัดท าโดย นางสาวกนกอร วิเศษวงษา รหัสนักศึกษา 64121100132 สาขาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เสนอ อาจารย์ภัทระ อินทรก าแหง โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาการพัฒนาหลักสูตรสังคมศึกษา ESOC623215 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

ก ค าน า การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง สานกระเป๋าจากซองกาแฟ อ าเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ ผู้จัดท าโครงการได้ด าเนินโครงการขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาในรายวิชาการพัฒนาหลักสูตร สังคมศึกษา ESOC623215 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 ซึ่งการด าเนินโครงการในครั้งนี้ ผู้จัดท าได้ส ารวจชุมชนบ้านโนนทราย ต าบลดอนแรด อ าเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์ เนื่องจากภายใน ชุมชนมีรายได้ต่ าต้องการมีรายได้เสริม เกิดปัญหาการว่างงาน และจึงได้คิดค้นการประดิษฐ์กระเป๋า ด้วยซองกาแฟ การประดิษฐ์กระเป๋าด้วยซองกาแฟนี้สามารถท าได้ง่าย ใช้วัสดุเหลือใช้ คือซองกาแฟ ได้คิดค้นและประดิษฐ์น ามาเป็นกระเป๋าได้อย่างสวยงามแล้วก็สามารถน ามาขายได้เป็นรายได้เสริม ต่อไป เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมเป็นจิตอาสาเพื่อสังคม จึงได้มีการเขียนโครงการดังกล่าวนี้ขึ้น ผู้จัดท าโครงการต้องขอขอบคุณอาจารย์ภัทระ อินทรก าแหง อาจารย์ประจ าวิชาการพัฒนา หลักสูตรสังคมศึกษา ที่ชี้แนะและให้ค าแนะน าในการท าโครงการฯในครั้งนี้ ท าให้นักศึกษาได้ความรู้ และแนวทางในการเขียนโครงการและการประเมินโครงการ เพื่อน าไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาชุมชน และสังคมต่อไป กนกอร วิเศษวงษา มกราคม 2565

สารบัญ หน้า ค าน า ก สารบัญ ข โครงการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ หลักการและเหตุผล 1 วัตถุประสงค์โครงการ 2 วัตถุประสงค์การอบรม 2 สิ่งที่จะได้รับ 3 กลุ่มเป้าหมาย 3 โครงสร้างหลักสูตร 3 เนื้อหาวิชา 3 เกณฑ์การประเมินผล 4 ระยะเวลาของหลักสูตร 4 ค่าลงทะเบียน 4 สถานที่จัดสัมมนา 4 คณะกรรมการบริหารหลักสูตร 4 วิธีการรับสมัคร 5 สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม 6 อาชีพที่สามารถประกอบได้หลังส าเร็จการศึกษา 6 บทที่ 1 บทน า 7 บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง 8 บทที่ 3 วิธีการด าเนินการ 12 บรรณานุกรม 15 แบบทดสอบ 16 ประวัติวิทยากร 21

โครงการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ (Bag weaving project from coffee sachets) หลักการและเหตุผล เมื่ออากาศเข้าสู่หน้าร้อนทีไรอากาศก็ยิ่งร้อนขึ้นทุกปี นั่นเพราะเหตุการณ์นี้เป็นหนึ่งใน ผลกระทบใกล้ตัวจากภาวะโลกร้อน (Global Warming) ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จากกิจกรรมต่างๆ โดยเฉพาะกระบวนการจัดการขยะมูลฝอยด้วยการฝังกลบ ที่ถือเป็นแหล่งก าเนิด ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases) และเป็นสาเหตุหลักที่เร่งให้เกิดภาวะเรือนกระจกรุนแรงกว่า ที่ควรจะเป็นตามธรรมชาติ ส่งผลให้อุณภูมิบนพื้นผิวโลกสูงขึ้นจนกลายเป็นภาวะโลกร้อน โดยก๊าซที่ เกิดจากการฝังกลบขยะมูลฝอยและเป็นสาเหตุหลักของภาวะเรือนกระจกแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ 1. การปล่อยก๊าซมีเทน (CH4) ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีค่าศักยภาพที่ท าให้โลกร้อน มากกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ถึง 25 เท่า โดยการฝังกลบขยะมูลฝอยจะท าให้ขยะอินทรีย์ ได้แก่ ไม้ กระดาษ อาหาร สิ่งทอ กิ่งไม้ และใบไม้ เกิดการย่อยสลายแบบไร้อากาศ (Anaerobic Decornposition) จนเกิดเป็นก๊าซมีเทน (CH4) ถึงร้อยละ 60 ของก๊าซทั้งหมดที่เกิดในหลุมฝังกลบ 2. การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) เกิดจากหลุมฝังกลบขยะเช่นเดียวกับก๊าซมีเทน (CH4) แต่เกิดในปริมาณที่น้อยกว่า รวมถึงการใช้เครื่องจักรในการด าเนินงาน เช่น รถบรรทุก รถตัก รถบดอัด เครื่องบดย่อย ก็มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) จากการใช้พลังงานไฟฟ้าและ เกิดการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลอีกด้วย 3. การปล่อยก๊าซไนตรัสออกไซด์ เป็นหนึ่งในก๊าซที่เกิดจากหลุมฝังกลบ แต่เกิดในปริมาณที่ น้อยมาก นอกจากนี้กระบวนการจัดการของเสียที่เกิดจากการทิ้งขยะ การบ าบัดขยะเชิงชีวภาพ การ เผาขยะแบบเปิด และการบ าบัดน ้าเสีย ล้วนเป็นกระบวนการที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งสิ้น จะ เห็นได้ว่าการจัดการขยะเหล่านี้ ย่อมก่อให้เกิดปัญหาตามมามากมายแถมขยะไม่ถูกน ากลับไปใช้ให้ เป็นประโยชน์อีกด้วย ปัจจุบันทางคณะผู้จัดท าเล็งเห็นถึงปัญหาภาวะโลกร้อนปัญหาจากขยะนับวันจะเพิ่มมากขึ้น ตามจ านวนของประชากรขยะจะก่อให้เกิดปัญหาต่อสภาพแวดล้อมเป็นอย่างมากมลพิษทางอากาศ และมีผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของมนุษย์ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อมขยะมูลฝอยเป็นแหล่งอาหาร และแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงน าโรคเช่นแมลงวันแมลงสาบยุงและเป็นที่ซุกซ่อนของหนูและสัตว์อื่น ๆ ปัญหาขยะในปัจจุบันนั้นเป็นปัญหาที่แก้ไขได้ยากและยังไม่ได้รับการแก้ไขโดยสมบูรณ์เพราะขยะมี จ านวนมากในทุก ๆ ที่เมื่อขยะมีปริมาณสะสมเป็นจ านวนมากท าให้เกิดมลภาวะทางอากาศที่ส่งผล รบกวนในการใช้ชีวิตประจ าวันการแก้ปัญหาโดยการรณรงค์ให้ทิ้งขยะให้ถูกที่นั้นเป็นเพียงวิธีช่วย กระตุ้นจิตใต้ส านึกเท่านั้นการที่จะจัดระเบียบจ านวนของขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพจะต้องเริ่มจาก ตนเองเป็นอันดับแรกมีวินัยในการทิ้งขยะให้ถูกที่เพื่อสร้างความเป็นระเบียบให้สภาพแวดล้อมและ สังคมที่ดีคัดแยกขยะตามประเภทก่อนทิ้งเพื่อง่ายต่อการน าไปไซเคิลและเลี่ยงการใช้ถุงพลาสติกหัน กลับมาใช้ถุงผ้าแทนเพื่อช่วยลดปัญหาขยะและเมื่อปัญหาขยะลดลงการเผาขยะที่มีอยู่ในปัจจุบันก็จะ ลดลงไปด้วยเป็นการช่วยลดปัญหาภาวะโลกร้อนอีกหนึ่งทางหากประชาชนทุกคนมีวินัยในการทิ้งขยะ และคัดแยกขยะโดยเริ่มจากตนเองจนติดเป็นนิสัยสภาพแวดล้อมภายในสังคมก็จะเป็นระเบียบไม่มี 1

๒ มลภาวะทางอากาศที่ส่งผลต่อสุขภาพตามมาในภายหลังและปัญหาภาวะโลกร้อนที่ก าลังเกิดขึ้นก็จะ ลดลง คณะผู้ด าเนินโครงการ ได้ตระหนักถึงความส าคัญดังกล่าว จึงได้มีแนวคิดในการสร้างสรรค์ ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพจากการน าวัสดุที่มีอยู่อย่างซองกาแฟมาเพิ่มมูลค่าให้เป็นส่วนผลิตในการสร้าง ตัวสินค้ากระเป๋าสะพายจากซองกาแฟโดยการวางแผนออกแบบและลงมือปฏิบัติของคณะผู้จัดท า โครงการอีกทั้งยังเป็นการลดปริมาณขยะที่มีอยู่ให้ลดน้อยลง วัตถุประสงค์โครงการ 1. เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจปัญหาขยะที่น าไปสู่ภาวะโลกร้อนในปัจจุบัน 2. เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในหลักการและแนวคิดเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ มีความคิดริเริ่ม สร้างสรรคและเพิ่มทักษะในการออกแบบผลิตภัณฑ์และสามารถสรางมูลคาเพิ่มใหกับวัสดุเหลือใช้ อย่างเช่น ซองกาแฟ 3. เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ มีความรู้ความคิดและทักษะการพัฒนาอาชีพและคุณภาพ ชีวิตสอดคล้องกับความพร้อมความต้องการ ความถนัด ความสนใจ และวิถีชีวิตของตนเองท้องถิ่นและ สังคม วัตถุประสงค์การอบรม 1. ผู้เข้าร่วมอบรมมีความรู้ความเข้าใจปัญหาขยะที่น าไปสู่ภาวะโลกร้อนในปัจจุบัน 2. ผู้เข้าร่วมอบรมมีความรู้ความเข้าใจในหลักการและแนวคิดเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ มีความคิด ริเริ่มสร้างสรรคและเพิ่มทักษะในการออกแบบผลิตภัณฑ์และสามารถสรางมูลคาเพิ่มใหกับวัสดุเหลือ ใช้อย่างเช่น ซองกาแฟ 3. ผู้เข้าร่วมอบรมมีความรู้ความเข้าใจ สามารถปฏิบัติทักษะการพัฒนาอาชีพและคุณภาพ ชีวิตสอดคล้องกับความพร้อมความต้องการ ความถนัด ความสนใจ และวิถีชีวิตของตนเองท้องถิ่นและ สังคม 4.ผู้เข้าร่วมอบรมสามารถน าความรู้ไปใช้ในการประกอบอาชีพหรือพัฒนาอาชีพ เป็นการ สร้างรายได้ให้กับครอบครัว 5. เพื่อสร้างจุดขายสินค้าใหม่ เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์จากวัสดุเหลือใช้ 2

๓ สิ่งที่จะได้รับ 1.หลักการและแนวคิดเกี่ยวกับเรื่องการประดิษฐ์มีความคิดริเริ่มสร้างสรรคและเพิ่มทักษะ ในการออกแบบผลิตภัณฑ์และสามารถสรางมูลคาเพิ่มใหกับวัสดุเหลือใช้อย่างเช่น ซองกาแฟ 2.ได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ 3. สามารถน าไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวันและประกอบอาชีพที่ถูกต้อง เหมาะสม และ เป็นที่ต้องการของตลาด กลุ่มเป้าหมาย 1.นักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2.นักศึกษา 3.ครูผู้สอนในสถานศึกษา 4.ผู้ที่ไม่มีอาชีพ 5.ผู้ที่มีอาชีพและต้องการพัฒนาอาชีพ 6.ประชาชนทั่วไป โครงสร้างหลักสูตร หัวข้อ เวลา (ชั่วโมง) ทฤษฎี ปฏิบัติ 1. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับปัญหาขยะ ช่องทางการประกอบอาชีพ และการประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์จากวัสดุเหลือใช้ 1 - 2. การเตรียมเครื่องมือ วัสดุ ในการประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์ 1 3. การฝึกปฏิบัติการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ - 5 4. การวัดและประเมินผล ร้อยละ 20 ร้อยละ 80 2 5 รวม 7 เนื้อหาวิชา ประกอบด้วยวิชาหลัก ดังนี้ 1. ช่องทางการประกอบอาชีพการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ วัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้รับการ ฝึกอบรมมีความรู้ความเข้าใจ ความส าคัญ ทิศทางพัฒนาการประกอบอาชีพ การบรรจุภัณฑ์และการ ส่งเสริมการขายสินค้าทางออนไลน์ได้ ค าอธิบาย ศึกษาความส าคัญทิศทางพัฒนาการประกอบอาชีพ การบรรจุภัณฑ์และการส่งเสริมการขาย สินค้าทางออนไลน์ เช่น สร้างเพจFacebook สร้างTiktok 3

๔ 2. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสานกระเป๋าจากซองกาแฟ วัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้รับการ ฝึกอบรมมีความรู้ความเข้าใจ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับขั้นตอน เทคนิค การออกแบบผลิตภัณฑ์รูปทรง ใหม่ๆ ค าอธิบาย ศึกษาการใช้เครื่องมือ การเตรียมวัสดุอุปกรณ์ในการสานกระเป๋า ปฏิบัติการตามขั้นตอน เทคนิค การ ออกแบบผลิตภัณฑ์รูปทรงใหม่ๆ 3. การวัดและประเมินผล 3.1. แบบทดสอบก่อนและหลังการฝึกอบรม 3.2. ประเมินความรู้ ความสามรถและศักยภาพในการปฏิบัติงานของผู้รับการฝึกอบรม เกณฑ์การประเมินผล ผู้เข้าอบรมต้องมีเวลาเรียนและท าแบบทดสอบไม่ต่ ากว่า 80% และท ากิจกรรมทุกหัวข้อของ หลักสูตร จึงจะได้รับวุฒิบัตรจากหลักสูตร ระยะเวลาของหลักสูตร จ านวน 1 วัน ฝึกอบรมวันที่ 14 มกราคม 2566 เวลา 08.00 – 16.00 น. ค่าลงทะเบียน 100 บาท สถานที่จัดสัมมนา ตึก 38 คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ คณะกรรมการบริหารหลักสูตร 1. อาจารย์ภัทระ อินทรก าแหง อาจารย์ประจ าสาขาวิชาสังคมศึกษา 2. นางสาวกนกอร วิเศษวงษา นักศึกษาชั้นปีที่ 2 สาขาวิชาสังคมศึกษา 4

๕ วิธีการรับสมัคร 1. ลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการอบรมหลักสูตรระยะสั้น การสานกระเป๋าจากซองกาแฟ ลิงก์ส าหรับลงทะเบียนสมัคร : https://forms.gle/BsPLDQebenj9kpsB8. QR Code ส าหลับลงทะเบียน 2. แบบทดสอบก่อน-หลังการเข้าอบรมโครงการหลักสูตรระยะสั้น เรื่องการสานกระเป๋าจาก ซองกาแฟ ลิงก์ส าหรับท าแบบทดสอบ : https://forms.gle/SuoQj6T6eHA8NApVA. QR Code ส าหรับท าแบบทดสอบ 3. แบบประเมินความพึงพอใจโครงการอบรมหลักสูตรระยะสั้น การสานกระเป๋าจากซอง กาแฟ ลิงก์ส าหรับท าแบบประเมิน : https://forms.gle/L52Ak4JWpGskoWsz6. QR Code ส าหรับท าแบบประเมิน 5

๖ 4. ฟอร์มเกียรติบัตรในการโหลดส าหรับผู้ผ่านการอบรม (เวลาเรียนร้อยละ 80และการท าแบบทดสอบได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80) สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ หมายเลขโทรศัพท์0806069809 LINE ID : 0863081419 FACEBOOK : Kanokon Wisetwongsa GMAIL : [email protected] อาชีพที่สามารถประกอบได้หลังส าเร็จการศึกษา 1.ผู้ประกอบการอิสระ 2.นักออกแบบและผลิตงานสร้างสรรค์ ด้านกระเป๋าจากธรรมชาติ 3.ประกอบอาชีพทางเลือกนอกเหนือจากงานประจ า 6

๗ บทที่ 1 บทน า ที่มาและความส าคัญของโครงการ ในการจัดท าโครงการครั้งนี้ ผู้จัดท ามีความสนใจผลิตภัณฑ์ประดิษฐ์กระเป๋าท าจากซอง กาแฟเพราะในหมู่บ้านมีชาวบ้านรับประทานเป็นกาแฟจ านวนมาก ท าให้มองเห็นประโยชน์จาก วัสดุ ที่เหลือใช้ จึงน าเอาซองกาแฟที่กินแล้วน ามาใช้ให้เกิดประโยชน์ที่สุด ปัญหาขยะในปัจจุบันถือได้ว่าเป็นปัญหาใหญ่ไม่น้อยส าหรับสิ่งแวดล้อม เพราะยิ่งวันจ านวน ขยะในสังคมก็ยิ่งเพิ่มมากขึ้นๆ ทุกวัน จึงได้มีการแก้ไขปัญหากันอยู่หลายทาง ซึ่งทางหนึ่งที่เลือกใช้ก็ คือการน าขยะมารีไซเคิลเพื่อน ากลับไปใช้ใหม่ ซึ่งหนทางนี้ก็ถือว่าเป็นหนทางที่มีประสิทธิภาพเพราะ ยังเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับขยะเหล่านั้นอีกด้วย ซึ่งนอกจากจะช่วยแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมแล้วยังเป็น การเพิ่มรายได้ให้สมาชิกในชุมชนและสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนให้สามารถพึ่งตัวเองได้อีกด้วย ถือเป็นการรวมกลุ่มที่ก่อให้เกิดประโยชน์ได้หลายด้านและน่ายกย่องน าเป็นเยี่ยงอย่าง ให้กับ อีกหลายๆ ชุมชนโดยกลุ่มผลิตกระเป๋าจากขยะรีไซเคิล หมู่บ้านโนนทรายโดยกลุ่มแม่บ้าน ได้เล่าถึง การด าเนินการผลิตกระเป๋าจากขยะรีไซเคิลว่า กระเป๋าแต่ละใบจะใช้ของกาแฟถึง 500 ซองโดยแต่ ละซองก็จะน ามาสานกันให้ได้ลายที่ต้องการและน ามาสานต่อกันขึ้นรูปเป็นกระเป๋าต่อไป เพื่อสร้างประสบการณ์ให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง ส่งผลท าให้เกิดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ในการท าโครงงานใหม่ๆ ที่จะน าไปสู่โลกของงานอาชีพและการศึกษากับทั้งโครงงานที่คนสนใจ ก่อให้เกิดองค์ความรู้ที่กว้างขวางความส าคัญของกระเป๋าขายซองกาแฟนั้นมีประโยชน์ต่อเรามากมาย เช่น ช่วยเสริมรายได้ ไว้ใส่สิ่งของเครื่องใช้ส่วนตัว เป็นต้น วัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาการท ากระเป๋าชายกาแฟ 2. เพื่อท าเวลาว่างให้เกิดประโยชน์ 3. เพื่อน าขยะที่ไม่ใช้แล้วมาใช้ใหม่ 4. เพื่อน ามาเป็นอาชีพและรายได้เสริม ขอบเขตการศึกษา ได้กระเป๋าจากซองกาแฟที่สวยงาม คงทนและประณีต สามารถน าไปใช้ได้จริงใน ชีวิตประจ าวัน สมมติฐานของการด าเนินโครงงาน การน าซองกาแฟหรือซองขนมและอื่นๆมาประดิษฐ์มาท าเป็นกระเป๋าหรือตะกร้า เป็นการ ช่วยลดปริมาณขยะละไม่เป็นมลพิษต่ออากาศและจะท าให้บ้านเรือนหรือหมู่บ้านสะอาดขึ้น 7

๘ บทที่ 2 เอกสารที่เกี่ยวข้อง ในการจัดท าโครงการกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ผู้จัดท าได้ท าการศึกษา การท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ดังต่อไปนี้ ประวัติความเป็นมาของแม็ก มีบันทึกว่า แม็กเย็บกระดาษหรือ (Stapler) ตัวแรกของโลกถือก าเนิด ในคริสต์ศตวรรษ 17 หรือคริสต์ศตวรรษที่ 18 ณ ประเทศฝรั่งเศสเป็นเครื่องกลไกที่ประดิษฐ์ด้วยมือล้วนๆโดยมีกษัตริย์ หลุยส์ที่ 15 เป็นต้นคิดหรือช่วยออกความคิดเครื่องเย็บกระดาษรุ่นแรกๆประดิษฐ์ใช้กันหลายตัวแต่ ละตัวจะสลักตราประจ าราชส านักเอาไว้พอเข้าคริสต์ศตวรรษที่ 19 การใช้กระดาษเพิ่มขึ้นท าให้มี ความต้องการใช้ที่เย็บกระดาษเพิ่มขึ้นด้วยมีบันทึกว่า “ซามูเอล สโลคัม” จดสิทธิบัตรที่เย็บกระดาษ ครั้งแรกใน ค.ศ.1841 แต่ที่จริงเครื่องนั้นใช้วิธีตอกหมุดทะลุกระดาษมากกว่าจะเป็นการเย็บลวดสอง ขาอย่างที่เรารู้จักเครื่องเย็บกระดาษพัฒนามาเรื่อยๆ แต่มักจะใส่ลวดเย็บได้ทีละ 1 ตัวเท่านั้น จนเข้า กลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 จอห์น มันฟอร์ด ชาวอังกฤษจึงประดิษฐ์เครื่องเย็บกระดาษหน้าตาคล้าย รุ่นปัจจุบันที่เราคุ้นเคยกันตอนนั้นเขาท าขึ้นมาขายให้นายจ้างเพื่อแลกเงินก้อนเล็กๆ เลี้ยงชีวิตไม่ได้ กระตือรือร้นจะสร้างชื่อเสียง แต่เป็นการดีที่ประวัติศาสตร์ยังจดจ าเขาได้เราเลยได้รู้จักเขาไปด้วย 8

๙ ลูกแม็ก ลวดเย็บ เบอร์ 10 "MAX" (โหล 12 กล่อง) ใช้กับเครื่องเครื่องเย็บขนาดกลางทุกรุ่น เย็บกระดาษหนา 2-18 แผ่น (80 แกรม) ผลิตจากเส้นลวด คุณภาพดี แข็งแรง ไม่หักงอเวลาใช้งาน เย็บง่าย สม่ าเสมอ นุ่มมือ บรรจุ 1,000 ตัว/กล่อง จ านวน 12 กล่อง/โหล ประวัติกรรไกร กรรไกรประดิษฐ์ขึ้นราว 1,500 ก่อนคริศตกาลในยุคอียิปต์โบราณ มีรูปร่างยาวโดยมี จุดเชื่อมที่ด้านท้าย ส่วนกรรไกรด้ามตัดไขว้แบบปัจจุบันคิดค้นในราว พ.ศ. 643 เป็นเครื่องมือที่ใช้ส าหรับตัดวัสดุบาง ๆ โดยใช้แรงกดเล็กน้อย โดยใช้ตัดวัสดุเช่น กระดาษ กระดาษแข็ง แผ่นโลหะบาง พลาสติกบาง อาหารบางอย่าง ผ้า เชือก และสายไฟ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังใช้เพื่อตัดผมก็ได้ ส่วนกรรไกรขนาดใหญ่อาจใช้ตัดใบไม้และกิ่งไม้ ซึ่งมีความแข็งแรงเป็นพิเศษ กรรไกรนั้นต่างจากมีด เพราะมีใบมีด 2 อัน ประกบกันโดยมีจุดหมุนร่วมกัน กรรไกรส่วน ใหญ่จะไม่มีความคมมากนัก แต่อาศัยแรงฉีกระหว่างใบมีดสองด้าน กรรไกรของเด็กนั้นจะมีความคม น้อยมากและมักมีพลาสติกหุ้มเอาไว้ 9

๑๐ ในภาษาไทย เรียก "กรรไกร", "กรรไตร" หรือ "ตะไกร" ส่วนในภาษาอังกฤษ โดยทั่วไปเรียกว่า "scissors" แต่ในอุตสาหกรรม เรียกกรรไกรที่มีความยาวมากกว่า 15 เซนติเมตร ว่า "shears" แต่ที่ นิยมเรียกในประเทศไทยคือ กรรไกร ในทางกลศาสตร์ ถือว่ากรรไกรเป็นคานคู่ชั้น 1 (First-Class Lever) ซึ่งมีหมุดกลางท าหน้าที่ เป็นจุดหมุน ส่วนการตัดวัสดุหนาหรือแข็งนั้น จะให้วัสดุอยู่ใกล้จุดหมุน เพื่อเพิ่มแรงกดให้มากที่สุด ตัวอย่างเช่นหากแรงที่ใช้ (นั่นคือ มือ) ห่างจากจุดหมุนเป็นสองเท่าของต าแหน่งที่ตัด (นั่นคือ ต าแหน่ง กระดาษ) แรงที่กดบนขากรรไกรก็จะเป็นสองเท่าด้วย กรรไกรพิเศษ เช่น กรรไกรตัดเหล็ก (bolt cutters) ส าหรับงานกู้ภัยจะมีปากสั้นและด้าม ยาว เพื่อให้วัสดุที่ตัดอยู่ใกล้จุดหมุนมากที่สุดนั่นเอง กรรไกรตัดเหล็กเส้นก่อสร้าง (bar cutters)[2] ส าหรับงานก่อสร้าง โดยเฉพาะไซต์งานที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ท างานโดยใช้แรงกลมีด้ามยาวส าหรับโยกหมุน เฟืองเพื่อดันใบมีดเข้าหากันเพื่อตัดเหล็กเหมาะกับการใช้ตัดชิ้นงานหยาบไม่สามารถใช้กับงานที่ ละเอียดได้ นอกจากนี้ยังมีกรรไกรตัดเหล็กที่ใช้ส าหรับตัดเหล็กแผ่น เหล็กแบน เหล็กกลม (shearing machines) ซึ่งใช้กลวิธีการท างาน คือ โยกด้ามยาวที่ติดกับตัวขับที่เป็นฟันเหล็กและเฟืองซึ่งท าจาก เหล็กขึ้นรูปร้อน โดยตัวขับจะเป็นตัวส่งก าลังไปยังตัวเลื่อนเพื่อดันใบมีดตัวบนเข้ามาใบมีดตัวล่างและ มีสปริงค้ าคันโยก ซึ่งจะช่วยป้องกันคันมือโยกไม่ให้หล่นลงมาและยังเป็นตัวท าให้เกิดความสมดุลของ น้ าหนักของตัวคันมือโยกอีกด้วย ที่มาของซองกาแฟ ซองลามิเนต คือ ถุงพลาสติกที่มีฟิล์มพลาสติกหลายชั้นจ าพวก Polyester (PET), Metalized Polyester(M-PET), Polyamide (Nylon), Cast polypropylene (CPP), Metalized cast polypropylene (M-CPP), Bi-oriented polypropylene (BOPP)กระดาษหรือแผ่น อลูมิเนียมฟอยล์โดยพิมพ์ลวดลายด้านหลัง(Reverse print) ของฟิล์มแล้วประกบเข้ากับพลาสติกอีก ชั้นหนึ่งกับ CPP, Polyethylene (HDPE, LLDPE, LDPE) ฯลฯ ซึ่งยึดระหว่างชั้นฟิล์มด้วย ความร้อน หรือกาว (Adhesive) อย่างไรก็ตามจ านวนชั้นฟิล์มมากหรือน้อยนั้น ขึ้นอยู่กับ ตามความต้องการว่าใช้ส าหรับสินค้าประเภทอะไร และสินค้าประเภทดังกล่าวต้องการคุณสมบัติใน ด้านใดบ้าง เมื่อทราบความต้องการดังกล่าวแล้ว จึงจะสามารถเลือกประเภทของฟิล์มให้เหมาะสม และมีคุณสมบัติตรงตามความต้องการเพื่อท าการลามิเนตต่อไป 10

๑๑ ตัวอย่างประเภทของฟิล์มและวัสดุที่นิยมน ามาผลิตฟิล์มลามิเนตส าหรับบรรจุภัณฑ์ มีดังนี้ 1. ฟิล์ม Polyethylene (PE) ใช้ฟิล์ม LLDPE และฟิล์ม LDPE ในชั้นในสุด ซึ่งเป็นชั้นปิด ผนึกหรือเป็นชั้นที่สามารถสัมผัสกับอาหาร โดยปิดผนึกด้วยความร้อน (Heat Sealing) ฟิล์ม PE มี คุณสมบัติยืดหยุ่น นิ่ม และยังสามารถต้านทานต่อความชื้นหรือสารเคมีบางประเภท ตัวอย่าง ผลิตภัณฑ์ เช่น ถุงน้ าตาล, ถุงข้าวสาร, ถุงบรรจุเม็ดพลาสติก เป็นต้น 2. ฟิล์ม Polypropylene (PP) ใช้ฟิล์ม CPP และ ฟิล์ม BOPP ซึ่งมีคุณสมบัติเด่ ด้านใส เงา เหนียว ทนต่อแรงดึงและยังสามารถต้านทานต่อความชื้นได้ดี โดยส่วนใหญ่ ฟิล์ม CPP และ BOPP ท าหน้าที่เป็นชั้นส าหรับการพิมพ์ลวดลายด้านหลัง ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ เช่น ฟิล์มหุ้มซองบุหรี่ 3. ฟิล์ม Polyester (PET) ใช้ฟิล์ม BOPET (Biaxial Oriented Polyethylene Terephthalate) ซึ่งมีคุณสมบัติเด่น ด้านใส เงา เรียบ ต้านทานต่อการฉีกขาดหรือการกระแทกทรง รูปได้ดีและสามารถทนต่อความร้อนสูงจึงสามารถใช้ได้กับไมโครเวฟ นอกจากนี้ยังสามารถต้านทาน ต่อความชื้น สารเคมีหรือตัวท าละลายต่างๆรวมถึงสามารถป้องกันการซึมผ่านของก๊าซต่างๆได้ดีอีกทั้ง ยังมีคุณสมบัติในการถนอมและรักษาสินค้า หรืออาหารที่บรรจุอยู่ภายในดังนั้นจึงรักษาความกรอบ ของขนมขบเคี้ยวได้ดีกว่าฟิล์ม BOPP ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ เช่น บรรจุภัณฑ์ถุงอาหารขนมขบเคี้ยว, ซอง กาแฟ, ถุงบรรจุผงซักฟอก เป็นต้น 11

๑๒ บทที่ 3 วิธีการด าเนินการ วัสดุที่ใช้ ได้แก่ แม็ก ลูกแม็ก กรรไกร และซองกาแฟ วิธีการท า 1. เตรียมอุปกรณ์ต่างๆ แล้วน าซองกาแฟมาตัดทั้งสองด้าน แล้วน ามาล้างน้ าให้สะอาดเพื่อ น าไปพับ 2. น าซองกาแฟมาพับครึ่ง เมื่อพับเสร็จก็น าแม็กมาเย็บจนได้จ านวนที่ต้องการ 12

๑๓ 3. จนได้ออกมาเป็นตามนี้ 4. แล้วน ามาสานต่อไปเรื่อยๆ 13

๑๔ 5.จะได้ออกเป็นแบบนี้ 6.เมื่อสานเสร็จก็น าสายกระเป๋าไปเย็บใส่ให้เรียบร้อยสวยงาม 14

๑๕ บรรณานุกรม ประภัสส ร สาโคต รวัน. (2561). “โครงกา รนักศึกษา . ” [ออนไลน์]. เข้ าถึงได้จ าก : https://sites.google.com/a/nsw.ac.th/kanyarat1 6663/xeksar-thikeiy wkhxng. สืบค้นวันที่ 20 มีนาคม 2566 ศั ก ดิ์ ชั ย พง ษ์. ( 2 5 5 5 ) . “ป ร ะ วั ติ ที่ เ ย็ บ ก ร ะ ด า ษ .” [อ อ นไ ล น์]. เ ข้ า ถึง ไ ด้ จ า ก : https://www.clipmass.com/story/50373. สืบค้นวันที่ 20 มีนาคม 2564 กรรไกร. (2564). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : https://th.wikipedia.org/wiki/กรรไกร. สืบค้น วันที่ 20 มีนาคม 2566 15

๑๖ แบบทดสอบ 16

๑๗ แบบทดสอบก่อน-หลังการเข้าอบรมโครงการหลักสูตรระยะสั้น เรื่องการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ค าชี้แจง : แบบทดสอบนี้มีจ านวน 10 ข้อ ให้เลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงตัวเลือกเดียว ผู้ที่ท า แบบทดสอบผ่านเกณฑ์ 80 % จะได้รับเกียรติบัตรในการเข้าร่วมโครงการครั้งนี้1.กระเป๋าจากในรูป ท ามาจากอะไร 1. รูปภาพที่ไม่มีค าบรรยาย ก. กระป๋องโค้ก ข. ซองกาแฟ ค. ซองขนม ง. ไม้ไอติม 2. การถักกระเป๋าจากซองกาแฟใครสามารถท าได้บ้าง ก. ผู้ว่างงาน ข. ผู้หารายได้เสริม ค. นักศึกษา ง. ถูกทุกข้อ 3. ข้อใดไม่ไช่อุปกรณ์ ในการถักกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. กรรไกร ข. ซองกาแฟ ค. ลูกแมกซ์ ง. ยางลบ 4. ข้อใดคืออุปกรณ์ ในการถักกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. กรรไกร ข. ซองกาแฟ ค. กระดุม ง. ถูกทุกข้อ 17

๑๘ 5. ข้อใดคือประโยชน์ของกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. ใส่ของใช้ส่วนตัวได้ ข. ใส่โทรศัพท์ได้ ค. ถูกทุกข้อ ง. เป็นกระเป๋าแฟชั่นได้ 6. กิจกรรมการสานกระเป๋าจากซองกาแฟมีประโยชน์ต่อใครบ้าง ก. ครูและนักเรียน ข. ผู้ที่ต้องการรายได้เสริม ค. ผู้ว่างงาน ง. ถูกทุกข้อที่กล่าวมา 7. การท ากระเป๋าจากซองกาแฟ เป็นการลดขยะด้วยแนวคิดแบบใด ก. 3R ข. 4R ค. 5R ง. 6R 8. เราเรียกการน าซองกาแฟมาใช้ใหม่อีกอย่างว่าอะไร ก. Reduce ข. Relife ค.Reuse ง. Recycle 9. ข้อใดคือขั้นตอนแรกของการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ก. เริ่มสานสลับฟันปลาจากฐานขึ้นมาเรื่อยๆ ให้ได้ขนาดตามก าหนด ข. น าซองกาแฟส าเร็จรูปเปล่ามาล้างและตัดหัวและท้ายออก ค. พับแนวยาวให้มีความกว้าง 1 เซนติเมตร สอดหัวท้ายเข้าด้วยกันและเย็บแม็ก ง. น าผ้าสีมาตัดให้มีขนาดเล็กกว่าใบกระเป๋าเพื่อที่จะใช้เป็นแผ่นรองในกระเป๋าและเย็บติด ข้างใน 10. ข้อใดคือขั้นตอนสุดท้ายของการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ก. น าซองกาแฟส าเร็จรูปเปล่ามาล้างและตัดหัวและท้ายออก ข. พับแนวยาวให้มีความกว้าง 1 เซนติเมตร สอดหัวท้ายเข้าด้วยกันและเย็บแม็ก ค. น าโซ่มาสอดใส่ในสายยางและน าไปเย็บใส่กับกระเป๋าทั้ง 2 ด้านให้เป็นหูของกระเป๋า ง. เริ่มสานสลับฟันปลาจากฐานขึ้นมาเรื่อยๆ ให้ได้ขนาดตามก าหนด 18

๑๙ แบบทดสอบก่อน-หลังการเข้าอบรมโครงการหลักสูตรระยะสั้น เรื่องการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ค าชี้แจง : แบบทดสอบนี้มีจ านวน 10 ข้อ ให้เลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงตัวเลือกเดียว ผู้ที่ท า แบบทดสอบผ่านเกณฑ์ 80 % จะได้รับเกียรติบัตรในการเข้าร่วมโครงการครั้งนี้1.กระเป๋าจากในรูป ท ามาจากอะไร 1. รูปภาพที่ไม่มีค าบรรยาย ก. กระป๋องโค้ก ข. ซองกาแฟ ค. ซองขนม ง. ไม้ไอติม 2. การถักกระเป๋าจากซองกาแฟใครสามารถท าได้บ้าง ก. ผู้ว่างงาน ข. ผู้หารายได้เสริม ค. นักศึกษา ง. ถูกทุกข้อ 3. ข้อใดไม่ไช่อุปกรณ์ ในการถักกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. กรรไกร ข. ซองกาแฟ ค. ลูกแมกซ์ ง. ยางลบ 4. ข้อใดคืออุปกรณ์ ในการถักกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. กรรไกร ข. ซองกาแฟ ค. แม็ก ง. ถูกทุกข้อ เฉลย 19

๒๐ 5. ข้อใดคือประโยชน์ของกระเป๋าจากซองกาแฟ ก. ใส่ของใช้ส่วนตัวได้ ข. ใส่โทรศัพท์ได้ ค. ถูกทุกข้อ ง. เป็นกระเป๋าแฟชั่นได้ 6. กิจกรรมการสานกระเป๋าจากซองกาแฟมีประโยชน์ต่อใครบ้าง ก. ครูและนักเรียน ข. ผู้ที่ต้องการรายได้เสริม ค. ผู้ว่างงาน ง. ถูกทุกข้อที่กล่าวมา 7. การท ากระเป๋าจากซองกาแฟ เป็นการลดขยะด้วยแนวคิดแบบใด ก. 3R ข. 4R ค. 5R ง. 6R 8. เราเรียกการน าซองกาแฟมาใช้ใหม่อีกอย่างว่าอะไร ก. Reduce ข. Relife ค.Reuse ง. Recycle 9. ข้อใดคือขั้นตอนแรกของการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ก. เริ่มสานสลับฟันปลาจากฐานขึ้นมาเรื่อยๆ ให้ได้ขนาดตามก าหนด ข. น าซองกาแฟส าเร็จรูปเปล่ามาล้างและตัดหัวและท้ายออก ค. พับแนวยาวให้มีความกว้าง 1 เซนติเมตร สอดหัวท้ายเข้าด้วยกันและเย็บแม็ก ง. น าผ้าสีมาตัดให้มีขนาดเล็กกว่าใบกระเป๋าเพื่อที่จะใช้เป็นแผ่นรองในกระเป๋าและเย็บติด ข้างใน 10. ข้อใดคือขั้นตอนสุดท้ายของการท ากระเป๋าจากซองกาแฟ ก. น าซองกาแฟส าเร็จรูปเปล่ามาล้างและตัดหัวและท้ายออก ข. พับแนวยาวให้มีความกว้าง 1 เซนติเมตร สอดหัวท้ายเข้าด้วยกันและเย็บแม็ก ค. น าโซ่มาสอดใส่ในสายยางและน าไปเย็บใส่กับกระเป๋าทั้ง 2 ด้านให้เป็นหูของกระเป๋า ง. เริ่มสานสลับฟันปลาจากฐานขึ้นมาเรื่อยๆ ให้ได้ขนาดตามก าหนด 20

๒๑ ประวัติวิทยากร นางสาวกนกอร วิเศษวงษา นักศึกษาชั้นปีที่ 2 สาขาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ช่องทางติดต่อ หมายเลขโทรศัพท์080-6069809 LINE ID : 086-3081419 FACEBOOK : Kanokon Wisetwongsa GMAIL : [email protected] 21