ชื่อวิทยาศาสตร์ สมุนไพร รางจืด

ชื่อสมุนไพร : รางจดื

ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ : Thunbergia laurifolia Lindl.

ชอ่ื วงค์ : Acanthaceae

ช่อื ยาเขียว เครอื เขาเขียว กา่ ลงั ช้างเผือก หนามแน่(เหนือ)ย่าแย้(อุตรดิตย์)นา่้ นอง(ยะลา)ดเุ หว่า

(ปัตตานี)รางเย็น ทิดพุด แอดแอ รางจดื อนื่ ๆ

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์

ไม้เถาล้มลุกเนื้อแข็ง ขนาดกลาง ลาต้น มีเนื้อไม้ เถาอ่อน สีเขียว กลม เป็นข้อปล้อง เถาแก่สี

นา่้ ตาล ใบ เดี่ยว ออกตรงขา้ มกนั เป็นคู่ รปู ไขป่ ลายเรียวแหลม ปลายใบแหลม หรือแหลมยาว โคนใบกลม ตัด รูป

หัวใจหรือคล้ายลูกศร ขอบใบเรียบ จักซี่ฟันต้ืนๆ ห่างๆ แผ่นใบเกลี้ยง เส้นโคนใบส่วนมากมี 5 เส้น เส้นแขนงใบ

ยอ่ ยแบบรา่ งแหเหน็ ชดั เจน ใบยาว 4-18 เซนตเิ มตร หลงั ใบผิวเรยี บมนั สีเขียวเขม้ ทอ้ งใบเรยี บสีอ่อนกว่า เน้ือใบ

บาง กา้ นใบยาวได้ประมาณ 6 เซนติเมตร ใบช่วงปลายกิ่งก้านใบส้ันมาก ช่อดอก แบบช่อกระจะออกตามซอกใบ

หรือปลายกงิ่ ยาวได้ประมาณ 30 เซนตเิ มตร ดอกรปู ปากแตร สีม่วง ในช่อหนึ่งมีดอกย่อย 3-4 ดอก สีม่วงอมฟ้า

กลีบดอกมี 5 กลีบ ขนาดเท่าๆ กัน โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดใหญ่สั้นๆ กลีบกลมหรือรูปไข่กว้าง ขนาด

ประมาณ 2-4 เซนติเมตร ภายในหลอดกลีบมีสคี รมี หรอื เหลือง หลอดกลบี ดอกยาว 3-5 เซนตเิ มตร บานออกช่วง

ปลายใบประดับสีเขียวประแดง กลีบรองดอกเป็นรูปถ้วย กลีบเล้ียงรูปถ้วยขนาดเล็ก ขอบเกือบเรียบ มีต่อม น้่า

ตอ้ ยตามขอบ เกสรเพศผู้ 4 อัน ติดที่โคนหลอดกลีบ แยกเป็น 2 คู่ ไม่ย่ืนเลยปากหลอดกลีบดอก ก้านเกสรเพศผู้

ยาวประมาณ 1 เซนตเิ มตร อับเรณยู าวเทา่ ๆ กา้ นเกสรเพศผู้ จานฐานดอกรูปเบาะสูงประมาณ 3 มิลลิเมตร รังไข่

รูปกรวย เกล้ยี ง ยาวประมาณ 5 มลิ ลเิ มตร ก้านเกสรเพศเมยี เรยี วยาว ยาวกว่าเกสรเพศผู้ ยอดเกสรแผ่ออกคล้าย

รูปแตร ก้านดอกยาว 1-3 เซนติเมตร ใบประดับย่อยหุ้มกลีบเล้ียง รูปขอบขนาน ยาวได้ประมาณ 3

เซนตเิ มตร ผลแบบแคปซลู รูปทรงกลม เส้นผ่านศูนยก์ ลางประมาณ 1.5 มลิ ลิเมตร ปลายผลมีจะงอยแหลมคล้าย

หัวนก ยาว 1.5-3 เซนติเมตร ผลอ่อนสีเขียว พอแก่เป็นสีน้่าตาลเกือบด่าแล้วแตกอ้าออกเป็น 2 ซีก เมล็ด 2

เมลด็ ในแต่ละซีก เกดิ ตามทีร่ กร้างว่างเปลา่ ทั่วไป ตามชายป่าเบญจพรรณและปา่ ดบิ แล้ง ขยายพันธดุ์ ว้ ยเมล็ด

สรรพคณุ

ตารายาไทย ใช้ ใบ ราก และเถา รสจืดเย็น ตา่ ค้ันหรือเอารากฝนกับนา้่ หรือต้มเอาน้่ายาด่ืมถอนพิษ แก้
ไข้ ถอนพิษยาเบื่อเมา แกร้ อ้ นในกระหายน่า้ แกป้ ระจ่าเดือนไม่ปกติ แกป้ วดหู ตา่ พอก แก้ปวดบวม เถาและ
ใบ รับประทานแกร้ ้อนในกระหายน้่า แก้พิษร้อนต่างๆ ราก รสจืดเยน็ แกอ้ กั เสบ แกป้ วดบวม แกเ้ มาคา้ ง แก้
อาการปวดหัวมึนหัวอนั เน่ืองมาจากพิษสุรา ถอนพิษสรุ า พิษตกค้างในรา่ งกาย ใช้รากเข้ายารักษาโรคอักเสบและ
ปอดบวม รากและเถา ใชก้ ินเปน็ ยารักษาอาการร้อนในกระหายนา้่ รกั ษาพิษร้อนทัง้ ปวง ท้ังต้น รสจืดเย็น ถอน
พิษยาเบ่ือเมา หรือใช้ปรุงเป็นยาเขียว ถอนพษิ ไข้ และพิษท้ังปวง ปรุงยาแก้มะเรง็

ตารายาพ้นื บ้านนรรราสสมม า ใช้ ใบ แก้โรคเบาหวาน โดยใชใ้ บประมาณ 58 ใบ มาโขลกใหล้ ะเอียดผสมกบั น่้า
ซาวขา้ วรบั ประทานครง้ั ละ 1 แก้ว วนั ละ 3 เวลา