ชอ่ื วิทยาศาสตร์ : Curcuma xanthorrhiza Roxb.
วงศ์ : ZINGIBERACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไมล้ ้มลกุ สงู ได้ถึง 1 เมตร หวั ใตด้ ินขนาดใหญ่ อาจยาวถงึ 10 ซม. เนื้อสสี ม้ ถึงสสี ม้ แดง
ใบเดีย่ วเรยี งสลับ ออกเป็นกระจกุ เหนือดนิ รปู วงรีหรอื รูปวงรีแกมใบหอกกวา้ ง 15 - 20 ซม.
ยาว 40 - 90 ซม. มีแถบสีมว่ งกวา้ งได้ถึง 10 ซม. บริเวณกลางใบ ดอกช่อเชงิ ลด ออกท่ีบรเิ วณ
กาบใบ กา้ นดอกยาว 15 - 20 ซม. กลบี ดอกสแี ดงอ่อน ใบประดบั สีม่วง เกสรตวั ผูท้ ีเ่ ป็นหมัน
แปรรูปคลา้ ยกลีบดอกสีเหลือง ผลแหง้ แตกได้
สว่ นท่ีใช้ : เหง้า ราก
สรรพคุณ :
ราก – แก้ท้องอืดเฟ้อ
เหงา้
- เป็นยาบบี มดลกู ทาให้มดลูกเข้าอ่เู รว็ หลงั จากการคลอดบตุ ร ทาให้ประจาเดอื นมาปกติ ขับ
ประจาเดือนในกรณีท่ปี ระจาเดอื นมาไมป่ กติ รกั ษาโรคมดลกู
- แก้ปวดมดลูก
- แกร้ ดิ สีดวงทวาร
- แกไ้ ส้เล่อื น
- ขบั เลือด ขับลม ขับน้าคาวปลา แก้โรคลม
- รกั ษาอาการอาหารไม่ย่อย
ผลข้างเคยี งของยาวา่ นชกั มดลกู
มีอาการตกขาวมากกวา่ ปกติ ซ่ึงเป็นเรื่องท่ีพบไดบ้ ่อยท่สี ุด แต่กม็ ีคาแนะนาวา่ สามารถรับประทานต่อไปไดเ้ ลย
มีอาการวงิ เวยี นศีรษะ ปวดศีรษะ ตวั ร้อน มีอาการไอเหมือนจะเป็นไข้ ซ่ึงมกั จะเกิดข้ึนไดส้ ตรีที่ร่างไม่แขง็ แรง และมีคาแนะนาวา่ ใหห้ ยดุ
รับประทานสกั พกั จนกวา่ อาการไขจ้ ะหายไป แลว้ ใหร้ ับประทานต่อในปริมาณที่ลดลงคร่ึงหน่ึง หรือสาหรับผไู้ ม่ไดม้ ีอาการไขใ้ หเ้ ริ่มรับประทาน
ในปริมาณนอ้ ย ๆ ก่อน แลว้ คอ่ ยเพม่ิ ปริมาณในการรับประทานตามฉลากสมุนไพร
มีผนื่ ข้ึนบริเวณผวิ หนงั และตามลาตวั ซ่ึงเป็นอาการท่ีพบไดน้ อ้ ย มีคาแนะนาวา่ ถา้ หากอาการไมร่ ุนแรงมากจนเกินใหร้ ับประทานต่อได้ แต่ถา้ ผนื่
มากกใ็ หล้ ดปริมาณลงคร่ึงหน่ึง หากอาการดีข้ึนค่อยกลบั มารับประทานในปริมาณท่ีกาหนด
มีอาการปวดหนา้ อก ตึงหนา้ อก หรือปวดมดลกู ช่องคลอด แนะนาวา่ หากมีอาการดงั กลา่ วใหล้ ดปริมาณยาลงคร่ึงหน่ึง หลงั จากอาการดีข้นึ ค่อย
รับประทานในปริมาณที่กาหนด
สาหรับสตรีวยั ทองหรือวยั หมดประจาเดือน หลงั จากรับประทานอาจจะมปี ระจาเดือนใหม่เกิดข้นึ ได้ โดยคณุ สามารถรับประทานต่อไปได้
ประจาเดือนกจ็ ะค่อย ๆหมดไปเอง
ผลข้างเคยี งดังกลา่ วเปน็ ผลมาจากกลไกการทางานของวา่ นชกั มดลูกและไมไ่ ดเ้ ป็นอันตรายแตอ่ ย่างใด
สรรพคุณของยาว่านชักมดลูก
1. ว่านชักมดลูกมีความปลอดภยั มากกวา่ กวาวเครือขาว และยังชว่ ยใหท้ าให้กลา้ มเน้อื กระชบั ขน้ึ
๒. วา่ นชักมดลูก ชว่ ยรกั ษาอาการมดลูกทรดุ ตัว หรือมดลูกต่าไม่เขา้ ท่ี
๓. มสี ่วนชว่ ยเสริมหรือขยายหน้าอก
๔. ช่วยทาใหผ้ วิ พรรณเปล่งปลงั่ สดใส ขาวนวล และมีเลอื ดฝาด
๕. มีสว่ นชว่ ยลดเลอื นรอยเหีย่ วยน่ ฝ้า และรอยดา
๖. ชว่ ยแก้อารมณแ์ ปรปรวนต่าง ๆของสตรี เช่น อารมณ์ฉนุ เฉยี ว จิตใจห่อเหี่ยว โกรธงา่ ย อ่อนไหวงา่ ย ให้หายไป
๗. ชว่ ยกระชับหนา้ ท้องทห่ี ย่อนคลอ้ ยหลังคลอดบุตร
๘. ชว่ ยกระชบั ชอ่ งคลอดภายในของสตรี ช่วยให้มดลูกเขา้ อู่เร็วขึ้น
๙. ช่วยปอ้ งกันโรคมะเร็งปากชอ่ งคลอดหรือในมดลกู
๑๐. ชว่ ยทาให้ซสี ตห์ รอื เนอ้ื งอกภายในช่องคลอดฝ่อตวั ลง
๑๑. ชว่ ยดบั กลิน่ ภายในช่องคลอดของสตรใี หล้ ดลงหรอื หายไป
๑๒. ชว่ ยเพ่ิมน้าหล่อล่นื ในช่องคลอดของสตรี
๑๓. ชว่ ยรักษาอาการหน่วงเสียวของมดลูกหรอื อาการเจบ็ ท้องนอ้ ยเป็นประจาให้ดีขน้ึ
๑๔. ชว่ ยแกป้ ัญหาอาการประจาเดอื นมาไม่ปกติ
๑๕. ชว่ ยรกั ษาอาการปวดท้องระหว่างมปี ระจาเดือน หรอื อาการปวดท้องอยา่ งรุนแรงให้มอี าการดขี ้นึ