การแก้ไขข้อผิดพลาดทางบัญชี

ขอ้ ผิดพลาดทางบญั ชี เป็ นความผิดพลาดท่ีเกิดจากการบนั ทึกบญั ชีไม่ถูกตอ้ ง หรือไม่สมบูรณ์ซ่ึงจะ
ส่งผลทาใหง้ บการเงินไม่ถูกตอ้ งตรงกบั ความเป็ นจริง ดงั น้ันเม่ือพบขอ้ ผิดพลาดใหแ้ ก้ไขขอ้ ผิดพลาดน้ัน
ตามลกั ษณะของการแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาดทางการบญั ชี และบนั ทึกบญั ชีตามวธิ ีแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาดน้ันๆ เมื่อทา
การปรบั ปรุงบญั ชีถูกตอ้ งแลว้ ก็บนั ทึกรายการโอนกลบั บญั ชี และจดั ทางบทดลองหลังรายการปรบั ปรุง
เพ่ือพิสูจน์ความถูกตอ้ งของการบนั ทึกบญั ชี

การแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาดทางบญั ชี (Correction of Errors) หมายถึง การแกไ้ ข
ขอ้ ผิดพลาดที่เกิดจากการบันทึกบัญชีผิด หรือจัดทางบการเงินผิดใหถ้ ูกต้อง ในการ

วิเคราะห์ขอ้ ผิดพลาดทางบัญชีมีปัจจยั สาคัญท่ีตอ้ งพิจารณา คือความมีสาระสาคญั ของ

ขอ้ ผิดพลาด และถา้ มีสาระสาคญั ขอ้ ผิดพลาดน้ันกจ็ าเป็ นตอ้ งมีการแกไ้ ขใหถ้ ูกตอ้ ง

ลกั ษณะของขอ้ ผิดพลาดทางบญั ชี
โดยทวั่ ไปขอ้ ผิดพลาดท่ีพบจะเป็ นลกั ษณะดงั ต่อไปน้ ี
1. การเปล่ียนแปลงการใชห้ ลกั การบญั ชี ซึ่งไม่ไดเ้ ป็ นหลักการบัญชีที่รบั รองโดยทวั่ ไปมาเป็ นหลกั การบญั ชีที่
รบั รองโดยทวั่ ไป จะมีผลทาใหก้ ิจการแสดงขอ้ มูลในงบการเงินที่ไม่น่าเชื่อถือ เชน่ เปลี่ยนวธิ ีการบญั ชีตามเกณฑค์ ง
คา้ งมาเป็ นเกณฑต์ ่อเนื่อง เป็ นตน้
2. ความผิดพลาดในการคานวณ เช่น คานวณราคาสินคา้ คงเหลือผิดพลาด
3. มีการเปลี่ยนแปลงประมาณการทางการบญั ชี เนื่องจากกจิ การไม่ไดม้ ีการประมาณการท่ีน่าเชื่อถือมาก่อน
4. มีการรับรูร้ ายได้ และค่าใชจ้ ่ายผิดพลาด ในกรณีมีการรับรูร้ ายไดผ้ ิดพลาด เช่น บันทึกบัญชีรายไดไ้ ม่
เหมาะสม บันทึกรายไดผ้ ิดเวลา ผิดวิธีการบัญชี ไม่ไดร้ ายงานรายได้ และกรณีท่ีค่าใชจ้ ่ายผิดพลาดเช่น บันทึก
คา่ ใชจ้ า่ ยผิดงวดบญั ชี หรอื บนั ทึกบญั ชีผิดประเภท
5. การลืมนาขอ้ มูลท่ีเกีย่ วขอ้ งมาคานวณ เชน่ ไม่นาเอาราคาซากมาทาการคานวณเมื่อมีการคดิ ค่าเสื่อมราคา

6. การจดั ประเภทรายการไมถ่ ูกตอ้ ง เชน่
- จาแนกประเภทรายการบญั ชีอยา่ งมีสาระสาคญั ในงบแสดงฐานะการเงิน งบกาไรขาดทุน หรืองบกระแส

เงินสด การจาแนกรายการสินทรพั ย์ หน้ ีสินผิดประเภท
- ส่วนของผถู้ ือหนุ้ ถา้ บนั ทึกและจาแนกบญั ชีไมถ่ กู ตอ้ งจะทาใหค้ านวณกาไรต่อหนุ้ ผิดพลาด
- ค่าเผื่อท่ีเกี่ยวกบั ความไม่แน่นอน เช่น ถา้ ความผิดพลาดเกี่ยวกบั หน้ ีสูญ ค่าเผ่ือ การดอ้ ยคา่ ของสินทรพั ย์

หรอื สินคา้ รายการเกี่ยวกบั ความไมแ่ น่นอน เช่น การประกนั คุณภาพของสินคา้
ลกั ษณะของขอ้ ผิดพลาดมีหลายลกั ษณะ แต่มีขอ้ ผิดพลาด 2 ลกั ษณะที่เป็ นขอ้ ผิดพลาดที่คน้ พบบ่อย คือ

ขอ้ ผิดพลาดท่ีเกี่ยวกบั ตวั เลข อาจจะเกดิ จากการเขียนตวั เลขสลบั กนั เชน่ 542 เขยี นเป็ น 452 หรอื 524 เป็ นตน้
และอีกลกั ษณะหน่ึงเป็ นขอ้ ผิดพลาดที่เกิดจากการเขียนตวั เลขที่มีจุดทศนิยมโดยเขียนน้อยเกนิ ไปหรือมากเกนิ ไป
เช่น 542.00 เขยี นเป็ น 54.20 หรือ 5,420.00 เป็ นตน้

นอกเหนือจากขอ้ ผิดพลาดเกยี่ วกบั ตวั เลขดงั กล่าว ยงั มขี อ้ ผิดพลาดอีกหลายลกั ษณะ เชน่
1. วเิ คราะหร์ ายการ และบนั ทึกรายการบญั ชีผิด เช่น จา่ ยค่าพาหนะ แทนที่จะเดบิตค่าพาหนะแต่บันทึกเป็ นเด
บิตคา่ ไฟฟ้า เป็ นตน้
2. บนั ทึกจานวนเงินผิด เช่น ซ้ ือเคร่ืองตกแต่งราคา 53,000 บาท เป็ นเงินสด แต่บันทึกบญั ชีเป็ น 35,000
บาท
3. ลืมบนั ทึกรายการบญั ชี เชน่ ซ้ ือเครื่องใชส้ านักงานแต่ไมไ่ ดบ้ นั ทึกบญั ชีเพราะลืม

4. บนั ทึกรายการคา้ ซ้า เช่น บนั ทึกรายการซ้ ือสินคา้ เป็ นเงินสด 5,000 บาท ไดบ้ นั ทึกรายการใน
สมุดรายวนั เฉพาะแลว้ แต่ก็ยงั ลงซ้าอีก เป็ นตน้

5. การบนั ทึกรายการหรอื จานวนเงินในสมุดรายวนั ทวั่ ไปไมถ่ ูกตอ้ ง แต่ยงั ไมไ่ ดผ้ ่านรายการน้ันไปสมุด
บญั ชีแยกประเภททวั่ ไป

6. การบนั ทึกรายการและจานวนเงินในสมุดรายวนั ทวั่ ไปถูกตอ้ งแลว้ แต่ผ่านรายการไปสมุดบญั ชี
แยกประเภททวั่ ไปผิด

7. การวเิ คราะหร์ ายการคา้ และบนั ทึกรายการผิดท้งั ในสมุดรายวนั ทวั่ ไปและสมุดบญั ชีแยกประเภท
ทวั่ ไป

8. รวมจานวนเงนิ ผิดหรือหายอดคงเหลือผิด
9. การบนั ทึกรายการถูกตอ้ งและจานวนเงนิ ผิด โดยบนั ทึกจานวนเงินผิดท้งั ในสมุดรายวนั ทัว่ ไปและสมุด
บญั ชีแยกประเภททวั่ ไป
10. การบนั ทึกรายการผิดตามหลกั การบญั ชีคู่ ท้งั ในสมุดรายวนั ทวั่ ไปและสมุดบญั ชีแยกประเภท
ทวั่ ไป

เม่อื กจิ การคน้ พบขอ้ ผิดพลาดไมว่ า่ จะคน้ พบกอ่ นการปิ ดบญั ชีหรือหลงั จากการปิ ดบญั ชี กจิ การจะตอ้ ง
บนั ทึกรายการแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาดในสมุดรายวนั ทวั่ ไป ท้งั น้ ีเพ่ือใหง้ บการเงินที่กิจการจะจดั ทาข้ ึนในวนั ส้ ิน
งวดบญั ชีแสดงยอดท่ีถูกตอ้ งตรงกบั ความเป็ นจริงในกรณีที่คน้ พบกอ่ นการปิ ดบญั ชี และเพ่ือใหย้ อด
คงเหลือในบญั ชีทุนของผูเ้ ป็ นเจา้ ของกิจการแสดงยอดท่ีถูกตอ้ ง ในกรณีท่ีคน้ พบหลงั จากกิจการปิ ดบญั ชี
เรียบรอ้ ยแลว้

วธิ ีการที่จะบนั ทึกรายการปรบั ปรุงแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาด
1. ใหด้ ูที่รายการที่บนั ทึกผิดน้ันวา่ บนั ทึก เดบิตและเครดิตไวอ้ ยา่ งไร
2. รายการที่ถูกตอ้ งควรจะบนั ทึกเดบิต และเครดิตอยา่ งไร
3. ปรบั ปรุงรายการโดย

3.1 ถา้ บนั ทึกช่ือถูกแลว้ แต่จานวนเงินตา่ ไปก็ใหบ้ นั ทึกเพิ่มเติมใหค้ รบถว้ น
3.2 ถา้ บนั ทึกช่ือบญั ชีถูกแลว้ แต่จานวนเงินสงู ไป ก็ใหบ้ นั ทึกดา้ นตรงขา้ มกบั บญั ชีท่ีบนั ทึกไวแ้ ลว้
ดว้ ยจานวนเงินที่บนั ทึกสูงไป
3.3 ถา้ บนั ทึกบญั ชีผิด ใหบ้ นั ทึกบญั ชีตรงขา้ มกบั บญั ชีท่ีผิด เพอ่ื ปรบั ปรุงบญั ชีน้ัน และบนั ทึก
รายการท่ีถูกตอ้ งลงไปใหม่

วธิ ีแกไ้ ขขอ้ ผิดพลาดดงั กล่าวอาจแบ่งเป็ น 2 กรณี ไดแ้ ก่
1. กิจการยังไม่ปิ ดบัญชี ใหแ้ กไ้ ขตามหลักการบัญชีท่ียอมรับ
โดยทัว่ ไปตามปกติและสามารถแกไ้ ขได้ทุกบัญชีต้ังแต่หมวดบัญชี
สินทรพั ย์ หน้ ีสิน ส่วนของเจา้ ของ รายได้ และคา่ ใชจ้ า่ ย
2. กิจการปิ ดบญั ชีแลว้ ถา้ เป็ นบญั ชีสินทรพั ย์ หน้ ีสินและส่วนของ
เจา้ ของ ใหแ้ กไ้ ขตามหลักการบญั ชีที่ยอมรบั โดยทัว่ ไป ถา้ เป็ นหมวด
บญั ชีรายไดแ้ ละหมวดคา่ ใชจ้ า่ ย ใหแ้ กไ้ ขกบั บญั ชีทุนของเจา้ ของกิจการ
เนื่องจากกิจการไดโ้ อนบัญชีกาไรขาดทุนไปยงั บัญชีทุนของเจา้ ของ
กิจการแลว้

รายการโอนกลบั บญั ชี (Reversing Entries) หมายถึง การโอนรายการบญั ชีท่ี
ไดป้ รบั ปรุงแลว้ ในวนั ส้ ินงวดบญั ชี ใหก้ ลบั คืนไปบญั ชีรายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ ่ายของบญั ชีแต่ละ
ประเภทเม่ือเริ่มงวดบญั ชีใหม่เพอ่ื ใหก้ ารบนั ทึกบญั ชีของงวดบญั ชีใหม่สะดวกข้ ึน

กิจการจะนารายการปรบั ปรุงเม่ือวนั ส้ ินงวดบญั ชี มาบนั ทึกรายการกลบั บญั ชีในสมุด
รายวนั ทวั่ ไปซ่ึงจะทาในวนั ตน้ งวดบญั ชี
รายการปรบั ปรุงที่จะบนั ทึก การกลบั รายการมี 4 ประเภท คือ

1. คา่ ใชจ้ า่ ยล่วงหน้ากรณีท่ีบนั ทึกเป็ นคา่ ใชจ้ า่ ยท้งั จานวน
2. รายไดร้ บั ล่วงหน้า กรณีที่บนั ทึกเป็ นรายไดท้ ้งั จานวน
3. ค่าใชจ้ า่ ยคา้ งจ่าย
4. รายไดค้ า้ งรบั

งบทดลองหลงั รายการปรบั ปรุง (Adjusted trial balance) เป็ นงบทดลองที่แสดงยอดคงเหลือของ
บญั ชีแยกประเภท หลงั จากที่ไดบ้ นั ทึกรายการปรบั ปรุงตอนส้ ินงวดบญั ชีแลว้ งบทดลองหลงั ปรบั ปรุงประกอบดว้ ย
หมวดบัญชีสินทรพั ย์ หน้ ีสิน ส่วนของเจา้ ของ รายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย กิจการไดบ้ นั ทึกรายการปรบั ปรุงประเภทต่างๆ
ในสมุดรายวนั ทัว่ ไปและผ่านรายการไปยงั บัญชีแยกประเภทเรียบรอ้ ยแลว้ ต่อมาจะนายอดคงเหลือในบัญชีแยก
ประเภทต่างๆ มาจดั ทางบทดลอง เพ่ือพิสูจน์ความถูกตอ้ งของการบันทกึ รายการปรบั ปรุงซึง่ ตอ้ งเป็ น ไปตาม
หลกั การบญั ชคี ู่ และเป็ นประโยชน์ในการจดั ทางบการเงินต่อไป

การจดั ทางบทดลองหลงั รายการปรบั ปรุง
เม่ือกิจการคา้ ไดบ้ นั ทึกรายการปรบั ปรุงในสมุดรายวนั ทวั่ ไปใหเ้ สร็จแลว้ ข้นั ตอนต่อไปก็จะจดั ทางบทดลองหลงั รายการ
ปรบั ปรุงซ่ึงมีลกั ษณะคลา้ ยกบั งบทดลองก่อนรายการปรบั ปรุงจะแตกต่างกนั บา้ งเล็กน้อย โดยการจดั ทาดงั ต่อไปน้ ี
1. ลอกงบทดลองกอ่ นรายการปรบั ปรุงลงในสมุดบญั ชี
2. ใหน้ าจานวนเงินที่ปรบั ปรุงแลว้ ในสมุดรายวนั ทวั่ ไป ไปปรบั ยอดกบั บญั ชีในงบทดลอง โดยมหี ลกั เกณฑว์ า่ ถา้ บญั ชีใดท่ี
มอี ยแู่ ลว้ ในงบทดลองก็ไมต่ อ้ งเขียนเพ่ิมใหป้ รบั ยอดจานวนเงินไดเ้ ลย ถา้ รายการปรบั ปรุงใดอยดู่ า้ นเดียวกบั งบทดลองใหน้ ามา
บวกถา้ รายการใดอยตู่ ่างดา้ นใหน้ าไปหกั ออก
3. บญั ชีใดที่ไม่มีในงบทดลอง ใหเ้ ติมชื่อบัญชีต่อทา้ ยงบทดลองและนาจานวนเงินไปใส่ไวต้ ามที่ปรับปรุงในสมุดรายวนั
ทวั่ ไป
4. จดั ทางบทดลองอีกคร้งั หนึ่งโดยเรียงลาดบั บญั ชีใหถ้ ูกตอ้ ง
5. รวมยอดท้งั สองดา้ น คือดา้ นเดบิตและดา้ นเครดิต ตอ้ งเท่ากนั เสมอ