การบันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป

การบนั ทึกรายการคา้
ในสมุดรายวันท่วั ไป

จดั ทำโดย...ครูอจั ฉรำ จงสขุ สันตกิ ลุ

สาระการเรียนรู้

1. ความหมาย ความสาคัญและประเภท
ของสมุดบนั ทึกรายการขน้ั ต้น

2. รปู แบบสมุดรายวันทัว่ ไป
3. การบันทึกรายการในสมุดรายวันทว่ั ไป
4. ศัพท์บัญชี

ความหมายของสมดุ รายวนั ขั้นตน้
( Book of Original Entry )

สมุดรายวันข้นั ตน้ (Book of Original Entry) หรือ
สมุดรายวนั (Journal) หมายถงึ สมดุ บัญชีท่ีจะใชจ้ ดบนั ทึก
รายการค้าตา่ งๆ ที่เกดิ ขน้ึ เป็นข้ันแรก โดยการจดบันทกึ รายการ
คา้ ทเ่ี กดิ ขนึ้ นั้น จะจดบนั ทึกโดยเรยี งตามลาดับกอ่ นหลังของการ
เกดิ รายการค้า

ประโยชนข์ องสมุดรายวันทั่วไปมีประโยชน์ดงั ตอ่ ไปนี้

1) ช่วยบันทึกรายการค้าต่างๆ ที่เกิดข้ึนทุกรายการโดยเรียงลาดับวันที่
ก่อนหลังที่เกดิ รายการน้ันๆ ซง่ึ สามารถตรวจสอบรายการคา้ ย้อนหลังได้

2) ช่วยเป็นแหล่งอ้างอิงข้อมูลที่ผ่านรายการไปบันทึกบัญชีในสมุดบัญชี
แยกประเภท ซ่ึงสามารถตรวจสอบความถูกต้องของการบันทึกบัญชีแยกประเภท
ได้สะดวกและรวดเร็วข้นึ

3) ช่วยค้นหาข้อผิดพลาดที่เกิดจากการบันทึกรายการผิดบัญชีได้เร็วข้ึน
เนื่องจากมีการอธิบายลักษณะของรายการค้าท่ีบันทึกบัญชีไว้ ทาให้ตรวจสอบได้
ว่าบันทึกบัญชถี ูกตอ้ งตามประเภทบญั ชที ี่ควรจะบันทกึ หรือไม่

ประเภทของสมุดบัญชี ซ่ึงสมุดบัญชีท่ีใช้ในการบันทึกบัญชีข้ันต้น

แบ่งออกเปน็ 2 ประเภท ดังนี้

1. สมุดรายวนั ทวั่ ไป (General Journal) คือ สมุดบัญชีขั้นต้นหรือสมุดรายวันท่ีใช้จดบันทึกรายการค้าท่ีเกิดขึ้นทันทีทุกรายการ ถ้ากิจการ
นั้นไม่มสี มุดรายวันเฉพาะ ถา้ กจิ การมกี ารใช้สมุดรายวันเฉพาะ สมุดรายวันทั่วไปก็จะมีไว้เพื่อบันทึกรายการค้าอื่นที่เกิดขึ้นและไม่สามารถนาไปบันทึก
ในสมุดรายวนั เฉพาะเลม่ ใดเลม่ หน่งึ ได้

2. สมดุ รายวนั เฉพาะ (Special Journal)คอื สมุดรายวนั หรอื สมดุ บญั ชีขั้นต้นที่ใชบ้ ันทึกรายการค้าที่เกิดขึน้ เร่อื งใดเรอ่ื งหนงึ่ โดยเฉพาะ เชน่
1.2.1 สมดุ รายวนั รับเงิน (Cash Received Journal) เปน็ สมดุ รายวันทใ่ี ช้บนั ทึกรายการค้าทเี่ ก่ียวกับการรับเงนิ เท่านั้น เช่น การรบั รายได้

การรับชาระหน้ี เปน็ ต้น
1.2.1 สมุดรายวันจา่ ยเงิน (Cash Payment Journal) เปน็ สมุดรายวนั ท่ใี ช้บนั ทกึ รายการค้าทเ่ี ก่ียวกับการจ่ายเงนิ เท่าน้นั เช่น จา่ ย

คา่ ใชจ้ ่าย ซอ้ื สนิ ทรพั ย์ จา่ ยเงินชาระหน้ี เปน็ ตน้
1.2.3 สมุดรายวันซ้อื (Purchases Journal) เปน็ สมดุ รายวันทใ่ี ช้บนั ทึกรายการค้าท่เี กย่ี วกบั การซือ้ สนิ ค้าเป็นเงนิ เช่ือเท่านั้น
1.2.4 สมดุ รายวนั ขาย (Sales Journal) เปน็ สมุดรายวันทีใ่ ชบ้ ันทกึ รายคา้ ท่เี กี่ยวกบั การขายสินค้าเป็นเงนิ เช่ือเท่านั้น
1.2.5 สมดุ รายวนั สง่ คนื สนิ คา้ (Purchases Returns and Allowance Journal) เป็นสมุดรายวันท่ใี ช้บนั ทึกรายการค้าท่ีเกยี่ วกับการ

สง่ คืนสนิ คา้ ท่ซี อ้ื มาเปน็ เงินเชื่อเท่าน้นั
1.2.6 สมุดรายวันรับคืนสินค้า (Sales Returns and Allowance Journal) เป็นสมุดรายวันที่ใช้บันทึกรายการค้าท่ีเก่ียวกับการรับคืนสินค้า

ทข่ี ายไปเปน็ เงนิ เช่ือเท่านัน้

รปู แบบของสมดุ รายวนั ทวั่ ไป

รปู แบบของสมดุ รายวนั ท่วั ไป โดยสมดุ รายวันทัว่ ไปมีหลายรูปแบบหรือแบบฟอรม์
แลว้ แตก่ จิ การจะเลือกใช้ใหเ้ หมาะสมกบั กิจการของตนเองขึ้นอยู่กบั ขนาดและลกั ษณะการ
ดาเนินกจิ การนั้นๆ รปู แบบท่ีนยิ มทวั่ ไป และนามาใช้กนั ในปจั จบุ นั คอื รปู แบบมาตรฐาน
(Standard Form) ซง่ึ มีลกั ษณะและสว่ นประกอบดงั น้ี

ส่วนประกอบต่าง ๆ ของสมุดรายวนั ทวั่ ไปมดี งั นี้

01

ส่วนประกอบต่าง ๆ ของสมุดรายวนั ทวั่ ไปมดี งั นี้

01

การบนั ทกึ รายการค้าในสมุดรายวนั ทว่ั ไป

การบันทกึ รายการในสมุดรายวันทั่วไปตามหลกั การบันทกึ บัญชคี ู่ (Double-entry book-keeping)
เป็นหลกั การบัญชีท่ีสมบรู ณ์แบบ และใช้กันโดยท่ัวไปในปจั จุบนั รวมถงึ เปน็ หลกั การบัญชที ีใ่ ช้ในการศึกษา
วิชาบัญชีตา่ งๆ ซ่ึงเปน็ การบันทกึ บญั ชีของรายการค้าทุกรายการท่ีเกดิ ขน้ึ เมอ่ื ทาการวิเคราะหแ์ ล้วจะตอ้ ง
นาไปบันทกึ บัญชี 2 ด้านเสมอคอื ดา้ นเดบติ กับดา้ นเครดิต

1) ด้านเดบิต (Debit) จะใช้ตัวย่อวา่ Dr. คอื ดา้ นซ้าย ของสมการบัญชี ดงั น้นั ด้านเดบติ จงึ เป็นดา้ นทีใ่ ช้

บนั ทึกรายการบัญชที ท่ี าใหด้ ้านซ้ายของสมการบญั ชเี พิ่มขนึ้ หรอื รายการบัญชีทท่ี าให้ด้านขวาของสมการบญั ชี
ลดลง คอื การเพม่ิ ข้นึ ของสินทรัพย์ การลดลงของหนี้สนิ และการลดลงของส่วนของเจ้าของ

2) ด้านเครดติ (Credit) จะใช้ตัวย่อวา่ Cr. คอื ดา้ นขวา ของสมการบญั ชี ดังนน้ั ด้านเครดิตจงึ เป็นดา้ นทใ่ี ช้

บันทึกรายการบัญชที ท่ี าให้ด้านขวาของสมการบัญชเี พม่ิ ขึ้นหรอื รายการบัญชที ี่ทาให้ด้านซา้ ยของสมการบญั ชี
ลดลง คอื การลดลงของสนิ ทรัพย์ การเพิ่มขนึ้ ของหนีส้ นิ และการเพ่มิ ขึน้ ของสว่ นของเจ้าของ



สรปุ หลกั การบนั ทึกบญั ชตี ามหลกั การบญั ชคี ู่

การบันทึกบัญชีตามหลักการบัญชีคู่ในสมุดรายวันทั่วไป โดย
รายการค้าท่ีจะบันทึกบัญชีในสมุดรายวันท่ัวไป แบ่งออกเป็น
2 ประเภท คือ

1) รายการเปดิ บญั ชี (Opening Entry)
2) รายการปกติของกิจการ (Journal Entry)

1. การบนั ทกึ รายการเปิดบัญชใี นสมดุ รายวนั ท่วั ไป โดยรายการ
เปดิ บัญชี (Opening Entry)

หมายถึง รายการแรกของการบันทึกบัญชีในสมุดรายวันท่ัวไป
ซ่ึงอาจจะเกิดจากมีการลงทุนครั้งแรก หรือเมื่อมีการเร่ิมรอบระยะเวลา
บญั ชีใหม่

1.1 การลงทนุ ครง้ั แรก มี 3 กรณี ดงั นี้

กรณีที่  การนาเงนิ สดมาลงทุนเพยี งอยา่ งเดียว
กรณที ี่  การนาเงินสด และสนิ ทรพั ยอ์ ื่นมาลงทนุ
กรณีท่ี  การนาเงนิ สด สนิ ทรัพย์อื่น และหนสี้ นิ มาลงทุน

กรณีท่ี  การนาเงนิ สดมาลงทนุ เพยี งอย่างเดียว

นายบุรีเปดิ กิจการ “อซู่ ่อมรถยนต์บุรีบริการ” เริ่มกิจการเมื่อ 1 มกราคม
25X8 และนาเงินสดมาลงทุนในกจิ การจานวน 200,000 บาท การบนั ทึก
บัญชเี ปน็ ดงั นี้

กรณีที่  การนาเงนิ สด และสนิ ทรพั ย์อ่นื มาลงทุน

นางแพรวเปดิ กจิ การรา้ นเสรมิ สวย “แพรวซาลอน” เม่ือ 1 มกราคม 25X8
โดยนาเงนิ สด 500,000 บาท อาคาร ทด่ี ินและอปุ กรณ์ 300,000 บาท มาลงทนุ
การบันทึกบญั ชีเปน็ ดงั นี้

กรณที ี่  การนาเงนิ สด สินทรพั ยอ์ น่ื และหน้สี ินมาลงทุน

นางสาวลกู ศรเปดิ รา้ นสปาเพอื่ สขุ ภาพชื่อ “ลกู ศรสปา” ในวันที่ 1 มกราคม 25X8 ไดน้ าเงินสดจานวน 150,000 บาท
วสั ดสุ านกั งานจานวน 20,000 บาท อาคาร ท่ีดนิ และอุปกรณ์ 800,000 บาท และเจา้ หนี้การค้า 120,000 บาท
มาลงทุน การบนั ทึกบญั ชเี ป็นดงั นี้

หมายเหตุ กรณีท่ี 2, 3
1. การบนั ทกึ บัญชีเป็นลักษณะการบนั ทกึ บญั ชีทม่ี รี ายการด้านเดบิตหรือดา้ นเครดติ มากกวา่ 1 รายการ เรียกวา่ การบนั ทกึ รายการแบบรวม (Compound Journal)
2. ใหเ้ ขียนบนั ทึกบัญชเี งนิ สดและสนิ ทรพั ย์อืน่ ก่อนแล้วจึงเขียนบันทกึ บญั ชีทุน

1.2 เร่มิ รอบระยะเวลาบัญชีใหม่ (งวดบัญชใี หม่) การบนั ทกึ รายการ

ในสมุดรายวนั ทวั่ ไปจะบนั ทกึ เหมอื นกรณกี ารลงทนุ คร้ังแรก คอื ตอ้ งบนั ทกึ ในสมุด
รายวันทัว่ ไปแบบรวม โดยเขยี นเงินสด สนิ ทรัพยอ์ ื่นใหห้ มดก่อน แล้วจงึ เขียนหน้ีสิน
ให้หมด (ถา้ ม)ี ตามด้วยทนุ เป็นลาดบั สดุ ทา้ ย และเขียนคาอธบิ ายรายการวา่ บนั ทึก
สินทรัพย์ หนสี้ นิ และทนุ ท่มี ีอยู่ ณ วันเปดิ บัญชี การบันทึกรายการเปดิ บัญชี เมื่อเริ่ม
รอบระยะเวลาบัญชีใหมน่ ี้ อาจจะใช้สมุดรายวนั ท่วั ไปและบญั ชแี ยกประเภทเล่มเดมิ
เพ่ือบันทกึ รายการต่อไป หรือจะใชส้ มดุ เล่มใหม่ก็ได้ แล้วแตก่ ิจการ

รอบระยะเวลาบัญชี หมายถึง ชว่ งระยะเวลาหน่ึงท่ีต้องแสดงผลการ
ดาเนินงานและฐานะการเงินของกิจการ เชน่ 3 เดือน 6 เดือน หรอื 12 เดือน กไ็ ด้
ขึ้นอยกู่ บั กิจการแต่ละแห่ง



2) รายการปกติของกิจการ (Journal Entry)

การบันทึกรายการปกติของกจิ การในสมดุ รายวนั ทัว่ ไปรายการปกติ
ของกจิ การ (Journal Entry) เป็นการบนั ทึกรายการค้าตา่ งๆ ที่เกิดข้นึ
หลงั จากมกี ารลงทนุ หรือเริ่มระยะเวลาบญั ชใี หมแ่ ล้วในแตล่ ะวัน โดยการ
บันทึกรายการคา้ ปกติของกจิ การจะบันทกึ โดยเรยี งตามลาดับก่อนหลังของ
การเกิดรายการค้า ซง่ึ จะเหมอื นกบั การบนั ทึกรายการในสมุดรายวัน
ดังกลา่ วขา้ งตน้

ให้นักเรียนบนั ทึกรายการค้าลงในสมุดรายวันท่วั ไป ตามกรณดี งั ตอ่ ไปน้ี

กรณที ี่  นาเงนิ สดมาลงทุนในกจิ การเพียงอยา่ งเดยี ว
นางสาวลิซ่าสร้างอพาทเมนต์ให้เช่าห้องพัก ในวันที่ 1 มีนาคม 25X8 โดยนาเงินสดมาลงทุน
ในกจิ การจานวน 10 ล้านบาท
กรณีที่  นาเงินสดและสนิ ทรัพย์อื่นมาลงทนุ
วันท่ี 1 มิถุนายน 25X8 นายถ่ินไทเปิดร้านตัดผม ได้นาเงินสด 200,000 บาท วัสดุสานักงาน
24,000 บาท อาคาร ทด่ี ิน และอปุ กรณ์ 500,000 บาท มาลงทุน
กรณีท่ี  นาเงนิ สด สินทรพั ย์อน่ื และหนีส้ ินมาลงทุน
วันที่ 1 มกราคม 25X8 นางสาวเพลงเปิดร้านเสริมสวย “เพลงบิวตี้ซาลอน” โดยนา
เงินสด 300,000 บาท ท่ีดิน อาคารและอุปกรณ์ 800,000 บาท เจ้าหนี้การค้า 70,000 บาท
เงนิ กู้ยืม 1 ปี จานวน 60,000 บาท มาลงทุน

CREDITS: This presentation template THANKS
was created by Slidesgo, including

จบการนาเสนอ...icons by Flaticon, and infographics &
images by Freepik