ส่วนประกอบของดอก

ส่ ว น ป ร ะ ก อ บ ข อ ง ด อ ก



จั ด ทำ โ ด ย
นางสาวชุติกัญญา ใจเย็น ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แผนการเรียน
วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ ห้อง 336 เลขที่ 4

ส่ ง
คุณครูวิชัย ลิขิตพรรักษ์ ครูชำนาญการคศ.2 กลุ่มสาระการ

เรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สาขาชีววิทยา
โ ร ง เ รี ย น เ ต รี ย ม อุ ด ม ศึ ก ษ า

เอกสารนี้ใช้ประกอบรายวิชา ว30244 ชีววิทยา 4
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565

0

คำนำ

แม๊กกาซีนฉบับนี้ถูกจัดทำขึ้นเพื่อนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับพืช
อย่าง ‘มะเขือ’ และส่วนประกอบต่างๆของดอกมะเขือที่ทางผู้จัด
ทำได้มีการศึกษาไป ไม่ว่าจะเป็นโครงสร้าง ข้อมูลทาง
พฤกษศาสตร์ รวมถึงรูปถ่ายจริงจากพืชที่ได้ทำการทดลอง

โดยประโยชน์ของแม็กกาซีนคือให้ความรู้ ข้อมูล ราย
ละเอียดต่างๆของพืชและดอกมะเขืออย่างรวบรัด รวมถึงภาพจริง
จากการศึกษา ไม่ต้องใช้เวลาค้นหาจากหลายๆเว็บไซต์ทาง
ออนไลน์ รวมถึงเป็นสื่อการเรียนรู้ที่ถูกตกแต่งมาให้น่าสนใจ สร้าง
ความอยากเรียนรู้มากขึ้นในทุกเพศทุกวัย

จุดมุ่งหมายของการทำแม๊กกาซีน คือคาดหวังว่าความรู้
และข้อมูลที่ผู้จัดได้รับ อันนำมาใช้นำเสนอในชิ้นงานนี้จะเป็น
ประโยชน์ต่อผู้ที่กำลังศึกษาในเรื่องเดียวกันหรือเรื่องของต้นมะเขือ
ไม่มากก็น้อย หากมีข้อผิดพลาดประการใดทางผู้จัดทำต้องอภัย
อย่างสุดซึ้ง มา ณ ที่นี้

น.ส. ชุติกัญญา ใจเย็น
30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565

สารบัญ 0
1
คำนำ 2
ข้อมูลทั่วไปของมะเขือเปราะ 3
ข้อมูลเบื้องต้นของดอกมะเขือ 4-5
ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ของดอกมะเขือ 6
ภาพประกอบข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 7
รูปถ่ายจริงก่อนผ่า 8
รูปถ่ายจริงหลังผ่า 9-10
บรรณานุกรมและเอกสารอ้างอิง
ภาคผนวก

1

ข้อมูลทั่วไปของมะเขือเปราะ

มะเขือเปราะ มีชื่อสามัญว่า Yellow berried nightshade เป็นพืชวงศ์ SOLANACEAE
หรือวงศ์มะเขือ เช่นเดียวกันกับมะเขือยาว มะเขือม่วง มะเขือพวง และมะเขือเทศ ชื่อ
วิทยาศาสตร์คือ Solanum xanthocarpum Schrad. & Wendl. มีต้นกำเนิดจาก
ประเทศอินเดีย

มะเขือเปราะเป็นพืชล้มลุก ทรงพุ่มขนาดเล็ก
• ลำต้นตั้งตรง สีเขียว ผิวเรียบ ไม่มียาง
• รากเป็นรากแก้ว ทรงกลม สีน้ำตาล แทงลงดิน
• ใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียว ทรงหัวลูกศร ปลายแหลม โคนโค้งมนคล้ายติ่งหู กว้าง
ประมาณ 4 เซนติเมตร ยาวประมาณ 13 เซนติเมตร
• มีดอกออกตามซอกใบ สีม่วงบ้าง สีขาวบ้าง โดยกลีบดอกจะเชื่อมติดกัน แต่ปลาย
ดอกจะแยกออกเป็น 5 แฉก รูปกงล้อ ไม่มีกลิ่น
• ผลของมะเขือเปราะจะมีลักษณะกลม ผลเรียบ เนื้อแน่นกรอบฉ่ำน้ำ โดยผลอ่อนจะมีสี
เขียวอ่อน หรือบางพันธุ์อาจมีสีขาว สีเหลือง สีม่วง ผลแก่จะมีสีเหลือง
• เนื้อในผลมีลักษณะเป็นเมือก และมีเมล็ดสีเขียวข้างในกว่า 60 เมล็ด

ประโยชน์ของมะเขือเปราะ
ผล - ช่วยลดไข้ ลดการอักเสบ ลดความดันเลือด ลดระดับน้ำตาลในเลือด ลดการบีบ
ตัวของกล้ามเนื้อเรียบ กระตุ้นการเผาผลาญ กระตุ้นการขับถ่าย ช่วยขับพยาธิ รักษา
เบาหวาน ต้านมะเร็ง และช่วยบำรุงหัวใจ
ใบ - หากนำมาขยำแล้วพอกบริเวณแผล จะช่วยห้ามเลือด และรักษาแผลให้หายไวขึ้น
ถ้าเคี้ยวใบสดจะช่วยบรรเทาอาการเหงือกอักเสบได้ และหากเอาใบมาต้มแล้วดื่ม จะ
ช่วยแก้อาการร้อนใน ช่วยขับปัสสาวะได้ดี เอามาต้มอาบได้ แก้บรรเทาอาการคันตาม
ผิวหนัง
ราก - รากมะเขือเปราะมาต้มดื่มช่วยขับปัสสาวะ บรรเทาอาการไอ แก้อาการอักเสบใน
ลำคอ และแก้โรคหอบหืดได้ หรือหากนำมาเคี้ยว ยังช่วยบรรเทาอาการเหงือกบวม
เหงือกอักเสบ และลดอาการปวดฟันได้อีกด้วย

2

ข้อมูลเบื้องต้นของ
ดอกมะเขือ

ดอกที่นำมาใช้ศึกษาคือดอกมะเขือเปราะ ดอกมีสีขาว เป็นดอกเดี่ยว
(มีดอกเดียวบนก้านชูดอกหนึ่งอัน) เป็นดอกสมบูรณ์ (Complete)
และสมบูรณ์เพศ (Perfect) เพราะมีทั้งกลีบเลี้ยง กลีบดอก เกสรเพศ
ผู้ และเกสรเพศเมีย ครบทุกส่วน

ดอกมะเขือเปราะเป็นดอกสมมาตรตามรัศมี (actinomorphic
flower or regular flower) มีกลีบดอกที่มีลักษณะและขนาดใกล้
เคียงกันมาก และหากแบ่งหรือผ่าตามแนวตั้งผ่านศูนย์กลางของดอกจะ
ได้สองส่วนที่เหมือนกันมากกว่าหนึ่งครั้ง จึงเป็นดอกสมมาตรตามรัศมี

ดอกมะเขือเปราะมีรังไข่อยู่เหนือฐานรองดอก (Hypogynous
Flower) เป็นดอกที่มีฐานรองดอกนูนสูง เกสรเพศเมียจึงอยู่สูงกว่า
ส่วนของกลีบเลี้ยงและกลีบดอก

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 3
ของดอกมะเขือ

• ลักษณะของก้านดอก เป็นแบบ peduncle คือมีใบบนก้านดอก
• ฐานรองดอกเป็นแบบ hypanthium ชนิดถ้วยปิด

กลีบเลี้ยง
สีเขียว อยู่แยกกันเป็นกลีบๆ แฉกๆ เรียกว่าอะโปเซพัลลัส
(Aposepalous) หรือพอลิเซพัลลัส (Polysepalous)

กลีบดอก
มะเขือมีหลายสีแตกต่างกันไปตามประเภท ที่พบเห็นส่วนใหญ่คือสี
ม่วงและสีขาว โดยดอกของมะเขือเปราะที่นำมาใช้ศึกษามีสีขาว
เนื่องจากไม่มีรงควัตถุอยู่ภายในเซลล์ของกลีบดอก และประเภท
ของกลีบดอกคือกลีบแยก (polypetalous)
• เกสรเพศผู้ ลักษณะเป็นทรงคล้ายกรวยปากแคบ มีสีเหลือง
จำนวน 6 อัน
• เกสรเพศเมีย อยู่ตรงใจกลางดอกระหว่างเกสรเพศผู้ทั้งหมด
ก้านชูเกสรจะยื่นออกมามากที่สุด และพอผ่านตรงกลางจะเห็นรังไข่

ภาพประกอบข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ 4

ก้านดอก
มีเพียงอันเดียวต่อหนึ่งดอก
เนื่องจากเป็นดอกเดี่ยว

ฐานรองดอก

กลีบเลี้ยง
มีสีเขียว ประมาณ 4 ใบ อยู่แบบแยก
กัน เป็นประเภท (polysepalous)

ภาพประกอบข้อมูลทาง 5
พฤกษศาสตร์

เกสรตัวผู้
มีสีเหลือง จำนวน 6 อัน ทรงแหลม
เรียงล้อมรอบชิดกัน




กลีบดอก
มีสีขาว ห้ากลีบ เป็นกลีบแยก

เกสรตัวเมีย
ชูขึ้นมาจากด้านล่าง เห็น stigma
ได้ชัดเจน ด้านล่างมีรังไข่

รูปถ่ายจริงก่อนผ่า 6

กลีบดอก (petal)



กลีบเลี้ยง (sepal)



ฐานรองดอก (receptacle)



ก้านดอก (stem)




เกสรเพศผู้ (stamen) Stigma (ส่วนประกอบของเกสรเพศ
เมีย)

รูปถ่ายหลังผ่า 7

กลีบดอก (sepal)

stigma Pistil
style
ovary

เกสรเพศผู้ (stamen)

ใบเลี้ยง (sepal)

ก้านดอก ฐานรองดอก (receptacle)

บรรณานุกรรมและเอกสารอ้างอิง 8

https://sites.google.com/site/wayflower11/dxk-
makheux


http://www.digitalschool.club/digitalschool/biolog

y2_1_1/biology12_1/page_04.php

https://www.opsmoac.go.th/surin-local_wisdom-
preview-422891791856

https://www.allkaset.com/contents/ลักษณะทาง
พฤกษศาสตร์ของมะเขือเปราะ-104.php

https://www.scientia.in.th/โครงสร้าง-ดอกไม้/

http://blog.bru.ac.th/wp-content/uploads/bp-
attachments/8919/บทที่-6-ดอก.ppt

https://www.sgethai.com/article/มะเขือเปราะ-ผักพื้น
บ้าน/

http://postnoname.com/growing-eggplant-to-stick-
to-fruit-trees/

ภาคผนวก 9

Youtube link :
https://youtu.be/pR__fQ1ywhM

ภาคผนวก 10

ขั้นตอนการเปิดคลิป
นำเสนอดอกไม้ที่ใช้

ลงมือผ่าครั้งแรก มี
ความลังเลค่อนข้างสูง

พยายามนำเกสรเพศเมีย
ออกมาอย่างสมบูรณ์ แต่
ทำได้แค่เกือบๆ

ภาพที่เห็นทุกส่วน
ประกอบชัดเจนที่สุด

Tvhearynkmyuocuh

Stay
well!