6141D7B8-9DD7-4A57-93D8-49A800CCA3D1

ก า ร พ ย า บ า ล พื้ น ฐ า น F U N D A

เทคนิคปราศจากเชื้อ

และกีดกั้นเชื้อ


STERILE

SET

วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี


WWW.BCNNON.CO.TH

sE TTERILE
เ ท ค นิ ค ป ร า ศ จ า ก เ ชื้ อ แ ล ะ กี ด กั้ น เ ชื้ อ

นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ ชั้นปีที่ 2
คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี

รายวิชา การพยาบาลขั้นพื้นฐาน (พย. 361202)
ปีการศึกษา 2565

ชื่อหนังสือ เทคนิคปราศจากเชื้อและกีดกั้นเชื้อ
คณะผู้จัดทำ
นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ ชั้นปีที่ 2
ที่ปรึกษา คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี
บรรณาธิการ จังหวัดนนทบุรี

อาจารย์พัชรินทร์ วรรณโพธิ์
อาจารย์ ดร.สุภลักษณ์ ธานีรัตน์



อาจารย์ ดร.สุภลักษณ์ ธานีรัตน์

กองบรรณาธิการ กษิดาพร มองเพชร
กานต์สิรี แสงหนู

ออกแบบปก วริศรา สังขดี

พิสูจน์อักษร พรนิตา สุภา

นนทะณัฐดา นิพรรัมย์

ปีที่พิมพ์ กรกฎาคม 2565
พิมพ์ที่
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี
47/99 ตำบลตลาดขวัญ อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000

STER

การปฏิบัติการเทคนิคปราศจากเชื้อ

1. การใช้ปากคีบปราศจากเชื้อ
การคงความปราศจากเชื้อของปากคีบปราศจาก

เชื้อ (forceps) ปฏิบัติโดยจับด้านบนของปากคีบ
ปราศจากเชื้อออกจากภาชนะตรง ๆ (ภาพที่ 1-1) โดย
บีบให้ปลายปากคีบปราศจากเชื้อชิดกัน ระมัดระวัง
อย่าให้ปลายปากคีบปราศจากเชื้อไปสัมผัสขอบปาก
ภาชนะ ให้ถือปากคีบปราศจากเชื้อในลักษณะปลายชี้
ลงด้านล่าง และปากคีบปราศจากเชื้อต้องอยู่ใน
สายตาตลอดเวลา ในกรณีที่หยิบจับของปราศจาก
เชื้อโดยใช้ปากคีบปราศจากเชื้อเป็นตัวหยิบส่งให้กับ
ปากคีบปราศจากเชื้ออีกอันหนึ่งต้องปฏิบัติอย่าง
ระมัดระวังอย่าให้ปลายปากคีบปราศจากเชื้อสัมผัส
กัน และคีบของปราศจากเชื้อให้แน่นอย่าให้ตกหล่น
(ภาพที่ 1-2) การเก็บปากคีบปราศจากเชื้อให้เก็บไว้ใน
ภาชนะตามเดิม โดยระมัดระวังไม่ให้ปลายปากคีบ
ปราศจากเชื้อกระทบกับขอบปากภาชนะ

''

''

ภาพที่ 1-1 การจับปากคีบปราศจาก
เชื้อออกจากภาชนะ

ภาพที่ 1-2 การใช้ปากคีบปราศจาก
เชื้อคีบของปราศจากเชื้อ

ILE

การปฏิบัติการเทคนิคปราศจากเชื้อ

2. การเปิดห่อของปราศจากเชื้อ
การเปิดห่อของปราศจากเชื้อต้องอ่านชื่ออุปกรณ์

ก่อนทุกครั้ง เพื่อป้องกันการเปิดใช้อุปกรณ์ผิดชนิด
ตรวจสอบแถบปราศจากเชื้อ (sterile tape) หากเป็น
แถบสีดำแสดงว่าอุปกรณ์ในห่อยังคงความปราศจาก
เชื้อ วันที่หมดอายุ (ภาพที่ 1-3) ลักษณะห่อต้องอยู่ใน
สภาพสมบูรณ์ ไม่มีรอยเปิดไม่ฉีกขาด ไม่เปียกชื้น และ
การเปิดต้องจับด้านนอกของห่อของ พร้อมทั้งระวังการ
ข้ามกรายของปราศจากเชื้อ เมื่อเปิดห่อของปราศจาก
เชื้อที่ทำให้ปราศจากเชื้อโดยการนึ่งด้วยไอน้ำแรงดัน
สูง(steam sterilization) และการทำให้ปราศจากเชื้อ
ด้วยก๊าซ (gas sterilization) ให้ตรวจสอบเทป
ตัวชี้วัดเคมี (chemical indicator) (ภาพที่ 1-4) ที่เป็น
ตัวบ่งชี้ว่าได้ผ่านการทำให้ปราศจากเชื้อแล้ว หากของ
ปราศจากเชื้อถูกทำให้ปราศจากเชื้อ และยังไม่หมด
อายุแถบสีจะปรากฎเป็นสีเข้ม

ภาพที่ 1-3 แถบปราศจากเชื้อ และวันที่หมดอายุบนห่อของปราศจากเชื้อ

--

ภาพที่ 1-4 เทปตัวชี้วัดเคมี

การเปิดห่อของ

ปราศจากเชื้อ

ลักษณะห่อของปราศจากเชื้อมี 2 ชนิด คือ
ห่อของปราศจากเชื้อที่เป็นซองกระดาษหรือ
ซองพลาสติกและที่เป็นผ้า

การเปิดห่อของปราศจากเชื้อที่เป็นซอง
กระดาษหรือซองพลาสติก

เครื่องหมายหรือข้อความชี้บอกตำแหน่งเปิด

การเปิดซองห่อของปราศจากเชื้อ
การเปิดให้จับปลายแต่ละด้านด้วยนิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้แล้วฉีก

ออกจากกัน หากเป็นซองขนาดใหญ่ให้เปิดจากด้านไกลตัว
เข้าหาด้านใกล้ตัว

การเปิดห่อของปราศจากเชื้อที่เป็นผ้า



2. การก่อนเปิดห่อของปราศจากเชื้อ ให้ดึงแถบ ปราศจากเชื้อที่ติดอยู่ที่ห่อผ้าออกให้

หมดทิ้งลงในถังขยะ

S

T

E 2.1 วางห่อของปราศจากเชื้อลงบนโต๊ะที่แห้ง สะอาด 2.2 มือจับมุมผ้าด้านนอกสุดคลี่ออก
โดยให้มุมผ้าด้านไกลตัว หันเข้าหาตัวผู้เปิด
R
2.4 มือซ้ายเปิดมุมผ้าด้านซ้าย

I S
2.6 จัดให้ผ้าปราศจาก
L 2.3 มือขวาเปิดมุมผ้าด้านขวา เชื้อคลุมโต๊ะ
EE



T

2.5 เปิดมุมผ้าด้านใน
โดยเปิ ดเข้าหาตัวผู้เปิ ด

การปิดห่อของปราศจากเชื้อที่เป็นผ้า

วิธีการห่อแบบ Envelope Fold หรือ Diagonal method Sterile
packaging มีขั้นตอนดังนี้



S

T

E

R ใช้ผ้าสี่เหลี่ยมจัตุรัสวางบนโต๊ะ ให้ปลายหรือมุมผ้า พับมุมผ้าด้านล่างขึ้นมาปิดอุปกรณ์แล้วพับตลบปลาย
ด้านหนึ่งชี้ไปทางหัวโต๊ะ วางอุปกรณ์เครื่องมือ ลง เพื่อใช้หยิบเวลาเปิดห่ออุปกรณ์

I หรือเครื่องผ้าไว้ตรงกลางผ้าที่ใช้ห่อ
L



S
EE
T พับชายผ้าด้านขวามาปิด พับชายผ้าด้านซ้ายเข้ามาปิด
และพับตลบปลายผ้า อุปกรณ์ แล้วพับตลบปลายผ้า






ปิดผ้าด้านบนลงมา สอดปลายผ้าไว้
ด้านล่าง เพื่อสะดวกในการเปิดห่อ

S T ER I L

การวางของปราศจากเชื้อลงบนพื้นที่ E
ปราศจากเชื้อ

การวางของปราศจากเชื้อลงบนพื้นที่
ปราศจากเชื้อสามารถกระทำได้ 3 วิธี คือ การ
ใช้ ปากคีบปราศจากเชื้อหยิบวาง การสวม
ถุงมือปราศจากเชื้อหยิบวาง และการวางของ
ปราศจากเชื้อ โดยตรงจากห่อบรรจุลงบน
พื้นที่ปราศจากเชื้อ

การเปิดฝาภาชนะปราศจากเชื้อ
การเปิดฝาภาชนะปราศจากเชื้อ เช่น

หม้อนึ่ง กระปุกสำลี เป็นต้น ปฏิบัติโดยเปิด
ฝา ภาชนะแล้วหงายลงบนโต๊ะหรือถือโดย
จับตรงส่วนหูจับในลักษณะถือคว่ำลงหรือ
หงายขึ้น เมื่อหยิบของ ปราศจากเชื้อได้แล้ว
ให้ปิดฝาทันที ห้ามเอื้อมมือหรือหยิบของ
ข้ามสิ่งของที่ปราศจากเชื้อแล้ว

การเทน้ำยา กรณีเป็นการ
การเทน้ายาให้เปิดจุกขวดออกแล้ววางหงายลงบน เปิดใช้ครั้งแรก
โต๊ะ หรือถือไว้โดยระมัดระวังไม่ให้ มือสัมผัสด้านในจุก ให้เขียนวันที่เปิด
ขวด จับขวดน้ำยาโดยหงายด้านฉลากไว้ด้านบนเพื่อ ใช้และชื่อผู้เปิด
ป้องกันไม่ให้ฉลากเปียกหาก เทน้ำยาหก หากเป็นการ ใช้ไว้ที่ด้านข้าง
เปิดใช้น้ำยาครั้งแรกให้เทน้ำยาลงในภาชนะรองรับได้ ขวดน้ำยา
ทันที หากเป็นขวดน้ำยาที่เปิดใช้แล้วให้เทน้ำยาทิ้งเล็ก เนื่องจากน้ำยา
น้อยเพื่อเป็นการทำความสะอาดปากขวดก่อน ขณะเท แต่ละชนิดจะ
น้ำยาต้อง ระวังอย่าให้ขวดยาสัมผัสกับภาชนะรองรับ มีอายุงานหลัง
และให้เทห่างจากภาชนะพอสมควร ประมาณ 4-6 นิ้ว เปิดใช้แตกต่าง
ระมัดระวังไม่ให้น้ายากระเด็นออกนอกภาชนะรองรับ กัน
และไม่ไหลมาสัมผัส ควรศึกษาจากคำ
บริเวณด้านนอกขวด แนะนำของ
บริษัทผู้ผลิต

บรรณานุกรม

สุมาลี โพธิ์ทอง, แน่งน้อย สมเจริญ และอภิสรา จังพานิช. (2557). การพยาบาล
พื้นฐาน: แนวคิดและการปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : บพิธการพิมพ์.

สุปาณี เสนาดิสัย และวรรณภา ประไพพานิช. (2551). การพยาบาลพื้นฐาน:
แนวคิดและการปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ : โรงพยาบาลรามาธิบดี

สุปาณี เสนาดิสัย และวรรณภา ประไพพานิช. (2559). การพยาบาลพื้นฐาน.
(พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อัจฉรา พุ่มพวง และคณะ. (2559). การพยาบาลพื้นฐาน: ปฏิบัติการพยาบาล.
(พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : วิทยาลัยสภากาชาดไทย.

Smith, N. R. M. C., & Caple, C. R. B. M. (2018). Sterile
Field: Creating and Maintaining. CINAHL Nursing Guide.

คณะผู้จัดทำ

นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ ชั้นปีที่2
คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรีรุ่นที่30

64123301008 นางสาวกษิดาพร มองเพชร 2A
64123301012 2A
64123301075 นางสาวการต์สิรี แสงหนู 2A
64123301107 2A
64123301140 นางสาวนนทะณัฐดา นิพรรัมย์ 2A

นางสาวพรนิตา สุภา

นางสาววริศรา สังขดี