เล่มที่ 6 ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม

ก

ข









มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด



สาระที่ 3 เรขาคณิต

มาตรฐาน ค 3.1 อธิบายและวิเคราะห์รูปเรขาคณิตสองมิติและสามมิติ

ตัวชี้วัด

มฐ ค 3.1 ป.5/1 บอกลักษณะและจ าแนกรูปเรขาคณิตสามมิติชนิดต่าง ๆ









สาระการเรียนรู้





ปริซึม หมายถึง รูปเรขาคณิตสามมิติที่มีหน้าตัด(ฐาน) ทั้งสองข้างเป็นรูปหลาย

เหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการ หน้าตัด (ฐาน) ทั้งสองอยู่ในระนาบที่ขนานกัน มีหน้าข้างเป็น

รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก การเรียกชื่อปริซึมจะเรียกตามรูปหน้าตัดของปริซึม

ค









จุดประสงค์การเรียนรู้





1. ด้านความรู้ (K)

1.1 อธิบายลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึมได้



2. ด้านทักษะกระบวนการ (P)

2.1 ใช้ความรู้ ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี

ในการแก้ปัญหาในสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างเหมาะสม

2.2 ใช้ภาษาและสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ในการสื่อสาร การสื่อความหมายและ

การน าเสนอได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม



์
3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค (A)
3.1 ใฝ่เรียนรู้

3.2 มุ่งมั่นในการท างาน

3.3 มีวินัย

1









แบบทดสอบก่อนเรียน

เรื่อง ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม

กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5



ค าชี้แจง

1. แบบทดสอบก่อนเรียน แบบเลือกตอบ 4 ตัวเลือก จ านวน 10 ข้อ

2. ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงค าตอบเดียวแล้วกากบาท (×) ลงใน

กระดาษคาตอบ

3. ใช้เวลาในการท าแบบทดสอบก่อนเรียน 10 นาที



1. ข้อใดกล่าวถูกต้อง

ก. ปริซึมมีหลายเหลี่ยม

ข. ปริซึมมีหลายยอด

ค. ปริซึมนิยมเรียกตามลักษณะรูปเหลี่ยมของฐาน

ง. ปริซึมนิยมเรียกตามลักษณะหน้าข้าง


2. ข้อใดกล่าวถึงรูปปริซึมถูกต้อง


ก. ปริซึมมีฐานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสเรียกว่าปริซึมสี่เหลี่ยมจัตุรัส
ข. ปริซึมมีฐานเป็นวงกลมเรียกว่าปริซึมทรงกระบอก

ค. ปริซึมมียอดแหลมเรียกว่าปริซึมโดม

ง. ปริซึมฐานห้าเหลี่ยมไม่มี

2






3. ข้อใดเป็นส่วนประกอบของปริซึมสี่เหลี่ยม
ก. ส่วนสูง ฐาน หน้าตัด

ข. ส่วนสูง ฐาน หน้าข้าง

ค. ส่วนสูง หน้าข้าง แกน

ง. ส่วนสูง แกน หนา



จากภาพตอบค าถามข้อ 4 - 7








หมายเลข 1





หมายเลข 2



หมายเลข 3




หมายเลข 4
4. หมายเลข 2 คือส่วนใด

ก. ด้านหน้า

ข. ส่วนสูง

ค. ฐานหรือหน้าตัด

ง. หน้าข้าง



5. หมายเลข 1 คือส่วนใด
ก. ด้านข้าง


ข. ด้านหน้า
ค. หน้าตัด หรือ ฐาน

ง. ส่วนสูง

3






6. หมายเลข 3 คือส่วนใด
ก. ส่วนสูง

ข. ด้านข้าง

ค. หน้าตัด

ง. ฐานล่าง



7. จากภาพในหมายเลข 4 เรียกปริซึมชนิดใด

ก. ปริซึมทรงกระบอก

ข. ปริซึมทรงกลม

ค. ปริซึมทรงหกเหลี่ยม

ง. ปริซึมห้าเหลี่ยม



8. ภาชนะในข้อใดเป็นปริซึมทั้งหมด

ก. ตู้เย็น กล่องสบู่ นมกล่อง

ข. ตู้เย็น บานประตู ลูกบอล

ค. ตู้เย็น ปากกา รองเท้า

ง. ตู้เย็น เสื้อ ร่ม


9. ข้อใดกล่าวถึงปริซึมได้ถูกต้อง


ก. หน้าข้าง คือความยาวของรูป
ข. หน้าข้าง คือความยาวของเส้น

้
ี่
ค. หน้าข้าง คือด้านข้างแต่ละดานเป็นรูปสี่เหลยม
้
ง. หน้าข้าง คือด้านข้างแต่ละดานเป็นรูปสามเหลี่ยม

4















10. จากภาพเป็นปริซึมชนิดใด

ก. ปริซึมแปดเหลี่ยม

ข. ปริซึมเจ็ดเหลี่ยม

ค. ปริซึมหกเหลี่ยม

ง. ปริซึมห้าเหลี่ยม

5







ใบความรู้



เรื่อง ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม


























ี่
ภาพท 1 รูปเรขาคณิตสามมิติปริซึมที่มีลักษณะของรูปตามฐาน

ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)





ปริซึม มีหลายลักษณะขึ้นอยู่กับหน้าตัดของรูปนั้นๆ
การเรียกชื่อปริซึมนิยมเรียกชื่อตามลักษณะ

ของรูปเหลี่ยมของฐาน

6







ปริซึม ที่มีฐานเป็นรูปสเหลยมจัตุรัสเรียกว่า ปริซึมสเหลยมจัตุรัส
ี่
ี่
ี่
ี่
และมีส่วนประกอบ ดังรูปด้านล่างนี้


หน้าตัดหรือฐาน





ส่วนสูง

หน้าข้าง





หน้าตัดหรือฐาน





ี่
ภาพท 2 ลักษณะภาพปริซึมทรงสี่เหลี่ยม
ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)







1. ปริซึมสี่เหลี่ยมประกอบด้วยฐาน
หรือหน้าตัด ส่วนสูง ด้านข้าง

2. ปริซึมที่มีหน้าทุกหน้าเป็นรูป

สี่เหลี่ยมจัตุรัส เรียกว่า ลูกบาศก์

7







ปริซึมที่มีฐานเป็นสามเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมสามเหลี่ยม









หน้าตัดหรือฐาน



หน้าข้าง



ส่วนสูง



หน้าตัดหรือฐาน





ี่
ภาพท 3 ปริซึมสามเหลี่ยม
ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)


ปริซึมสามเหลี่ยม มีส่วนประกอบตามภาพ ดังนี้



- หน้าตัดหรือฐานที่เป็นรูปสามเหลี่ยม
- ส่วนสูง

- หน้าข้าง

8







ปริซึมที่มีฐานสี่เหลี่ยมคางหมู เรียกว่าปริซึมสี่เหลี่ยมคางหมู











หน้าตัดหรือฐาน

หน้าข้าง







ส่วนสูง





หน้าตัดหรือฐาน



ี่
ภาพท 4 ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู
ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)



ปริซึมสเหลี่ยม มีส่วนประกอบตามภาพ ดังนี้
ี่

- หน้าตัดหรือฐานที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู
- ส่วนสูง

- หน้าข้าง

9







ปริซึมที่มีฐานเป็นห้าเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมห้าเหลี่ยม







หน้าตัดหรือฐาน







หน้าข้าง

ส่วนสูง









หน้าตัดหรือฐาน



ี่
ภาพท 5 ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปห้าเหลี่ยม
ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)



ปริซึมสามเหลี่ยม มีส่วนประกอบตามภาพ ดังนี้

- หน้าตัดหรือฐานที่เป็นรูปห้าเหลี่ยม

- ส่วนสูง

- หน้าข้าง

10







สิ่งของรอบตัวเราส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นรูปสามมิติปริซึม เช่น

กล่องนม หมอนอิง หมอนหนุน กระเป๋าดินสอ กล่องเก็บของ เป็นต้น






























ภาพท 6 สิ่งของที่มีลักษณะเป็นปริซึม
ี่

ที่มา : กุสุมา ทองภา (18 มิถุนายน 2565)




ปริซึม เป็นรูปเรขาคณิตสามมิติที่มีฐานทั้ง

สองเป็นรูปเหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการ ฐานทั้งสอง

อยู่บนระนาบที่ขนานกัน และ หน้าข้างแต่ละด้าน

เป็นรูปสี่เหลี่ยม เรียกว่า ปริซึม

11






สรุป




ปริซึม (Prism) คือ รูปเรขาคณิตสามมิติที่มีฐานทั้งสองเป็น


รูปเหลี่ยมที่เท่ากันทุกประการ ฐานทั้งสองอยู่บนระนาบที่ขนานกัน

้
และ หน้าข้างแต่ละดานเป็นสี่เหลี่ยม


หน้าตัดหรือฐาน




หน้าข้าง

ส่วนสูง

หน้าตัดหรือฐาน





1. ฐาน มีลักษณะ เป็นรูปเหลี่ยมต่างๆที่เท่ากันทุกประการฐานทั้งสองอยู่

บนระนาบที่ขนานกัน

2. หน้าข้าง มีลักษณะ ด้านข้างแต่ละด้านเป็นรูปสี่เหลี่ยม

3. สรุปลักษณะของปริซึม รูปเรขาคณิตสามมิติที่มีฐานเป็นรูปเหลี่ยมที่

เท่ากันทุกประการ ฐานทั้งสองอยู่บนระนาบที่ขนานกัน และ ด้านข้างแต่
ละด้านเป็นรูปสี่เหลี่ยม


4. ปริซึมมีชื่อเรียกตามลักษณะของฐาน ดังนี้

ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปสามเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมสามเหลี่ยม
ี่
ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปห้าเหลยม เรียกว่าปริซึมห้าเหลี่ยม
ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปหกเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมหกเหลี่ยม
ปริซึมที่มีฐานเป็นรูปแปดเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมแปดเหลี่ยม

เพราะ มีฐานเป็นรูปเหลี่ยมต่างๆ ตามที่เรียกชื่อ
่
5. ปริซึม มีส่วนประกอบคือ หน้าตัดหรือฐาน สวนสูง และหน้าข้าง

12







แบบฝึกเสริมทักษะที่ 6.1

เรื่อง ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม



ค าชี้แจง 1. จากภาพจงเขียนส่วนประกอบของปริซึมให้ถูกต้อง

2. คะแนนเต็ม 10 คะแนน

3. ใช้เวลา 10 นาที




























ปริซึมนี้มีชื่อเรียกว่า ………………………………………

13







แบบฝึกเสริมทักษะที่ 6.2

เรื่อง ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม



1. จงเขียนเครื่องหมาย  หน้าข้อความที่ถูกต้อง และเขียนเครื่องหมาย X

หน้าข้อความที่ไม่ถูกต้อง

2. คะแนนเต็ม 10 คะแนน

3. ใช้เวลา 10 นาที





1. การเรียกชื่อปริซึม เรียกตามรูปหลายเหลี่ยมที่เป็นหน้าข้าง






2. ปริซึมมีหน้าตัดหรือฐานทั้งสองเป็นรูปหลายเหลี่ยมที่เท่ากันทุก

ประการและอยู่ในระนาบที่ขนานกัน



3. ปริซึมที่มีหน้าทุกหน้าเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส เรียกว่า ลูกบาศก์





4. ปริซึมที่มีหน้าตัดหรือฐานเป็นรูปแปดเหลี่ยม เรียกว่าปริซึมแปด

เหลี่ยม




5. หน้าของปริซึม หมายถึง หน้าตัดรวมกับหน้าข้าง

14









แบบทดสอบหลังเรียน

เรื่อง ลักษณะและส่วนประกอบรูปเรขาคณิตสามมิติปริซึม

กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5



ค าชี้แจง

1. แบบทดสอบหลังเรียน แบบเลือกตอบ 4 ตัวเลือก จ านวน 10 ข้อ

2. ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกที่สุดเพียงค าตอบเดียวแล้วกากบาท (×) ลงใน

กระดาษคาตอบ

3. ใช้เวลาในการท าแบบทดสอบหลังเรียน 10 นาที



จากภาพตอบค าถามข้อ 1-4








หมายเลข 1




หมายเลข 2




หมายเลข 3



หมายเลข 4
1. หมายเลข 1 คือส่วนใด
ก. หน้าตัด หรือ ฐาน


ข. ส่วนสูง
ค. ด้านข้าง

ง. ด้านหน้า

2. จากภาพในหมายเลข 4 เรียกปริซึมชนิดใด

15






ก. ปริซึมทรงหกเหลี่ยม
ข. ปริซึมห้าเหลี่ยม

ค. ปริซึมทรงกระบอก

ง. ปริซึมทรงกลม



3. หมายเลข 2 คือส่วนใด

ก. ฐานหรือหน้าตัด

ข. หน้าข้าง

ค. หน้าข้าง

ง. ส่วนสูง



4. หมายเลข 3 คือส่วนใด

ก. หน้าตัด

ข. ฐานล่าง

ค. ส่วนสูง

ง. หน้าข้าง



5. ภาชนะในข้อใดเป็นปริซึมทั้งหมด
ก. ตู้เย็น ปากกา รองเท้า


ข. ตู้เย็น เสื้อ ร่ม
ค. ตู้เย็น กล่องสบู่ นมกล่อง

ง. ตู้เย็น บานประตู ลูกบอล

16















6. จากภาพเป็นปริซึมชนิดใด

ก. ปริซึมหกเหลี่ยม

ข. ปริซึมห้าเหลี่ยม

ค. ปริซึมแปดเหลี่ยม

ง. ปริซึมเจ็ดเหลี่ยม



7. ข้อใดเป็นส่วนประกอบของปริซึมสี่เหลี่ยม

ก. ส่วนสูง หน้าข้าง แกน

ข. ส่วนสูง แกน หนา

ค. ส่วนสูง ฐาน หน้าตัด

ง. ส่วนสูง ฐาน หน้าข้าง



8. ข้อใดกล่าวถึงรูปปริซึมถูกต้อง

ก. ปริซึมมียอดแหลมเรียกว่าปริซึมโดม

ข. ปริซึมฐานห้าเหลี่ยมไม่มี

ค. ปริซึมมีฐานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสเรียกว่าปริซึมสี่เหลี่ยมจัตุรัส
ง. ปริซึมมีฐานเป็นวงกลมเรียกว่าปริซึมทรงกระบอก



9. ข้อใดกล่าวถึงปริซึมได้ถูกต้อง

้
ก. หน้าข้าง คือด้านข้างแต่ละดานเป็นรูปสี่เหลยม
ี่
้
ข. หน้าข้าง คือด้านข้างแต่ละดานเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านขนาน
ค. หน้าข้าง คือความยาวของรูป

ง. หน้าข้าง คือความยาวของเส้น

17






10. ข้อใดกล่าวถูกต้อง
ก. ปริซึมนิยมเรียกตามลักษณะหน้าข้าง

ข. ปริซึมนิยมเรียกตามลักษณะรูปเหลี่ยมของฐาน

ค. ปริซึมมีหลายเหลี่ยม

ง. ปริซึมมีหลายยอด