โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก ระเบียบปฏิบัติงาน เรื่อง : การให้ออกซิเจน ระเบียบปฏิบัติเลขที่ : WI-NSO-019 จำนวนหน้าทั้งหมด : 8 หน้า ปรับปรุงครั้งที่ : ทุก 1 ปี เรื่อง : การให้ออกซิเจน วันบังคับใช้ : 1 มีนาคม 2565 วันที่ปรับปรุง : 21 กุมภาพันธ์ 2565 สถานะของเอกสาร : ควบคุม ผู้จัดทำ : คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพบริการพยาบาล ผู้รับผิดชอบ : คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพบริการพยาบาล ผู้อนุมัติ .................................................. (นางสาวปัญญา เถื่อนด้วง) รักษาการในตำแหน่งหัวหน้าพยาบาล
1 1. วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับออกซิเจนชนิดต่างๆ อย่างถูกต้อง ครบถ้วน และปลอดภัย ตามแผนการรักษา 2. นโยบาย มุ่งมั่นให้การพยาบาลให้ออกซิเจนต่างๆ เป็นไปแนวทางเดียวกันอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และปลอดภัย 3. ขอบเขต - ใช้กับการให้ออกซิเจนต่าง ๆ ในทุกกรณี - เริ่มตั้งแต่รับคำสั่งจากแพทย์ จนกระทั่งการลงบันทึกในเอกสารทางการพยาบาล รวมถึงการ ตรวจสอบคุณภาพตามเครื่องชี้วัด 4. ผู้รับผิดชอบ 1. แพทย์ มีหน้าที่ ประเมินอาการ และสั่งการรักษาเป็นลายลักษณ์อักษร 2. พยาบาลวิชาชีพ มีหน้าที่ ประเมินความพร้อมของผู้ป่วยตามสภาพ ตลอดจนให้ข้อมูลกับแพทย์ในกรณีที่มีอาการ ผิดปกติเกิดขึ้นกับผู้ป่วย และปฏิบัติการพยาบาลให้ออกซิเจน รวมทั้งลงบันทึกในเอกสารทางการพยาบาล 3. พยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาล มีหน้าที่ ปฏิบัติการให้ออกซิเจนตามความเหมาะสม โดยอยู่ภายใต้ขอบเขตความรับผิดชอบของ พยาบาลวิชาชีพ 4. ผู้ช่วยเหลือคนไข้ มีหน้าที่ ช่วยจัดเตรียมอุปกรณ์ และช่วยจัดท่าผู้ป่วยตามความเหมาะสม 5. นิยามคำศัพท์ ออกซิเจน หมายถึง ก๊าซที่สำคัญต่อการดำรงชีวิต ร่างกายต้องหายใจ เพื่อนำออกซิเจนไปใช้ใน กระบวนการเผาผลาญอาหารในเซลล์ เพื่อให้พลังงาน Cylinder regulator หมายถึง เครื่องควบคุมการไหลของก๊าซ Flow meter หมายถึง เครื่องปรับอัตราการไหลของก๊าซ
2 6. วิธีปฏิบัติ Flow chart เรื่องการให้ออกซิเจนชนิดต่าง ๆ ผู้รับผิดชอบ ขั้นตอน เอกสารที่เกี่ยวข้อง RN ใบคำสั่งการรักษาของแพทย์ RN/TN /PN RN/TN/PN เอกสารแนวทางการปฏิบัติ เรื่อง การล้างมือ RN/TN/PN/AID RN/TN/PN No Yes RN/TN/PN RN/TN/PN/AID คู่มือมาตรฐานการให้ออกซิเจน RN/TN/PN/AID RN บันทึกทางการพยาบาล 2. อธิบายเหตุผลและขั้นตอน 3. ล้างมือให้สะอาด /ใช้ waterless 4. จัดเตรียมอุปกรณ์ 5.1 หาสาเหตุ 5. ตรวจสอบอุปกรณ์ การ ให้ออกซิเจนว่าชำรุดหรือไม่ 5.2 จัดท่าผู้ป่วย 6. ปฏิบัติการให้ออกซิเจน 7. จัดเก็บอุปกรณ์ 8. ลงบันทึกทางการพยาบาล 1. รับคำสั่งการรักษาของแพทย์
3 7. รายละเอียดการปฏิบัติ 7.1 รับคำสั่งการรักษาของแพทย์ พยาบาลวิชาชีพ รับคำสั่งการรักษาของแพทย์ และบันทึกใน Kardex 7.2 อธิบายเหตุผลและขั้นตอนแก่ผู้ป่วยและญาติ พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาล อธิบายให้ผู้ป่วย / ญาติทราบถึง วัตถุประสงค์และขั้นตอนการให้ออกซิเจน 7.3 ล้างมือให้สะอาด พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาล ล้างมือให้สะอาด 7.4 จัดเตรียมอุปกรณ์ พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาลหรือผู้ป่วยเหลือคนไข้ จัดเตรียม อุปกรณ์ที่ใช้ในการให้ออกซิเจน ดังนี้ 1. ออกซิเจน - ออกซิเจนจากท่อ (Pipe – line) หรือ - ออกซิเจนจากถัง (Oxygen Cylinder or Tank) 2. เครื่องควบคุมการไหลของก๊าซ (Cylinder regulator) จะใช้กับออกซิเจนชนิดถัง ปรับความดันในถัง ให้เหลือ 50 ปอนด์ / ตารางนิ้ว 3. เครื่องปรับอัตราการไหลของก๊าซ (Flow meter) เป็นเครื่องสำหรับปิด – เปิด และปรับอัตราการไหลของก๊าซที่ผ่านมาตามท่อ 4. กระป๋องทำความชื้น มี 2 ชนิด - กระป๋องทำความชื้นแบบมีฟองอากาศผุด (Humidifier) - กระป่องทำความชื้นแบบละอองฝอย (Nebulizer) 5. น้ำกลั่น (Sterile Distilled Water) 6. อุปกรณ์ในการให้ออกซิเจนปลอดเชื้อ - Nasal cannula - Simple mask, Mask with reservoir bag - Tracheostomy mask - T - piece พร้อมสาย Corrugate กรณีผู้ป่วยเด็ก - O2 box - O2 Incubator - O2 C - PAP 7.5 ตรวจสอบอุปกรณ์การให้ออกซิเจนว่าชำรุดหรือไม่
4 พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาล ตรวจสอบว่าอุปกรณ์การให้ออกซิเจน ว่า ชำรุดหรือไม่ โดยต่อ Flow meter กับ Oxygen Tank หรือ Oxygen pipe line 1) กรณีต่อกับ Oxygen tank - เปิด Main Value เล็กน้อยแล้วปิดอย่างรวดเร็ว - ต่อ Flow meter กับ Oxygen tank ปิดเกลียวให้แน่น - ต่อกระป๋องทำความชื้นเข้ากับ Flow meter หมุนเกลียวให้แน่น - เปิด Main value ช้า ๆ จนกระทั่งเกลียวคลายเต็มที่ 2) กรณีต่อกับ Oxygen wall ใส่หัวต่อ Flow meter เข้ากับ Out let ของ Oxygen wall โดยดูให้เหลี่ยมของ Flow meter ตรงกับเหลี่ยมของ Out let แล้วจึงดัน Flow meter เข้าไปให้ได้ยินเสียงดังแกร๊ก - ต่อกระป๋องทำความชื้นเข้ากับ Flow meter หมุนเกลียวให้แน่น - ต่อสายออกซิเจนกับกระป๋องทำความชื้น ตามชนิดของการให้ออกซิเจน 3) Flow meter - ตรวจสอบว่าไม่มีการรั่วของออกซิเจน 4) Nasal cannula ตรวจสอบว่ามีการอุดตันหรือไม่ โดยตรวจดูว่าลมผ่านสายหลังจากการเปิดอัตราการไหลของ ออกซิเจนตามแผนการรักษา โดยให้ลมสัมผัสกับมือ หรือจุ่มลงในแก้วน้ำผุด และตรวจดูว่าน้ำในกระป๋องทำ ความชื้นมีน้ำผุด 5) Simple mask ตรวจดูว่าน้ำในกระป๋องทำความชื้นมีน้ำผุดดี มีลมผ่านหน้ากาก 6) Mask with bag ตรวจสอบต้องไม่รั่ว โดยใช้นิ้วอุดบริเวณ Mask ที่ต่อกับ Bag เมื่ออากาศเข้าไปในถุงจะโปร่ง และเมื่อครอบกับผู้ป่วยแล้ว Bag จะต้องโป่งตลอดเวลาที่ให้ผู้ป่วย 7) Corrugate tube with T – piece ตรวจดูว่าสาย Corrugate tube ต้องไม่แข็ง ความยาวเหมาะสม กระป๋องให้ออกซิเจน ชนิด พ่นละอองฝอย (Nebulizer) ปรับเปอร์เซ็นต์ความเข้มข้นของออกซิเจน และอัตราการไหลของออกซิเจน ตาม แผนการรักษา แล้วเปิดดูว่ามีละอองไอน้ำเป็นควันสีขาวบริเวณปลายท่อ 8) การให้ออกซิเจน Box - ตรวจดูน้ำในกระป๋องความชื้นว่ามีน้ำผุดดี - ต่อสาย O2 มีการอุดตันหรือไม่ โดยตรวจดูว่ามีลมผ่านสายและตรวจว่าน้ำในกระป๋อง ทำความชื้นมีน้ำผุดดี - ดูสภาพ Box ว่าชำรุดแตกหักหรือไม่ 9) การให้ออกซิเจน Incubator
5 - สาย O2 มีการอุดตันหรือไม่ โดยมีลมผ่านสาย (กระป๋องทำความชื้นไม่ต้องเติมน้ำกลั่น) - ดูการทำงานของ Incubator ให้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ 10) การให้ออกซิเจน C- PAP - ตรวจดูน้ำในกระป๋องความชื้นมีน้ำผุดดี - Anesthesia bag ต้องไม่มีรูรั่ว โดยใช้มืออุดบริเวณข้อต่อที่ต่อเข้ากับ bag เมื่อมีอากาศ เข้าไปในถุงต้องโป่ง และเมื่อต่อกับผู้ป่วยแล้ว bag ต้องโป่งตลอดเวลาที่ให้กับผู้ป่วย - สายยางที่ต่อจาก connector tube ไป gauge pressure ไม่อุดตันหรือหักพับงอ - สายยางที่ต่อ Anesthesia bag ไป ขวดทำความดันบวกไม่อุดตันและมีความยาวพอเหมาะ - น้ำในขวดความดันบวกมี Air ผุดตลอด หรือมีการกระเพื่อมขึ้น – ลงของน้ำใน tube ที่จุ่มน้ำอยู่ 7.6 ปฏิบัติการให้ออกซิเจน พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาล ปฏิบัติการให้ออกซิเจน ดังนี้ 1) การให้ออกซิเจน Nasal cannula - ต่อ Cannula กับสายต่อออกซิเจนที่ต่อจากกระป๋องทำความชื้น - เปิดออกซิเจนโดยหมุนที่ปุ่มปรับของ Flow meter - ใส่สาย Cannula ทางจมูกทั้ง 2 ข้าง โดยให้ปลายของ Cannula ชี้ไปทางด้านหลังของของ ช่องจมูกคล้องสายผ่านใบหูทั้งสองข้าง รวบไว้ใต้คางปรับสายให้แน่นพอดี - ปรับอัตราการไหลของออกซิเจน ตามแผนการรักษาของแพทย์ โดยให้.............ลิตร/นาที 2) การให้ออกซิเจน Simple mask - ต่อ Mask กับสายออกซิเจนที่ต่อจากกระป๋องทำความชื้น - ครอบ Mask ให้คลุมปากและจมูกให้แนบสนิท ถ้าไม่สนิทให้ใช้ผ้าก๊อส หรือกระดาษนุ่มๆ เสริมให้แนบสนิท พร้อมทั้งปรับสายรัดให้แน่นพอดี - ปรับอัตราการไหลของออกซิเจน ตามแผนการรักษา โดยให้.......................ลิตร/นาที 3) การให้ออกซิเจน Mask with bag - กรณีใช้ Mask with bag ให้เปิดออกซิเจนให้เต็ม Bag ก่อนครอบMask และปรับ อัตราการไหลของออกซิเจนตามแผนกการรักษาขณะครอบMaskกับผู้ป่วยต้องให้ Bag โป่งตลอดเวลา 4) การให้ออกซิเจน Tracheostomy mask - ต่อ Tracheostomy mask กับสายออกซิเจนที่ต่อจากกระป๋องทำความชื้น - ครอบ tracheostomy mask เหนือ Tracheostomy tube ให้เปิดรูสำหรับลมหายใจออก ของผู้ป่วยตรงกับช่องเปิดของ Tracheostomy tube และปรับสายรัดให้พอดี 5) การให้ออกซิเจน Corrugate tube with T - piece - ต่อปลายสายด้านหนึ่งของ T-piece เข้ากับ Corrugate tube ซึ่งต่อกับกระป๋อง
6 ทำความชื้นชนิดละอองฝอย(Nebulizer) - ปรับอัตราการไหลของความเข้มข้นของออกซิเจน ตามแผนการรักษา เช็คตรงปลาย corrugate tube ว่ามีความชื้น Flow ออกมา 6) การให้ออกซิเจน Mask with Nebulizer และ Tracheostomy mask with Nebulizer - ต่อ Mask หรือ Tracheostomy mask เข้ากับ Corrugate tube ที่ต่อออกจากกระป๋อง ทำความชื้นชนิดละอองฝอย (Nebulizer) - ปรับอัตราการไหลและความเข้มข้นของออกซิเจน ตามแผนการรักษา - ปรับสายรัด Mask และ Tracheal mask ให้พอดีไม่แน่นหรือหลวมเกินไป กรณีผู้ป่วยเด็ก 1) การให้ออกซิเจน Box - จัดผู้ป่วยให้อยู่ในท่าที่สบาย - ต่อoxygen flow meter เข้ากับoxygen pipe line หรือ oxygen tank - เติม sterile water ลงในกระบอกน้ำของ jet nebulizer จนกระทั่งถึงขีดที่กำหนดแล้วต่อ jet nebulizer เข้ากับ oxygen flow meter - สวมปลายข้างหนึ่งของ corrugated tube เข้ากับ jet nebulizerปลายอีกข้างสอดเข้าไปใน oxygen box ผ่านรูกลมๆที่เจาะไว้แล้ว - ต่อT-piece กับปลาย corrugated tube ที่อยู่ใน oxygen box เพื่อให้ออกซิเจนกระจายตัว ออกไป ไม่พ่นลงบริเวณศีรษะหรือหน้าเด็กโดยตรง นอกจากนี้ยังช่วยไม่ให้corrugated tubeเลื่อนหลุดจาก box - เปิดออกซิเจนโดยเข้า box โดยหมุน flow meter ไม่ต่ำกว่า 5 ลิตรต่อนาที - หากมีช่องรั่วมากเกินไปที่หน้า box ให้ใช้ plaster wrap ปิดกันรอยรั่ว - ปรับให้ได้เปอร์เซ็นต์ออกซิเจนตามที่ต้องการ โดยหมุนปุ่มปรับเปอร์เซ็นต์ออกซิเจนที่อยู่บนฝาของ jet nebulizer - เลื่อน oxygen box ไปครอบบริเวณศีรษะและไหล่ของเด็ก 2) การให้ออกซิเจน Incubator - ให้สายออกซิเจนต่อจากกระป๋องทำความชื้น (โดยไม่ต้องเติมน้ำกลั่น) ต่อเข้าช่อง ออกซิเจนของ Incubator - เปิดออกซิเจนโดยหมุนที่ปุ่มปรับของ Flow meter ว่าต้องการความเข้มข้นของ ออกซิเจนเท่าไร 3) การให้ออกซิเจน C-PAP - ต่อสายออกซิเจนออกจากกระป๋องทำความชื้นและต่อเข้ากับ Set C-PAP - สายยางบริเวณ Ambu bag สีดำต่อกับจุกหลอดแก้วที่จุ่มลงในน้ำ ความลึกเป็นเซนติเมตร ตามแผนการรักษา
7 - ต่อ Gauge Pressure เข้ากับ Set C- PAP - เปิด Flow O2 และปรับ Gauge Pressure ให้ได้ตามแผนการรักษา โดยปรับ Valve บริเวณ Ambu bag สีดำ 7.7 จัดเก็บอุปกรณ์ พยาบาลวิชาชีพหรือพยาบาลเทคนิคหรือผู้ช่วยพยาบาลหรือผู้ช่วยเหลือคนไข้ จัดเก็บอุปกรณ์ เข้าที่ให้เรียบร้อย 7.8 ลงบันทึกในเอกสารทางการพยาบาล และตรวจสอบคุณภาพตามเกณฑ์ (สปสช.) พยาบาลวิชาชีพ ลงบันทึกในเอกสารทางการพยาบาล และตรวจสอบคุณภาพตามเกณฑ์ (Criteria) - ผู้ป่วยได้รับออกซิเจนตามแผนการรักษาของแพทย์ และมีป้ายบอกอัตราการไหล - มีน้ำในกระป๋องทำความชื้น 2/3 ของกระป๋อง - ไม่มีน้ำขังในสายออกซิเจน - ปริมาณความเข้มข้นของออกซิเจน ตรงตามแผนการรักษา - ไม่มีการรั่วของออกซิเจนในระบบตั้งแต่ Flow meter กระป๋องทำความชื้น Connecter สายออกซิเจน รวมถึงอุปกรณ์การให้ออกซิเจนต่าง ๆ - กรณีให้ Nasal cannula ดูแลให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องและตรวจสอบไม่ให้มีการ อุดตันของสาย - กรณี Mask with bag โป่งตลอดเวลาขณะหายใจเข้าและหายใจออก - บันทึกอาการ อาการแสดง การพยาบาล และการประเมินผล หลังให้ออกซิเจน 7. ตัวชี้วัดคุณภาพ 7.1 เจ้าหน้าที่ทางการพยาบาลสามารถเตรียมอุปกรณ์ และปฏิบัติการให้ออกซิเจนได้อย่าง ถูกต้อง ครบถ้วน 7.2 ผู้ป่วยได้รับออกซิเจนเพียงพอ ตามแผนการรักษา 8. เอกสารที่เกี่ยวข้อง 8.1 ใบคำสั่งการรักษาของแพทย์ 8.2 บันทึกทางการพยาบาล 8.3 สุปาณี เสนาดิสัย และวรรณา ประไพพานิช. (บรรณาธิการ). (2551). การพยาบาลพื้นฐาน: แนวคิด และการปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 12. กรุงเทพฯ : โรงพยาบาลรามาธิบดี. 8.4 https://www2 si.mahidol.ac.th/km/cop clinical/respiratory/5117 8.5 https:// med.mahidol .ac.th/mind/th/innovatio
8 กลุ่มภารกิจด้านการพยาบาล โรงพยาบาลพุทธชินราชพิษณุโลก แบบประเมินคุณภาพ : การให้ออกซิเจนและการพยาบาลขณะให้ O2 ชนิด..................... วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับออกซิเจนชนิดต่าง ๆ อย่างถูกต้องและปลอดภัย ลำดับ กิจกรรม ปฏิบัติ ไม่ ปฏิบัติ หมายเหตุ ถูกต้อง ไม่ ถูกต้อง 1. ล้างมือก่อนเตรียมอุปกรณ์ และก่อนการให้ออกซิเจน 2. อธิบายเหตุผลและขั้นตอนการให้ออกซิเจนแก่ผู้ป่วย 3. เตรียมอุปกรณ์การให้ O2 ชนิด................................ ครบถ้วน 4 ตรวจสอบความพร้อมของอุปกรณ์การให้ O2 ชนิด.................. 5 ตรวจสอบชื่อ – สกุล ผู้ป่วยให้ถูกต้อง 6 จัดท่าผู้ป่วยให้อยู่ในท่าศีรษะสูง 7 ปฏิบัติการให้ออกซิเจน ชนิด......................... อย่างถูกเทคนิค 8 ประเมินอาการระหว่างให้ออกซิเจน - อัตราการหายใจ, ลักษณะการหายใจ, V/S - การ Monitor O2 Sat, ABG ตำแหน่งผู้ปฏิบัติ...................................................... วันที่...........................................เวร................................ หอผู้ป่วย..................................................... ผู้ตรวจสอบ..................................................................... ตำแหน่ง......................................................