โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก ระเบียบปฏิบัติงาน เรื่อง : แนวปฏิบัติการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดสำหรับพยาบาล ระเบียบปฏิบัติเลขที่ : WI-NSO-004 จำนวนหน้าทั้งหมด : 20 หน้า ปรับปรุงครั้งที่ : ทุก 1 ปี เรื่อง : แนวปฏิบัติการให้เลือด/ส่วนประกอบ ของเลือดสำหรับพยาบาล วันบังคับใช้ : 1 มีนาคม 2565 วันที่ปรับปรุง : 21 กุมภาพันธ์ 2565 สถานะของเอกสาร : ควบคุม ผู้จัดทำ : นางสาวไพรวัลย์ รัตนบัญชร นางสาวสุวรรณี คุมอินทร์ นางสาววรรณเพ็ญ เนื่องสิทธะ ผู้รับผิดชอบ : คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงทางการพยาบาล ผู้อนุมัติ .................................................. (นางสาวปัญญา เถื่อนด้วง) รักษาการในตำแหน่งหัวหน้าพยาบาล
1 1. วัตถุประสงค์ 1.1. เพื่อให้พยาบาลวิชาชีพสามารถปฏิบัติการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดไดถูกต้องตาม 5 ขั้นกัน เลือดผิด 1.2. เพื่อให้พยาบาลวิชาชีพสามารถบริหารเวลาในการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดได้ตามเกณฑ์ การให้เลือดและส่วนประกอบของเลือด 1.3. เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติการณ์การให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดผิด 2. นโยบาย เพื่อให้พยาบาลวิชาชีพ มีแนวทางในการปฏิบัติการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดไดถูกต้องตาม ขั้นตอน สามารถบริหารเวลาในการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดไดทันเวลา ถูกต้อง ปลอดภัย 3. ขอบเขต ใช้ในการปฏิบัติการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดภายในหอผู้ป่วยของกลุ่มภารกิจด้านการ พยาบาล โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก 4. ผู้รับผิดชอบ หัวหน้ากลุ่มงาน หัวหน้างาน หัวหน้าหอผู้ป่วย และบุคลากรทางการพยาบาลทุกคนในกลุ่มภารกิจ ด้านการพยาบาล โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก
2 5. วิธีปฏิบัติ Flow แนวปฏิบัติการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือด ผู้รับผิดชอบ แพทย์ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ ผู้ช่วยเหลือคนไข้ ผู้ช่วยเหลือคนไข้ แพทย์เขียนคำสั่งการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือด ตรวจสอบและรับคำสั่งการให้เลือด Key ข้อมูลในระบบการจองเลือด สั่งพิมพ์ใบขอเลือด และสติกเกอร์สำหรับติด Tube G/M ดำเนินการเจาะ G/M Tube G/M 1 Tube ใช้หลัก Bedside double check ตรวจสอบใบขอเลือด สติกเกอร์สำหรับติด Tube G/M และคำสั่งการให้เลือดในเวชระเบียนของผู้ป่วย ตรวจสอบ Tube G/M และใบขอเลือดความถูกต้องตรงกัน และลงบันทึกการขอเลือดลงในสมุดของหน่วยงาน นำ Tube G/M ใบขอเลือดส่งธนาคารเลือด และบันทึกลงสมุดส่งสิ่งส่งตรวจของธนาคารเลือด
3 เตรียมกระติกรับเลือด Ice Packแช่แข็งและใบตอบรับ เลือดไปธนาคารเลือด ตรวจสอบความถูกต้องของเลือด ใบจ่ายโลหิต และลงบันทึกเวลาเซ็นชื่อในใบจ่ายโลหิตเมื่อมาถึง Ward รายงานแพทย์ ตรวจสอบชื่อ-สกุล/HN/ชนิดเลือด และลงเวลารับเลือด ที่ธนาคารเลือด ให้เลือด ยกเลิก ตรวจสอบการตอบ รับการขอเลือด พิมพ์ใบตอบรับการขอเลือด พร้อมตรวจสอบเวลารับเลือด เตรียมให้ไม่ได้ เตรียมได้ ทบทวนคำสั่งการให้เลือด ประสานธนาคารเลือดคืน เลือด/ส่วนประกอบของเลือด ปฏิบัติการให้เลือดปลอดภัย ผู้รับผิดชอบ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ ผู้ช่วยเหลือคนไข้ ผู้ช่วยเหลือคนไข้ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ
4 ตรวจสอบการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือด “ข้างเตียงเคียงคู่ดู 7 ที่” เตรียมเลือด/ส่วนประกอบของเลือด อุปกรณ์การให้เลือดไปที่เตียงผู้ป่วย ประเมินอาการไม่พึงประสงค์ ก่อนหลังให้การให้เลือด/ สารประกอบของเลือด ให้เลือด/สารประกอบของเลือด ให้หมดภายใน 4 ชั่วโมง ลงบันทึกทางการพยาบาล หลังการให้เลือด/สารประกอบของเลือด รายงานแพทย์สั่งการรักษาเบื้องต้น ส่งสิ่งส่งตรวจไปธนาคารเลือด มี ไม่มี ผู้รับผิดชอบ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ พยาบาลวิชาชีพ ผู้ช่วยเหลือคนไข้ พยาบาลวิชาชีพ
5 6. รายละเอียดการปฏิบัติให้เลือดปลอดภัย การปฏิบัติ5 ขั้นกันเลือดผิด ประกอบด้วย ขั้นที่ 1 การรับคำสั่งและการ Key ข้อมูล ขั้นที่ 2 การเจาะเลือดก่อนนำส่งธนาคารเลือด ขั้นที่ 3 ส่งเลือดที่ธนาคารเลือด ขั้นที่ 4 รับเลือดที่ธนาคารเลือด ขั้นที่ 5 การให้เลือดแก่ผู้ป่วย และประเมินสภาพหลังการให้เลือด ดังมีรายละเอียดต่อไปนี้ ขั้นที่ 1 การรับคำสั่งและการ Key ข้อมูล 1.1. แพทย์เขียนคำสั่งการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือด กรณีขอเลือดด่วนและไม่ด่วน 1.2. ตรวจสอบคำสั่งการให้เลือดโดยตรวจสอบชนิดของเลือด/ส่วนประกอบของเลือด และ จำนวนของเลือด ความเร่งด่วนของการขอเลือด และรับคำสั่งการให้เลือดโดยลงลายมือ ชื่อ - สกุล ตำแหน่ง วัน เดือน ปี เวลารับคำสั่ง อย่างชัดเจน พร้อมตรวจสอบประวัติหมู่เลือดของผู้ป่วยในใบซักประวัติในส่วนของ OPD/ER โดยพยาบาลเจ้าของไข้และผู้ร่วมตรวจสอบ (double check) ดังภาพที่ 1 ภาพที่ 1 แสดงใบซักประวัติ OPD/ER 1.3. พยาบาลรับคำสั่งการให้เลือดลงใน Kardex 1.4. พยาบาลวิชาชีพ Key ข้อมูล ชื่อ-สกุล ในระบบการจองเลือด โดยเข้าไปในโปรแกรม ผู้ป่วยใน เลือกระบบการจองเลือด เพิ่มข้อมูลผู้ป่วยให้ครบทุกช่อง ได้แก่
6 1.4.1. ระบุวัตถุประสงค์การใช้ เช่น เพื่อการรักษา เพื่อผ่าตัด หรือเพื่อขอเลือดด่วน 1.4.2. ระบุการใช้ตัวอย่างเลือด หากต้องการใช้ตัวอย่างเลือดเก่าให้โทรถามห้องเลือด ก่อนทุกครั้ง 1.4.3. ระบุชนิดและจำนวนเลือดที่ต้องการ 1.4.4. ใส่รหัสของพยาบาลวิชาชีพผู้เจาะเลือดและผู้ตรวจสอบ โดยใช้เลข ๔ หลักหลัง บัตรประจำตัวเจ้าหน้าที่ (ดังเอกสารในภาคผนวก) 1.5. พยาบาลวิชาชีพสั่งพิมพ์ใบขอเลือดโดยใช้ chart ในการ key ข้อมูล กรณีขอเลือดด่วน ต้องให้แพทย์ผู้สั่งขอใช้เลือด ได้แก่ แพทย์ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ลงนามขอใช้เลือด ในใบขอเลือดทุก ครั้งที่ขอเลือดด่วน ขั้นที่ 2 การเจาะเลือดก่อนนำส่งธนาคารเลือด 2.1. พยาบาลวิชาชีพ นำสติกเกอร์ที่ได้จากโปรแกรมขอเลือดซึ่งมีรายละเอียด ระบุวันที่เจาะ เลือด เลขที่ขอเลือด ชื่อ-สกุลผู้ป่วย ชื่อหน่วยงาน H.N. เตียง ชื่อผู้เจาะเลือด และติดสติกเกอร์ ดังกล่าว แนวนอนตามความยาว tube ดังภาพที่ 2 ภาพที่ 2 แสดงติดสติกเกอร์ tube เลือด 2.2. พยาบาลวิชาชีพ 2 คน ร่วมกันตรวจสอบ(Double check) ใบขอเลือด สติกเกอร์ป้ายชื่อ ที่ติด Tube G/M และคำสั่งการให้เลือดในเวชระเบียนของผู้ป่วย ซึ่งทั้ง 3 รายการต้องตรงกัน 2.3. พยาบาลวิชาชีพแจ้งผู้ป่วยรับทราบคำสั่งการรักษาของแพทย์ เรื่องการเจาะเลือดเพื่อส่ง G/M โดยนำ Tube G/M ไปเพียง 1 Tube เจาะ G/M พร้อมพยาบาลวิชาชีพผู้ตรวจสอบ ใช้หลัก Bedside double check ได้แก่
7 2.3.1. ชื่อ-สกุลผู้ป่วยท้ายเตียง หมายเลขเตียง/ห้อง 2.3.2. ถามชื่อ-สกุลผู้ป่วย ตรวจสอบจากป้ายชื่อข้อมือ 2.3.3. ชื่อ-สกุลผู้ป่วย ในใบขอเลือด 2.3.4. ชื่อ-สกุลผู้ป่วย บนสติกเกอร์ที่ติด Tube เลือด 2.4. ตรวจสอบชื่อ-สกุล ผู้ป่วยให้ตรงกับ Tube G/M ก่อนและหลังนำเลือดใส่ Tube และ เขียนชื่อผู้เจาะเลือดและผู้ตรวจสอบในใบขอเลือด ขั้นที่ 3 ส่งเลือดที่ธนาคารเลือด 3.1. ผู้ช่วยเหลือคนไข้ ตรวจสอบความถูกต้องตรงกันของ ชื่อ-สกุลผู้ป่วย H.N. ชื่อผู้เจาะเลือด และชื่อผู้ตรวจสอบ ที่ Tube G/M และใบขอเลือด พร้อมบันทึกการขอเลือดลงในสมุดบันทึกของหน่วยงาน 3.2. ผู้ช่วยเหลือคนไข้นำTube G/M และใบขอเลือดผู้ป่วย ส่งธนาคารเลือด ดังภาพที่ 3 ภาพที่ 3 แสดงการตรวจสอบใบจองเลือดกับ tube เลือด ขั้นที่ 4 รับเลือดที่ธนาคารเลือด 4.1. พยาบาลวิชาชีพตรวจสอบการตอบรับการขอเลือด โดยเข้าโปรแกรม HosXP และเลือก
8 ชื่อผู้ป่วย เข้าไปที่รายการขอเลือด พยาบาลวิชาชีพตรวจเช็คการตอบรับเลือด โดยธนาคารเลือดจะตอบรับการ ขอเลือดภายในเวลา 1 - 1.30 ชั่วโมง 4.1.1. กรณีธนาคารเลือดเตรียมเลือดให้ได้ ให้พยาบาลเจ้าของไข้ตรวจสอบเวลาไปรับ เลือด โดยตรวจสอบความถูกต้องของชนิดเลือดและส่วนประกอบของเลือดที่ดำเนินการขอการตอบรับการ เตรียมเลือด 4.1.2. กรณีผู้ป่วยไม่มีประวัติรับเลือดในโรงพยาบาลให้เจาะเลือดปลายนิ้วใส่ tube hematocrit 2 tube ติดสติกเกอร์ชื่อผู้ป่วย และติดบนใบตอบรับการขอเลือด 4.1.3. กรณีธนาคารเลือดเตรียมเลือดให้ไม่ได้ พยาบาลเจ้าของไข้ต้องรายงานแพทย์และ เซ็นชื่อกำกับลงเวลาในใบตอบรับการขอเลือด เพื่อเป็นหลักฐานการติดตามการตอบรับเลือด และประสาน ญาติ เพื่อขอญาติมาบริจาคเลือดให้ผู้ป่วยต่อไป 4.2. พยาบาลวิชาชีพสั่งพิมพ์ใบตอบรับการขอเลือด ดังภาพที่4 ภาพที่ 4 แสดงใบตอบรับการขอเลือด 4.3. พยาบาลวิชาชีพ แจ้งผู้ช่วยเหลือคนไข้ ไปรับเลือดตามเวลาที่กำหนดพร้อมนำกระติกรับ เลือดที่มี Ice Pack ไปรับเลือดที่ธนาคารเลือด 4.4. ผู้ช่วยเหลือคนไข้ไปรับเลือด/ส่วนประกอบของเลือดที่ธนาคารเลือด โดยตรวจสอบชื่อ-
9 สกุลผู้ป่วย H.N. ชนิดเลือดหรือส่วนประกอบของเลือด ระหว่างใบตอบรับการขอเลือดกับใบจ่ายเลือดพร้อมทั้ง ลงชื่อ ตำแหน่ง และเวลารับเลือดในใบจ่ายเลือด ดังภาพที่5 ภาพที่ 5 แสดงใบตอบรับ และใบขอเลือด 4.5. ผู้ช่วยเหลือคนไข้แจ้งพยาบาลวิชาชีพเมื่อมาถึงหอผู้ป่วย พยาบาลวิชาชีพลงชื่อและเวลา รับเลือดขณะที่ถึงหอผู้ป่วย ในใบจ่ายเลือดเป็นหลักฐานเพื่อตรวจสอบระยะเวลาการไปรับเลือด 4.6. พยาบาลวิชาชีพตรวจสอบความถูกต้องของชื่อ-สกุลผู้ป่วย H.N. ชนิดของเลือดหรือ ส่วนประกอบของเลือดในใบจ่ายเลือด ตามคำสั่งการให้เลือด และทำการให้เลือดตามแนวปฏิบัติการให้เลือด ปลอดภัย 4.7. กรณีแพทย์มีคำสั่งยกเลิกการให้เลือด ให้พยาบาลวิชาชีพประสานธนาคารเลือดและให้ ผู้ช่วยเหลือคนไข้นำเลือดและส่วนประกอบของเลือดส่งคืนธนาคารเลือด โดยใส่กระติกที่มีIce Pack แช่แข็ง พร้อมใบจ่ายเลือดไปคืนธนาคารเลือดทันที โดยมีรายละเอียดการคืนตามชนิดเลือด ดังนี้ 4.7.1. PRC หรือ Whole blood ให้ส่งคืนภายใน ๓๐ นาทีหลังจากนำเลือดออกจาก ธนาคารเลือด (เวลาที่ธนาคารเลือดลงในใบจ่ายเลือด) 4.7.2. Platelet concentration ให้คืนทันทีและให้เขย่าถุงเกร็ดเลือดตลอดเวลาในการ นำส่ง 4.7.3. FFP warm แล้วถ้าไม่ใช้ให้ทิ้งขยะติดเชื้อเพราะไม่สามารถนำกลับมาใช้ได้อีก
10 ขั้นที่ 5 การให้เลือดแก่ผู้ป่วย และประเมินสภาพหลังการให้เลือด 5.1. พยาบาลวิชาชีพเจ้าของไข้เตรียมเลือด/ส่วนประกอบของเลือด อุปกรณ์การให้เลือด ไปที่ เตียงผู้ป่วย โดยไปคู่กับผู้ร่วมตรวจสอบ 5.2. พยาบาลวิชาชีพเจ้าของไข้ตรวจสอบการให้เลือด/สารประกอบของเลือด ใช้หลัก “ข้าง เตียงเคียงคู่ดู 7 ที่” จากใบ Blood nurse’s note โดยแบ่งการตรวจสอบเป็น 3 ส่วน ดังนี้ 5.2.1. ส่วนที่ ๑ ตรวจสอบก่อนการให้เลือด ได้แก่ 1) ใบคำสั่งการให้เลือดในใบ Doctor order 2) Group Rh ในใบ print ซักประวัติ OPD/ER, ที่หน้า webpage จองเลือด ทั้ง กรณีผู้ป่วยเก่า (เคยมีประวัติให้เลือดในโรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก) และผู้ป่วยใหม่ 3) ใบตอบรับการให้เลือด 4) ใบจ่ายเลือด 5) ใบคล้องถุงเลือด 6) ป้ายติดถุงเลือด 7) ป้ายท้ายเตียง หรือป้ายข้อมือ 5.2.2. ส่วนที่ ๒ ชนิดของเลือดหรือส่วนประกอบของเลือด ได้แก่ 1) บันทึก Group, Rh, จำนวน(ml) และเบอร์โลหิต 2) บันทึก วันที่ให้เลือด เวลาที่เริ่มให้ ประมาณเวลาเลือดหมดภายใน 4 ชั่วโมง นับจากเวลาที่ธนาคารเลือดจ่ายเลือด 5.2.3. ส่วนที่ ๓ ประเมินอาการก่อนและหลังการให้เลือด โดย 1) ตรวจสอบ vital signs ก่อนให้เลือด 2) ตรวจสอบ vital signs หลังให้เลือดแล้ว 15 นาที 3) ประเมินอาการขณะให้เลือด ทุก 1 ชั่วโมง จนกระทั่งเลือดหรือส่วนประกอบ ของเลือดหมด 5.3. พยาบาลวิชาชีพเจ้าของไข้ ประเมินและบันทึกอาการและอาการแสดงไม่พึงประสงค์จาก การให้เลือดหรือส่วนประกอบของเลือด ได้แก่ อาการปวดท้อง หนาวสั่น ปวดหลัง แน่นหน้าอก หอบเหนื่อย มี ผื่นขึ้น คลื่นไส้อาเจียน ตัวแดง หน้าแดง หรือปัสสาวะสีเข้ม 5.4. กรณีพบอาการไม่พึงประสงค์พยาบาลเจ้าของไข้ รายงานแพทย์เจ้าของไข้ หรือแพทย์เวร ทันที และปฏิบัติเบื้องต้น ดังนี้
11 5.4.1. หยุดให้เลือด โดยนำถุงเลือดและ set ออกจากตัวผู้ป่วย 5.4.2. ประเมินและบันทึก Vital signs (BP, HR, RR) ทุก 15 นาทีif BP drop รายงาน แพทย์ทันที 5.4.3. กรณีผู้ป่วยมีอาการหายใจหอบเหนื่อยรายงานแพทย์ และ On O2 mask with bag 10 lit /min. 5.4.4. ประเมินและบันทึก urine output if < 25 - 30 ml/hr. หรือมีสีเปลี่ยนเข้มขึ้น ให้รายงานแพทย์ทันที 5.5. พยาบาลเจ้าของไข้ส่งสิ่งส่งตรวจไปธนาคารเลือด ดังนี้ 5.5.1. ถุงเลือดพร้อม set และใบคล้องถุงเลือด 5.5.2. เจาะเลือดจากแขนอีกข้างใส่ tube EDTA 5 ml. 5.5.3. ส่งใบขอตรวจปฏิกิริยาจากการให้เลือด 5.5.4. โทรติดตามผลหลังส่ง 2 ชั่วโมง 5.6. พยาบาลเจ้าของไข้บันทึกและตรวจสอบเอกสารทางการพยาบาลหลังการให้เลือด ดังต่อไปนี้ 5.6.1. ใบ Blood nurse’s note ให้ครบทั้ง 3 ส่วน 5.6.2. บันทึกข้อมูลการให้เลือดลงในช่อง intake-output ของใบฟอร์มปรอท (MR 7) 5.6.3. บันทึกการให้เลือดลง Nurse’s note (MR 9) ตามตัวอย่าง คือ Focus / Data (Subjective, objective) A : Nurse action / R: patient response F: การให้เลือดอย่างปลอดภัย D: - ผู้ป่วยมีภาวะซีด Hct = ...... % - Post -op BL =………ml - แพทย์มีคำสั่งให้เลือด A: - ตรวจสอบคำสั่งการให้เลือด - ตรวจสอบความถูกต้องขั้นตอนการให้เลือด - ประเมิน V/S obs. BP, HR ก่อนและหลังให้เลือด 15 นาที - ดูแลให้ …...unit V drip in 4 ชม. - แนะนำผู้ป่วยและสังเกตอาการขณะให้เลือดหากมี อาการแพ้เลือด เช่น หอบเหนื่อย ใจสั่น N/V ปวด ศีรษะ ผื่นคันตามตัว ไข้ หนาวสั่นให้รีบแจ้ง หยุดเลือด และรายงานแพทย์ทันที R: - ผู้ป่วยได้รับเลือดถูกต้อง ไม่มีภาวะแทรกซ้อนจาก การได้รับเลือด
12 7. ตัวชี้วัด 7.1. ร้อยละของพยาบาลวิชาชีพสามารถปฏิบัติการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดได้ถูกต้องตาม ขั้นตอน 7.2. ร้อยละของพยาบาลวิชาชีพสามารถบริหารเวลาในการให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดได้ เหมาะสมตามเวลา 7.3. อุบัติการณ์การให้เลือดและส่วนประกอบของเลือดผิด = 0 8. วิธีติดตาม/ประเมินผล 8.1. ในเวลาราชการ (ทุกวัน) หัวหน้าหอผู้ป่วยตรวจสอบ 8.1.1. สุ่มตรวจสอบจากบันทึกทางการพยาบาล 8.1.2. จากการสังเกต 8.1.3. จากการสัมภาษณ์ 8.2. นอกเวลาราชการมอบหมาย chief nurse (ทุกเวร) 8.2.1. ตรวจสอบการปฏิบัติตาม 5 ขั้นกันเลือดผิด 8.2.2. รายงานการให้เลือดให้หัวหน้าทราบทุกครั้งที่มีการให้เลือด สูตรคำนวณ = จำนวนพยาบาลวิชาชีพที่สามารถปฏิบัติการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดได้ถูกต้องตามขั้นตอน x 100 จำนวนพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดทั้งหมด สูตรคำนวณ = จำนวนพยาบาลวิชาชีพที่สามารถบริหารเวลาในการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดได้ตามเกณฑ์ x 100 จำนวนพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติการให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดทั้งหมด สูตรคำนวณ = จำนวนครั้งของการเกิดอุบัติการณ์การให้เลือด/ส่วนประกอบของเลือดผิด
13 9. เอกสารอ้างอิง โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก. (2560). คู่มือการให้เลือดปลอดภัย. โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก. (2557). นโยบายการให้เลือดปลอดภัย Transfusion medicine policy. ห้างหุ้นส่วนจำกัด สุรสีห์กราฟฟิค. ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย. (2558). คู่มือแนวทางการเฝ้าระวังความปลอดภัยของโลหิต. ห้างหุ้นส่วนจำกัด อุดมศึกษา. ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย. (2558). มาตรฐานธนาคารเลือดและงานบริการโลหิต (พิมพ์ ครั้งที่ 4). ห้างหุ้นส่วนจำกัด อุดมศึกษา. International Haemovigilance Network. (2011). Working Party on Haemavigilance: Proposed standard definitions for surveillance of non-infectious adverse transfusion Reactions. International Society of Blood Transfusion (ISBT). 10. ภาคผนวก ขั้นตอนการพิมพ์ใบตอบรับการขอเลือด 1. เข้าโปรแกรม HosXP เพื่อเลือกชื่อคนไข้ที่ต้องการขอเลือดตามคำสั่งแพทย์ 2. เลือกรายการข้อมูลการ Admit ของผู้ป่วย
14 3. เลือกรายการที่ระบุการขอโลหิต/เลือกไฟล์ เพิ่ม 4. บันทึกข้อมูลการขอโลหิต 5. เลือกชนิดของเลือดตามแผนการรักษาของแพทย์และลงบันทึก
15 แบบฟอร์มการนิเทศการบริหารเลือดปลอดภัยแบบมีส่วนร่วม กลุ่มภารกิจด้านการพยาบาล โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก ขั้นที่ 1 รับคำสั่งการให้เลือด และKey ข้อมูลจองเลือด เก็บข้อมูลโดย การสังเกต สอบถาม ตรวจสอบ Chart กิจกรรม ทำ ไม่ทำ หมายเหตุ 1 ตรวจสอบหมู่เลือดที่ OPD Card ครบถ้วน 2 รับคำสั่งลง kardex ครบถ้วน ถูกต้อง 3 Key ข้อมูลจองเลือด ถูกต้อง 4 print ใบจองเลือด ถูกต้อง 5 ใช้ Chart ในการ Key ข้อมูล ขั้นที่ 2 เจาะเลือดก่อนนำส่งธนาคารเลือด เก็บข้อมูลโดย การสังเกต สอบถาม ตรวจสอบ Chart กิจกรรม ทำ ไม่ทำ หมายเหตุ 1 เขียนป้ายติด Label tube ก่อนเจาะ 2 เขียนวันที่และชื่อผู้เจาะข้าง tube 3 เขียนชื่อผู้เจาะและผู้ตรวจสอบในใบจองเลือด ขั้นที่ 3 ส่งเลือดที่ธนาคารเลือด เก็บข้อมูลโดย การสังเกต สอบถาม ตรวจสอบ Chart กิจกรรม ทำ ไม่ทำ หมายเหตุ 1 ตรวจสอบความถูกต้องของใบจองเลือดกับ tube เลือด 2 บันทึกการส่งเลือดลงสมุดส่งเลือดของ ward 3 นำเลือดไปส่ง และลงบันทึกในสมุดของธนาคารเลือด 4 พยาบาลตรวจสอบและเซ็นรับใบตอบรับเลือด ขั้นที่ 4 รับเลือดที่ธนาคารเลือด เก็บข้อมูลโดย การสังเกต สอบถาม ตรวจสอบ Chart กิจกรรม ทำ ไม่ทำ หมายเหตุ 1 นำใบตอบรับเลือดพร้อมกระติกไปรับเลือด 2 กระติกรับเลือด ติดป้ายชื่อ Ward ชัดเจน 3 ติดชื่อผู้ป่วยที่ tube Hct และติดไปกับใบตอบรับเลือด (กรณีที่ไม่เคยรับเลือดในโรงพยาบาลพุทธฯ)
16 ขั้นที่ 5 การให้เลือดแก่ผู้ป่วย และประเมินสภาพหลังการให้เลือด (เก็บข้อมูลโดย ตรวจสอบจากใบ Blood nurse’s note) กิจกรรม ทำ ไม่ทำ หมายเหตุ 1 เตรียมเลือด, อุปกรณ์ การให้เลือดไปที่เตียงผู้ป่วย (ปฏิบัติ 2 คน) *** กรณีไม่มีพยาบาลควรให้ผู้ช่วยเหลือคนไข้ หรือญาติช่วย ตรวจสอบได้ 2 ส่วนที่ 1 ตรวจสอบใบคำสั่งการให้เลือดในใบ Doctor order 3 ตรวจสอบ Group /Rh ใน OPD Card 4 ตรวจสอบใบตอบรับการขอเลือด 5 ตรวจสอบใบจ่ายเลือด 6 ตรวจสอบใบคล้องถุงเลือด 7 ตรวจสอบป้ายติดถุงเลือด 8 ตรวจสอบป้ายท้ายเตียง 9 ตรวจสอบป้ายข้อมือ 10 สอบถาม ชื่อ-สกุล 11 ส่วนที่ 2 บันทึก Group Rh 12 บันทึกจำนวน (ml) 13 บันทึกเบอร์โลหิต 14 บันทึก วันที่ให้เลือด 15 บันทึก เวลาเริ่มให้ 16 บันทึกเวลาหมด 17 บันทึกการรวมเวลา 18 ส่วนที่ 3 ตรวจสอบ V/S ก่อนให้ 19 ตรวจสอบ V/S หลังให้ 15 นาที 20 ตรวจสอบอาการไม่พึงประสงค์ จากการรับเลือด 21 บันทึกการแก้ไข/ช่วยเหลือหลังเกิดอาการไม่พึงประสงค์
17 การนิเทศเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการให้เลือด โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก ข้อ กิจกรรม สิ่งที่ต้องปฏิบัติ ทำ ไม่ทำ 1 บันทึกอาการและอาการแสดง - T ….. BP……. HR ……. RR…… - O2 Sat………. - หนาวสั่น ปวดท้อง ปวดหลัง - แน่นหน้าอก หอบเหนื่อย ผื่น - อาเจียน ปัสสาวะสีเข็ม - ตัวแดงหน้าแดงเลือดซึมจาก IV site - อื่นๆ 2 รายงานแพทย์ - ข้อมูลกรุ๊ปเลือด จำนวนที่ผู้ป่วยได้รับ อาการแสดงที่ผิดปกติ 3 ให้การดูแลรักษาเบื้องต้นทันที - หยุดให้เลือด โดยนำถุงเลือดและsetออกจากผู้ป่วย - ให้ normal saline 1,000 ml IV free flow ถ้ามี hypotension หรือ IV 200 - 500ml/hr. ถ้าBP ปกติ - O2 therapy: O2 canula or O2 mask with bag - Retain foley’s catheter - record BP, HR, RR q 15 min - record urine q 30 min keep urine output 100 - 200 ml/hr. (แพทย์ ต้องพิจารณาปรับ rate IV fluid ) 4 เตรียมสิ่งส่งตรวจไปธนาคาร เลือด - ถุงเลือดพร้อม set - EDTA blood 5 ml จากแขนอีกข้างหนึ่ง - ใบคล้องถุงเลือด 5 บันทึกใบ Transfusion Reaction Investigation - บันทึกรายละเอียดตามใบขอตรวจปฏิกิริยาจากการให้เลือด 6 ส่งLab ตรวจ - ปั่น Hct ดูสีPlasma - Coombs test, PT PTT - Bun, Cr, electrolyte - TB /DB, UA - CXR, EKG - H/C x II ถ้าสงสัย septicemia 7 ประเมินภาวะแทรกซ้อนรุนแรง - แพทย์พิจารณาให้ adrenaline (1:1000) 0.01 mg/kg
18 ข้อ กิจกรรม สิ่งที่ต้องปฏิบัติ ทำ ไม่ทำ - Anaphylaxis - shockจาก sepsis cardiogenic shock ถ้ามีAnaphylaxis 8 ติดตามผล - ติดตามผลข้อ 5 หลังส่ง Lab 2 ชม. - รายงานแพทย์ 9 บันทึกNurse note - บันทึกรายละเอียดในแบบบันทึก MR9
19 ใบขอตรวจ Transfusion Reactions Investigation
20 ใบนำส่งญาติผู้ป่วยไปงานธนาคารเลือด