วิชาเศรษฐกิจพอเพียง ม.ปลาย ทช31001

หนังสือเรยี นสาระทักษะการดําเนนิ ชีวิต

รายวชิ าเศรษฐกจิ พอเพยี ง

(ทช31001)

ระดบั มธั ยมศึกษาตอนปลาย

(ฉบับปรับปรุง 2554)

หลกั สูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพ้นื ฐาน
พทุ ธศักราช 2551
หา มจําหนาย

หนงั สอื เรยี นเลม นี้ จดั พมิ พด ว ยเงินงบประมาณแผนดินเพ่ือการศกึ ษาตลอดชวี ติ สําหรบั ประชาชน
ลิขสิทธเ์ิ ปนของ สาํ นกั งาน กศน. สํานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร

สาํ นักงานสงเสรมิ การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั
สาํ นกั งานปลดั กระทรวงศึกษาธิการ
กระทรวงศึกษาธิการ

2 | ห น า

หนงั สือเรียนสาระทกั ษะการดาํ เนินชีวิต

รายวิชา เศรษฐกิจพอเพียง (ทช31001)

ระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย

ฉบบั ปรบั ปรุง 2554
ลขิ สิทธ์เิ ปนของ สาํ นักงาน กศน. สํานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
เอกสารทางวิชาการลําดับที่ 20/2555



4 | ห น า

สารบญั

หนา

คํานาํ

คาํ แนะนาํ ในการใชห นังสือเรยี น

โครงสรา งรายวิชาเศรษฐกิจพอเพียง

บทท่ี 1 ความพอเพยี ง .............................................................................................................. 1

บทที่ 2 ชุมชนพอเพยี ง .............................................................................................................. 7

บทท่ี 3 การแกปญหาชุมชน .................................................................................................... 21

บทที่ 4 สถานการณของประเทศไทยและ

สถานการณโ ลกกับความพอเพียง............................................................................... 28

บทท่ี 5 การประกอบอาชีพตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการสรางรายได อยางมั่นคง

ม่ังคั่ง และยั่งยนื ………………………………………………………………………41

บรรณานกุ รม ................................................................................................................

ภาคผนวก ................................................................................................................

คณะผจู ดั ทํา ................................................................................................................

คาํ แนะนําในการใชห นงั สอื เรยี น

หนังสือเรียนสาระทักษะการดําเนินชีวิต รายวิชาเศรษฐกิจพอเพียง ทช31001 ระดับมัธยมศึกษา
ตอนปลาย เปนหนงั สอื เรยี นทจ่ี ดั ทําขึ้น สาํ หรับผเู รยี นท่ีเปนนักศึกษานอกระบบ

ในการศึกษาหนงั สอื เรยี นสาระ ผูเ รยี นควรปฏิบัติดงั น้ี
1. ศึกษาโครงสรา งรายวิชาใหเ ขาใจในหัวขอ และสาระทักษะการดําเนินชีวิต รายวิชาเศรษฐกิจ
พอเพยี ง สาระสําคัญ ผลการเรยี นรูทค่ี าดหวงั และขอบขา ยเนอ้ื หาของรายวิชานน้ั ๆ โดยละเอยี ด
2. ศึกษารายละเอียดเน้ือหาของแตล ะบทอยางละเอียด และทํากิจกรรมตามที่กําหนด และทํา
กิจกรรมตามกําหนด แลวตรวจสอบกับแนวตอบกิจกรรมตามที่กําหนดถาผูเ รียนตอบผิดควรกลับไป
ศึกษาและทําความเขา ใจในเนอ้ื หานนั้ ใหมใ หเ ขา ใจ กอนทจ่ี ะศึกษาเรอ่ื งตอๆ ไป
3. ปฏิบัติกิจกรรมทา ยเรื่องของแตละเรื่อง เพื่อเปนการสรุปความรู ความเขา ใจของเนื้อหาใน
เรอ่ื งนน้ั ๆ อกี คร้ัง และการปฏบิ ัติกจิ กรรมของแตล ะเนอ้ื หา แตละเร่อื ง ผูเรียนสามารถนําไปตรวจสอบกับ
ครูและเพอ่ื นๆ ที่รวมเรยี นในรายวิชาและระดบั เดยี วกนั ได
หนงั สอื เรยี นเลมน้มี ี 4 บท
บทที่ 1 ความพอเพยี ง
บทที่ 2 ชุมชนพอเพยี ง
บทท่ี 3 การแกปญหาชุมชน
บทที่ 4 สถานการณของประเทศไทยและสถานการณโลกกับความพอเพียง
บทท่ี 5 การประกอบอาชีพตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการสรางรายได อยางมั่นคง

ม่ังคงั่ และยงั่ ยนื

6 | ห น า

โครงสรางรายวชิ าเศรษฐกิจพอเพยี ง
ระดับมธั ยมศึกษาตอนปลาย ทช31001

สาระสําคญั

เศรษฐกิจพอเพยี ง เปน ปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจา อยูห ัว ทรงพระราชดํารัสชี้แนะแนวทาง
การดํารงอยูและการปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับใหดําเนินชีวิตไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะ
การพฒั นาเศรษฐกิจเพอ่ื ใหกาวทนั ตอ โลกยคุ โลกาภวิ ัตน ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความ
มีเหตผุ ล รวมถงึ ความจาํ เปนท่ีจะตอ งมีระบบภูมคิ ุม กนั ในตัวที่ดีพอสมควรตอ ผลกระทบใดๆ อันเกิดจาก
การเปลี่ยนแปลงท้ังภายนอกและภายใน ทั้งนี้จะตองอาศัยความรอบรู ความรอบคอบและความ
ระมัดระวังอยางยิ่งในการนําวิชาการตางๆ มาใชในการวางแผนและดําเนินการทุกขั้นตอน และขณะ
เดยี วกนั จะตอ งเสริมสรางพื้นฐานจติ ใจของคนในชาตใิ หม ีสาํ นกึ ในคณุ ธรรม ความซอื่ สตั ยสุจริตและใหม ี
ความรอบรูท่ีเหมาะสมดําเนินชีวิตดวยความอดทน ความเพียร มีสติปญ ญาและความรอบคอบ เพ่ือให
สมดลุ และพรอมตอการรองรบั การเปลย่ี นแปลงอยางรวดเรว็ และกวางขวาง ท้ังดานวัตถุ สังคม ส่ิงแวดลอม
และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได พรอมทัง้ สามารถนําแนวคิดตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ไปใชประกอบอาชีพไดอยางเหมาะสม

ผลการเรยี นรูท่คี าดหวัง

1. อธบิ ายแนวคิด หลกั การ ความหมาย ความสําคญั ของปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งได
2. บอกแนวทางในการนาํ ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งไปประยุกตใชในการดาํ เนนิ ชีวติ
3. เหน็ คณุ คาและปฏบิ ตั ติ ามหลักเศรษฐกิจพอเพยี ง
4. ปฏบิ ตั ิตนเปนแบบอยา งในการดาํ เนนิ ชีวิตตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งในชุมชน
5. เผยแพรหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงใหชุมชนเหน็ คณุ คาแลวนาํ ไปปฏิบัตใิ นการดําเนิน
ชวี ิต
6. มีสว นรว มในชุมชนในการปฏิบัติตนตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง
7. สามารถนําแนวคิดตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใชประกอบอาชีพได

ขอบขายเนอ้ื หา

บทท่ี 1 ความพอเพยี ง
บทที่ 2 ชุมชนพอเพยี ง
บทท่ี 3 การแกป ญ หาชุมชน
บทที่ 4 สถานการณของประเทศไทยและสถานการณโลกกับความพอเพียง

บทท่ี 5 การประกอบอาชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งเพ่ือการสรา งรายได

อยางมั่นคง มั่งค่งั และย่งั ยนื



ห น า | 1

บทท่ี 1 ความพอเพยี ง

สาระสําคญั

เศรษฐกิจพอเพียงเปนปรัชญาที่ยึดหลักทางสายกลาง ที่ชี้แนวทางดํารงอยูแ ละปฏิบัติของ
ประชาชนในทกุ ระดบั ตัง้ แตค รอบครัวไปจนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศ ใหดําเนิน
ไปในทางสายกลางมีความพอเพียง และมีความพรอ มที่จะจัดการตอ ผลกระทบจากการเปล่ียนแปลงทั้ง
ภายนอกและภายใน ซ่ึงจะตองอาศัยความรู ความรอบคอบ และระมัดระวัง ในการวางแผน และดําเนินการ
ทกุ ข้ันตอน เศรษฐกิจพอเพยี งไมใชเพื่อการประหยัด แตเปนการดําเนินชีวิตอยางสมดุลและยัง่ ยืน เพื่อให
สามารถอยูไดแ มใ นยุคโลกาภิวัตนท ่มี ีการแขงขันสูง

ผลการเรยี นรูท ี่คาดหวัง

ผเู รยี นสามารถอธบิ ายแนวคดิ หลกั การ ความหมาย ความสาํ คญั ของปรญั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ขอบขายเนอ้ื หา

เรอ่ื งที่ 1 ความเปน มา ความหมาย หลกั แนวคดิ
เรื่องท่ี 2 ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งกับการจัดการความรู

2 | ห น า

เร่อื งที่ 1 ความเปน มา ความหมาย หลกั แนวคดิ

ความเปนมา

พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพลอดุลยเดชไดพ ัฒนาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เพื่อที่จะใหพ สกนิกรชาวไทยไดเ ขาถึงทางสายกลางของชีวิตและเพ่ือคงไวซ ่ึงทฤษฎีของการพัฒนาท่ี
ยั่งยืน ทฤษฎีน้ีเปนพื้นฐานของการดํารงชีวิตซ่ึงอยูระหวาง สังคมระดับทอ งถิ่นและตลาดระดับสากล
จดุ เดน ของแนวปรัชญาน้คี อื แนวทางทส่ี มดลุ โดยชาติสามารถทันสมัย และกา วสูค วามเปนสากลได โดย
ปราศจากการตอตา นกระแสโลกาภิวัฒน ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีความสําคัญในชวงป พ.ศ. 2540 เม่ือป
ท่ีประเทศไทยตอ งการรักษาความมัน่ คงและเสถียรภาพเพ่ือท่ีจะยืนหยัดในการพึ่งตนเองและพัฒนา
นโยบายที่สําคัญเพ่ือการฟน ฟูเศรษฐกิจ ของประเทศโดยการสรา งแนวคิดเศรษฐกิจท่ีพึ่งตนเองได ซึ่ง
คนไทยจะสามารถเลีย้ งชีพโดยอยูบนพืน้ ฐานของความพอเพียงพระบาทสมเด็จพระเจา อยูหัวมีพระราช
ดําริวา “มันไมไดม ีความจําเปนท่ีเราจะกลายเปนประเทศอุตสาหกรรมใหม (NIC)” พระองคไ ดท รง
อธิบายวา ความพอเพียงและการพึ่งตนเอง คือ ทางสายกลางท่ีจะปอ งกันการเปล่ียนแปลงความไมม ัน่ คง
ของประเทศได

เศรษฐกิจพอเพียงเปนปรัชญาทีช่ ี้แนวทางการดํารงอยูและปฏิบัติตน ทีพ่ ระบาทสมเด็จพระ
ปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมีพระราชดํารัสแกพสกนิกรชาวไทยมาตั้งแตป พ.ศ. 2517 มีใจความวา
“...การพัฒนาประเทศจําเปนตองทําตามลําดับขั้น ตองสรางพืน้ ฐาน คือ ความพอมี พอกิน พอใช ของ
ประชาชนสวนใหญเปนเบือ้ งตนกอนโดยใชวิธีการและใชอุปกรณที่ประหยัด แตถูกตองตามหลักวิชา
เมือ่ ไดพืน้ ฐานมัน่ คงพรอมพอควร และปฏิบัติไดแลว จึงคอยสรางคอยเสริมความเจริญและฐานะ
เศรษฐกิจขัน้ ทีส่ ูงขึน้ โดยลําดับตอไป...” และนับจากนั้นเปนตนมาพระองคไดทรงเนนย้าํ ถึงแนวทางการ
พัฒนาหลักแนวคิดพึง่ ตนเองเพื่อใหเกิดความพอมี พอกิน พอใชของคนสวนใหญ โดยใชหลักความ
พอประมาณ การคํานึงถึงความมีเหตุผล การสรางภูมิคุม กันในตัวที่ดี ตลอดจนทรงเตือนสติปวงชนชาว
ไทยไมใหประมาท มีความตระหนักถึงการพัฒนาอยางเปนขั้นเปนตอนทีถ่ ูกตองตามหลักวิชา และการมี
คุณธรรมเปนกรอบในการปฏิบัติและการดํารงชีวิต

ในป พ.ศ. 2540 ประเทศไทยประสบกับภาวะวิกฤติเศรษฐกิจ นับวาเปนบทเรียนของการพัฒนาที่
ไมสมดุลและไมมีเสถียรภาพ ซึ่งสงผลกระทบตอความเปนอยูข องประชาชนสวนใหญ สวนหนึง่ เปนผล
มาจากการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมทีไ่ มไดคํานึงถึงระดับความเหมาะสมกับศักยภาพของประเทศ หรือ
ความพรอมของคนและระบบและอีกสวนหนึ่งนัน้ การหวังพึง่ พิงจากตางประเทศมากเกินไปทั้งในดาน

ห น า | 3

ความรู เงินลงทุน หรือตลาด โดยไมไดเตรียมสรางพื้นฐานภายในประเทศใหมีความมั่นคงและเขมแข็ง
หรือสรางภูมิคุม กันทีด่ ีเพือ่ ใหสามารถพรอมรับความเสีย่ งจากความผกผันเปลีย่ นแปลงของปจจัยภายใน
และภายนอก บทเรียนจากการพัฒนาทีผ่ านมานัน้ ทําใหประชาชนคนไทยทุกระดับในทุกภาคสวนของ
สังคม ทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาสังคม นักวิชาการ หันกลับมาทบทวนแนวทางการพัฒนาและการดําเนิน
ชีวิตของคนในชาติ แลวมุง ใหความสําคัญกับพระราชดําริของพระบามสมเด็จพระเจาอยูห ัวในเรื่องการ
พฒั นาและการดาํ เนนิ ชวี ติ แนวทางเศรษฐกิจพอเพียง และศึกษาคนควาพัฒนาความรู ความเขาใจเกีย่ วกับ
แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงทั้งในเชิงกรอบแนวคิดทางทฤษฎีและใชเปนแนวในการนําไปประยุกตใชใน
ชีวติ ประจาํ วันมากขนึ้

สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติไดเชิญผูทรงคุณวุฒิจาก
หนวยงานตางๆ มารวมกันพิจารณา กลัน่ กรอง พระราชดํารัสของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัวทีไ่ ดพระ
ราชทายแกปวงชนชาวไทยในโอกาสตางๆ ที่เกี่ยวของกับเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงแลวสรุปเปนนิยาม
ความหมายปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และไดอัญเชิญเปนปรัชญานําทางในการจัดทําแผนพัฒนา
เศรษฐกิจ และสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545 - 2549) และฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2550 - 2554) เพื่อ
สงเสริมใหประชาชนทุกระดับและทุกภาคสวนของสังคมมีความเขาใจในหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงและนําไปเปนพืน้ ฐานและแนวทางในการดําเนินชีวิตอันจะนําไปสูก ารพัฒนาทีส่ มดุลและยัง่ ยืน
ประชาชนมีความเปนอยูรมเย็นเปนสุข สังคมมีความเขมแข็ง และประเทศชาติมีความมั่นคง

ความหมาย

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เปนปรัชญาทีเ่ ปนแนวคิด หลักการ และแนวทางปฏิบัติตนของแต
ละบุคคลและองคกรทุกระดับตั้งแตระดับครอบครัว ระดับชุมชน และระดับประเทศทั้งในการพัฒนาและ
บริหารประเทศใหดําเนินไปในทางสายกลาง โดยคํานึงถึงความพอประมาณกับศักยภาพตนเองและ
สภาวะแวดลอม ความมีเหตุผลและการมีภูมิคุม กันทีด่ ีในตัวเองโดยใชความรูอยางถูกหลักวิชาการดวย
ความรอบคอบและระมัดระวังควบคูไปกับการมีคุณธรรม ไมเบียดเบียนกัน แบงปน ชวยเหลือซึ่งกันและ
กันและรวมมือปรองดองกันในสังคม ซึ่งนําไปสูค วามสามัคคี การพัฒนาทีส่ มดุลและยั่งยืนพรอมรับตอ
การเปลี่ยนแปลงภายใตกระแสโลกาภิวตั นได

4 | ห น า

หลักแนวคิด

การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพัฒนาทีต่ ั้งอยูบ นพื้นฐานทางสายกลางและความ
ไมประมาท โดยคํานึงถึงความพอประมาณ ความมเี หตผุ ล การสรา งภูมิคุมกันในตวั ท่ดี ีตลอดจนใชความรู
ความรอบคอบ และคุณธรรมประกอบการวางแผน การตัดสินใจและการกระทํา

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีหลักการพิจารณา 5 สว น ดงั น้ี
1. กรอบแนวคิด เปนปรัชญาที่ชีแ้ นะแนวทางการดํารงชีวิตและการปฏิบัติตนในทางที่ควรจะ
เปน โดยมพี น้ื ฐานจากวถิ ชี วี ิตด้งั เดิมของสังคมไทยทน่ี ําประยกุ ตใชไ ดตลอดเวลา และเปนการมองโลกเชิง
ระบบทีม่ ีการเปลีย่ นแปลงอยูต ลอดเวลา มุง เนนการรอดพนจากภัยและวิกฤติเพือ่ ความมัน่ คงและความ
ยั่งยืนของการพัฒนา
2. คุณลกั ษณะ เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนํามาประยุกตใชกับการปฏิบัติตนไดในทุกระดับโดย
เนนการปฏิบัติบนทางสายกลางและการพัฒนาอยางเปนขั้นตอน
3. คํานิยามความพอเพียง ประกอบดวย 3 คณุ ลกั ษณะ ดงั นี้

3.1 ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไมนอยเกินไปและไมมากเกินไป โดยไม
เบียดเบียนตนเองและผูอ ื่น การจะทําอะไรตองมีความพอดี พอเหมาะ พอควร ตอความจําเปน เหมาะสม
กับฐานะของตนเอง สภาวะสังคมแวดลอม รวมทัว้ วัฒนธรรมในแตละทองถิ่น และไมนอยเกินไป
จนกระท่งั ไมเพยี งพอท่ีจะดาํ เนินการได ซึง่ การตดั สนิ วาในระดับพอประมาณนั้นจะตองอาศัยความรอบรู
ความรอบคอบในการวางแผนและตัดสินใจอยางมีคุณธรรมดวย เชน ไมเบียดเบียนตนเองและผูอ ืน่ ไม
ทําใหสังคมเดือดรอน ไมทําลายธรรมชาติและสิ่งแวดลอม

3.2 ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกีย่ วกับระดับความพอเพียงนัน้ จะตองเปนไปอยาง
มีเหตุผล โดยพจิ ารณาจากเหตปุ จ จัยท่ีเกย่ี วขอ ง ตลอดจนคาํ นงึ ถึงผลที่คาดวาจะเกิดขึ้นจากการกระทํานัน้
อยางรอบคอบ ครบวงจรบนพื้นฐานของความถูกตอง ความเปนจริง ตามหลักวิชาการ หลักกฎหมาย หลัก
ศีลธรรม จริยธรรม และวัฒนธรรมทีด่ ีงาม ทัง้ ในระยะยาว ทัง้ ตอตนเอง ผูอ ืน่ และสวนรวม การคิด
พิจารณาแยกแยะใหเห็นความเชื่อมโยงของเหตุ ปจจัย ตางๆ อยางตอเนือ่ ง อยางเปนระบบจะทําใหบรรลุ
เปาหมายไดอยางมีประสิทธิภาพ มีขอผิดพลาดนอย การทีจ่ ะวางแผนดําเนินการสิง่ ใดอยางสมเหตุสมผล
ตองอาศัยความรอบรู ขยันหมัน่ เพียร อดทนทีจ่ ะจัดเก็บขอมูลอยางเปนระบบและแสวงหาความรูท ี่

ห น า | 5

ถูกตองอยางสม่าํ เสมอ มีความรอบคอบในความคิด พิจารณาตัดสินใจ โดยใชสติ ปญญา อยางเฉลียว
ฉลาดในทางที่ถูกที่ควร

3.3 การมีภูมิคุมกันในตัวทีด่ ี หมายถึง การเตรียมตัวใหพรอมรับผลกระทบและการเปลี่ยน
ดานตางๆ ที่จะเกิดทัง้ ในดานเศรษฐกิจสังคม สิ่งแวดลอม และวัฒนธรรม เพื่อใหสามารถปรับตัวและ
รับมือไดทันที หรือกลาวไดวาการทีจ่ ะทําอะไรอยางไมเสีย่ งเกินไป ไมประมาท คิดถึงแนวโนมความ
เปนไปไดของสถานการณตางๆ ทีอ่ าจจะเกิดขึน้ ได แลวเตรียมตนเอง เตรียมวิธีการทํางานรองรับกับการ
เปลีย่ นแปลงตางๆ เพื่อใหการทํางานสามารถดําเนินเปนไปไดอยางราบรืน่ และนํามาซึง่ ผลประโยชนใน
ระยะยาวและความสุขที่ยั่งยืน

4. เงื่อนไข การตัดสินและการดําเนินกิจกรรมตางๆ ใหอยูใ นระดับพอเพียง ตองอาศัยทัง้ ความรู
และคุณธรรมเปนพื้นฐาน ดังนี้

4.1 เงื่อนไขความรู ประกอบดวย ความรอบรูเ กีย่ วกับวิชาการตางๆ ทีเ่ กีย่ วของอยางรอบดาน
ความรอบคอบทีจ่ ะนําความรูเ หลานัน้ มาพิจารณาใหเชื่อมโยงกันเพื่อประกอบการวางแผนและความ
ระมัดระวงั ในขั้นปฏิบตั ิ

4.2 เงือ่ นไขคุณธรรม คุณธรรมทีจ่ ะตองเสริมสรางใหเปนพืน้ ฐานของคนในชาติ
ประกอบดวย มีความตระหนักในคุณธรรม มีความซือ่ สัตยสุจริต มีความอดทน มีความเพียร รูผิดรูช อบ
ใชสติปญญาในการดําเนินชีวิตอยางถูกตองและเหมาะสม ไมโลภและไมตระหนี่ รูส ึกแบงปนและ
รบั ผดิ ชอบในการอยรู วมกบั ผอู ่นื ในสงั คม

5. แนวทางการปฏิบัติ/ผลทีค่ าดวาจะไดรับจากการทนําปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไป
ประยกุ ตใ ช คอื การพฒั นาทีส่ มดุลและยัง่ ยนื พรอมรับการเปลี่ยนแปลงในทกุ ดา นทัง้ ดานเศรษฐกิจ สังคม
สิ่งแวดลอม ความรูและเทคโนโลยี

6 | ห น า

สรุปปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

เง่อื นไข ความรู นํา ูส เงอื่ นไข คุณธรรม
(รอบรู รอบคอบ ระมัดระวงั ) (ซ่อื สัตย สุจรติ ขยนั อดทน แบงปน)

แผนภาพแสดงแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง 3 หวง 2 เง่ือนไข

ความสําคญั

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีความสําคัญตอการพัฒนาประเทศและพฒั นาคน ดงั น้ี
1. เศรษฐกิจพอเพียงเปนปรัชญาที่มีความสําคัญยิ่งสําหรับการขจัดความยากจน และการลดความ

เสี่ยงทางเศรษฐกิจ
2. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเปนพืน้ ฐานของการสรางพลังอํานาจของชุมชนและการพัฒนา

ศักยภาพชุมชนใหเขมแข็งเพื่อเปนรากฐานของการพัฒนาประเทศ
3. เศรษฐกิจพอเพียงชวยยกระดับความรับผิดชอบตอสังคมของบริษัทดวยการสรางขอปฏิบัติใน

การทําธุรกิจที่เนนผลกําไรระยะยาวในบริบทที่มีการแขงขัน
4. หลักการเศรษฐกิจพอเพียงมีความสําคัญเปนอยางยิง่ ตอการปรับปรุงมาตรฐานของ

ธรรมาภิบาลในการบริหารงานภาครัฐ
5. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสามารถใชเปนแนวทางในการกําหนดนโยบายของชาติ เพื่อ

สรางภมู ิคมุ กนั ตอ สถานการณท เ่ี ขา มากระทบโดยฉับพลนั เพ่ือปรบั ปรุงนโยบายตางๆ ใหเหมาะสมยิ่งข้ึน

และเพื่อวางแผนยุทธศาสตรในการสงเสริมการเติบโตที่เสมอภาคและยั่งยืน
6. ในการปลูกฝงจิตสํานึกพอเพียงจําเปนตองมีการปรับเปลีย่ น คานิยม และความคิดของคน

เพือ่ ใหเอือ้ ตอ การพฒั นาคน
7. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงชวยใหมนุษยมีความพออยู พอกิน พอใช พึ่งตนเองได และมี

ความสุขตามอัตภาพ

ห น า | 7

8. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งชว ยใหมนุษยอยูรวมกับผูอ่ืนตลอดจนเสรีภาพในสังคมไดอยาง
สนั ติสขุ ไมเ บยี ดเบยี น ไมเอารัดเอาเปรียบ แบง ปน เออื้ เฟอ เผอื่ แผ มีจิตเมตตตาและจิตสาธารณะ

9. ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงชว ยใหมนษุ ยอยรู วมกับธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอมไดอยางยั่งยืน
โดยไมทาํ ลาย เห็นคณุ คา และมีจติ สาํ นึกในการอนุรกั ษทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอม

10. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงชวยใหมนุษยอยูอ ยางมีรากเหงาทางวัฒนธรรม ประเพณี
ประวัติศาสตร ภูมิปญญา คา นิยม และเอกลักษณข องแตละบุคคล/สังคม

เรอ่ื งที่ 2 ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งกบั การจดั การความรู

“ การพัฒนาประเทศจําเปนตอ งทําตามลําดับขั้น ตองสรา งพื้นฐาน คือ ความพอมีพอกิน พอใช
ของประชาชนสว นใหญเ ปนเบือ้ งตน กอน โดยใชว ิธีการและใชอุปกรณท ่ีประหยัด แตถูกตองตามหลัก
วิชาเมื่อไดพ ืน้ ฐานมั่นคงพรอมพอควรและปฏิบัติไดแลว จึงคอ ยสรางคอ ยเสริมความเจริญและฐานะ
เศรษฐกิจขั้นที่สูงขึน้ โดยลําดับตอ ไป หากมุง แตจะทุมเทสรา งความเจริญ ยกเศรษฐกิจข้ึนใหร วดเร็วแต
ประการเดยี ว โดยไมใ หแผนปฏิบัติการสัมพันธกับสภาวะของประเทศและของประชาชนโดยสอดคลอง
ดว ย ก็จะเกดิ ความไมสมดลุ ในเรอ่ื งตา งๆ ขน้ึ ซ่งึ อาจกลายเปนความยุง ยากลม เหลวไดใ นทส่ี ดุ ”

พระบรมราโชวาท ในพธิ ีพระราชทานปริญญาบตั รของ มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร ณ หอประชุมมหาวทิ ยาลัย
เกษตรศาสตร วนั พฤหสั บดีที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2517

“คนอ่ืนจะวาอยา งไรก็ชางเขาจะวาเมืองไทยลา สมัย วา เมืองไทยเชย วาเมืองไทยไมม ีส่ิงใหมแ ต
เราอยู อยางพอมีพอกิน และขอใหทุกคนมีความปรารถนาที่จะใหเ มืองไทยพออยูพ อกิน มีความสงบชวย
กันรักษาสวนรว ม ใหอ ยูทีพอสมควร ขอย้ําพอควร พออยูพอกิน มีความสงบไมใ หค นอ่ืนมาแยง
คุณสมบัตไิ ปจากเราได”

พระราชกระแสรับสั่งในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงแกผ ูเขาเฝา ถวายพระพรชัยมงคล เนื่องในวันเฉลิมพระ
ชนมพรรษาแตพ ทุ ธศกั ราช 2517

“การจะเปนเสือน้ันมันไมส ําคัญ สําคัญอยูท ่ีเราพออยูพอกิน และมีเศรษฐกิจการเปนอยูแบบ
พอมพี อกนิ แบบพอมพี อกนิ หมายความวา อุมชตู วั เองได ใหมีพอเพยี งกับตวั เอง ”

พระราชําดํารัส “เศรษฐกิจแบบพอเพยี ง” พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
พระราชทาน เมือ่ วนั ที่ 4 ธนั วาคม พ.ศ. 2540

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งทีท่ รงปรับปรุงพระราชทานเปน ที่มาของนิยาม“3 หวง 2 เงื่อนไข”
ท่ีคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคม

8 | ห น า

แหงชาติ นํามาใชในการรณรงคเ ผยแพร ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ผา นชอ งทางตา งๆ อยูใ นปจจุบัน
ซ่ึงประกอบดวยความ “พอประมาณ มีเหตุผล มีภูมคิ ุม กนั ” บนเงอ่ื นไข “ความรู และ คณุ ธรรม”

อภชิ ยั พันธเสน ผูอ ํานวยการสถาบันการจัดการเพื่อชนบทและสังคม ไดจัดแนวคิดเศรษฐกิจพอ
เพยี งวา เปน “ขอ เสนอในการดําเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจตามแนวทางของพุทธธรรมอยา งแทจ ริง” ท้ังนี้
เนอ่ื งจากในพระราชดาํ รัสหนง่ึ ไดใ หค ําอธิบายถึง เศรษฐกิจพอเพยี งวา “คือความพอประมาณ ซื่อตรง ไม
โลภมาก และตองไมเบยี ดเบยี นผอู ่ืน”

ระบบเศรษฐกิจพอเพียง มุง เนน ใหบุคคลสามารถประกอบอาชีพไดอยา งยัง่ ยืน และใชจายเงินที่
ไดมาอยางพอเพียงและประหยัด ตามกําลังของเงินของบุคคลน้ัน โดยปราศจากการกูห น้ียืมสิน และถา มี
เงนิ เหลอื ก็แบง เกบ็ ออมไวบางสวน ชวยเหลือผูอ่ืนบางสวน และอาจจะใชจา ยมาเพื่อปจจัยเสริมอีกบางส
วน (ปจจัยเสริมในที่น้ีเชน ทองเที่ยว ความบันเทิง เปนตน ) สาเหตุท่ีแนวทางการดํารงชีวิตอยางพอเพียง
ไดถ ูกกลา วถึงอยา งกวา งขวางในขณะน้ีเพราะสภาพการดํารงชีวิตของสังคมทุนนิยมในปจ จุบันไดถ ูก
ปลูกฝง สราง หรือกระตุน ใหเ กิดการใชจา ยอยา งเกินตัวในเรื่องที่ไมเ ก่ียวขอ งหรือเกินกวาปจจัยในการ
ดํารงชีวิต เชน การบริโภคเกินตัว ความบันเทิงหลากหลายรูปแบบความสวยความงาม การแตง ตัวตาม
แฟชั่น การพนันหรือเสี่ยงโชค เปน ตน จนทําใหไมมีเงินเพียงพอเพื่อตอบสนองความตองการเหลาน้ัน ส
งผลใหเกิดการกูห น้ียืมสิน เกิดเปนวัฏจักรท่ีบุคคลหน่ึงไมสามารถหลุดออกมาได ถาไมเ ปลี่ยนแนวทาง
ในการดํารงชวี ิต

แมว า การอธิบาย ถึงคุณลักษณะและเงื่อนไขในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จะใชค ําวา ความรู
อันเปน ที่ตกลงและเขา ใจกันท่ัวไป แตหากพิจารณาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงท่ีไดทรงพระกรุณา
ปรับปรุงแกไข และพระราชทานพระบรมราชานุญาต ใหน ําไปเผยแพรอยางละเอียดน้ัน กลับพบคําวา
“ความรอบรู” ซึ่งกินความมากกวา คําวา “ความรู” คือนอกจากจะอาศัยความรูในเชงิ ลกึ เกีย่ วกบั งานท่ีจะทํา
แลว ยังจําเปนตองมีความรูใ นเชิงกวา ง ไดแกค วามรูความเขา ใจในขอเท็จเกี่ยวกับสภาวะแวดลอม และ
สถานการณท่ีเกี่ยวพันกับงานท่ีจะทําทัง้ หมด โดยเฉพาะที่พระองคท า นทรงเนน คือระบบชีวิตของคน
ไทยอันไดแ กค วามเปนอยู ความตอ งการ วัฒนธรรม และความรูส ํานึกคิดโดยเบ็ดเสร็จ จึงจะทํางานให
บรรลุเปาหมายได

การนาํ องคป ระกอบดานความรูไปใชในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งไปประยุกตใ ชใ นทางธุรกิจ จึง
มิไดจ ํากัดอยูเพียงความรู ท่ีเกี่ยวของกับมิติทางเศรษฐกิจ ท่ีคํานึงถึงความอยูรอด กําไร หรือการเจริญ
เติบโตของกิจการแตเ พียงอยา งเดียว แตร วมถึงความรูท ่ีเกี่ยวขอ งกับมิติทางสังคม สิ่งแวดลอม และ
วัฒนธรรมของคนในทองถิ่นน้ันๆ สอดคลองตามหลัก การไมติดตํารา เชน ไมควรนําเอาความรูจาก
ภายนอก หรอื จากตา งประเทศ มาใชก บั ประเทศไทยโดยไมพ ิจารณาถึงความแตกตาง ในดา นตา งๆอยาง
รอบคอบระมัดระวัง หรือไมควรผูกมัดกับวิชาการทฤษฎี และเทคโนโลยีท่ีไมเหมาะสมกับสภาพชีวิต
และความเปน อยทู แ่ี ทจ รงิ ของคนไทยและสังคมไทย

ห น า | 9

ยิ่งไปกวา นั้น ความรู ทีป่ รากฏในปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ยังประกอบไปดวยความระลึก
รู(สติ)กับ ความรูชัด (ปญญา) ซึ่งถือเปน องคป ระกอบสําคัญที่วิชาการหรือทฤษฎี ในตะวันตกที่เกี่ยวกับ
การ”จัดการความรู ยังไมครอบคลุมถึง หรือยังไมพ ัฒนากา วหนาไปถึงขัน้ ดังกลา ว จึงไมมีแนวคิด หรือ
เครื่องมือทางการบริหารจัดการความรูใ ดๆ ท่ีมีความละเอียดลึกซึ้งเทา กับท่ีปรากฏอยูใ นปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี งอกี แลว

พิพัฒน ยอดพฤติการ ไดกลาวไวในบทความ เรื่องท่ีมักเขาใจผิดเกี่ยวกับเศรษฐกิจพอเพียง
วา เศรษฐกิจพอเพียงมีรากฐานมาจากแนวคิดในการสรางความ “พอมี” (คือการผลิต) “พอกิน-พอใช”
(การบริโภค)ใหเกิดขึน้ แกป ระชาชนสวนใหญของประเทศ เพราะถา ประชาชนสว นใหญของประเทศยัง
ยากไรข ดั สน ยังมีชีวติ ความเปน อยอู ยางแรน แคน การพฒั นาประเทศก็ยังถอื วาไมป ระสบความสาํ เร็จ

เศรษฐกิจพอเพียง สําหรับคนทุกกลุม มิใชแคเกษตรกร การสรา งความความ
“พอกิน-พอใช” ในเศรษฐกิจพอเพียงนี้ มุง ไปท่ีประชาชนในทุกกลุม สาขาอาชีพท่ียังมีชีวิตแบบ “ไมพ อ
กิน-ไมพ อใช” หรือยังไมพ อเพียง ซึ่งมิไดจ ํากัดอยูเพียงแคคนชนบท หรือเกษตรกร เปน แตเพียงวา
ประชาชนสวนใหญของประเทศที่ยังยากจนน้ันมีอาชีพเกษตรกรมากกวา สาขาอาชีพอ่ืน ทําใหความ
สําคัญลําดับแรกจึงมุง เขาสูภ าคเกษตรหรือชนบทที่แรน แคน จนมีรูปธรรมของการประยุกตปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพียงออกมาเปนเกษตรทฤษฎีใหม อันเปนที่ประจักในความสําเร็จของการยกระดับชีวิต
ความเปน อยูของเกษตรกรให “พอมี” “พอกิน-พอใช” หรือสามารถพึ่งตนเองได ในหลายพ้ืนท่ีท่ัว
ประเทศ



กจิ กรรมที่ 1
1. ใหผูเรียนบอกถึงความเปนมาของเศรษฐกิจพอเพียงโดยสังเชป
2. ใหผ เู รยี นเขยี นอธิบายความหมายของเศรษฐกิจพอเพยี ง
3. เศรษฐกิจพอเพยี งมหี ลกั แนวคิดอยางไร จงอธบิ าย
4. ใหผูเรียนบอกถึงความสําคัญของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงวามีความสําคัญอยางไร

10 | ห น า

บทท่ี 2 ชมุ ชนความพอเพยี ง

สาระสาํ คัญ

ชุมชนที่มีความสามารถในการบริหารจัดการชุมชนอยางมีประสิทธิภาพ เปนกําลังสําคัญในการ
ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง นักวิชาการหลายทานไดศึกษาและวิเคราะหเ รื่องการพัฒนาชุมชน เพื่อมุง สู
การเปน ชุมชนที่พอเพียง รวมทั้งตัวอยางของชุมชนพอเพียงที่ประสบความสําเร็จ และตัวอยางของ
ชุมชนพอเพียงดา นพลังงาน

ผลการเรยี นรูทคี่ าดหวัง

ผูเรียนสามารถบอกแนวทางในการนําปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกตใชในชุมชน

ขอบขา ยเนอื้ หา

เรอ่ื งที่ 1 ความหมาย ความสําคัญการบริหารจัดการชุมชน
เรอ่ื งที่ 2 การบริหารจัดการชุมชนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ห น า | 11

เรอื่ งที่ 1 ความหมาย ความสาํ คญั การบรหิ ารจดั การชมุ ชน

ความหมายของชุมชน ชุมชน หมายถึงถิ่นฐานท่ีอยูข องกลุม คน ถิ่นฐานน้ีมีพื้นท่ีอา งอิงได

และกลุม คนน้ีมีการอยูอ าศัยรว มกัน มีการทํากิจกรรม เรียนรู ติดตอ สือ่ สาร รว มมือและพึง่ พาอาศัยกัน มี
วัฒนธรรมและภูมิปญญาประจําถ่ิน มีจิตวิญญาณ และความผูกพันอยูกับพื้นที่แหงน้ัน อยูภ ายใตก าร
ปกครองเดยี วกนั

โครงสรา งของชมุ ชน ประกอบดวย 3 สวนคอื

1. กลุมคน หมายถึง การที่คน 2 คนหรอื มากกวา นั้นเขามาตดิ ตอ เกีย่ วของกัน และมีปฏิสัมพันธต 
อกนั ทางสังคมในชว่ั เวลาหนง่ึ ดว ย ความมุง หมายอยา งใดอยา งหนง่ึ รว มกนั

2. สถาบันทางสังคม เม่ือคนมาอยูร วมกนั เปน กลุม แลว และมีวิวัฒนาการไปถึงขัน้ ต้ังองคกรทาง
สังคมแลว ก็จะมีการกําหนดแบบแผนของการปฏิบัติตอกันของสมาชิกในกลุม เพื่อสามารถดําเนินการ
ตามภารกจิ

3. สถานภาพและบทบาทสถานภาพ หมายถึง ตําแหนงทางสังคมของคนในกลุมหรือสังคม
บทบาท หมายถึง พฤตกิ รรมท่ีคนในสังคมตองทําตามสถานภาพในกลุม หรอื สังคม

ชุมชนที่มีความสามารถในการบริหารจัดการชุมชนอยา งมีประสิทธิภาพ ตองมีองคประกอบ
สําคัญหลายประการและสามารถพัฒนาหรือควบคุมองคประกอบเหลา นัน้ ได โดยมีนักวิชาการหลายท
านท่ไี ดศ ึกษาและวิเคราะหองคป ระกอบการพฒั นาชุมชนไวตามแนวคดิ การพฒั นาชุมชน ดงั ตอ ไปน้ี

สนทยา พลตรี (2533 : 65 – 68) ไดก ลา วถงึ การพฒั นาชุมชนวามีองคประกอบ 2 ประการ สรุปได
ดงั น้ี

1. การเขา มีสวนรวมของประชาชนเอง เพือ่ ที่จะปรับปรุงระดับความเปน อยูใ หดีขึน้ โดยจะตอง
พง่ึ ตนเองใหมากทสี่ ุดเทา ทจี่ ะเปน ได และควรเปน ความริเร่มิ ของชุมชนเองดวย

2. การจัดใหมีการบริการทางเทคนิคและบริการอ่ืนๆ ท่ีจะเรง เราใหเ กิดความคิดริเร่ิม การชวย
ตนเอง

3. ชวยเหลอื กนั และกนั อนั เปนประโยชนมากท่ีสดุ
คณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแหง ชาติ (2539 : 1 – 2) ไดก ลาวถึงลักษณะการ

พฒั นาคนและสง่ิ แวดลอ ม ซึ่งอาจถอื วาเปนองคก ารพฒั นาชุมชนดว ย สรปุ ไดด งั น้ี
1. การพฒั นาคนประกอบดวย 4 ดานดงั น้ี
ดานจติ ใจ
ดานรา งกาย

12 | ห น า

ดานสตปิ ญ ญา
ดานบคุ ลิกภาพ
2. การพฒั นาสภาพแวดลอมใหเออ้ื ตอการพฒั นา ประกอบดวย 4 ดานดงั น้ี
ดานเศรษฐกิจ
ดา นครอบครัวและชุมชน
ดา นทรัพยากรและสง่ิ แวดลอ ม
ดานการบริหารจดั การและการเมอื ง

สุพัตรา สุภาพ (2536 : 124 – 126) ไดกลาวถึงปจ จัยท่ีมีอิทธิพลตอ การเปลีย่ นแปลงทางสังคม
ซง่ึ เปน องคป ระกอบการพฒั นาชุมชน วามี 7 ประการดงั น้ี

1. สิ่งแวดลอมทางธรรมชาติ หากมีความสมบูรณจะสงผลใหชุมชนมีการพัฒนาไดรวดเร็วและ
มั่นคง

2. การเปล่ียนแปลงดา นประชากร การเพ่ิมประชากรทีม่ ีคุณภาพสามารถทําใหเ กิดการพัฒนา
ดา นเศรษฐกิจ สังคม และการเมอื งท่ที ันสมยั ขึ้น

3. การไดอ ยูโดดเด่ียวและติดตอเกี่ยวขอ ง ชุมชนใดที่มีการติดตอกันทําใหก ารพัฒนาเปนไปอยาง
รวดเรว็

4. โครงสรางของสังคมและวัฒนธรรม ชุมชนที่มีการเคารพผูอาวุโสจะมีการเปลีย่ นแปลงนอย
คา นยิ มตางๆ ชว ยใหรูว า ชุมชนมีการเปลย่ี นแปลงเกดิ การพฒั นาขน้ึ มากนอ ยเพียงไร

5. ทัศนคติและคานิยม การมีคา นิยมดา นอาชีพ ดานบริโภค เปนสว นของการจัดการ
พฒั นาในชุมชนน้นั ได

6. ความตอ งการรับรู การยอมรับสิ่งประดิษฐใหมๆ จะเปน เครือ่ งชี้ทิศทางและอัตราการ
เปลย่ี นแปลงของชุมชน

7. พน้ื ฐานทางวฒั นธรรม ถา มีฐานทดี่ ีสง่ิ ใหมท ่จี ะเกิดขึ้นยอ มดีตามพน้ื ฐานเดมิ ดว ย

พลายพล คุม ทรัพย (2533 : 44 – 47) ไดก ลาวถึงปจจัยที่สามารถใชใ นการพัฒนาชุมชน ซึ่งเปน
องคประกอบการพฒั นาชุมชน วาประกอบดวย 3 ปจจยั ดงั น้ี

1. โครงสรา งทางสังคม ครอบครัวที่มีขนาดเล็กและมีโครงสรา งไมซับซอนจะสงผลใหชุมชน
นนั้ พฒั นาไดดกี วาชุมชนทีม่ ีโครงสรางทางครอบครัวที่ซับซอน

2. โครงสรางทางชนชั้น ในชุมชนที่มีโครงสรางแบบเปด ที่สามารถเปลี่ยนแปลงฐานะทาง
สังคมไดงาย ชุมชนนั้นจะเกดิ การพฒั นา

3. ความแตกตางทางเผาพันธุ เชื้อชาติ และศาสนา ความแตกตางหากเกิดขึน้ ในชุมชนใดยอมเป
นอปุ สรรคตอการพฒั นา ตามลําดับความแตกตาง

ห น า | 13

ยุวัฒน วฒุ เิ มธี (2531 : 58 – 63) กลา วถึงปจจัยท่ีเกื้อกูลใหก ารพัฒนาชนบทบรรลุความสําเร็จ จํา
เปนตอการพฒั นา วา ดวยองคป ระกอบ และสวนประกอบยอยขององคประกอบ ดงั น้ี

1. นโยบายระดับชาติ ฝา ยบริหารจะสามารถดําเนินการแผนพัฒนาไดต อ เนื่อง และมีเวลา
พอที่จะเห็นความถูกตอ ง คุม คา มีแนวทางประสานประโยชนระหวา งรัฐและเอกชน และความรวมมือ
ระหวา งประเทศจะตองเก้ือกลู ตอการพฒั นา

2. องคก ารบริหารการพัฒนาชนบท ที่มีองคก รกลางทําหนา ที่ประสานนโยบาย
แผนงานและโครงการอยา งมีประสิทธิภาพและมีอํานาจเด็ดขาดในการลงทุนในหนว ยปฏิบัติตอง
ดาํ เนนิ การตามนโยบาย แผนงาน และโครงการในแผนระดับชาติ และจัดงบประมาณการติดตามควบคุม
ที่มปี ระสทิ ธภิ าพ

3. วทิ ยาการที่เหมาะสมและการจดั การบรกิ ารทส่ี มบรู ณ เลอื กพ้นื ทแี่ ละกลมุ เปาหมายท่ีสอดคลอง
กบั ความเปน จรงิ และเลอื กวทิ ยาการทป่ี ระชาชนจะไดรบั ใหเหมาะสม

4. การสนับสนุนระดับทอ งถ่ิน ความรับผิดชอบของการสนับสนุนงานในทอ งถ่ินที่มี
ประสทิ ธิภาพจะเกดิ การพฒั นาอยางแทจ รงิ ในระยะยาว

5. การควบคุมดแู ลและตดิ ตามผลการปฏิบตั ิงาน ควรเปน ไปตามแผนงานและโครงการทุกระดับ
และครอบคลุมทกุ พืน้ ท่ี พรอ มท้งั ใหส ถาบันการศึกษาทอ งถน่ิ ตดิ ตามประเมนิ ผล

อัชญา เคารพาพงศ (2541 : 82 – 83) กลา วถึงปจจัยสวนประกอบที่มีอิทธิพลตอการพัฒนา สรุป
ไดดงั น้ี

1. ผนู าํ ไดแก ผูนาํ ทองถิ่น ทง้ั เปนทางการและไมเ ปนทางการในหมูบา น และจากองคก รภาครัฐ
มีสวนใหช ุมชนพัฒนาในทางที่ดีขึน้ เปนประโยชน ชุมชนมีเจตคติท่ีดียอมรับสิ่งใหมแ ละสรางพลังตอสู
เพอ่ื การเปลย่ี นแปลง

2. สังคม – วัฒนธรรม การไดร ับวัฒนธรรมจากสังคมเมืองมาปฏิบัติทําใหชุมชนเกิดการ
เปลย่ี นแปลง

3. สิ่งแวดลอ ม การปรับปรุงสภาพแวดลอมภูมิศาสตรชุมชน สงผลใหท่ีดินอุดมสมบูรณ
ราคาสนิ คาเกษตรดี ความเปนอยสู ะดวกสบายกวาเดมิ

4. ประวตั ิศาสตร เหตุการณสําคัญในอดีตมีผลตอการพัฒนาความสามัคคี รักพวกพอง ชว ยเหลือซ่ึง
กนั และกนั

ปรยี า พรหมจนั ทร (2542 : 25) ไดส รปุ องคประกอบที่เปนปจ จยั การพฒั นาชุมชนไดด งั น้ี
1. ดานเศรษฐกิจ ชุมชนทเ่ี ศรษฐกิจดีการพฒั นาชุมชนสามารถพฒั นาไดด ีดวย
2. ดา นสังคม วฒั นธรรม และสง่ิ แวดลอม เปนบริบทท่ปี รบั เปล่ยี นสภาพชุมชนไปตามปจ จยั
3. ดานการเมอื ง หมายรวมถงึ การเมอื งระดับชาติและชุมชนระดบั ทอ งถ่นิ

14 | ห น า

4. ดา นประวัติศาสตร โดยอาศัยประสบการณแ ละวิกฤตของชุมชนเปน ฐานและบทเรียนการ
พัฒนาชมุ นุม

นอกจากนี้ปรียา พรหมจันทร ยังไดจ ําแนกออกเปน องคประกอบที่เปน ปจ จัยการพัฒนาชุมชน
ปจ จัยโดยตรง เชน คน ทุน ทรัพยากร การจัดการ เปน ตน และปจ จัยโดยออ ม เชน ภาวะเศรษฐกิจ สังคม
การเมอื ง การปกครอง เปนตน

ไพบูลย วัฒนศิริธรรม (2549) ไดกลาวถึงการสรางและพัฒนาคนรุน ใหมเพ่ือ
พฒั นาชมุ ชนทอ งถิน่ มีปจ จยั สําคญั 4 ประการ ซึง่ ถอื เปนองคประกอบการพฒั นาชมุ ชน ดงั น้ ี

1. สังคมดี สิ่งแวดลอมดี มีโอกาสในอาชีพ และกิจกรรมที่หลากหลาย รวมไปถึงวิถีชีวิต ศิลป
วฒั นธรรม ความอบอนุ ความสุข ความเจรญิ กา วหนาท่ีพึงคาดหวงั ในอนาคตดวย

2. ระบบการศึกษาของชาติ มีเปาหมายในการผลติ คนเพือ่ การพฒั นาชุมชนหรอื ทอ งถิน่ ใหเ ปน ท่ี
พึงปรารถนาของทองถน่ิ เพียงไร

3. รฐั ธรรมนญู และนโยบายของรฐั ท่เี ออ้ื ตอ การพฒั นาชุมชนทองถิน่ ใหเ ปน ที่พึงปรารถนานา อยู
บทบาทของชุมชน มีส่ิงสําคัญ 3 ประการ คือ ความรักและความดี การเรียนรูที่มากกวาความรู และการ
จดั การกบั ปจจยั ชุมชนตา งๆ

กิจกรรมท่ีชุมชนตอ งรับผดิ ชอบคือ จะตอ งมีการติดตามและการบริหารท่ีมี
- ต้งั คณะกรรมการบริหาร
- ประเมินสภาพของชุมชน
- เตรยี มแผนการปฏบิ ัติ
- หาทรัพยากรที่จาํ เปน

- ทําใหแ นใ จวากิจกรรมของชุมชนท้ังหมด
ประสิทธภิ าพสงู สุดสําหรบั การปฏบิ ตั ิงาน

ห น า | 15

แบบจาํ ลองชมุ ชนที่มกี ารบริหารจัดการท่ีดี

แผนชมุ ชนท่ีมีพลงั

16 | ห น า

กระบวนการชมุ ชน

1. วิเคราะหช ุมชน
2. การเรยี นรูและการตดั สนิ ใจของชุมชน
3. การวางแผนชุมชน
4. การดาํ เนนิ กจิ กรรมชุมชน
5. การประเมนิ ผลการดาํ เนนิ งานของชุมชน

องคประกอบการขบั เคลอ่ื นชมุ ชน

1. โครงสรา งพื้นฐานทางสังคมของชุมชน
2. ความคิดพนื้ ฐานของประชาชน
3. บรรทัดฐานของชุมชน
4. วถิ ีประชาธิปไตย

เรอ่ื งที่ 2 การบรหิ ารจดั การชมุ ชนตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ตัวอยางชมุ ชนพอเพยี งทปี่ ระสบความสําเร็จ

กุดกะเสยี น วนั น้ีท่ยี ม้ิ ได
เวลาติดขัดก็ไปกู. ..เขามาทําทุน พอหาได ขายไดก ็เอาไปฝาก...เขา” เขาในความหมาย
ของคนในชุมชนกุดกะเสยี น คอื สถาบันการเงินชุมชนกุดกะเสยี นรว มใจ

ห น า | 17

ทา มกลางภาวะเศรษฐกิจเงินเฟอ พุง ดอกเบ้ียเพ่ิม ทั้งเงินกู เงินฝาก (ติดลบเม่ือเทียบกับเงินเฟอ)
ทุกอยางอยูในชวงขาข้ึน(ราคา) จะมีท่ีลดลงคงเปนกําลังใจประชาชนโดยเฉพาะคนเมือง ยิ้มฝนๆ เผชิญ
ชะตาในยุคขาว(แก)ยาก นํา้ มันแพงกนั ไป

แตกตางจากคนในชุมชนบา นกุดกะเสียน ต.เขื่องใน อ.เขื่องใน จ.อุบลราชธานี หมูบา นรางวัล
พระราชทาน “เศรษฐกิจพอเพียง อยูเย็นเปน สุข” สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ซ่ึงมี
นายสมาน ทวีศรี กํานันตําบลเขอ่ื งใน เปนผูนาํ สรางรอยย้มิ ใหคนในชุมชน

จากหมูบา นที่มีอาชีพทํานาปล ะ 2 ครัง้ แตเนือ่ งจากสภาพพ้ืนที่เปนท่ีลุม มี
นาํ้ ทว มถึง ทําใหม ีปญ หาน้ําทวมนา จึงตองหาปลาแลกขาว ตอมาประกอบอาชีพคา ขายสียอ มผา ทําใหม ี
ปญหาหน้ีสินเพราะตองไปกนู ายทุนดอกเบย้ี สงู

แตส ภาพในปจ จุบันของกุดกะเสียน ผูค นย้ิมแยม แจมใจ เนือ่ งจากเศรษฐกิจของหมูบานดีขึ้น
มาก สืบเนือ่ งจากการริเร่ิมของผูน ําชุมชนที่เห็นปญ หาของหมูบ าน จึงไดส ง เสริมใหม ีการต้ัง

18 | ห น า

กลุม ออมทรพั ยจนกระทัง่ พฒั นามาเปนธนาคารกุดกะเสียนรว มใจ โดยการปลอ ยสินเชือ่ ในอัตราดอกเบี้ย
ตํ่าใหคนในชุมชนไปประกอบอาชีพ อาชีพหลักทํานา คา ขายเฟอรน ิเจอร เครือ่ งใชไฟฟา ชุดเครื่อง
นอน ชดุ เคร่อื งครวั ฯลฯ

ท้ังมีการรวมกลุมอาชีพ กลุมเล้ียงโค กลุม ทําน้ํายาลา งจาน นํ้ายาสระผมกลุมเพาะเห็ด กลุม
เกษตรกรทํานา กลุม จกั สาน

หนง่ึ ในชุมชนตวั อยา งทีก่ รมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย คัดเลือกมาเปนตนแบบใน
การสง เสริมการบริหารจัดการชุมชนใหเ ขมแข็งอยางยั่งยืน นายปรีชา บุตรศรี อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน
กลา ววา ประเด็นยุทธศาสตรหน่ึงในการสงเสริมการบริหารการจัดการชุมชน คือ การเพ่ิมขีดความ
สามารถผูน ําชุมชนเพือ่ ใหผูนําชุมชนเปน กําลังหลักในการบริหารจัดการชุมชนใหช ุมชนเขมแข็งและ
พง่ึ ตนเองไดในที่สุด

ยุทธศาสตรในการทํางานของกรมการพัฒนาชุมชน ทั้ง 5 ประเด็น ประกอบดวย การพัฒนาทุน
ชุมชนการพฒั นาเศรษฐกิจชุมชนใหเ ขมแข็ง การเพ่มิ ขีดความสามารถผูนําชุมชนนําขับเคลื่อนแผนชุมชน
และการสงเสริมการจัดการความรูชุมชน บนพื้นฐานปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซ่ึงมีเปาหมายสรางผูน ํา
ชุมชน ระดับแกนนําท่ัวประเทศจํานวน 691,110 คน ภายใน 4 ป ในป 2551ดําเนินการใน 217 หมูบา นท่ัว
ประเทศ เพอ่ื ใหไ ดผ ูน ําชุมชน ท่ีมีภาวะผูน ํา มีคุณธรรม จริยธรรม องคค วามรู เปน กลุมแกนนําในการขับ
เคลอ่ื นและผลกั ดันนโยบายของรฐั ในระดบั ชุมชน ใหมีทิศทางการพัฒนาชุมชน สอดคลอ งกับการพัฒนา
ประเทศ

“สิ่งท่ีทําใหหมูบ านไดรับการคัดเลือกมาจากการดําเนินการทั้ง 6 ดา น ประกอบดวย การลด
รายจาย เพมิ่ รายได การเรียนรู อนุรักษ เอื้ออาทร และการประหยัด สิ่งที่คณะกรรมการมาดูแลวประทับใจ

ห น า | 19

ที่สุด คือ สถาบันการเงิน” นายสมานกลาว ซ่ึงไดนําปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใชใ นการดําเนินการบริหาร
ธนาคารชุมชน กุดกะเสียนรว มใจ การประหยัด อดออม ออมเพ่ือนําไปใชในการผลิต ไมนําไปใชฟุม เฟอย
ใหก โู ดยถือหลกั ความพอประมาณ ถือหลกั มีเหตุมีผล และมีภูมิคุมกันในตัวที่ดี ภายใตเ งื่อนไขความรู คือ
รอบรู รอบคอบ ระมัดระวัง และเงื่อนไขคุณธรรม ซื่อสัตย สุจริต ขยัน อดทนและแบง ปนปจ จุบันมี
เงินทุนหมุนเวียนประมาณ 14 ลา นบาท สมาชิกสถาบันการเงินชุมชน ประกอบดวยหมูท ี่ 10,11,12
บา นกดุ กะเสยี น ตําบลเขอ่ื งใน ซ่ึงมสี มาชิก 246 ครวั เรอื น 285 คน มีจาํ นวนสมาชิกเงินฝาก 464 คน

“สรางผลดีใหชุมชน ผูกู กูถ ูก คนฝากไดด อกเบี้ยสูง ตัง้ แตรอ ยละ 2 สูงสุดหากมีเงินฝาก 5 แสน
บาทข้ึนไปดอกเบ้ียรอ ยละ 5 บาทไมหักภาษีดอกเบ้ียกูง ายกวา แตใหก ูเฉพาะคนในชุมชน เทาน้ัน
สวนผฝู ากนอกชุมชน ก็ฝากไดด อกเบี้ยเทาคนในชุมชน แตกูไมไ ด ทําใหประชาชนประหยัดดอกเบี้ยเงิน
กูได ชุมชน ก็พึงพอใจ เสียดอกเบี้ยนอ ยกวาและยังไดส วัสดิการกลับคืนสูช ุมชน “ นายสมาน ทวีศรี
ประธานกรรมการสถาบันการเงินชุมชนกุดกะเสยี นรวมใจกลาว

ในมุมมองของคนในชุมชน บา นกุดกะเสียนตา งบอกเปน เสียงเดียวกันวาที่มีวันน้ีไดเพราะ
“ผูนําดี” เปน ผูน ําชุมชน ท่ีเขมแข็ง นอกจากการยอมรับของคนในชุมชน แลวยังมีรางวัลมากมายรับรอง
อาทิ ผูใ หญบ านยอดเยี่ยมแหนบทองคําป 2523 กํานันยอดเยี่ยมแหนบทองคําป 2546 ประกาศเกียรติคุณ
“คนดีศรีอุบล” ป 2550 และรางวัลผูนําชุมชน ดีเดน ระดับเขตป 2550 ในฐานะที่เปนแกนนําสรางรอยย้ิม
ใหชุมชน

ตัวอยา งของชมุ ชนพอเพยี งดานพลงั งาน

ตลอด 3 ป (2549-2551) ของการเดินหนาโครงการจัดทําแผนพลังงานชุมชน 80 ชุมชน สนอง
พระราชดําริ “เศรษฐกิจพอเพียง” ของสํานักนโยบายและยุทธศาสตร สํานักงานปลัดกระทรวงพลังงาน
ดวยมองเห็นศักยภาพชุมชนในการจัดการดา นพลังงานท่ีชุมชนทําเองได ภายใตก ารบริหารจัดการ
ทรัพยากรทอ งถ่ินทสี่ ามารถนํามาเปลย่ี นเปน พลังงานทดแทนใชในการดาํ เนนิ ชีวิตนนั้ ทําไดจรงิ

“แผนพลังงานชุมชน” คือ สิ่งท่ีเกิดขึ้นกับทุกชุมชนท่ีเขา รว มในระยะเวลาท่ีตา งกันพรอ มกับ
กลไกการทํางานรว มกัน ระหวา งภาคชุมชนและภาควิชาการ โดยเฉพาะเจา หนา ที่พลังงานจังหวัด หรือ
สํานักงานพลังงานภูมิภาค ซึง่ เปน ตวั แทนกระทรวงพลังงานไปเผยแพรความรูสรา งความเขา ใจ “พลังงาน

20 | ห น า

เรือ่ งใกลต ัว” และนําเสนอเทคโนโลยีพลังงานทางเลือก หรือพลังงานทดแทนหลากหลายประเภท ให
ชาวบา นเลือกนําไปใชไดอยา งเหมาะสมกับความตองการ เพื่อประโยชนสูงสุดของการใชพ ลังงานอยาง
คุมคา และไมทําลายสิง่ แวดลอมปรากฏการณท ่ีเกิดขึน้ ในชุมชนสว นใหญท ี่เขา รวม คือ การตอ ยอด หรือ
นาํ เทคโนโลยีท่ีกระทรวงพลังงานนํามาใหน ้ัน นําไปประยุกตต อ เพื่อการใชงานท่ีสะดวก และสอดคลอง
กับความตอ งการของแตล ะคน แตละชุมชนท่แี ตกตา งกัน การลองทํา ลองใช ใหเ ห็นผลกระจางชัดแลว จึง
บอกตอ

“สาธิตพรอมอธิบาย” จึงเปน พฤติกรรมท่ีเกิดขึน้ โดยอัตโนมัติของวิทยากรตัวคูณพลังงาน หรือ
นักวางแผนพลังงานชุมชนที่ไมห วงแหนความรู เกิดเครือขา ยวิทยากรตัวคูณพลังงานขึ้นอยูใน
ทุกกลุมคนของชุมชนไมวา จะเปน อันดับแรก คือ แกนนํา ตอ มาคือชาวบา นท่ีสนใจ และนําไปทําจริงจึง
ขยายผลตอกับเพอ่ื นบานใกลเคยี งหรอื ในหมูญาตมิ ติ ร กับอกี กลุม คือ เยาวชนท่ีเปน พลังเสรมิ แตย ัง่ ยืน

ภาพท่เี กิดข้นึ ในชุมชนท่ที ําตามแผนพลังงานชุมชนอยา งแข็งขัน คือ เกิดการเปลีย่ นแปลงวิถีชีวิต
สรางวถิ พี ลังงานชุมชนท่ไี ปไดดีกับแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง จุดเดนของเทคโนโลยีพลังงานท่ีถูกนําไป
ปรับใช ไมไดเกิดประโยชนเฉพาะตัวผูปฏิบัติ แตยังสรา งผลดีตอ ชุมชนคนรอบขา ง และสังคมประเทศ
โดยรวมเมื่อเราสามารถสรางทางเลือกการใชพ ลังงานทดแทนขึ้นไดเอง และมีการจัดการอยางครบวงจร
การจัดการพลังงานอยา งยัง่ ยืนจึงเกิดขึน้ ไดภ ายใตส องมือของทุกคนท่ีชวยกัน ไมต องหว่ันวิตกกับภาวะ
ความไมแ นนอนของนาํ้ มนั ท่ตี อ งนาํ เขาจากตา งประเทศอกี ตอไป

เม่ือยอมรับวาพลังงานเปนเร่ืองใกลตัวการจัดการพลังงานของชุมชนที่ชวยเสริมสรา งความ
เขม แข็งชุมชนจงึ เกิดขนึ้ ในหลายดาน อาทิ

1. ดานเทคโนโลยีพลงั งานชุมชนเกิดผลชัดเจนในหลายตําบล ตัวอยางเชนชาว อบต.พลับพลาชัย
จ.สุพรรณบุรี ส่ิงทีเ่ กิดคือความคึกคักของชุมชนกับการเลือกใชเทคโนโลยีประหยัดพลังงาน การทําถาน
อัดแทงจากข้ีเถา แกลบดําของโรงไฟฟาชีวมวลในพื้นที่คลา ยกันกับ อบต.นาหมอบุญ
จ.นครศรีธรรมราช ท่ี อบต.และบรรดาแกนนําพรอมใจกันผลักดันเต็มท่ี ทั้งคน เครือ่ งมือ และ
งบประมาณ ทําใหยังคงใชพ ลังงานเทา เดมิ แตค า ใชจ ายดา นพลงั งานกลับลดลงเร่ือยๆ โดยมีเทคโนโลยีเพ่ือ
การจดั การพลงั งานในแบบเฉพาะของคนนาหมอบญุ เปนเครื่องมือ

ห น า | 21

2. ดานการพัฒนาประชาธิปไตย (การมีสวนรว ม) ตัวอยางเชน อบต.ถ้ํารงค อ.บา นลาด
จ.เพชรบุรี มีจุดเดนของการขยายผลแผนพลังงานชุมชน ผานกระบวนการจัดทําแผนพลังชุมชนทุกดาน
เกดิ ขน้ึ จากการมีสว นรวมของชาวชุมชน ทมี่ ีกิจกรรมพลังงานแทรกอยูใ นวิถีชีวิตประจําวัน และวิถีอาชีพ
ที่เห็นตรงกันวา ตอ งเปน ไปเพื่อการอนุรักษพลังงานดวย เชน กิจกรรมทองเท่ียวชุมชนท่ีใหใชจ ักรยาน
แทนการใชร ถยนต

3. ดานการพัฒนาวิสาหกิจชุมชน (กลุมอาชีพดานพลังงาน) มี 7ชุมชนที่ไดรับการนําเสนอวา เกิด
รูปธรรมจริง คือ อบต.หนองแซง อ.หันคา จ.ชัยนาท อบต.หนองโพรง อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี อบต.
ตาอ็อง อ.เมืองสุรินทร จ.สุรินทร อบต.กุดนํ้าใส อ.นํ้าพอง จ.ขอนแกน อบต.กอ เอ อ.เขื่องใน
จ.อุบลราชธานี อบต.ทุง อ.ไชยา จ.สุราษฎรธ านี อบต.ทาขาม อ.หาดใหญ จ.สงขลา

ในทกุ ชุมชนเกดิ อาชีพทม่ี าจากการตอ ยอดเทคโนโลยีพลังงานชุมชนออกมาเปน ผลิตภัณฑสินคา
ชุมชน ทํารายไดเปน อาชีพเสริม จากผลพวงการบริหารจัดการพลังงานทดแทนในชุมชนไมวา จะเปน
ถา นจากกิ่งไมท ี่เคยไรคา ถานผลไมเหลือท้ิงในบรรจุภัณฑเ กๆ ใชด ูดกล่ินในตูเ ย็น นํ้าสม ควันไมท ่ีใช
ประโยชนไดส ารพดั

ที่สําคัญหลายชุมชนเกิดกลุม อาชีพชางผลิตเตาเผาถาน เตาซูเปอรอ้ังโลป ระหยัดพลังงาน
เตาชีวมวล ในแบบที่ถูกประยุกตใหเหมาะกับการใชของแตละพื้นท่ี จําหนายใหกับคนในตําบลและ
นอกพน้ื ท่ี

4. ดา นการศกึ ษา (กจิ กรรมการเรยี นการสอนดานพลังงาน) ชุมชนสว นใหญมองภาพความยัง่ ยืน
ดา นการจัดการพลังงานชุมชน โดยมุงเปา หมายไปที่การปลูกฝงเด็กและเยาวชน ในร้ัวโรงเรียนและใน
ชุมชนเกิดความรู ความเขา ใจวาเรื่องพลังงานเปนอีกปจ จัยหน่ึงท่ีเก่ียวขอ งในชีวิตประจําวันของทุกคน
และมีพลังงานหลายชนิดสามารถบริหารจัดการใหเ กิดความยั่งยืนไดจ ากทรัพยากรท่ีมีอยูใ นชุมชน
สรางพฤติกรรมการใชพลังงานอยา งรูคณุ คา

5. ดานการทอ งเที่ยว (ศูนยก ารเรียนรูเ พื่อเปน ท่ีศึกษาดูงาน) มีตัวอยา ง 2 ชุมชนที่ทําเรื่องน้ีอยาง
เขมขน คือ อบต.ดอนหญานาง อ.ภาชี จ.พระนครศรีอยุธยา เปนชุมชนท่ีเนน การเลือกนําเทคโนโลยี
พลังงานไปใชใหส อดคลองกับความตอ งการท่ีหลากหลายของคนในชุมชน ซึ่งมีท้ังทํานา
ทําสวน และคาขาย รวมท้ังเดินหนา สรา งจิตสํานึกผานการทํางานกับโรงเรียน และนักเรียนในพ้ืนทีห่ วัง

22 | ห น า

การเรียนรูท ี่ซึมลึกวา พลังงาน คือ สวนหนึง่ ของชีวิตท่ีตอ งใสใจและจัดการ จึงเกิดแหลง เรียนรูจ ากการ
ทาํ จรงิ กระจายอยูทว่ั ชุมชน

6. ดา นสุขภาวะและสิง่ แวดลอ ม ผลอีกดา นหน่ึงของการจัดการพลังงานชุมชนไปใชอยางมี
เปาหมาย ดังตัวอยาง ต.คอรุม อ.พิชัย จ.อุตรดิตถ ที่มีสํานักงานพลังงานภูมิภาคท่ี 9 เขามาเสริมตอ
แนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ที่ชุมชนทําอยูเดิมอยา งเขมแข็งน้ันใหม ัน่ คงย่ิงขึ้น มีการอบรมทําปุยอินทรีย
ซง่ึ การลดการใชส ารเคมีจะชวยใหส ุขภาพของคนในชุมชนและสิง่ แวดลอ มดีขึ้น มีจุดเผยแพร ศูนยเ รียนรู
พลังงาน มกี ารอบรมการทําไบโอเซล อบรมเผาถาน เปน ตน

7. ดา นบัญชีพลังงานครัวเรือน การทําบัญชีคา ใชจายดานพลังงานถือเปน หัวใจ หรือจุดเร่ิมตน
ของการไดมาซ่ึงขอมูลในการสรา งความรวมมือหาทางออกของการประหยัด ลดคาใชพ ลังงาน แทบทุก
ชมุ ชนใชเ ปน เครื่องมอื รวมทงั้ อบต.บางโปรง อ.เมืองจ.สมุทรปราการ ท่ีสํานักงานพลังงานภูมิภาคท่ี 1 ได
เขา ไปเช่ือมตอแนวทางการพัฒนาชุมชนในวิถีเศรษฐกิจพอเพียง ในแบบเฉพาะของสังคมก่ึงเมืองก่ึง
อุตสาหกรรม ที่มีทรัพยากรท่ีจะแปลงมาเปน พลังงานทดแทนไดน ้ันมีนอย ชุมชนจึงเดินหนา ดว ยการสราง
จิตสํานึกกับเครือ่ งมือ“บัญชีพลังงานครัวเรือน” ที่ไมตองลงทุน เพราะทุกคนทําไดด ว ยตัวเองและทําได
ตลอดเวลา

น่ีคือ การเปลีย่ นแปลงที่เกิดข้ึนจากการรูจ ักการบริหารจัดการและการใชพ ลังงานชุมชนอยางมี
ประสิทธิภาพ เปน วิถีพลังงานชุมชนของคนพอเพียง ที่กําลังขยายผลออกไปอยา งกวางขวาง และเราทุก
คนสามารถมีสว นรว มได และเร่ิมไดต ลอดเวลา เราสามารถชวยจัดการกับปญ หาพลังงานใหหมดไปได
เม่ือเรารูจักพึ่งตนองและใชชีวิตดวยความพอประมาณ ความมีเหตุผล และมีภูมิคุม กัน อันเปน หลัก
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งทีจ่ ะนําไปสกู ารจดั การพลังงานชุมชนอยา งย่งั ยืน

ห น า | 23

กจิ กรรมท่ี 2

จากขอความตอ ไปน้ี ใหผ ูเรยี น วเิ คราะหเ ขยี นสง อาจารยประจํากลุม และ นําเสนอเพ่ือ
แลกเปล่ียน

“การโฆษณาในจอทวี ี และวทิ ยปุ จ จุบัน ถายงั โฆษณากนั อยา งบาเลอื ดอยูอยา งน้ี จะไปสอนใหคน
ไมซ ื้อไมจาย และใหบรโิ ภคตามความจาํ เปน ไดอ ยางไร ในเม่อื ปลอ ยใหมกี ารกระตนุ การบรโิ ภคแบบเอาเป
นเอาตายอยูเชนน้ี ผคู นกค็ ดิ วา อะไรทต่ี วั เองตองการตองเอาใหไ ด ความตอ งการถกู ทาํ ใหกลายเปนความ
จาํ เปนไปหมด”
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................

24 | ห น า

บทท่ี 3 การแกปหาชุมชน

สาระสําคญั

การแกปญ หาชมุ ชนโดยใชปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยพ้ืนฐานก็คือการพ่ึงพาตนเอง เปนหลัก การ
ทําอะไรเปนขั้นตอน รอบคอบ ระมัดระวัง พิจารณาถึงความพอดีพอเหมาะพอควร ความสมเหตุสมผล
และการพรอ มรับความเปลีย่ นแปลง การสรางความสามัคคีใหเ กิดบนพืน้ ฐานของความสมดุล ในแตล ะ
สัดสว นแตละระดับ ครอบคลุมทัง้ ดานจิตใจ สังคม เทคโนโลยีทรัพยากรธรรมชาติและ
สง่ิ แวดลอมรวมถึงเศรษฐกิจ

ผลการเรยี นรทู ่ีคาดหวัง

1. สํารวจและวิเคราะหป ญหาของชุมชนดานสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดลอ มและวัฒนธรรม
พื้นฐานของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

2. อธิบายแนวทางพัฒนาชุมชนดา นสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดลอ มและวัฒนธรรมตามหลัก
แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได

3. เสนอแนวทางและมีสวนรว มในการแกป ญ หา หรือพัฒนาชุมชนดานสังคม เศรษฐกิจ
สง่ิ แวดลอมและวฒั นธรรมโดยใชปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง

4. มีสวนรว มในการสง เสริม เผยแพร ขยายผลงานการปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ของบุคคล ชุมชนที่ประสบผลสําเร็จ

ขอบขายเน้ือหา

เรอ่ื งท่ี 1 ปญ หาของชุมชน
เรอ่ื งท่ี 2 การจดั ทําแผนชุมชน
เรอ่ื งที่ 3 การประยุกตใชเศรษฐกิจพอเพยี ง เพอื่ แกไขปญ หาชุมชน

ห น า | 25

เรือ่ งที่ 1 ปญ หาชมุ ชน

ในแตละชุมชนจะมีปญ หาที่แตกตา งกันออกไป ข้ึนอยูกับบริบทของชุมชน แตโ ดยทั่วไป เรา
สามารถแบงปญหาของชุมชน ออกในดานตา งๆ ดงั น้ี

1. ปญ หาดานการศึกษา อาทิเชน จํานวนผูไ มร ูห นังสือ ระดับการศึกษาของประชาชนอัตรา
การศึกษาในระดับตางๆ และแหลงเรยี นรูใ นชุมชน เปน ตน

2. ปญ หาดานสุขภาพอนามัย ไดแ ก ภาวะทุโภชนาการ คนพิการ โรคติดตอ
โรคประจาํ ตวั อัตราการตายของทารกแรกเกิด สถานพยาบาลในชุมชน การรับบริการดานสาธารณสุข เป
นตน

3. ปญ หาดานสังคม การเมือง การปกครอง ไดแก การเกิดอาชญากรรม แหลง
อบายมุข ความขัดแยงทางการเมือง กิจกรรมทเ่ี กี่ยวของกบั การเลอื กต้ังในระดบั ตา งๆ

4. ปญหาดานสิ่งแวดลอม และทรัพยากรธรรมชาติไดแก ปญหามลภาวะตา งๆ
การทําลายทรัพยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอม ของมูลฝอยกับธรรมชาติตา งๆ

5. ปญหาดานศาสนา ศลิ ปวฒั นธรรม ไดแ ก การสืบทอด อนรุ ักษแ ละการปฏิบัติศาสนกิจของ
ประชาชน ทสี่ งผลถึง ความรัก และความสามัคคีของคนในชาติ เชน

- ดานการศึกษา
- สุขภาพอนามัย
- ดา นสังคม/การเมืองการปกครอง
- สง่ิ แวดลอม
- ศาสนาวฒั นธรรม คณุ ธรรม
ควรแยกปญ หาเปน ดานๆ มากวาการยกมาเปนอยา งๆ ใหผ ูเรียนจําแนกและ
คนหาปญหาในชุมชนของตนเอง

แนวทางการแกป ญ หาชมุ ชน

เนน เรื่องปญหา เปน การเปลีย่ นแปลงที่เอาปญหามาเปนตัวต้ัง แลวหาแนวทางจัดการหรือแกป
ญหานน้ั ๆ ชุมชนเปลย่ี นแปลงไปหรอื ไมอ ยางไร ดูทป่ี ญ หาวา มอี ยูแ ละแกไ ขไปอยา งไร

เนน เรือ่ งอํานาจ เปนการเปลีย่ นแปลงที่มองตัวอํานาจเปนสําคัญชุมชนเปลีย่ นแปลงไปหรือไม
อยา งไร ดูท่ีใครเปนคนจัดการ อํานาจในการเปลีย่ นแปลงอยูท่ีไหน ศักยภาพในการเปลีย่ นแปลงเพิ่มข้ึน
หรอื ไม และสดุ ทา ยมกี ารเปล่ียนโครงสรางอํานาจหรอื ไม

26 | ห น า

เนน การพัฒนา เปนการเปลีย่ นแปลงท่ีเนนที่พลังจากภายในชุมชน ดําเนินการเปลีย่ นแปลง
ชุมชนโดยการตัดสินใจ การกระทําของคนในชุมชนเอง ไมไดไ ปเปลี่ยนท่ีคนอ่ืน หากเปน การเปล่ียนที่
ชุมชน และไมไ ดเ อาตัวปญหาเปน ตัวต้ัง แตเปน ความพยายามท่ีจัดสรางชุมชนท่ีพึ่งตนเอง และสามารถ
ยืนอยไู ดด วยตนเอง

เรือ่ งท่ี 2 การจัดทาํ แผนชมุ ชน

การแกปญ หาชุมชนท่ีเปน รูปแบบและขัน้ ตอน นา จะใชการแกปญหาในรูปแบบชุมชนโดยชุมชน
จะตอ งมีคณะทํางานทมี่ าจากหลายภาคสวน เขา มามีสว นรวมในการแกป ญหาของชุมชนดวยตนเอง โดย
นําเอาปญหา และประการณของชุมขน มาวิเคราะห จัดลําดับและแนวทางการแกไข มารวมกัน
พิจารณา ปญ หาในบางเรือ่ ง ชุมชนสามารถแกไ ขไดด วยตนเอง ปญ หาใหญๆ และซับซอ นอาจตองจัด
ทําเปนโครงการ ประสานงาน หนวยงาน องคก ารภาครัฐ หรือองคกรปกครองสวนทอ งถิน่ หรือหนวย
งานท่มี กี ารรับผิดชอบ และมศี ักยภาพโดยตรง ตลอดจนโครงการของรัฐบาล

การจดั ทาํ แผนชุมชนนา จะเปน เนอ้ื หา สาระหนง่ึ ที่ ชุมชนจะตองไดร ับการฝก ฝน เพราะในปจจุ
บนั น้ี ทางราชการไดใ ชแนวทางของแผนชุมชนเปน แนวทางในการพัฒนา ไมว า จะเปนโครงการ กองทุน
เศรษฐกิจพอเพียง โครงการ SML และโครงการขององคการตางๆ แมกระทั่ง องคก ารปกครองสว นทอง
ถน่ิ

เรือ่ งที่ 3 การประยุกตใ ชเศรษฐกจิ พอเพยี งเพอ่ื แกปญหาชมุ ชน

ดา นจิตใจ มีจิตใจเขม แข็ง พึ่งตนเองได / มีจิตสํานึกที่ดี / เอื้ออาทร / ประนีประนอม นึกถึงผล
ประโยชนสว นรวมเปน หลกั

ดานสงั คม ชวยเหลอื เก้อื กลู กัน / รูรกั สามัคคี / สรา งความเขมแข็งใหค รอบครัวและชุมชน
ดา นทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม รูจ ักใชแ ละจัดการอยา งฉลาดและรอบคอบ / เลือกใช
ทรพั ยากรท่ีมอี ยอู ยางคมุ คา และเกดิ ประโยชนส ูงสดุ / ฟน ฟูทรัพยากรเพอ่ื ใหเกดิ ความย่งั ยนื สงู สดุ

ดานเทคโนโลยี รูจักใชเทคโนโลยีที่เหมาะสม สอดคลองกับความตองการและสภาพแวดลอม

(ภมู สิ ังคม) / พฒั นาเทคโนโลยีจากภมู ิปญญาชาวบานเองกอ น / กอ ใหเกดิ ประโยชนก บั คนหมมู าก
การประยกุ ตใ ชป รัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง
- โดยพน้ื ฐานก็คือ การพึ่งพาตนเอง เปน หลกั การทําอะไรเปน ขน้ั ตอน รอบคอบ ระมดั ระวงั
- พิจารณาถึงความพอดี พอเหมาะพอควร ความสมเหตุสมผลและการพรอมรับความ

เปลย่ี นแปลง

ห น า | 27

- การสรา งสามัคคีในเกิดขึ้นบนพื้นฐานของความสมดุลในแตละสัดสวนแตล ะระดับ
- ครอบคลุมทัง้ ดานจิตใจ สังคม เทคโนโลยีทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอมรวมถึง
เศรษฐกิจการ
5. จัดระเบียบชุมชน
1. การชว ยตนเอง (Self – help) หมายถึงการเปลีย่ นแปลงทีช่ ุมชนคน หาปญหา รับสมัครสมาชิก
และใหบ รกิ ารกนั เอง โดยรับความชวยเหลือจากภายนอกใหน อยทีส่ ดุ
2. การสรางพันธมิตร (Partnership) หมายถึงการเปลีย่ นแปลงการดําเนินการโดยคนในชุมชนที่
มปี ญ หา รวมตัวกันรับความชว ยเหลอื จากภายนอก โดยเฉพาะดา นการเงิน
3. การทํางานรว มกัน (Co production) หมายถึงการจัดตั้งกลุม องคกรในชุมชนขึน้ มารับผิดชอบ
กจิ กรรมรวมกบั หนวยงานภาครัฐ
4. การกดดนั (Pressure) หมายถึงการเปลี่ยนแปลงที่คนในชุมชนคนหาประเด็นปญ หาของตนมา
จัดการ แตเปน การจัดการภายใตกฎเกณฑของบานเมือง ดว ยการโนม นาวใหน ักการเมืองและขาราชการ
เปลี่ยนแปลงนโยบาย
5. การประทวงคัดคาน (Protest) หมายถึงการรวมตัวกันของประชาชน และมีการจัดระเบียบทีม่ ุ
งกอ ใหเ กิดการเปลี่ยนอปลงระบบเศรษฐกิจและการเมือง
ทาํ อยา งไรจึงจะจัดชุมชนใหม กี ารทํางานอยางมปี ระสิทธิภาพ
กจิ กรรมท่ีชุมชนตองรับผิดชอบคือ
- ตั้งคณะกรรมการบริหาร
- ประเมินสภาพของชุมชน
- เตรียมแผนการปฏิบัติงาน
- หาทรัพยากรที่จําเปน
- ทําใหแ นใจวา กิจกรรมของชุมชนทัง้ หมด จะตองมีการติดตามและการบริหารที่มี
ประสิทธิภาพสูงสุดสําหรับการปฏิบัติงาน

การประเมนิ สภาพชมุ ชน

- ชุมชนการดาํ เนนิ กจิ กรรมของตนเองโดยองิ ขอ มลู สารสนเทศ
- วิเคราะหช ุมชนหรือเรือ่ งราวของชุมชน คณะกรรมการบริหารจะตอ งทําการประเมินดว ย
คณะกรรมการเอง
- มองปญ หาและหาทางแกไ ข ทรัพยากรและขอจํากดั
- ประเมินส่ิงที่คนพบใหผสมผสานกันเปน องคร วมทจ่ี ะเสนอใหช ุมชนไดรับทราบ

28 | ห น า

- การประเมินเปน ส่ิงท่ีตอ งกระทํากอนที่จะมีการวางแผนปฏิบัติงานของชุมชนใหแนใ จวา
ชุมชนมีความเขา ใจที่ถูกตอ งตรงกันกับสิ่งท่ีคณะบริหารไดสังเกตมา และเปน ความเห็นรวมกันเก่ียวกับ
ธรรมชาติ และขอบเขตของปญ หาและศกั ยภาพ

การเตรยี มแผนปฏบิ ตั กิ ารชมุ ชน

- ชุมชนเปนผกู าํ หนดอนาคตของตนเอง
- การตดั สนิ สง่ิ ทีต่ อ งการเฝาสังเกตส่ิงที่มีอยู และทําความเขาใจข้ันตอนที่ตองการ เพื่อใหไดส ่ิง
ทีต่ อ งการทั้งหลายทั้งปวง คือพน้ื ฐานการวางแผน

- เนอ้ื แทข องการวางแผนการจดั การ
เราตองการอะไร
เรามีอะไรอยใู นมือ
เราจะใชส ง่ิ ท่ีอยใู นมืออยา งไร ใหไ ดส ิง่ ท่เี ราตอ งการ
อะไรจะเกิดข้ึนเมอ่ื เราทํา

แผนปฏบิ ตั กิ ารของชมุ ชน ควรช้ใี หเหน็ ถึง

- เดย๋ี วน้ี ชุมชนเปน อยางไร
- เม่ือสิ้นสุดแผนแลวตองการท่จี ะเปน อยางไร
- จะไดอะไรจากการเปลย่ี นแปลง
- คณะกรรมการบริหารจะเปน ผูร า งแผนปฏิบัติจากขอมูลสะทอนกลับของชุมชน จากการ
ประเมินปจ จุบันรางแผนปฏิบัติการ ควรนําเสนอตอชุมชนทัง้ หมดเพ่ือการปรับแผน และการอนุมัติจาก
ชุมชน



ห น า | 29

กจิ กรรมที่ 3

ใหผูเรียนแบงกลุม กลุมละ 5-10 คน ศึกษาปญหาของชุมชน จัดปญ หาเปนกลุมๆ และหา

แนวทางแกป ญหา

ทา นคิดอยา งไรเกย่ี วกับประเดน็ ตอไปน้ี

“มีเรือ่ งจริงเกี่ยวกับนาสาวกับหลานชายจากปลายทุงอยุธยาซ่ึงมีทั้งปลาและพืชผักพื้นบานอุดม

สมบูรณ นามีการศึกษาสูงจึงยายไปเปนครูอยูในเมืองใหญ เวลากลับไปเยี่ยมบานเธอจะรับประทาน

อาหารจําพวกปลาและผักพื้นบานดวยความพอใจ สวนหลานชายมักบน วาปลาและผักพื้นบานเปน

อาหารลาสมัย หนุมนอยคนนั้นจึงชอบขับมอเตอรไซค เขาไปในตลาดเพื่อรับประทานอาหารทันสมัย

ไดแกบะหมี่สําเร็จรูป นํา้ อัดลม ขนมกรุบกรอบ”

......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................

30 | ห น า

กจิ กรรมท่ี 4

ใหผูเ รยี นแบง กลมุ 5-10 ใหว จิ ารณ สถานการโลกวา เหตุใดประเทศทมี่ ีความเจริญกา วหนา อยา ง
ประเทศสหรฐั อเมรกิ าจงึ ประสบปญ หาเศรษฐกิจตกตาํ่

ใหผ เู รยี น บนั ทึก สาเหตุท่ที ําใหภาวะเศรษฐกิจตกตาํ่ ทวั่ โลก
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................

ห น า | 31

บทที่ 4 สถานการณของประเทศไทย
และสถานการณโ ลกกบั ความพอเพยี ง

สาระสําคัญ

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มุงเนนใหเ กิดการพิจารณาอยางรอบดา น มีความรอบคอบ และ
ระมัดระวังในการวางแผนและการดําเนินงานทุกขั้นตอน เพื่อมิใหเกิดความเสียหายตอการพัฒนา เป
นการพฒั นาทคี่ าํ นงึ ถึงการมีรากฐานทม่ี ่ันคงแข็งแรง สรา งการเจริญเติบโตอยางมีลําดับขั้นตอน สามารถ
ยกระดับคุณภาพชีวิตทั้งทางกายภาพและทางจติ ใจควบคูก ัน หลักการของเศรษฐกิจพอเพียงจึงมิไดขัดกับ
กระแสโลกาภิวัฒน ตรงกันขามกลับสง เสริมใหก ระแสโลกาภิวัฒนไ ดรับการยอมรับมากขึ้น ดวยการ
เลอื กรบั การเปลีย่ นแปลงที่สง ผลกระทบในแงด ีตอ ประเทศ ในขณะเดียวกันตอ งสรา งภูมิคุมกันในตัวที่ดี
พอสมควรตอการเปลย่ี นแปลงในแงที่ไมด ีและไมอ าจหลีกเลี่ยงได เพอื่ จํากัดผลกระทบใหอ ยูในระดับไม
กอ ความเสยี หายหรอื ไมเ ปนอนั ตรายรายแรงตอประเทศ

ผลการเรยี นรูทีค่ าดหวงั

ตระหนกั ในความสําคญั ของการพฒั นาประเทศภายใตก ระแสโลกาภวิ ัฒนแ ละเลือกแนวทางหลัก
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งมาประยุกตใชในการดําเนินชีวิตอยา งสมดุลและพรอ มรับตอความเปล่ียนแปลง
ของประเทศภายใตกระแสโลกาภวิ ฒั น

ขอบขา ยเนื้อหา

เรอ่ื งที่ 1 สถานการณโลกปจจบุ นั
เรอ่ื งท่ี 2 สถานการณพ ลังงานโลกกบั ผลกระทบเศรษฐกิจไทย

32 | ห น า

เร่อื งท่ี 1 สถานการณโลกปจจบุ นั ( ชวงป 2551-2552 )

เมอ่ื สหรฐั อเมริกาไดพัฒนาเศรษฐกิจของตน สูสูงสุดของทุนนิยมโลก เนือ่ งจากตลาดทุนจากทั่ว
โลกหลัง่ ไหลสูตลาดทุนในสหรัฐอเมริกา หลังจากเกิดวิกฤตเศรษฐกิจเอเซียและขยายตัวออกไปท่ัวโลก
สตอ กทุนจาํ นวนมหาศาลในแตละประเทศ ไมส ามารถนําไปลงทุนได เนือ่ งจากเศรษฐกิจชะลอตัวถึงขั้น
วิกฤติ เม็ดเงินจากสตอ กทุน ท่ัวทุกมุมโลกไดไหลบา ทะลักสูต ลาดทุนในสหรัฐอเมริกา ปญหาจากการ
เติบใหญของทุนในสหรัฐอเมริกาก็คือการขยายพื้นที่การลงทุน เพ่ือกระจายทุนออกไป ในขอบเขต
ปริมณฑลใหกวา งท่สี ดุ เพอื่ รองรบั การขยายตัวของทนุ ที่นบั วนั จะเตบิ ใหญ

ป พ.ศ.2541 ขณะที่วิกฤตเศรษฐกิจกําลังเปน ภัยคุกคามประเทศตา งๆ จากทั่วโลก ตลาดทุนใน
สหรัฐอเมริกา กลับพุง ทะยานอยา งรวดเร็ว ดัชนีหุน Dow Jones พุง ทะยานทะลุ 10,000 จุดเปน ครัง้ แรก
และสูงสุดกวา 11,000 จุด Nasdaq สูงกวา 3,800 จุดสรา งความเลื่อมใสศรัทธา งุนงง และไมเขา ใจตอ
เศรษฐกิจอเมรกิ า ท่ีสวนทางกับวกิ ฤตเศรษฐกิจโลก ซ่ึงจริงๆ แลวเปน เรื่องท่ีสามารถทําความเขาใจไดไ ม
ยาก เมื่อสตอกทุนในแตล ะประเทศ ไมส ามารถนําไปลงทุนภายในประเทศได และความเช่ือมั่นในตลาด
ทุนอเมรกิ า ยังคงอยูในความรูสึกทด่ี ีของนกั ลุงทนุ ดงั นนั้ ทุนจากทั่วทุกมุมโลกจึงหลัง่ ไหลเขา สูตลาดทุน
ในอเมริกา เมื่อตลาดทุนในอเมริกาไมไ ดเติบโตบนพื้นฐานของความเปน จริง การเติบทางเศรษฐกิจแบบ
ฟองสบขู องสหรฐั อเมรกิ า จงึ นา จะยนื อยไู ดไ มน าน

ป 2001 ปฐมวัยยางกา วแรก ของรอบพันปท่ี 3 บริษัทยักษใหญในสหรัฐอเมริกาเร่ิมทะยอย
ประกาศผลประกอบการกําไรท่ีลดลง และการประกาศปลดพนักงาน เชน เมื่อเดือนธันวาคม 2543
เจเนอรลั มอเตอรส (จเี อม็ ) ปลดพนักงาน 15,000 คน วันพุธที่ 24 มกราคม 2544 ลูเซนตเทคโนโลยี ผูผลิต
อุปกรณโทรศัพทยักษใหญป ระกาศปลดพนักงาน 16,000 ตําแหนง เวิรลพูลผูผ ลิตเครื่องใชไ ฟฟาปลด
พนักงาน 6,000 คน เอโอแอลไทม วอรเนอร กิจการส่ือยุคใหมจ ากการผนวกระหวางอเมริกา
ออนไลน กบั ไทม วอรเนอรปลดพนักงาน 2,000 คน

การแกวง ตวั อยางไรทิศทางและไมชัดเจนของตลาดทุนในสหรัฐอเมริกา เร่ิมท่ีจะผันผวนและไม
แนน อน นักลงทุนเร่ิมไมแนใ จตอความเช่ือม่ันตลาดทุนอเมริกา และเม่ือนายคิอิชิ มิยาซาวา รัฐมนตรี
คลังญ่ีปุน กลา วเม่ือวันท่ี 8 มีนาคม 2544 ในการช้ีแจงตอ คณะกรรมาธิการงบประมาณของวุฒิสภา
ยอมรับความปราชัยทางเศรษฐกิจอยา งเปน ทางการครัง้ แรก หลังจากท่ีเศรษฐกิจญ่ีปุนผุกรอ นเปน ปญหา
ยืดยื้อยาวนานมารวม 10 ป วา ฐานะการเงินของประเทศกําลังยํ่าแยเ ต็มที หรืออาจกลา วไดวา ใกลจะ
ลมละลายแลว สัปดาหรุง ขึน้ หลังการแถลงของมิยาซาวา ตลาดทุนในสหรัฐอเมริกา นําโดย NASDAQ

ห น า | 33

ลว งลงกวา 30% ตามดว ย Dow Jones, S&P และตลาดทนุ ทัว่ โลก พังทะลายลงทันที จอรจ บุช เรียกสถาน
การณน้ี วาเปน World Stock Crisis

ขณะท่ีนักลงทุนจากทั่วโลก เกิดความไมเ ชื่อมั่นตลาดทุนในสหรัฐอเมริกา เหตุการณความตึง
เครียดในภูมิภาคตา งๆ ท่ัวโลก ในชวงของเดือนมีนาคม 2544 ไลต ้ังแตก ารประกาศจะพัฒนาขีปวุธ
ปอ งกันตนเองของสหรฐั อเมรกิ า การจบั ตวั มโิ ลเซวชิ อดตี ผนู าํ ยูโกสลาเวีย การตอสูข องชาวปาเลสไตน
ท่ีพัฒนาจากการขวางกอนอิฐกอ นดิน มาเปนการวางระเบิดและมีการใชป น ความตึงเครียดในเชสเนีย
การทําลายพระพุทธรูปท่ีใหญที่สุดในโลกของกลุม ตาลีบัน ในอัฟกานิสถาน ไดส รางแผลลึกในจิตใจ
ของชาวพุทธ ตอชาวมสุ ลิม องคทะไลลามะธิเบต เยือนใตห วัน เรือดําน้าํ อเมริกาโผลท ีเ่ กาะแหงหน่ึงใน
ญ่ีปุน โดยไมมีการแจง ลวงหนา สหรัฐอเมริกาประกาศขายอาวุธแกใตห วัน ปดทายดว ยการยั่วยุจีน ดวย
การใชเ ครือ่ งสอดแนมบินรุกล้าํ เขาไปในนานฟาจีน กระทั่งทําใหจ ีนตอ งใชเครือ่ งบินขับไลสองลํา ขึ้น
บังคับใหเ คร่ืองบินสอดแนมของสหรฐั ลงจอดบนเกาะไหหลาํ เหตกุ ารณท ี่เกดิ ความตึงเครียดดังกลาว ลว น
เกิดขึ้นในเดอื นมีนาคม ขณะท่ีวิกฤตตลาดทุนของสหรัฐอเมริกากําลังเกิดขึน้ พอดี โดยเบื้องลึกจะเกิดจาก
การสรา งสถานการณโ ดยสหรฐั อเมรกิ าหรอื ไมก ็ตามภายในระยะเวลาเพียงหน่ึงเดือน ดัชนีตลาดหุน Dow
Jones ก็ดดี กลบั ขึ้นมายืนอยใู นระดบั ทส่ี งู กวา เดอื นมกราคมเสยี อกี ทง้ั ท่เี ศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกา ยังตก
อยูในภาวะทเ่ี ลวรา ย

สถานการณเ ศรษฐกิจสหรัฐอเมริกา – ญ่ีปุน กําลังจะนําไปสูวิกฤตเศรษฐกิจทุนนิยม การเตรียม
พรอ มของสหรัฐอเมริกาในการต้ังรับ และเปด แนวรุกตอ สถานการณด ังกลา วมานานกวา 20 ป น่ันก็คือ
การเตรยี มพรอมดานยุทธศาสตร “การทําสงครามเลี้ยงเศรษฐกิจ” เนือ่ งจากสหรัฐอเมริกา ไดพัฒนาปจจัย
การผลติ สยู ุค IT (Information Technology) ดงั น้ัน ยุทธศาสตร ยุทธวิธี ทางสงคราม ไดถูกพัฒนารูปแบบ
สงครามสูย ุค IT ขณะท่ีรูปแบบยุทธศาสตร - ยุทธปจจัย ของประเทศตางๆ ทั่วโลก ยังคงใชรูปแบบของ
สงครามในยคุ อตุ สาหกรรม (บางประเทศมหาอํานาจอยาง จนี –รฐั เซยี รปู แบบสงครามอาจพัฒนาสูย ุค IT
แลว แตยงั ไมมีการสาธิต เชน สหรฐั อเมรกิ าท่ไี ดผ านการสาธิตแลวในสงครามอาว)

ประเทศจีนหลังจากที่ เต้ิงเซ่ียวผิง ไดประกาศนโยบายส่ีทันสมัย นําประเทศจีน
สูการพัฒนาดา นพลัง การผลิต ดว ยนโยบาย หน่ึงประเทศสองระบบ ทําให GDP จีน เติบโตระหวา ง
8–12% มาโดยตลอด แมป จ จุบันที่วิกฤตเศรษฐกิจโลกสงผลกระทบกับทุกประเทศ การเติบโตทาง
เศรษฐกิจของจนี ก็ยงั ยืนอยูใ นระดับ7-8% จากการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของจีนดังกลาว ยอ มท่ีจะไป
กระทบ และขัดขวางตอผลประโยชนของสหรัฐอเมริกา ในการท่ีจะแผอ ิทธิพลสูก ารเปนจักรวรรดินิยมจ
าวโลก ดังน้ัน ความพยายามในการที่จะทําลายจีนใหออ นกําลังลง ดวยการแยกสลายจีนจาก 8 เขต
ปกครองตน ใหเ ปน แปดประเทศเชน เดยี วกบั รฐั เซยี จึงนบั เปน สุดยอดของยุทธศาสตร อันจะนําไปสูค วาม
สําเรจ็ ของการเปนจกั รวรรดินยิ มจาวโลก

34 | ห น า

เร่ืองท่ี 2 สถานการณพ ลังงานโลกกับผลกระทบเศรษฐกิจไทย

ปญ หาเรงดวนในปจ จุบันท่ีสงผลกระทบตอ เกือบทุกประเทศในโลก คือ การท่ีราคานํ้ามันได
สงู ขึน้ อยางรวดเรว็ และตอ เนอ่ื งในชว งเวลา 4-5 ปทผี่ า นมา และ ดูเหมือนน้ํามันในปน ้ี (พ.ศ.2551) จะแพง
สูงสุดเปนประวตั กิ ารณแลว ภาวะนา้ํ มันแพงทาํ ใหต นทุนดานพลังงาน (โดยเฉพาะอยา งยิง่ ในการขนสง)
สูงขึน้ อยางรวดเร็ว มีผลลูกโซต อไปยังราคาสินคาและบริการตางๆ นอกจากจะทําให คาครองชีพสูงขึน้
มากแลว ยงั เปน อปุ สรรคตอการขยายตัวทางเศรษฐกิจอกี ดว ย

ผลกระทบเหลา นไ้ี ดกอ ใหเกิดการประทว งของกลุม ผูท ่ีตองแบกรับภาระ เชน คนขับรถบรรทุก
และ ชาวประมงในหลายประเทศ รวมท้ังการเรียกรองใหรัฐบาลยืน่ มือเขามาแทรกแซงและใหความชว ย
เหลอื ปญ หาราคานาํ้ มนั แพงมากในชว งน้ถี อื ไดวาเปนวิกฤตการณนาํ้ มนั ครง้ั ที่ 3 ของโลกกว็ า ได

7 ปจจัย ตนเหตนุ ํ้ามันแพง !

ราคาน้ํามันดิบในตลาดโลกเริ่มขยบั ตวั ข้นึ สงู อยา งเหน็ ไดช ัดในป 2547 โดยราคาน้าํ มันดิบ สูงขึน้
บารเรลละประมาณ $10 เปนกวา $38 ตอ บารเ รล และหลังจากน้ันเปนตนมา ราคาก็มีแนวโนมสูงขึน้ โดย
ตลอด จะมีลดลงบา งในบางครัง้ เปนชว งส้ันๆ เทาน้ัน โดยความผันผวนของราคามีมากขึ้น แตก ารเปลี่ยน
แปลงเปน ไปในทางเพมิ่ มากกวา ทางลด
ในชวงปลายป 2550 ราคาน้าํ มันดิบพุงสูงเกิน $100 ตอบารเรล ซึ่งนอกจากจะเปน ระดับทีส่ ูงที่สุดเปน
ประวตั กิ ารณในรปู ของราคาปปจ จบุ ัน ในชว งครึง่ ปแรกของป 2551 ราคาน้าํ มันก็ยังคง ขยับสูงขึน้ อยางต
อเนื่อง และอยูในระดับกวา $130 ตอบารเ รลในสัปดาหท ่ี 2 ของเดือนมิถุนายน 2551 มีบทความขอเขียน
จาํ นวนมากท่ีไดวิเคราะหและอธิบายสาเหตขุ องภาวะน้ํามันแพงดังกลา ว สว นใหญม ีประเด็นที่เหมือนกัน
และสอดคลองกัน ดงั น้ี

1) กําลังการผลติ สวนเกนิ (excessproduction capacity) ในตลาดน้าํ มันดิบอยูใ นระดับท่ีคอนขา ง
ต่าํ มาตลอด 5 ปท่ีผานมา ทั้งน้ี เปนผลจากการท่ีประเทศ ผูผลิตน้าํ มันหลายแหงขาดแรงจูงใจในการขยาย
กําลังการผลิตในชว งท่ีราคาน้ํามันอยูใ นระดับคอนขางตํ่าในชวงทศวรรษ 1990 หนวยงานพลังงานของ
สหรัฐ (EIA) รายงานวา ในเดือนกันยายน 2550 OPEC มีกําลังการผลิตสว นเกินเพียง
2 ลา นบารเรลตอวนั (ประมาณ 2% ของปริมาณการใชน ้าํ มันของโลก) โดยประมาณ 80% ของสว นเกินน้ี
อยูในซาอดุ อี าระเบยี เพยี งประเทศเดยี ว

2) การผลิตน้ํามันจากแหลงใหมๆ ในโลก เร่ิมมีตน ทุนที่สูงมากขึน้ ทั้งนี้อาจเปน เพราะแหลง
น้าํ มันขนาดใหญๆ ถูกคนพบและใชงานเปนสว นใหญแ ลว ยังเหลืออยูก ็จะเปน แหลงน้าํ มันขนาดเล็ก
หรอื ท่ีมคี ุณภาพตาํ่ หรอื ท่ีอยูในถิน่ ทรุ กนั ดาร/น้ําทะเลลึกๆ ซงึ่ มตี น ทนุ การสํารวจและการผลิตท่ีสูงมาก มี
การวิเคราะห พบวา ในปจ จุบันตนทุนการผลิตน้ํามันในปริมาณ 4 ลานบารเรลตอ วัน (คิดเปน 5% ของ

ห น า | 35

ปริมาณการผลิตของโลกในปจจุบัน) มีตนทุนการผลิตสูงถึง $70 ตอบารเ รล ตัวอยา งท่ีเห็นไดช ัด คือ
ทรายน้ํามัน (tars sands) ในแคนาดา ซ่ึงเร่ิมผลิตออกมาแลว และมีตน ทุนการผลิตไมต่าํ กวา $60 ตอบาร
เรล

3) ในประเทศผผู ลิตและสงออกนํ้ามนั รายใหญหลายราย การผลิตน้าํ มันมีโอกาสหยุดชะงักได (
supply disruption) เพราะเหตุจากความไมส งบทางการเมือง สงคราม และภัยธรรมชาติ เหตุการณสําคัญ
ที่บง ชีถ้ ึงปญ หาน้ี ไดแก การบกุ อริ กั ของกองทัพสหรฐั ในป 2546 ทาํ ใหก ําลงั การผลิตนํา้ มันของอิรักลดลง
ระดับหน่ึง และความไมส งบซ่ึงยังคงเกิดข้ึนในประเทศหลังจากน้ัน ยังเปนอุปสรรคสําคัญตอการผลิต
และการสงออกน้าํ มันของอริ ักใหก ลับไปสูร ะดบั ปกติ

ความขัดแยงระหวา งอิหรา นกับประเทศตะวันตกเกี่ยวกับโครงการพัฒนานิวเคลียรข องอิหรา น (
ซ่ึงเปน ผูผลิตนํ้ามันมากเปน อนั ดบั ที่ 4 ของโลก) กอ ใหเกดิ ความตงึ เครียดในภูมิภาคตะวันออกกลางระหว
างอิหรานและสหรัฐ โดยอิหรา นประกาศวา จะใชนํ้ามันเปนอาวุธเพ่ือตอบโตม าตรการคว่ําบาตรของ
สหรัฐ และในป 2551 ไดม ีการเผชิญหนา กันระหวางทหารอิหรา นและทหารสหรัฐในบริเวณชอ งแคบ
ฮอรม ซุ ซึ่งเปนทางผานสาํ คัญสาํ หรับการขนสง น้ํามนั จากตะวนั ออกกลาง

พายุเฮอรริเคนในแถบอาวเม็กซิโกในเดือนกันยายน 2548 มีผลกระทบตอ แทน ผลิตนํ้ามันของ
เม็กซิโก และโรงกลน่ั ท่ีต้ังอยตู อนใตข องสหรฐั มีผลใหราคาน้าํ มันเบนซินในสหรัฐเพิ่มสูงขึน้ เปน $3 ตอ
แกลลอน ซง่ึ เปนระดบั ทีส่ ูงสดุ ในรอบ 25 ป

ผูก อการรายในไนจีเรียคุกคามแหลง ผลิตนํ้ามันหลายคร้ัง ทําใหป ระมาณการผลิตและสงออก
นํา้ มันจากไนจเี รยี ลดลงประมาณ 500,000 บารเรลตอ วนั
ความขัดแยง ทางการเมืองระหวา งรัฐบาลเวเนซุเอลาและรัฐบาลสหรัฐ ทําใหการนําเขา นํ้ามันจาก
เวเนซเุ อลาของสหรฐั มคี วามเสยี่ งมากขึ้น

4) ในหลายประเทศที่สง ออกนํ้ามันได มีการผลิตน้าํ มันในปริมาณที่ลดลงไป เพราะปริมาณ
สํารองเร่ิมมีขอจํากัดมากขึน้ ในขณะเดียวกันความตอ งการใชน้าํ มันในประเทศเหลา น้ีก็เพิ่มขึ้นตามการ
ขยายตัวของประชากรและเศรษฐกิจดว ย ทําใหหลายประเทศตองลดการสง ออกลง เชน อินโดนีเซีย
เม็กซิโก นอรเ วย และอังกฤษ ในระหวา งป 2005 ถึง 2006 การบริโภคน้าํ มันภายในประเทศผูสง ออก 5
อนั ดบั แรก คอื ซาอดุ อี าระเบยี รัสเซีย นอรเ วย อหิ ราน และสหรฐั อาหรับเอมิเรตส ไดเ พิ่มสูงขึน้ ถึงรอ ยละ
5.9 และมปี ริมาณการสง ออกลดลงกวา รอ ยละ 3 เม่ือเทียบกับปกอ นหนา น้ี หรือในกรณีของอินโดนีเซียท่ี
รัฐบาลมีการอุดหนุนผูบริโภคภายในประเทศ และกรณีของซาอุดีอาระเบียท่ีราคาน้าํ มันเบนซินใน
ประเทศอยูท ี่ 5 บาทตอลิตร ขณะที่มาเลเซียอยูใ นระดับ 20 บาทตอลิตร จึงทําใหเกิดการคาดการณวา
ปริมาณการสงออกน้ํามนั ดิบของประเทศผูสง ออกนํ้ามนั จะลดลงถงึ 2.5 ลานบารเรลตอ วันภายในชวง 10
ปน้ี เมอ่ื ไมก เี่ ดอื นมานข้ี าววารัฐบาลอนิ โดนเี ซยี กาํ ลงั พิจารณาจะถอนตวั จากการเปนสมาชิก OPEC เพราะ
อนิ โดนเี ซยี จะไมส ามารถสงออกนา้ํ มันไดอ กี ตอ ไปในอนาคตอนั ใกลน ้ี

36 | ห น า

5) นอกจากกําลังการผลิตสว นเกินของน้ํามันดิบจะมีนอย กําลังการกลั่นน้ํามัน ของโลกก็มีป

ญหาคอขวด โดยมีสว นเกนิ นอ ยกวา 1 ลานบารเ รลตอวัน ในขณะเดียวกันตลาดน้ํามันมีแนวโนมตอ งการ

ใชนาํ้ มนั ชนดิ เบาและสะอาดมากขึ้น จงึ สรางแรงกดดนั ใหโ รงกล่นั นา้ํ มันตองลงทุนปรับปรุงคุณภาพอีกด

วย ขอจาํ กัดน้ีจงึ ทําใหราคาผลิตภณั ฑน ํ้ามันมีราคาสูงขึน้ เพ่ิมไปจากการเพ่ิมของราคาน้าํ มันดิบ และกําไร

ของโรงกลัน่ น้าํ มันอยูใ นระดับท่ีคอนขา งสูงมาโดยตลอด เปนท่ีนาสังเกตดว ยวา สหรัฐซ่ึงเปน ผูใ ชน้าํ มัน

รายใหญท ีส่ ดุ ของโลกไมไ ดก อ สรางโรงกล่นั น้าํ มัน แหง ใหมมาเลยตงั้ แตท ศวรรษ 1970

6) ถงึ แมวา ราคานาํ้ มนั ระหวา งป 2546 ถงึ ป 2550 จะสูงข้ึนกวา 3 เทาตวั แลว แตค วามตอ งการใช

นํ้ามันของโลกก็ไมไดลดลงเลย กลับยังคงเพ่ิมขน้ึ ในอตั รา 3.55% ในป 2548 และในอัตราท่ียังสูงกวา 1%

ใน ปตอ ๆ มา ปรากฏการณเชนนแ้ี ตกตางจากทเ่ี กิดขึ้นในชวงวิกฤตน้าํ มันสองครัง้ แรก (ป 2516/17 และป

2522/23) ซ่งึ เราพบวา ราคานํ้ามนั ทส่ี ูงขน้ึ มากทําใหค วามตอ งการน้ํามันลดลงในปตอ มา ในชวง 4-5 ปที่ผ

านมา เศรษฐกิจโลกยังขยายตัวได คอนขา งดี และดูเหมือนจะยังไมไ ดรับผลกระทบจากภาวะราคาน้าํ มัน

แพงมากนกั จนี และอนิ เดยี เปน ผูใ ชพลังงานทีม่ อี ทิ ธพิ ลตอตลาดนาํ้ มนั โลก

7) กองทุนประเภท hedge funds หันไปลงทุนซือ้ ขายเก็งกําไรในตลาดน้าํ มัน

ลว งหนา มากขึน้ ท้ังน้ีเพ่ือหลีกเลี่ยงการลงทุนในรูปของเงินดอลลารสหรัฐ ซึ่งในระยะหลังมีแนวโนมอ

อนค าล งมา ก เ ม่ือ เปรี ย บ เที ย บกั บ เ งิน ส กุล อ่ืน ๆ เนือ่ งจ าก ภาว ะ ต ล า ดน้ํา มัน ตา ม

ทีก่ ลา วมาแลว ชใี้ หเ หน็ วาราคาน้าํ มันมีแนวโนมที่จะสูงขึน้ ผูจัดการกองทุนเหลาน้ีจึงเก็งกําไรโดยการซื้อ

น้ํามันไวล วงหนา เพ่ือขายเอากําไรในอนาคต สง ผลใหร าคาน้ํามันทั้งในตลาด spot และตลาดลวงหนา

สูงขนึ้ อกี ระดบั หนง่ึ

ปรากฏการณโลกรอนและปรากฏการณเรือนกระจก

คาผิดปรกติของอุณหภูมิเฉล่ียท่ีผิวโลกท่ีเพิ่มขึ้นในชว งป พ.ศ. 2403–2549 เทียบกับอุณหภูมิ
ระหวางพ.ศ. 2504–2533 คา เฉลีย่ อุณหภูมิผิวพ้ืนที่ผิดปกติที่เทียบกับอุณหภูมิเฉลีย่ ระหวางป พ.ศ. 2538
ถงึ พ.ศ. 2547

ในชว ง 100 ปท ผ่ี า นมา นบั ถึง พ.ศ. 2548 อากาศใกลผิวดินทั่วโลกโดยเฉลีย่ มีคา สูงขึน้ 0.74 ± 0.1
8 องศาเซลเซียส ซ่ึงคณะกรรมการระหวางรัฐบาลวา ดว ยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Intergovernm
ental Panel on Climate Change: IPCC) ของสหประชาชาติไดส รุปไวว า “จากการสังเกตการณการเพิ่ม
อุณหภูมิโดยเฉลี่ยของโลกท่ีเกิดขึน้ ต้ังแตกลางคริสตศตวรรษท่ี 20 (ประมาณต้ังแต พ.ศ. 2490) คอนขาง
แนชัดวาเกิดจากการเพ่ิมความเขมของแกสเรือนกระจกที่เกิดขึน้ โดยกิจกรรมของมนุษยท ่ีเปน ผลในรูป

ของปรากฏการณเ รือนกระจก” ปรากฏการณธ รรมชาติบางอยา ง เชน ความผันแปรของการแผรังสีจาก

ห น า | 37

ดวงอาทิตยและการระเบิดของภูเขาไฟ อาจสง ผลเพียงเล็กนอยตอ การเพ่ิมอุณหภูมิในชวงกอ นยุค
อุตสาหกรรมจนถึง พ.ศ. 2490 และมีผลเพียงเล็กนอยตอ การลดอุณหภูมิหลังจากป 2490 เปน ตน มา ข
อสรปุ พ้นื ฐานดงั กลา วน้ไี ดรบั การรบั รองโดยสมาคมและสถาบันการศึกษาทางวิทยาศาสตรไมน อ ยกวา 3
0 แหง รวมทัง้ ราชสมาคมทางวิทยาศาสตรร ะดับชาติท่ีสําคัญของประเทศอุตสาหกรรมตา งๆ แมน ักวิทยา
ศาสตรบ างคนจะมีความเห็นโตแ ยงกบั ขอสรปุ ของ IPCC อยบู าง [4] แตเ สยี งสว นใหญของนักวิทยาศาสตร
ทีท่ ํางานดา นการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศของโลกโดยตรงเห็นดวยกับขอ สรุปน้ี แบบจําลองการ
คาดคะเนภูมิอากาศ บงช้ีวา อุณหภูมิโลกโดยเฉลี่ยที่ผิวโลกจะเพ่ิมขึ้น 1.1 ถึง 6.4 องศาเซลเซียส ในชว ง
ครสิ ตศ ตวรรษที่ 21 (พ.ศ. 2544–2643) คา ตัวเลขดังกลาวไดม าจากการจําลองสถานการณแบบตา งๆ ของ
การแผขยายแกสเรอื นกระจกในอนาคต รวมถึงการจาํ ลองคา ความไวภูมิอากาศอีกหลากหลายรูปแบบ แต
ความรอนจะยังคงเพิม่ ขน้ึ และระดบั น้ําทะเลกจ็ ะสูงขึน้ ตอ เนื่องไปอีกหลายสหัสวรรษ แมว า ระดับของแก
สเรือนกระจกจะเขา สูภ าวะเสถียรแลวก็ตาม การท่ีอุณหภูมิและระดับน้ําทะเลเขาสูส ภาวะดุลยภาพไดชา
เปน เหตุมาจากความจุความรอ นของนํ้าในมหาสมุทรซึ่งมีคา สูงมาก การที่อุณหภูมิของโลกเพ่ิมสูงขึน้ ทํา
ใหระดบั นํา้ ทะเลสงู ขึน้ และคาดวาทําใหเ กิดภาวะลมฟา อากาศ ทีร่ ุนแรงมากขึน้ ปริมาณและรูปแบบการ
เกดิ หยาดนาํ้ ฟาจะเปล่ยี นแปลงไป ผลกระทบอืน่ ๆ ของปรากฏการณโ ลกรอนไดแก การเปลี่ยนแปลงของ
ผลิตผลทางเกษตรการเคลื่อนถอยของธารน้ําแข็ง การสูญพันธุพืช-สัตวตางๆ รวมท้ังการกลายพันธุและ
แพรขยายโรคตางๆ เพิ่มมากขึ้นรัฐบาลของประเทศตางๆ แทบทุกประเทศไดลงนามและใหสัตยาบันใน
พิธีสารเกียวโต ซึ่งมุง ประเด็นไปท่ีการลดการปลอยแกสเรือนกระจก แตยังคงมีการโตเ ถียงกันทาง
การเมืองและการโตว าทีสาธารณะไปท่ัวทัง้ โลกเกี่ยวกับมาตรการวา ควรเปน อยา งไร จึงจะลดหรือยอนก
ลับความรอ นทเ่ี พ่มิ ขึ้นของโลกในอนาคต หรอื จะปรบั ตวั กนั อยางไรตอผลกระทบของปรากฏการณโลกร
อนที่คาดวา จะตองเกดิ ขนึ้

พระบาทสมเด็จพระเจา อยูห วั มีพระราชดํารสั เก่ียวกบั ปรากฏการณเรือนกระจก ที่ศาลาดุสิดาลัย
อยา งลึกซึ้ง กระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี จึงไดร ับสนองกระแสพระราชดํารัส นําเขาประชุม
คณะรัฐมนตรี จนกระทั่งทําใหว ันท่ี 4 ธ.ค. ของทุกป เปนวันสิ่งแวดลอมแหงชาติ ต้ังแตป 2534 เปนต
นมา

จากผลงานพระราชดาํ ริและการทรงลงมือปฏิบัติพัฒนาดวยพระองคเ อง เกี่ยวกับสภาพแวดลอม
โดยเฉพาะอยางยิ่ง ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่มีคุณประโยชนตอ คนชนชาติตา งๆ ทั้งดานเศรษฐกิจ
สังคม ความมัน่ คงของมนุษยแ ละการเมือง ซ่ึงเปนท่ีประจักษไปท่ัวโลก องคการสหประชาชาติ โดยนาย
โคฟ อนั นนั อดตี เลขาธิการองคก ารสหประชาชาติ จงึ ไดเ ดินทางมาประเทศไทย ในวาระมหามงคลฉลอง
สริ ริ าชสมบัติครบ 60 ป เขาเฝา พระบาทสมเดจ็ พระเจาอยูห วั วนั ท่ี 26 พ.ค. 2549 เพือ่ ถวายรางวัล “UNDP
Human Development Lifetime Achievement Award” (รางวัลความสาํ เร็จสูงสดุ ดา นการพัฒนามนุษย) ซ่ึง

38 | ห น า

เปนรางวัลประเภท Life - Long Achievement และพระบาทสมเด็จพระเจา อยูหัว ทรงเปนพระมหา
กษตั รยิ พ ระองคแรกในโลกท่ไี ดร บั รางวัลน้ี

องคก ารสหประชาชาติ ไดย กยอ งพระบาทสมเดจ็ พระเจา อยหู วั เปน “พระมหากษัตริยน ักพัฒนา”
และกลาวถึงปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy) ของพระองคว า เปนปรัชญาหรือทฤษฎี
ใหมท ่ีนานาประเทศรูจ ักและยกยอง โดยท่ีองคการสหประชาชาติไดสนับสนุนใหประเทศตา งๆ ท่ีเป
นสมาชิก ยึดเปนแนวทางสกู ารพฒั นาประเทศทยี่ ั่งยืน

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี ง มใิ ชเปน เพียงปรัชญานามธรรม หากเปนแนวทางปฏิบัติซึ่งสามารถจะ
ชว ย ทง้ั แกไขและปองกนั ปญหาทเ่ี กดิ จากกเิ ลสมนษุ ย และความเปล่ียนแปลงทซี่ บั ซอ นรุนแรงขึ้น ที่กําลัง
เกิดขึน้ กับมนุษยท ั้งโลก และปญหาที่ลุกลามตอ ถึงธรรมชาติกอ ใหเ กิดความเปล่ียนแปลงใหญใ นเชิงรุน
แรง และสรา งปญหายอนกลับมาทีม่ นษุ ย

โดยทั่วไป มกั เขาใจกนั วา ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เหมาะท่ีจะใชเฉพาะกับคนยากจน คนระดับ
รากหญา และประเทศยากจน อีกทั้งเครือ่ งมือ เทคโนโลยี ก็จะตองใชเ ฉพาะเครือ่ งมือราคาถูกเทคโนโลยี
ตาํ่ การลงทุนไมค วรจะมกี ารลงทุนระดบั ใหญ แตใ นความเปนจรงิ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงก็ตอ งการคน
และความคิดทีก่ าวหนา คนท่กี ลาคิดกลาทําในส่ิงใหมๆ

เนอ่ื งจากการนําปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใชประโยชนใ นดานตางๆ ไมม ีสูตรสําเร็จหรือคูมือ
การใชปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งสาํ หรับภารกิจ ดังเชน วิกฤตโลกรอนผูเกี่ยวของจึงตองศึกษาทําความเขา
ใจ แลวก็พฒั นาแนวทางหรอื แนวปฏบิ ตั ิสําหรบั แตล ะปญ หาขึ้นมา โดยยดึ หลกั ทีส่ าํ คญั ดงั เชน

- การคิดอยา งเปน ระบบ อยางเปน กระบวนการทางวิทยาศาสตร
- หลักคิดท่ีใช ตองเปน หลักการปฏิบัติที่เปนสายกลาง ที่ใหค วามสําคัญของความสมดุลพอดี
ระหวางทกุ สง่ิ ทเี่ ก่ียวของ ดงั เชน ระหวา งธรรมชาติกับมนษุ ย
- ขอมูลท่ีใช จะตอ งเปน ขอ มูลจริง ทีเ่ กิดจากการศึกษา การวิจัย หรือการลงสนามใหไ ดข อ มูลท่ี
เปนจรงิ
- การสรางภูมิตา นทานตอ ความเปลี่ยนแปลงท่ีจะเกิดขึน้
- การยึดหลักของความถูกตอ ง คุณธรรม จริยธรรม จรรยาบรรณ ในทุกข้ันตอนของการ
ดําเนินงานตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซ่ึงเปนกระบวนการสําคัญของการสรา งภูมิตา นทานตอผล
กระทบและความเปลย่ี นแปลงทก่ี ําลงั เกิดขึน้ หรอื ทจ่ี ะเกดิ ข้นึ
เหลา น้ีเปนหลักการใหญๆ ซ่ึงผูท ี่รับผิดชอบหรือเก่ียวขอ งหรือคิดจะทํา โครงการหรือกิจกรรม
ในระดับคอ นขางใหญ จะตองคํานึงถึง และสามารถจะนําปรัชญาน้ีไปใชไ ดท ันที และมีผูที่ไดใชลวน
ประสบความสาํ เร็จสงู สุดทมี่ นษุ ยพึงจะมี คือ ความสุขทย่ี ง่ั ยืน

ห น า | 39

แลวเร่ืองของการแขง ขัน ชิงไหวชิงพริบ การวางแผนยุทธศาสตรแ ละโลจิสติกส
(การจัดซื้อจัดหา การจัดสง การบํารุงรักษาอุปกรณ และการรักษาพยาบาลบุคลากร ) ในการบริหาร
จัดการระบบ หรือโครงการใหญๆ การใชจิตวิทยามวลชน การใชเทคโนโลยีกา วหนา การกําหนดแผน
หรอื ตนเองใหเปน “ฝายรกุ ” มิใช “ฝา ยต้ังรบั ” ละ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งปฏิเสธหรอื ไม?

คําตอบคือ ปฏิเสธ ถาใชอ ยางไมถ ูกตอง อยางหลีกเลี่ยงกฎหมาย อยางผิดคุณธรรม-จริยธรรม-

และจรรยาบรรณ อยางไมซอื่ ตรงตอ หนา ท่ีและความรับผดิ ชอบ อยา งมีเจตนาเพื่อผลประโยชนท ี่ไมสุจริต
ของตนเอง และพวกพอ ง แตจะตองรูจ ักและใชอ ยา งรูเทาทัน ปกปอ ง และรักษาผลประโยชนข องสวน
รวม อยางมีความคิดกาวหนาในเชงิ สรางสรรค

สําหรับการแกปญ หา หรือการเตรียมเผชิญกับปญ หาจากวิกฤตโลกรอ น มีประเด็นและเรือ่ งราว
ทงั้ เกา และใหม ดงั เชน เรอ่ื งของมาตรการทีถ่ ูกกาํ หนดข้ึนมา เพอ่ื เผชญิ กบั ภาวะโลกรอ น เพ่ือใหป ระเทศท่ี
พัฒนาแลว และที่กําลังพัฒนา (ดังเชน ประเทศไทย) ไดดํารงอยูร ว มกัน พึง่ พิง และเอื้ออาทรตอ กัน อยาง
เหมาะสม ดังเชน เรื่อง คารบ อนเครดิต ที่เปนเรื่องคอ นขางใหมข องประเทศไทย แตก็เปน ท้ัง “โอกาส”
และ “ปญหา” ท่ปี ระเทศไทยตอ งเผชญิ ซง่ึ ก็ขึน้ อยูกบั คนไทยเราเองวา จะตอ งเตรยี มตวั กันอยา งไร เพื่อให
สามารถเปน “ท่ีพ่ึง” ของโลกหรือประเทศอ่ืน แทนที่จะเปน “ปญหา” ท่ีเกิดจากความไมใสใ จ หรือความ
ใสใจ แตเพ่ือจะกอบโกยผลประโยชนเ ทา นนั้

เรื่องของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับวิกฤตโลกรอ น จึงมีโจทย มีเปา หมายมากมาย ท่ีทาทาย
เชิญชวนใหผูคนและประเทศ ที่ตองการมีชีวิตสรา งสรรคแ ละมีความสุขอยา งยัง่ ยืนไดน ําไปใช โดยใชป 
ญญาเปนตวั นาํ กาํ กบั ดว ยสติ และควบคุมดว ยคณุ ธรรมกบั จรยิ ธรรม

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงน้ี ถูกใชเ ปน กรอบแนวคิดและทิศทางการพัฒนาระบบเศรษฐกิจมห
ภาคของไทย ซึง่ บรรจุอยูในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหงชาติ ฉบับที่ 10 ( พ.ศ. 2550 – 2554 ) เพ่ือ
มุงสูก ารพัฒนาท่ีสมดุลยิง่ ขึน้ และมีภูมิคุม กัน เพ่ือความอยูด ีมีสุข มุง สูสังคมท่ีมีความสุขอยา งยัง่ ยืน ดวย
หลักการดงั กลา วแผนพฒั นาฯ ฉบบั ที่ 10 น้ีจะเนน เรอ่ื งตวั เลขการเจรญิ เตบิ โตทางเศรษฐกิจ แตยังใหความ
สาํ คัญตอระบบเศรษฐกิจแบบทวิลักษณห รอื ระบบเศรษฐกิจ ที่มีความแตกตา งกนั ระหวา งเศรษฐกิจชุมชน
เมืองและชนบท แนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงยังถูกบรรจุในรัฐธรรมนูญของไทย เชน รัฐธรรมนูญแหง
ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ในสวนท่ี 3 แนวนโยบายดานการบริหารราชการแผน ดิน มาตรา 78(
1) บริหารราชการแผน ดินใหเปน ไปเพ่ือการพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ และความม่ันคงของประเทศอยาง
ยั่งยืน โดยตองสงเสริมการดําเนินการตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และคํานึงถึงผลประโยชนข อง
ประเทศชาติในภาพรวมเปนสาํ คญั

นายสุรเกียรติ เสถียรไทย ในฐานะรัฐมนตรีกระทรวงการตางประเทศไดกลา วเม่ือวันท่ี 24
พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 ในการประชุมสุดยอด The Francophonic Ouagadougou ครัง้ ท่ี 10 ท่ี Burkina Fas

40 | ห น า

o วา ประเทศไทยไดยึดแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ควบคูก ับ “การพัฒนาแบบยั่งยืน” ในการพิจารณา
ประเทศท้ังทางดานการเกษตรกรรม เศรษฐกิจและการแขงขันซ่ึงเปนการสอดคลอ งกับแนวทางของ
นานาชาตใิ นประชาคมโลก

การประยุกตนําหลักปรัชญาเพื่อนําพัฒนาประเทศในตางประเทศน้ัน ประเทศไทยไดเปน ศูนย
กลางการแลกเปลีย่ นผานทางสํานักงานความรว มมือเพื่อการพัฒนาระหวางประเทศ(สพร.) โดย สพร. มี
หนา ที่ คอยประสานงานรับความชว ยเหลือทางวิชาการดานตางๆ จากตา งประเทศมาสูภาครัฐ แลว ถา
ยทอดตอ ไปยังภาคประชาชน และยังสง ผา นความรูท่ีมีไปยังประเทศกําลังพัฒนาอ่ืนๆ เรือ่ งปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพียงน้ัน สพร. ถายทอดมาไมต ่าํ กวา 5 ป ประสานกับสํานักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อ
ประสานงานโครงการอันเน่ืองมาจากพระราชดําริ (กปร.) และคณะอนุกรรมการขับเคล่ือนเศรษฐกิจ
พอเพียง ซ่ึงตา งชาติก็สนใจเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เพราะพิสูจนแลว วา เปนส่ิงที่ดีและมีประโยชน ซ่ึงแต
ละประเทศมีความตอ งการประยุกตใ ชป รัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไมเ หมือนกัน ข้ึนอยูกับวิถีชีวิต สภาพภู
มิศาสตร ฯลฯ เชน พมา ศรีลังกา เลโซโท ซูดาน อัฟกานิสถาน บังกลาเทศ ภูฎาน จีน จิบูดี
โคลัมเบีย อียิปต เอธิโอเปย แกมเบีย อินโดนิเซีย เคนยา เกาหลีใต มาดากัสการ
มัลดีฟส ปาปวนิวกินี แทนซาเนีย เวียดนาม ฯลฯ โดยไดใหป ระเทศเหลา น้ีไดม าดูงาน
ในหลายระดับ ท้ังเจา หนา ที่ปฏิบัติงาน เจา หนาท่ีฝายนโยบาย จนถึงระดับปลัดกระทรวง รัฐมนตรี
กระทรวงตา งๆ[14]

นอกจากนน้ั อดิศักดิ์ ภาณพุ งศ เอกอัครราชทูตไทยประจาํ กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย ไดกลาว
วาตา งชาตสิ นใจเรอ่ื งเศรษฐกจิ พอเพยี ง[14] เนอ่ื งจากมาจากพระราชดําริในพระบาทสมเด็จพระเจา อยูห ัวท่ี
ทรงหว งใยราษฎรของพระองค และอยากรูว า ทําไมรัฐบาลไทยถึงไดนํามาเปนนโยบาย สวนประเทศท่ี
พฒั นาแลว ก็ตอ งการศึกษาพจิ ารณาเพอื่ นาํ ไปชว ยเหลอื ประเทศอื่น

13 นักคิดระดับโลกเห็นดวยกับแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง และมีการนําเสนอบทความ บท
สัมภาษณ เปน การยื่นขอ เสนอแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงใหแกโลก เชน ศ.ดร.วูลฟ กัง ซัคส นักวิชาการด
านสิ่งแวดลอ มคนสําคัญของประเทศเยอรมนี สนใจการประยุกตใชห ลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอยาง
มาก และมองวานา จะเปนอีกทางเลือกหนึง่ สําหรับทุกชาติในเวลาน้ี ท้ังมีแนวคิดผลักดันเศรษฐกิจ
พอเพยี งใหเปนท่ีรูจกั ในเยอรมน,ี ศ. ดร.อมาตยา เซน ศาสตราจารยช าวอินเดีย เจา ของรางวัลโนเบลสาขา
เศรษฐศาสตรป 1998 มองวา ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เปนการใชสิ่งตา งๆ ที่จําเปน ตอการดํารงชีพ และ
ใชโ อกาสใหพอเพียงกับชีวิตที่ดี ซึ่งไมไ ดห มายถึงความไมตองการ แตตอ งรูจักใชชีวิตใหดีพอ อยาให
ความสําคัญกับเร่ืองของรายไดและความรํ่ารวย แตใหมองที่คุณคาของชีวิตมนุษย, นายจิกมี ทินเลย
นายกรฐั มนตรีแหงประเทศภูฎาน ใหท รรศนะวา หากประเทศไทยกําหนดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงใหเ ปน
วาระระดับชาติ และดําเนินตามแนวทางนีอ้ ยางจริงจัง “ผมวา ประเทศไทยสามารถสรา งโลกใบใหมจ าก

ห น า | 41

หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สรางชีวิตท่ียั่งยืน และสุดทายจะไมห ยุดเพียงแคใ นประเทศแตจ ะเปน
หลักการและแนวปฏบิ ตั ขิ องโลก ซึง่ หากทําไดสาํ เรจ็ ไทยก็คือผูน าํ ” [15]

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนี้ ไดร ับการเชิดชูสูงสุดจากองคการสหประชาชาติ(UN) โดยนายโคฟ
อันนันในฐานะเลขาธิการองคการสหประชาชาติ ไดท ูลเกลา ฯ ถวายรางวัล The Human Development
lifetimeAchievement Award แกพระบาทสมเด็จพระเจาอยูห ัว เม่ือวันที่ 26 พฤษภาคม 2549 และไดมี
ปาฐกถาถึงปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วาเปน ปรัชญาท่ีมีประโยชนต อประเทศไทยและนานาประเทศ[6]
และสามารถเร่ิมไดจ ากการสรางภูมิคุมกนั ในตนเอง สหู มบู า น และสูเศรษฐกิจในวงกวา งข้ึนในทีส่ ุด นาย
Hakan Bjorkman รักษาการผูอ ํานวยการ UNDP ในประเทศไทยกลาวเชิดชูปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
และ UNDP นนั้ ตระหนกั ถงึ วิสัยทัศนและแนวคดิ ในการพฒั นาของพระบาทสมเดจ็ พระเจา อยูหัวฯ[16] โดย
ที่องคก ารสหประชาชาติไดสนับสนุนใหประเทศตางๆ ท่ีเปน สมาชิก 166 ประเทศยึดเปนแนวทางสูการ
พฒั นาประเทศแบบย่ังยนื [7]

อยา งไรกต็ าม ศ. ดร.เควนิ ฮิววสิ นั อาจารยประจํามหาวิทยาลัยนอรธ แคโรไลนา ที่แซพเพลฮิลล
ไดว จิ ารณร ายงานขององคการสหประชาชาติโดยสํานักงานโครงการพัฒนาแหงสหประชาชาติ (UNDP)
ท่ียกยอ งปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง[17]วา รายงานฉบับดังกลา ว ไมไดมีเน้ือหาสนับสนุนวา เศรษฐกิจ
พอเพยี ง “ทางเลือกท่ีจําเปนมากสําหรับโลกท่ีกําลังดําเนินไปในเสน ทางท่ีไมย ัง่ ยืนอยูใ นขณะน้ี” (น. V .
ในรายงาน UNDP) โดยเนอ้ื หาแทบทั้งหมดเปนการเทิดพระเกียรติ และเปน เพียงเครือ่ งมือในการโฆษณา
ชวนเชอื่ ภายในประเทศเทา นัน้ (18) สวนHakan Bjorkman รักษาการผอู ํานวยการ “ UNDP” ตอ งการท่ีจะ
ทําใหเ กดิ การอภิปรายพิจารณาเรื่องน้ี แตก ารอภิปรายดังกลา วน้ันเปน ไปไมได เพราะอาจสุมเสี่ยงตอการ
หมิน่ พระบรมเดชานุภาพ ซ่งึ มีโทษถงึ จาํ คกุ (10)

เมือ่ ปลายเดอื นพฤษภาคม พ.ศ. 2549 นายโคฟ อันนัน เลขาธิการสหประชาชาติไดเขาเฝา ทูลเกลา
ฯ ถวายรางวัล Human Development Lifetime Achievement Award หมายความวา พระเจา อยูห ัวสละความ
สุขสว นพระองค และทมุ เทพระวรกาย ในการพฒั นาคนไทยในชว ง 60 ป จนเปนที่ประจักษใ นความสําเร็จ
ของพระราชกรณียกิจ พระบรมราโชวาท และเปนแบบอยา งท่วั โลกได คํากราบบังคมทูลของนายโคฟ บงบ
อกใหเ หน็ เขาศกึ ษาเรอื่ งปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงอยางละเอียด และรับปากวาจะนําไปเผยแพรท่ัวโลก
รวมทั้งประมุขหรือผูแทนของประเทศตางๆ ท่ีไดมาเขา เฝา และขออัญเชิญไปใชใ นประเทศของเขา เพราะ
เหน็ วาเปนแนวทางทด่ี ี

นอกจาก United Nation Development Program ( UNDP ) เปน องคกรหนง่ึ ภายใตส หประชาชาติ
ทีด่ ูแลเกย่ี วกบั การพฒั นา ดานหนง่ึ ทีเ่ ขาตองดูแล คอื การพฒั นาคน มหี นาทจ่ี ัดทํารายงานประจําป โดยใน
ปห นา จะเตรยี มจดั ทาํ เรอ่ื งการพฒั นาคนของโลก และคนในแตล ะประเทศ ( Country report และ Global
report ) โดยในสวนของประเทศไทยจะนาํ เร่ืองปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งเปน หลกั ในการรายงานและเผย

42 | ห น า

แพร ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษเพือ่ ท่ปี ระเทศอนื่ จะไดรบั ประโยชนจ ากของพระราชทานทพ่ี ระบาท
สมเดจ็ พระเจา อยหู วั พระราชทานใหคนไทยมากกวา 30 ป แลว จะเหน็ ไดว าขณะน้ปี รัชญาฯ น้ี ไดเ ผย
แพรโ ดยองคก รระดบั โลกแลว เราในฐานะพสกนิกรของพระองคทานนา จะภูมิใจหนั มาศึกษาและนาํ ไป
ปฏบิ ัตอิ ยา งจรงิ จงั กจ็ ะบังเกิดผลดียงิ่

