คู่มือนิเทศภายในโรงเรียน

คูม่ ือนิเทศภายในโรงเรียน

บทที่ 2 เอกสารและหลกั วชิ าการทีเ่ กีย่ วของ กลาวถึง แนวคิด หลกั การ หรือทฤษฎีทน่ี าํ มาสู
รูปแบบ หรือวธิ ีการนิเทศน้ันๆ โดยอางอิงเอกสารทางวชิ าการทีเ่ กี่ยวของ

บทที่ 3 วธิ ีการดาํ เนินงาน เปนการบรรยายใหเหน็ ภาพตั้งแตการเริม่ ตนดาํ เนินงานนิเทศจน
เสรจ็ การนิเทศ อาจเขียนเปนขนั้ ตอน เชน การหาความตองการจาํ เปนในการนิเทศ การวางแผนการ
นิเทศ การเตรียมการนิเทศ การดาํ เนินการนิเทศ และการประเมินผลและปรับปรงุ

บทที่ 4 ผลการดาํ เนินงาน เปนการรายงานผลการนิเทศตามจดุ ประสงคของการนิเทศ ผล
การวเิ คราะหขอมลู จากการใชสื่อ นิเทศ หรือผลการประเมินการนิเทศวชิ า/งาน นั้นๆ วามีผลเกิดข้ึน
ตรงตามจดุ ประสงคทีก่ าํ หนดไวมากนอยเพียงใด

บทที่ 5 สรุป อภิปรายผล และขอเสนอแนะ เปนการสรปุ ผลการดําเนินงานนิเทศทุกข้ันตอน
มีการอภิปรายผลการสรุปน้ัน พรอมใหขอเสนอแนะในการพัฒนาการนิเทศตอไป
2. การรายงานการประเมินผลโครงการ

สวนประกอบของรายงาน ประกอบดวย 3 สวน คอื สวนหนา สวนเนอื้ หา และสวนทาย
1. สวนหนา ประกอบดวย

1.1 ปกนอก มีชือ่ เรื่อง ผูเขยี น และที่ทํางาน
1.2 ปกใน มีชือ่ เรือ่ ง ผูเขยี น และทีท่ าํ งาน
1.3 บทคดั ยอ อาจมที ั้งภาษาไทยและภาษาองั กฤษ
1.4 กิตติกรรมประกาศ (ถามี) เปนการกลาวคําขอบคุณบคุ คลหรือหนวยงานตางๆ
ที่ใหความชวยเหลือในการประเมินผลโครงการจนประสบความสําเรจ็
1.5 สารบัญ มีชื่อบทและหัวขอในบท
1.6 สารบัญตาราง (ถามี)
1.7 สารบัญภาพ (ถามี)
2. สวนเนือ้ หา ประกอบดวย
2.1 บทที่ 1 บทนาํ
2.2 บทที่ 2 เอกสารทีเ่ กีย่ วของกบั การประเมินผลโครงการ
2.3 บทที่ 3 วธิ ีการประเมินผลโครงการ
2.4 บทที่ 4 ผลการประเมิน
2.5 บทที่ 5 สรุปผลการประเมิน อภิปรายผลและขอเสนอแนะ
3. สวนทาย ประกอบดวย
3.1 ภาคผนวก
3.2 บรรณานุกรม
3.3 ประวตั ิผูประเมิน

โรงเรียนวดั นิโครธาราม สำนกั งานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพงั งา 48

ค่มู ือนิเทศภายในโรงเรียน

บทที่ 6
บทสรุป

โรงเรียนวัดนิโครธาราม สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพงั งา

คูม่ ือนิเทศภายในโรงเรียน

บทที่ 6
บทสรปุ

การนิเทศภายในเป นกระบวนการสําคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนางานในทุกด านของ
โรงเรียนเปนการกํากบั ใหการพัฒนาเปนตามวัตถปุ ระสงคตามระยะเวลาทีก่ าํ หนดไวในแผนกลยุทธ
ของแตละโรงเรียน โดยมีเปาหมายรวมกันที่สําคัญคือ การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและ
พัฒนาคุณภาพของนักเรียนเทียบเคียงกบั มาตรฐานสากลพัฒนาคุณภาพการแขงขันกับนักเรียนใน
ประเทศตางๆเพ่อื รองรับเขารวมประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอยางภาคภูมิในป พ.ศ. 2558

การนํากระบวนการนิเทศไปใชใหเกิดประโยชนดังที่กลาวมาจําเปนตองศึกษาองคประกอบ
ต่างๆ ดวยการศึกษาวิจัยและพัฒนาใหเหมาะกับบริบทขององคกร ศักยภาพเฉพาะของครู และ
นักเรียนซึ่งเปนผลผลิตที่สําคญั ที่สดุ ดงั นั้น ผูบริหารโรงเรียน ซึ่งประกอบไปดวย ผอู ํานวยการ รองผู
อํานวยการและคณะกรรมการนิเทศภายในของโรงเรียน ซึ่งประกอบไปดวย หัวหนากลุมสาระฯ หัว
หนาระดับหัวหนาอาคาร และผูที่มีสวนไดสวนเสียของโรงเรียน จําเปนตองมีการใหความรูความ
เขา้ ใจในกระบวนการนิเทศบทบาทหนาทีข่ องตนเอง และประโยชนที่จะไดรบั อยางชัดเจน ซึ่งจะนาํ ไป
สูการมีสวนรวมในการดําเนินการนิเทศภายในอยางตอเนื่อง ทําใหไดรับความสําเร็จตามวัตถุประ
สงคทีว่ างไว

นอกจากนี้ สิง่ สาํ คญั หรือขอควรคาํ นึงในการนําระบบการนิเทศภายในไปใชในการขบั เคลื่อน
และพฒั นางานในโรงเรียน คอื องคประกอบเลก็ ๆ นอยๆ ที่อยนู อกระบบนิเทศภายใน ไดแก

1. ภาวะผูนําทางผูบริหาร ซึ่งเปนบุคคลกลุมสําคัญของการนิเทศ กํากับ ติดตามงานโดย
จะตองเปนผูรอบรูในเรื่อง หรือประเด็นที่กําหนดเปนหัวขอนิเทศ มีความสามารถในการพัฒนา
ตนเอง ใหเปนทีเ่ ชื่อม่ันและศรัทธาของทีมงานนิเทศ และผูรบั การนิเทศในโรงเรียนได

2. สื่อนวัตกรรมเครื่องมือที่ใชในการนิเทศ ตองผานการสังเคราะหใหเหมาะกับบริบทของ
โรงเรียน ศักยภาพของครู บุคลากร และนกั เรียนของโรงเรียนเหมาะสมกบั วัตถุประสงค และกลยทุ ธ
ในการขบั เคลื่อนและพฒั นางานของโรงเรียน

3. บรรยากาศในการดําเนินงานในระบบนิเทศภายใน ผูบริหารและผูที่มีสวนเกี่ยวของ
พยายามใหเปนบรรยากาศและสิ่งแวดลอมในเชิงบวก เปนบรรยากาศทีผ่ อนคลาย การใชสุนทรยี -
ภาษา เชิญชวนใหผูที่เกี่ยวของ มีสวนรวมในกระบวนการนิเทศ การสรางบรรยากาศที่ดีในการ
ประชุมชี้แจง การปรับปรุงงานการใชเครื่องมือในการนิเทศ ฯลฯ ตามแนวทางของการนิเทศแบบ
กัลยาณมติ ร

4. การใหขอมูลยอนกลับกบั ผูทําไดรับการนิเทศตองเปนไปโดยเรว็ ที่สุด เนื่องจากครแู ละ
บุคลากรของโรงเรียนที่เขารวมในกระบวนการนิเทศจะดวยความยินดีหรือไมก็ตาม ยอมมีความ

โรงเรียนวัดนิโครธาราม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพงั งา 50

ค่มู ือนิเทศภายในโรงเรียน

อยากรูขอมลู จากเครื่องมือที่คณะกรรมการนิเทศนํามาใช ดงั นั้น ขอมูลยอนกลับเปนสิ่งจําเปนที่จะ
ทําใหกระบวนการนิเทศดาํ เนินตอไปได การนําเสนอขอมูลยอมกลับ ถาเปนขอมลู เชิงบวก สามารถ
เปดเผยเปนสาธารณะได ถาเปนขอมลู เชิงลบ ควรปรับปรงุ ใหเปนขอมูลยอนกลบั สวนตัว หรือสรุป
เปนภาพรวมของกลุม และนํามาเปนประเด็นในการนิเทศรอบตอไป

5. การสรุปรายงานกระบวนการนิเทศ จะตองมีการสรุปภาพรวมของกระบวนการนิเทศ
ภายในอยางนอยภาคเรียนละ 1 ครั้ง นําเสนอขอมูลของการนิเทศในภาพรวมของโรงเรียน ผลของ
การขับเคลื่อนและพัฒนาการจัดการศึกษาของโรงเรียน ในที่ประชุมบุคลากรของโรงเรียน และ
กาํ หนดกลยุทธในการพัฒนางานตอไป

6. การสํารวจความพึงพอใจของผูที่เกี่ยวของ เปนความจําเปนในการพัฒนากระบวนการ
การนิเทศภายในใหยั่งยืน ผูบริหารและผูที่มีสวนเกี่ยวของในการนิเทศ ตองคํานึงถึงความพึงพอใจ
ของครูและบคุ ลากร ทีไ่ ดรับการนิเทศและพรอมทีจ่ ะปรับปรุงการดาํ เนินงานตามคาํ แนะนําหรือรอง
ขอเพ่อื ใหเกิดบรรยากาศเชิงบวกในองคกร นอกจากนั้น ความพงึ พอใจของนักเรียนทีเ่ รียนกบั คุณครู
ผูไดรับการนิเทศจะเป นตัวยืนยันความพึงพอใจของครูต อการดําเนินงานในระบบนิเทศภายในได
เปน็ อยางดี

สภาพความสาํ เรจ็ และความลมเหลวของการนเิ ทศภายในโรงเรียน
สภาพความสาํ เร็จและความลมเหลวของการนิเทศภายในโรงเรียนมีขอคดิ เห็น ดังนี้
1. สภาพความสําเร็จ
การนิเทศภายในโรงเรียนเปนกระบวนการที่สําคญั และจําเปนอยางยง่ิ ทีท่ กุ สถานศึกษาตอง

กําหนดเปนนโยบายและดาํ เนินการตามบทบาทภารกิจของการจดั การศึกษายคุ ใหม ซึ่งสภาพตัวบงชี้
ที่แสดงถึงความสาํ เร็จ มีดงั นี้

1.1 ผูบริหารตระหนักอยูเสมอวา การนิเทศภายในโรงเรียนเปนภารกิจหลักอยางหนึง่ ของ
การบริหารโรงเรียนทีต่ องใหความสําคัญ โดยกําหนดเปนนโยบายสูการปฏิบตั ิที่ชดั เจน

1.2 ผูบริหารสามารถแสดงใหเห็นถึงสภาพความเปนผูนํา มีวิสัยทัศนกวางไกล มีความ
กระตือรือรน ตลอดจนเปนผูนาํ ทางความคดิ และการเปลี่ยนแปลง

1.3 ครูมีขวัญกําลังใจในการทาํ งาน อุทิศเวลาและเสียสละเพื่องานการจัดการเรียนรูตาม
ความสามารถและศักยภาพของแตละบุคคล

1.4 หองเรียน สิ่งอํานวยความสะดวก และสภาพแวดลอม มีความพรอมเพื่อรองรับการ
ปรบั เปลีย่ นทางการจดั การศึกษายุคใหม

1.5 ชุมชน ทองถิ่น และผูมีสวนรวม ใหความรวมมือในการพัฒนาโรงเรียนทุกๆ ดานและ
ทกุ ๆ โอกาส

โรงเรียนวดั นิโครธาราม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพงั งา 51

คู่มือนิเทศภายในโรงเรียน

1.6 เกิดการคดิ คนและพัฒนานวัตกรรมใหมๆ ในการเรียนรูอยางมีประสิทธภิ าพ
1.7 โรงเรียนมีเสนแนวโนมของการพัฒนาที่สูงขึ้น เปนองคกรตนแบบ มีความเป็น
มาตรฐานดานการเรียนรู มุงสูองคกรแหงความเปนเลิศในอนาคต

2. สภาพความลมเหลว
2.1 ผบู ริหารไมใหความสําคญั ของการนิเทศภายในโรงเรียน โลกทศั นแคบ ไมสามารถสราง
ภาวะผูนาํ ใหเกิดข้นึ ได อาจมาจากหลายสาเหตุ เชน ขาดความรู ความสามารถและขาดทักษะมีเจต
คติ เชิงลบตอการนิเทศภายในโรงเรียน
2.2 ครูในโรงเรียนขาดความกระตือรือรน ขาดความรับผิดชอบตอการพัฒนางานขาด
ความรวมมือในองคกร เกิดความแตกแยกไมมีความสามคั คีในหมูคณะ
2.3 เกิดภาวการณขาดแคลนปจจัยเสริมสรางการเรียนรูในทุกๆ ดาน เชน สื่อไมพรอม
เครื่องมือไมมีหรือไมเพยี งพอ สภาพแวดลอมไมเอือ้ อํานวยที่จะรองรับการเปลี่ยนแปลง
2.4 ขาดความรวมมือจากชุมชนและทองถิ่นที่จะใหการสนับสนุนการจัดการเรียนรูของ
สถานศึกษา
2.5 แนวโนมของการพัฒนาตํ่าลง ไมเกิดผลผลิตตามที่คาดหวงั
การนิเทศภายในโรงเรียน จะประสบผลสําเร็จหรือไมอยางไร ขึ้นอยูกับองคประกอบตางๆ
คือระบบขอมูลและสารสนเทศ เพื่อใชในการวางแผนการนิเทศภายในโรงเรียน ระบบการวางแผน
นิเทศอยางมียุทธศาสตร ระบบการจัดการที่เนนการพัฒนาครูและนักเรียน ระบบการติดตาม
ประเมินผลที่เนนผลงานครู และระบบการเผยแพรและขยายผล

โรงเรียนวัดนิโครธาราม สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพงั งา 52

คู่มือนิเทศภายในโรงเรียน

บรรณานกุ รม

กมล สดปุ ระเสริฐ. การวิจยั เชิงปฏิบัติการแบบมีสว่ นรว่ มของผปู้ ฏิบตั ิงาน กรงุ เทพฯ :
สาํ นักงาน โครงการพัฒนาทรพั ยากรมนุษย, 2537.

กรองทอง จิรเดชากลุ. นวัตกรรมการศึกษาชดุ ค่มู ือการนเิ ทศภายในโรงเรียน.
กรุงเทพฯ : สํานกั พมิ พธารอกั ษร จํากัด, 2550.

กิตมาิ ปรดดี ีลิ ก. การบริหารและการนิเทศการศึกษาเบือ้ งตน้ กรุงเทพมหานคร : อกั ษรบัณฑิต,
2541.

การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั , ศนู ย์ คู่มือการนิเทศภายในสถานศึกษา.
กรุงเทพมหานคร, 2555.

เขตพ้ืนทกี ารศกึ ษาประถมศึกษาสรุ าษฎรธ์ านี เขต 1, สาํ นกั งาน. คมู ือการนิเทศภายในโรงเรียน.
สรุ าษฎรธานี : กลมุ งานนิเทศตดิ ตามและประเมินผลระบบบริหารและการจัดการศกึ ษา
กลุม่ นิเทศตดิ ตามและประเมินผลการจดั การศึกษา สํานกั งานเขตพ้นื ทกี่ ารศกึ ษา
ประถมศกึ ษาสุราษฎรธานี เขต 1, 2546.

เขตพ้ืนทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาชชมุ พร เขต 1, สาํ นกั งาน. ชุดการศึกษาดว้ ยตนเอง “แนว
ทางการนิเทศภายใน”. ชมุ พร : กล่มุ นิเทศติดตามและประเมินผลการจดั การศกึ ษา
สํานกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาชมพุ ร เขต 1, 2550.

เขตพ้ืนทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาสมทุ รสาคร, สํานกั งาน. แนวทางการนิเทศภายในโรงเรียนดาน
วิชาการ เพือ่ การเปล่ยี นแปลง สมทุ รสาคร : กลมุ งานนิเทศตดิ ตามและประเมินผล
ระบบบริหารและการ จดั การศกึ ษา กล่มุ งานนิเทศติดตามและประเมินผลระบบบริหารและ
จดั การศึกษา สํานกั งานเขตพน้ื ทีก่ ารศึกษา ประถมศึกษาสมทุ รสาคร, 2554.

เขตพ้ืนทกี่ ารศกึ ษามธั ยมศึกษา เขต 11, สาํ นักงาน. ผลการนิเทศการศึกษา ภาคเรียนที่ 2.
สรุ าษฎรธานี : กลมุ่ งานนิเทศตดิ ตามและประเมินผลระบบบริหารและประเมินผลการจดั
การศกึ ษา สาํ นกั งานมธั ยมศึกษา เขต 11, 2555.

คณะกรรมการการประถมศกึ ษาแหงชาติ, สาํ นักงาน. คมู่ ือผู้บริหารโรงเรียน : การดําเนินงาน
การนิเทศภายในโรงเรียนประถมศึกษา. เอกสาร ศน.ที่66/2534. กรงุ เทพมหานคร :
โรงพมิ พคุรสุ ภา ลาดพราว, 2534.

_______. ชุดอบรมดว้ ยตนเองการนิเทศภายในโรงเรียนประถมศึกษาอย่างเปนกระบวนการ:
กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พค์ รุ ุสภา ลาดพราว, 2541.

จาํ รัส นองมาก. บทบาทของผบู้ ริหารในการนิเทศในโรงเรียนประถมศึกษาอยา่ งเป็น
กระบวนการ วารสารการศกึ ษาเอกชน (3 กนั ยายน 2532) หนา 8

โรงเรียนวัดนิโครธาราม สำนกั งานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพงั งา

คู่มือนิเทศภายในโรงเรียน

ววี รรณ พนั วนั . การนิเทศภายในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาลำพูน
เขต 2. การคนควาอิสระ (การบรหิ ารการศกึ ษา). เชียงใหม : บัณฑิตวทิ ยาลยั
มหาวิทยาลัยราชภฏั เชียงใหม,่ 2552, จากฐานขอมลวู ทิ ยานิพนธ์
http://www.book.cmru.ac.th

เฉลิมชยั พันธเลศิ. การชีแ้ นะ (Coaching) สื่อ PowerPoint คณะครศุ าสตรจฬุ าลงกรณมหา
วทิ ยาลยั , 2550.

ชารี มณีศรี. การนิเทศการศึกษา. พมิ พครั้งท ี่3. กรงุ เทพมหานคร : ศลิ ปาบรรณาการ, 2538.
_______. การนิเทศการศกึ ษา. พมิ พ์ครง้ั ที่ 4. กรงุ เทพมหานคร : อมรการพมิ พ, 2542. 112
ดสุิต ทิวถนอม. การนเิ ทศการศึกษา : หลักการและการปฏิบตั ิ นครปฐม : โครงการสงเสริม

การผลิตตําราและเอกสารการสอน. คณะศึกษาศาสตร มหาวิทยาลยั ศิลปากร, 2540.
ทวที อง หงษววิ ฒั น. การมีสว่ นรว่ มของประชาชน. กรุงเทพฯ : ศนู ย์ศกึ ษานโยบายสาธารณสุข

มหาวิทยาลยั มหดิ ล, 2527.
ธีรศักดิ์ เลื่อยไธสง. การนิเทศภายในโรงเรียน. สาสนนิเทศการศกึ ษา, ปที่ 4 (1) : 2, 2550.
นิตยา เงินประเสรฐิ ศรี. การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีสวนรวม. วารสารสังคมศาสตรและ

มนษุ ยศาสตร 2:7 (กรกฎาคม – ธนั วาคม): หนา 61-71, 2544.
บญุ มี พันธไุ ทย. การประเมนิ ผลโครงการในโรงเรียน. กรงุ เทพมหานคร : สาํ นกั พมิ พศนู ย

สง่ เสริม วชิ าการ, 2545.
ปรียาพร วงศอนตรุ โรจน. การนิเทศการสอน. กรงุ เทพมหานคร : ศนู ยสือ่ เสริมกรุงเทพฯ,

2535.
_______. การนเิ ทศการสอน. กรงุ เทพมหานคร : ศนู ย์สือ่ เสริมกรงุ เทพฯ, 2548.
ชรา เล่าเรียนดี : การนิเทศการสอน. พมิ พค์ ร้ังที่ 3: นครปฐม : ภาควิชาหลกสั ตรู และวธิ ีสอน

คณะศึกษาศาสตร มหาวิทยาลยศั ลิปากร นครปฐม, 2550.
ศึกษานิเทศก กรมสามัญศึกษา จังหวดั สรุ าษฎรธานี, หนวย. เอกสารประกอบการอบรมการ

บริหารระบบการนิเทศภายในโรงเรียน, 2545. โรงพมิพมติรสยาม, 2530.
_______. การนิเทศการศกึษา หลกกั าร ทฤษฎ ีและปฏบิัติ. พิมพครั้งท ี่4. กรงุ เทพมหานคร : โรง

พมิ พ์มิตรสยาม, 2538.

โรงเรียนวดั นิโครธาราม สำนกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพงั งา 54

ค่มู ือนิเทศภายในโรงเรียน
โรงเรียนวดั นิโครธาราม สำนักงานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพังงา