การเปลี่ยนแปลงทางกายภายที่มีผลต่อทรัพยากรธรรมชาติ

วิกฤตการณ์ 45

6.4 แรท่แลรัพะพยลาังกงราน

- การขาดแคลนพลงั งาน
- ปัญหาสงิ่ แวดลอ้ มในดา้ นตา่ งๆ ท่เี กดิ จากการใช้แร่และพลงั งาน

46

7

สถานการณด์ า้ น
ทรัพยากรธรรมชาติ
และสิง่ แวดล้อมใน
ภมู ิภาคตา่ งๆ ของโลก

5
2

47

7.1 ทสรถพั ายนากการรดณนิ ์

- ปจั จุบนั ทุกภูมิภาคทั่วโลกมีความต้องการทด่ี ิน เพอ่ื ใช้เปน็ ทอี่ ย่อู าศยั เพาะปลูก
และทาอาชีพอน่ื ๆ ทาให้เกดิ การบุกรุกพนื้ ท่ีปา่ เกดิ ขึ้นอยา่ งต่อเน่อื ง

- ในหลายประเทศต้องประสบกับปัญหาดนิ เส่ือมโทรม เนอื่ งจากการใช้สารเคมีใน
การเพาะปลกู นอกจากน้ัน ยังต้องประสบกบั ปัญหาดินเปรยี้ ว ดนิ เคม็ ดินถกู
ชะล้างการกัดเซาะของแม่น้า และปัญหาภัยแล้ง

ปญั หาการกดั กร่อนของดนิ และหน้าดินเส่ือมคุณภาพ
ในประเทศเอธโิ อเปีย

48

7.2 สถานการณ์
ทรพั ยากรนา้

- ปัจจุบนั ปญั หาการขาดแคลนน้าเพ่ือการอุปโภคและบรโิ ภคกาลังเป็นปญั หา
สาคญั ของโลก ซ่งึ เป็นผลมาจากการเปล่ียนแปลงสภาพภูมอิ ากาศของโลก
ทาให้เกดิ ภัยแลง้ ขน้ึ ในหลายพืน้ ท่ี โดยเฉพาะทวีปแอฟรกิ าและเอเชีย

- ในเมืองใหญ่ของหลายประเทศ ซ่ึงเป็นศนู ย์กลางทางดา้ นต่างๆ ประสบกบั

ปัญหามลพิษทางน้า นา้ เนา่ เสยี รวมท้งั บริเวณชายฝั่งมหาสมทุ รตา่ งๆ ต้อง
ประสบกับปญั หาสารพิษปนเป้อื นในนา้ ซ่งึ ส่งผลกระทบต่อทรพั ยากรในทะเล

น้ามันดบิ รว่ั ไหลลงสู่อา่ วเม็กซิโก
เนอ่ื งจากแท่นขุดเจาะน้ามนั ระเบิด เม่ือ พ.ศ. 2553

49

7.3 ปา่สไถมาแ้ นลกะสาัตรวณ์ป์ ่า

- ปัจจุบันมีการทาป่าไมอ้ ยา่ งกวา้ งขวางในทุกบรเิ วณของโลก ส่งผลใหพ้ ื้นที่ปา่ ใน
โลกลดลงอย่างต่อเนอื่ ง โดยเฉพาะบริเวณประเทศในเขตร้อน ซึ่งมีการ
คาดการณ์ว่าในอกี 30 - 50 ปขี ้างหนา้ ปา่ ไม้ในเขตรอ้ นจะหมดไป

- จากการลดลงของป่าไม้ ส่งผลให้สัตวป์ ่าลดจานวนลง และเร่ิมสูญพันธ์มุ ากข้ึน
โดยพบว่าในปจั จุบนั มีส่ิงมชี ีวิตสูญพันธ์ปุ ลี ะประมาณ 36,500 ชนิด และอาจ
มากถงึ 500,000 - 1,000,000 ชนิดในอีก 20 ปี ขา้ งหน้า

การตดั ไม้ทาลายป่าในประเทศอินโดนีเซีย

50

7.4 เก่ยีสวถกานบั กพาลรังณงา์ น

นา้ มนั พบกระจายอยทู่ ว่ั ทุกภมู ิภาคของโลก โดยเฉพาะใน

ทวปี เอเชยี แถบภมู ภิ าคตะวันออกกลาง ซ่ึงเปน็ แหลง่ ทม่ี ี
ปริมาณนา้ มนั สารองมากกว่าครงึ่ หน่ึงของทง้ั โลก โดยมี
การคาดวา่ ปริมาณน้ามันทวั่ โลกเหลอื ใช้ในอัตราการ
ผลิตปัจจบุ นั อกี ประมาณ 46 ปี

แกส๊ ธรรมชาติ มแี หล่งผลิตกระจายตวั อยทู่ ่ัวทกุ ภมู ิของโลก

เชน่ กนั โดยมปี รมิ าณสารองในโลกประมาณ 73,000 ล้าน
เมตรกิ ตัน ซึง่ คาดวา่ มเี หลอื ใช้ในอตั ราการผลิตปจั จบุ นั
อกี ประมาณ 58 ปี

แท่นผลิตและท่อส่งนา้ มัน ในประเทศซาอุดีอาระเบีย

เหตุการณ์โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกชุ มิ ะไดอชิ ิ
คในรป้ังรระุนเทแรศงญเมีป่ อ่ื ุ่นรพะ.เศบ.ดิ 25ห5ล4ังจากเกิดแผ่นดนิ ไหว

พลงั งานปรมาณู หรอื พลงั งานนวิ เคลยี ร์ มกี ารนามาใช้ในดา้ นตา่ งๆ โดยเฉพาะการผลิตกระแสไฟฟา้

แในตห่จลาาเปยน็ ปตร้อะเงทใศชเ้ ทเชค่นโนสโหลรยฐั ีขอัน้ เสมงูรแกิ ลาะทฝุนรจง่ั เาศนสวนเยมอารกมในนกี ญารปี่ จนุ่ ัดเกปาน็ รตรน้ วถมอื ทเงั้ปยน็ ังพมลขี ังอ้ งจาานกทัดี่มดคี ้า่านใคชจ้ว่าายมนอ้ ย
ปลอดภัย

ถา่ นกหรนิ ะจมากียาอรยใชทู่ เ้ั่วปโ็นลพกปลรงั ะงมาานณปร2ะม0า,0ณ0ร0อ้ ลย้าลนะเม2ต7รขิกอตงนัพลงั งานทใี่ ช้อยูใ่ นโลก โดยมีปริมาณถา่ นหนิ สารอง

พลงั งานนา้ มีการนามาใช้ผลิตกระแสไฟฟา้ เปน็ หลกั แต่เนอื่ ง เขื่อนอิไทพุ
งจพาาลนกงันปง้าจั าใจนนบุ กคันาวมราผกี มาลรริตใอ้ นชน้นอ้ ใยา้ ตมลพ้นังแภิ ลพะแกมส๊ กี ธารรรนมาชมาาตใชแิ ้ผทลนิตทการใหะแ้ใสชไพ้ ฟลฟัง้า เปน็ เขื่อบนรผเิ วลณติ ไพฟรฟม้าแดดว้นยปพระลเทงั งศาบนรนาา้ซใิลหแญลท่ะป่สี าุดรใานกโลวยัก

ในหลายประเทศท่ัวโลก โดยเฉพาะในประเทศสหรฐั อเมรกิ า ซ่ึง

พผลลติ งั กงราะนแสลไมฟมฟกี ้าาจรานกาพมลางัใชงาผ้ นลคติ วการมะแรสอ้ ไนฟใตฟพ้ ้าใภิ นพหถลงึารยอ้ปยรละเะท5ศ0ท่วั โลก

โดยเฉพาะประเทศในทวปี ยุโรป และประเทศสหรัฐอเมริกา

51

8

วกิ ฤตการณด์ า้ น
ทรัพยากรธรรมชาติ
และสิง่ แวดล้อมใน
ภมู ภิ าคตา่ งๆ ของโลก

5
7

52

8.1 กาโรลเกกริด้อภนาวะ

ภาวะโลกร้อน ถือเป็นปญั หาใหญ่ของโลกในปัจจบุ ัน เกิดจากการปลอ่ ย
แก๊สเรอื นกระจกออกสูบ่ รรยากาศ ทาใหอ้ ณุ หภูมิของโลกสงู ข้ึน ซ่ึงส่งผลกระทบ
ต่อสง่ิ มีชีวติ บนโลกในหลายด้าน

ปรากฏการณ์ปะการงั ฟอกขาวในออสเตรเลีย
ซ่ึงเป็นผลกระทบจากภาวะโลกร้อน

53

8.2 นา้ เสยี และ
การขาดแคลนน้า

ปัญหาน้าเสียสว่ นใหญเ่ กดิ ข้นึ ในประเทศกาลังพฒั นา เน่ืองจากการ
ขยายตัวของโรงงานอุตสาหกรรมและพ้ืนท่กี ารเกษตร เช่น แม่น้ายมุนาในประเทศ
อินเดยี ซ่ึงประสบปัญหาน้าเสยี จนไม่สามารถนามาใชอ้ ุปโภคและบริโภคได้
ในขณะทวปี แอฟรกิ าตอ้ งประสบกบั ปัญหาขาดแคลนนา้ มากทส่ี ดุ ในโลก

ภาวะขาดแคลนแหลง่ น้า ใน
ประเทศแทนซาเนยี

54

8.3 ปา่สไถมาแ้ นลกะสาัตรวณ์ป์ ่า

- ปัจจุบันมีการทาป่าไมอ้ ยา่ งกวา้ งขวางในทุกบรเิ วณของโลก ส่งผลใหพ้ ื้นที่ปา่ ใน
โลกลดลงอย่างต่อเนอื่ ง โดยเฉพาะบริเวณประเทศในเขตร้อน ซึ่งมีการ
คาดการณ์ว่าในอกี 30 - 50 ปขี ้างหนา้ ปา่ ไม้ในเขตรอ้ นจะหมดไป

- จากการลดลงของป่าไม้ ส่งผลให้สัตวป์ ่าลดจานวนลง และเร่ิมสูญพันธ์มุ ากข้ึน
โดยพบว่าในปจั จุบนั มีส่ิงมชี ีวิตสูญพันธ์ปุ ลี ะประมาณ 36,500 ชนิด และอาจ
มากถงึ 500,000 - 1,000,000 ชนิดในอีก 20 ปี ขา้ งหน้า

การตดั ไม้ทาลายป่าในประเทศอินโดนีเซีย

55

8.4 อากาศเสีย

ปญั หาอากาศเสยี หรอื อากาศเป็นพษิ ในโลกมีความรุนแรงมากขึ้น
โดยเฉพาะในประเทศสหรัฐอเมริกาและจีน ซึง่ สว่ นใหญ่เกิดจากโรงงาน
อุตสาหกรรม การทาเหมืองถ่านหิน ไฟปา่ และการปล่อยควนั จากยานพาหนะ
ท่ีใชน้ ้ามัน ซ่ึงส่งผลกระทบต่อสุขภาพของมนุษย์ทัว่ โลก

สภาพปัญหาหมอกควันและ
อากาศเปน็ พิษในประเทศจีน

56

8.5 ป่ากไมาร้แลสะญู สตัเสวยี ป์ ่า

ในปัจจุบันมีพ้ืนทป่ี า่ ทัว่ โลกเหลืออยปู่ ระมาณร้อยละ 20 ของพื้นที่โลกท้ังหมด
โดยการสูญเสยี ป่าสว่ นใหญ่เกดิ จากการตดั ไม้เพื่อการค้า ความตอ้ งการพนื้ ทีเ่ พื่อ
สรา้ งทอ่ี ย่อู าศยั และ
การเพาะปลกู รวมทัง้ การเกดิ ไฟป่า ซ่ึงเป็นผลใหจ้ านวนสตั วป์ า่ ลดลงและบางชนดิ สูญ
พันธุ์ไป ส่งผลให้ระบบนิเวศขาดความสมดลุ ตามมา

57

การขาดแคลน
8.6 พลงั งาน

การขาดแคลนพลังงานกาลงั กลายเป็นปญั หาสาคญั ของโลกในปจั จบุ นั
เนื่องจากความต้องการพลังงานเพม่ิ มากขน้ึ แต่ปริมาณของพลังงานมอี ยู่อยา่ ง
จากัด จึงทาให้ราคาพลังงานสงู ขน้ึ อย่างต่อเน่อื ง ส่งผลกระทบตอ่ เศรษฐกิจไปทว่ั
โลก

58

9

ผลของการเปล่ยี นแปลง
ลกั ษณะทางกายภาพ
ต่อการเกดิ ภมู สิ ังคมใหม่
ของคนไทยและของโลก

6
4

ตวั อย่างการเกิด 59

9.1 ภมู ขสิ อังงคไทมยใหม่
การเกิดสนึ ามใิ นประเทศไทย เม่ือ พ.ศ. 2547 สง่ ผลให้พ้ืนทหี่ ลายแห่ง
บริเวณชายฝ่ังทะเลอันดามันเปล่ียนแปลงสภาพไปจากเดิม เช่น พ้นื ท่ีชายฝ่ัง

บริเวณปากแม่น้าบางแห่งมสี นั ทรายสูงขึ้นจากเดมิ ชุมชนทีเ่ คยประกอบอาชีพ
ประมงบางสว่ น ตอ้ งอพยพย้ายถน่ิ ไปอยูห่ ่างจากทะเลและประกอบอาชีพ
เพาะปลูกและคา้ ขายแทน

13/01/2003 29/12/2004

ภาพถ่ายจากดาวเทยี ม IKONOS
แสดงความเปล่ยี นแปลงก่อน - หลัง เกิดสึนามิ
บรเิ วณคลองคกึ คัก ต.คกึ คัก อ.ตะก่ัวป่า จ.พังงา

ตวั อยา่ งการเกดิ 60
9.2 ภูมขิสองั งคโลมกใหม่

การถมทะเลในอา่ วเปอรเ์ ซยี บริเวณเมืองดไู บ สหรฐั อาหรบั เอมเิ รตส์ เพ่อื
กอ่ สร้างเกาะรปู ตน้ ปาล์ม (The Palm Island) ทาให้ลกั ษณะทางกายภาพของ
บริเวณดงั กล่าวเปล่ียนแปลงไปจากเดิม กลายเป็นสถานท่สี ิง่ แวดล้อมใหม่ของ
โลกท่เี กดิ จากฝีมือมนษุ ย์



บรรณานกุ รม

• ปรีดี พศิ ภมู วิ ิถี, พลพพิ ัฒน์ สุระขันธ์ และ ทวิช ลักษณ์สง่า.
โลก ศกึ ษา (Global Education). กรงุ เทพฯ: เอมพนั ธ์ จากัด

• วินัย วีระวัฒนานนท์ และคณะ. ม.ป.ป. หนงั สอื เรยี นรายวชิ า พนื้ ฐาน
ภมู ศิ าสตร์ ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปี ที่ 4-6. กรงุ เทพฯ: อักษร เจริญทศั น์ อจท.จากัด
• สารานกุ รมไทยฉบับเยาวชนโดยพระราชประสงค์ใน พระบาทสมเดจ็ พระ
เจา้ อยหู่ วั เลม่ ท่ี 33 “เปลือกโลกและหิน” .2548กรุงเทพฯ: โครงการสารานุกรม
ไทยสาหรับเยาวชน โดยพระ ราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยูห่ ัว

บรรณานกุ รมเวบ็ ไซด์

• วชิ าการดอทคอม. ม.ป.ป. โครงสร้างของโลก. (online).
http://www.vcharkarn.com/lesson/view.php?id=1073 , 23 เมษายน 2556
• เรือ่ งนา่ รเู้ กี่ยวกับภมู ศิ าสตร์ . 2555. ปฏิสมั พนั ธเ์ ชงิ ภูมิศาสตร์ของ โลก.(online). http://geography-
earth.blogspot.com/2012 /08/blogpost.html ,22 เมษายน 2556
• สานักวจิ ยั พัฒนาและอุกวทิ ยา. 2553. อทุ กภาค. (online).
http://intranet.dwr.go.th/brdh/index.php?option=com_content&view=articl e&id=130:2553-
12-05-08-%M-%S&catid=39:hydrology&Itemid=28 ,22 เมษายน 2556

แหลง่ ข้อมูลเวบ็ ไซด์

• กรมอตุ นุ ยิ มวทิ ยา : http://www.tmd.go.th/
• วิกิพีเดยี สารานุกรมเสรี : http://th.wikipedia.org
• วิชาการธรณีไทย : http://geothai.net

• ECT Geography : http://etcgeography.wo-rdคpre-ss.com