โปรเจ็คสหกิจศึกษา : การตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล

ก รายงานการปฏิบัติงานสหกิจศึกษา การตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล Digital Terrestrial TV Signal Measurement โดย นายเลิศชัย ภิกขุวาโย รหัสนักศึกษา 161404710059 น.ส.วรรณิศา เพ็ชรนรินทร์ รหัสนักศึกษา 161404710066 ปฏิบัติงาน ณ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ภาค ๔ 89/1 หมู่ 1 ตำบล ทุ่งตำเสา อำเภอ หาดใหญ่ จังหวัด สงขลา 90110

ก 25 กุมภาพันธ์2565 เรื่อง ขอส่งรายงานการปฏิบัติงานสหกิจศึกษา เรียน อาจารย์ที่ปรึกษาสหกิจศึกษา สาขาวิศวกรรมโทรคมนาคม ตามที่ข้าพเจ้า นางสาววรรณิศา เพ็ชรนรินทร์ และนายเลิศชัย ภิกขุวาโย นักศึกษาสาขาวิชา วิศวกรรมโทรคมนาคม คณะวิศวกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขต สงขลา ได้ไปปฏิบัติงานสหกิจศึกษาฯ ระหว่างวันที่ 13 ธันวาคม 2564 ถึงวันที่ 1 เมษายน 2565 ในตำแหน่ง นักศึกษาฝึกงาน ส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล ณ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการ โทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ภาค 4 และได้รับคำเสนอแนะจากพนักงานที่ปรึกษา (Job supervisor) ให้นักศึกษาทำรายงานเรื่อง คู่มือการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล DVB-T2 ด้วยเครื่องวัด PROMAX TV EXPLORER HD+ บัดนี้การปฏิบัติงานสหกิจศึกษาได้สิ้นสุดลงแล้ว ข้าพเจ้าจึงขอส่งรายงานดังกล่าวมาพร้อมนี้ จำนวน 1 เล่ม เพื่อขอรับคำปรึกษาต่อไป จึงเรียนมาเพื่อพิจารณา ขอแสดงความนับถือ ผู้จัดทำรายงาน

ข กิตติกรรมประกาศ (Acknowledgment) การที่ข้าพเจ้าได้มาปฏิบัติงานสหกิจศึกษาฯ ณ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ภาค 4 ตั้งแต่วันที่ 13 ธันวาคม 2564 ถึงวันที่ 1 เมษายน 2565 ส่งผลให้ข้าพเจ้าได้รับความรู้และประสบการณ์ต่าง ๆ ที่มีค่า สำหรับรายงานวิชาสหกิจ ศึกษาฯ ฉบับนี้สำเร็จลงได้ด้วยดี จากความร่วมมือและสนับสนุนหลายฝ่ายดังนี้ 1. นาย วรรณะ เศรษฐพงศ์ ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมกิจการกระจาเสียง กิจการ โทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ภาค 4 ที่เห็นความสำคัญของระบบศึกษาแบบสหกิจศึกษา และได้ให้โอกาสที่มีคุณค่าอย่างยิ่งต่อข้าพเจ้า 2. นาย พันธ์ศักดิ์ ปลอดเอี่ยม ตำแหน่ง ผู้อำนวยการส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล ข้าพเจ้าขอขอบพระคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการให้ข้อมูล เป็นที่ปรึกษาในการ ทำรายงานฉบับนี้จนสำเร็จสมบูรณ์ ตลอดจนให้การดูแลและให้ความเข้าใจเกี่ยวกับชีวิตของการทำงาน จริง ข้าพเจ้าขอขอบพระคุณไว้ ณ ที่นี้ คณะผู้จัดทำ 29 มีนาคม 2565

ค บทคัดย่อ (Abstract) ส ำนักงำนคณะกรรมกำรกิจกำรกระจำยเสียง กิจกำรโทรทัศน์ และกิจกำรโทรคมนำคมแห่งชำติ ภำค 4 มีขอบเขตหน้ำที่เกี่ยวกับกำรอ ำนวยกำรและรับผิดชอบกำรปฏิบัติงำนของส ำนักงำน กสทช. เขต ที่อยู่ในควำมรับผิดชอบ ตรวจสอบกำรใช้คลื่นควำมถี่ในกิจกำรกระจำยเสียง กิจกำรโทรทัศน์ กิจกำรวิทยุ คมนำคม และกิจกำรโทรคมนำคม ออกใบอนุญำต ก ำกับดูแลกำรประกอบกิจกำร บังคับใช้กฎหมำย ตรวจสอบและหรือตรวจค้นจับกุมผู้กระท ำผิดกฎหมำย รวมทั้งส่งเสริมสิทธิและรับเรื่องร้องเรียนของ ประชำชน ผู้บริโภคและหน่วยงำนที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งด ำเนินกำรเกี่ยวกับกำรบริกำรทั่วถึงและบริกำรเพื่อ สังคมตำมที่ได้รับมอบหมำย โดยประสำนงำนกับส่วนงำนภำยในที่เกี่ยวข้องเพื่อด ำเนินกำรดังกล่ำวให้ เป็นไปตำมำตรฐำนเดียวกันตลอดจนปฏิบัติงำนอื่น ๆ ตำมที่ได้รับมอบหมำย กำรจัดท ำรำยงำนเรื่องกำรตรวจวัดสัญญำณโทรทัศน์ภำคพื้นดินระบบดิจิตอล เป็นกำรแสดง ขั้นตอนกำรปฏิบัติงำนของพนักงำนตรวจสอบและปฏิบัติกำรของส่วนตรวจสอบและก ำกับดูแลในกำรออก พื้นที่ตรวจวัดสัญญำณโทรทัศน์ภำคพื้นดินระบบดิจิตอลและกำรปฏิบัติงำนอื่น ๆ ที่ได้รับมอบหมำยรวมถึง ข้อกฎหมำยที่เกี่ยวข้องและมำตรฐำนต่ำง ๆ ที่น ำมำใช้ในกำรปฏิบัติงำน ตลอดระยะเวลำในกำรฝึกสหกิจ ศึกษำ ตั้งแต ่วันที่ 13 ธันวำคม 2564 – 1 เมษำยน 2565 งำนที ่ได้รับมอบหมำยเป็นงำนที ่ส ำคัญของ ส ำนักงำน ข้อมูลบำงส ่วนไม ่สำมำรถน ำมำเสนอได้ นอกจำกกำรศึกษำงำนและปฏิบัติงำนที ่ได้รับ มอบหมำยแล้วทำงผู้ดูแลได้ให้โอกำสเข้ำร่วมกิจกรรมของส ำนักงำนที่ได้จัดขึ้น อำทิ เข้ำร่วมฟังกำรประชุม วำงแผนกำรท ำงำนประจ ำปี 2565 ของส ่วนตรวจสอบและก ำกับดูแล ส ำนักงำน กสทช. ภำค 4 กำร ปฏิบัติงำนข้ำงต้นจะส่งผลให้ผู้ปฏิบัติมีควำมรู้ในกำรท ำงำน มีประสบกำรณ์ที่สำมำรถน ำไปใช้เป็นแนว ทำงกำรท ำงำนได้ในอนำคต หลักสูตรคณะวิศวกรรมศำสตร์บัณฑิต คณะวิศวกรรมศำสตร์ มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีรำชมงคล ศรีวิชัย ได้จัดรำยงำนวิชำสหกิจศึกษำเพื่อให้นักศึกษำได้ออกไปปฏิบัติงำนยังองค์กรภำยนอกมหำวิทยำลัย น ำควำมรู้ที่ได้เรียนไปฝึกฝนปฏิบัติงำนจริงและเรียนรู้ประสบกำรณ์ชีวิตกำรท ำงำนซึ่งไม่สำมำรถเรียนรู้ได้ จำกห้องเรียน โดยมีจุดประสงค์หลักเพื ่อให้นักศึกษำมีควำมรู้พื้นฐำนทำงวิศวกรรมศำสตร์ในสำขำที่ เกี่ยวข้อง เพื่อจะจบไปเป็นบัณฑิตที่มีคุณภำพ มีควำมรู้ทำงด้ำนวิชำชีพ มีคุณธรรมและจริยธรรม เ ป็น บุคคลที่มีระเบียบวินัยและควำมรับผิดชอบในหน้ำที่ ที่ได้รับมอบหมำยอีกทั้งมีควำมพร้อมที่จะแสวงหำ ควำมรู้ในระดับสูงและท ำประโยชน์ให้กับสังคมและประเทศต่อไป

ง สารบัญ เรื่อง หน้า จดหมายนำส่ง ก กิตติกรรมประกาศ ข บทคัดย่อ ค สารบัญ ง สารบัญตาราง ฉ สารบัญรูปภาพ ช บทที่ 1 บทนำ 1 1.1 วัตถุประสงค์ 1 1.2 รายละเอียดเกี่ยวกับสำนักงาน 2 1.3 วิสัยทัศน์ของสำนักงาน 3 1.4 พันธกิจ 3 1.5 ตำแหน่งและลักษณะงานที่ได้รับมอบหมาย 3 1.6 พนักงานที่ปรึกษา 3 1.7 ระยะเวลาที่ปฏิบัติงาน 3 บทที่ 2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 4 2.1 การกำหนดการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน 4 2.2 การกำหนดการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน 4 2.3 พารามิเตอร์ทางเทคนิคพื้นฐานที่สำคัญของเครื่องมือวัด 5 2.4 การวัดหาช่องสัญญาณโทรทัศน์ดิจิตอล 6 2.5 การดูค่า Configuration 11 2.6 จำนวนและประเภทช่องโทรทัศน์ 22 2.7 การประมูลใบอนุญาตใช้คลื่นความถี่ 22 2.8 รายชื่อผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล 24

จ สารบัญ เรื่อง หน้า บทที่ 3 ขั้นตอนการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 29 3.1 รับทราบแผน 29 3.2 วางแผนการตรวจวัด 30 3.3 ตรวจวัดการสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 30 3.4 รายงานผลการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 35 บทที่ 4 สรุปผลการปฏิบัติงาน 38 4.1 ด้านสังคม 38 4.2 ด้านปฎิบัติ 38 4.3 ด้านทฤษฎี 38 บทที่ 5 ปัญหาและข้อเสนอแนะ 39 บรรณานุกรม 40 ภาคผนวก ก รายงานการตรวจสอบมาตรฐานทางเทคนิคของการแพร่คลื่นวิทยุ 41 สถานีโทรทัศน์ดิจิตอล เทพา MUX 5 กองทัพบก ภาคผนวก ข รูปภาพการปฏิบัติงาน และอุปกรณ์ที่ใช้ตรวจสอบ 47

ฉ สารบัญตาราง ตาราง หน้า ตารางที่ 1 รายชื่อผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล 25 ตารางที่ 2 รายชื่อช่องโทรทัศน์และหมายเลขที่ใช้ออกอากาศ 26 ตารางที่ 3 ค่าของการวัดสัญญาณที่แนะนำสำหรับการตรวจสอบสัญญาณภาคสนาม 33

ช สารบัญรูปภาพ รูปที่ หน้า 1.1 แผนที่สำนักงาน กสทช. ภาค 4 2 2.1 แสดงโหมด Spectrum Analyzer 7 2.2 การวัดสัญญาณ 8 2.3 แสดงการตรวจวัดช่องสัญญาณด้วยฟังก์ชัน AUTO ID 9 2.4 แสดงการเลือกดู Service list 9 2.5 แสดงสัญญาณภาพรายการโทรทัศน์แบบเต็มจอ 10 2.6 แสดงค่าพารามิเตอร์การวัดสัญญาณ 11 2.7 แสดง Configuration ของสัญญาณ DVB-T2 (1/2 ) 12 2.8 แสดง Configuration ของสัญญาณ DVB-T2 (2/2) 12 2.9 แสดง Constellation diagram ของ DVB-T2 ขนาด 64 QAM 14 2.10 แสดงการเลือกหน่วยการวัด 15 2.11 แสดงการเลือก Reference Level 16 2.12 แสดง Scale ของ Spectrum แบบ 5 dB/div 16 2.13 แสดง Scale ของ Spectrum แบบ 10 dB/div 17 2.14 แสดงตัวอย่างสัญญาณที่กำลังตรวจวัดต้องการสร้าง Print Screen File 18 2.15 แสดงช่องต่อ USB ด้านหลังเครื่อง 18 2.16 แสดงการเข้าเมนู Utilities และเลือก USB 19 2.17 แสดงการคัดลอกข้อมูลจาก TV EXPLORER HD/HD+ ไปยัง USB Drive 20 2.18 การโหลดไฟล์ ใน USB Drive ลงเครื่องคอมพิวเตอร์ 21 2.19 การจัดสรรมัลติเพล็กซ์ (Mux) สำหรับช่องรายการดิจิตอลในปัจจุบัน 24 3.1 แผนการตรวจสอบมาตรฐานทางเทคนิคของการแพร่คลื่นวิทยุประจำปี 2565 29 3.2 แผนการตรวจสอบนอกสถานที่และนอกเขตรับสัญญาณจากสถานีตรวจสอบ 30 การใช้ความถี่วิทยุติดตั้งประจำที่ รัศมี 30 กิโลเมตร ประจำปี 2565

ซ สารบัญรูปภาพ รูปที่ หน้า 3.3 เครื่อง PROMAX TV EXPLORER HD+ 31 3.4 ขาตั้งสายอากาศ 31 3.5 สายอากาศ 32 3.6 เจ้าหน้าที่เตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจวัด 32 3.7 ค่าต่าง ๆจากเครื่อง PROMAX TV EXPLORER HD+ 34 3.8 CH 32 จาก PROMAX TV EXPLORER HD+ 34 3.9 NBTC Operation System 35 3.10 การบันทึกผลจากการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 36 3.11 การตรวจสอบมาตรฐานการแพร่ 36 3.12 รายละเอียดสถานีฐาน 37 3.13 รายละเอียดการแพร่คลื่นความถี่ 37 3.14 แนบเอกสารผลการตรวจ 37 3.15 ความคิดเห็นของผู้ตรวจ 37

1 บทที่ 1 บทนำ ในปัจจุบัน Digital terrestrial TV มีหลายมาตรฐานในโลก และใช้ย่านความถี่และช่อง ความถี่ร่วมกันกับ TV analogueเดิม ดังนั้นจึงมีการกำหนด Bandwidth แต่ละช่องสัญญาณไว้คล้ายกับ ระบบ TV analogue ดังได้กล่าวไว้ใน Recommendation ITU-R BT.798 และต่อมาได้มีการกำหนดไว้ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้นใน Recommendation ITU-R BT.1206. โดยมี channel bandwidths 6 MHz 7 MHz หรือ 8 MHz เพื่อให้สอดคล้องเข้ากันได้กับ Bandwidth ของระบบ analogue วัตถุประสงค์เพื่อขยาย พื้นที่ครอบคลุมของสัญญาณโดยใช้กำลังส่งต่ำ ช่วยแก้ไขปัญหาเรื่องข้อจำกัดเกี่ยวกับการแพร่กระจาย คลื่น ดังเช่นที่มักประสบปัญหาจากปัจจัยเรื่องลักษณะภูมิประเทศ และระยะทาง รวมทั้งเพื่อให้ ประสิทธิภาพการใช้ความถี่ที่ดีกว่ามาตรฐานทางเทศนิคการแพร่คลื่นในระบบ DVB-172 มีการกำหนด พารามิเตอร์ทางเทคนิคหลายตัวที่เกี่ยวซ้อง ซึ่งหน่วยงานต่างๆ สามารถนำไปใช้ประโยชนในการ ตรวจสอบได้ เช่น โรงงานผู้ผลิตเครื่อง TV และอุปกรณ์, ผู้ประกอบการโครงชาย, หน่วยงานกำกับดูแล เป็นตัน อย่างไรก็ดีในที่นี้จะเน้นเฉพาะพารามิเตอร์พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับงานตรวจสอบเฝ้าฟังวิทยุ เท่านั้น จากการได้เข้าร่วมสหกิจศึกษา ณ สำนักงาน กสทช. ภาค 4 ทางผู้จัดทำเล็งเห็นถึง ประโยชน์ของการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอลและอุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจวัด จึง จัดทำรายงานฉบับนี้ขึ้นมาเพื่อเป็นสื่อหรืออีกหนึ่งช่องทางสำหรับการเรียนรู้และศึกษาขั้นตอน ให้แก่ ประชาชนหรือผู้ที่สนใจ 1.1 วัตถุประสงค์ 1.1.1 เพื่อเข้าใจปัญหาและสามารถชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกับสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบ ดิจิตอล 1.1.2 เพื่อศึกษาวิธีการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 1.1.3 เพื่อศึกษาลักษณะการทำงานของเครื่องมือที่ใช้สำหรับการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล

2 1.2 รายละเอียดเกี่ยวกับสำนักงาน สำนักงาน กสทช. ภาค 4 (ภภ. 4) มีขอบเขตหน้าที่เกี่ยวกับการอำนวยการและรับผิดชอบการ ปฏิบัติงานของสำนักงาน กสทช. เขต ที่อยู่ในความรับผิดชอบ ตรวจสอบการใช้คลื่นความถี่ในกิจการ กระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ กิจการวิทยุคมนาคม และกิจการโทรคมนาคม ออกใบอณุญาต กำกับดูแล การประกอบกิจการ บังคับใช้กฎหมาย ตรวจสอบและหรือตรวจค้นจับกุมผู้กระทำผิดกฎหมาย รวมทั้ง ส่งเสริมสิทธิและรับเรื่องร้องเรียนของประชาชน ผู้บริโภคและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งดำเนินการ เกี่ยวกับการบริการทั่วถึงและบริการเพื่อสังคมตามที่ได้รับมอบหมาย โดยประสานงานกับส่วนงานภายใน ที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการดังกล่าวให้เป็นไปตามาตรฐานเดียวกันตลอดจนปฏิบัติงานอื่น ๆ ตามที่ได้รับ มอบหมาย ที่อยู่สำนักงาน : 89/1 หมู่1 ตำบลทุ่งตำเสา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา 90115 รูปที่1.1 แผนที่สำนักงาน กสทช. ภาค 4

3 1.3 วิสัยทัศน์ของสำนักงาน สำนักงาน กสทช. เป็นองค์กรชั้นนำในระดับอาเซียนในการกำกับดูแลและพัฒนากิจการสื่อสารเพื่อ การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน 1.4 พันธกิจ สำนักงาน กสทช. ทำหน้าที่สนับสนุน กสทช. ในการจัดสรรคลื่นความถี่ การอนุญาต และการ กำกับการประกอบกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ กิจการวิทยุคมนาคม และกิจการโทรคมนาคม อย่างมีประสิทธิภาพโปร่งใส และเป็นที่ยอมรับในระดับอาเซียน 1.5 ตำแหน่งและลักษณะงานที่ได้รับมอบหมาย 1.5.1 ส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล ลักษณะงาน : - ตรวจสอบการครอบครองคลื่นความถี่วิทยุ , ตรวจสอบการใช้งานคลื่นวิทยุ - ตรวจสอบมาตรฐานทางเทคนิคของการแพร่คลื่นวิทยุ , ตรวจสอบการ รบกวนคลื่นวิทยุ - ตรวจสอบการกำกับดูแลความปลอดภัยต่อสุขภาพของมนุษย์จากการใช้ เครื่องวิทยุคมนาคม - ปฏิบัติงานอื่น ๆ ตามที่ได้รับมอบหมาย 1.6 พนักงานที่ปรึกษา 1.6.1 นาย พันธ์ศักดิ์ ปลอดเอี่ยม ตำแหน่ง ผู้อำนวยการส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล 1.7 ระยะเวลาที่ปฏิบัติงาน วันที่ 13 ธันวาคม 2564 ถึง วันที่ 1 เมษายน 2565

4 บทที่ 2 ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ทฤษฎีที่จะกล่าวถึงในบทนี้จะเป็นทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานของสำนักงาน กสทช.ภาค4 ส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล รวมถึงทฤษฎีที่เกี่ยวกับการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบ ดิจิตอลที่มีหัวข้อดังต่อไปนี้ 2.1 การกำหนดการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน Digital terrestrial TV มีหลายมาตรฐานในโลก และใช้ย่านความถี่และช่องความถี่ร่วมกันกับ TV analogue เดิม ดังนั้นจึงมีการกำหนด Bandwidth แต่ละช่องสัญญาณไว้คล้ายกับระบบ TV analogue ดังได้ กล่าวไว้ใน Recommendation ITU-R BT.798 และต่อมาได้มีการกำหนดไว้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้นใน Recommendation ITU-R BT.1206. โ ดยมี channel bandwidths 6 MHz 7 MHz หรือ 8 MHz เพื่อให้สอดคล้องเข้ากันได้กับ Bandwidth ของระบบ analogue เดิมลักษณะพิเศษอย่างหนึ่งของ มาตรฐาน Digital Modulation คือสามารถใช้งานในลักษณะโครงข่ายที่ใช้ความถี่เดียวกัน (single frequency networks : SFN) โดยเครื่องส่งหลายเครื่องซึ่งตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ติดต่อหรือใกล้เดียงกัน ส่งออกอากาศความถี่เดียวกัน วัตถุประสงค์เพื่อขยายพื้นที่ครอบคลุมของสัญญาณโดยใช้กำลังส่งต่ำ ช่วย แก้ไขปัญหาเรื่องข้อจำกัดเกี่ยวกับการแพร่กระจายคลื่น ดังเช่นที่มักประสบจากปัจจัยเรื่องลักษณะภูมิ ประเทศ และ/หรือระยะทาง รวมทั้งเพื่อให้ประสิทธิภาพการใช้ความถี่ที่ดีกว่า มาตรฐานทางเทศนิคการแพร่คลื่นในระบU DVB-172 มีการกำหนดพารามิเตอร์ทางเทคนิคหลาย ตัวที่เกี่ยวซ้อง ซึ่งหน่วยงานต่างๆ สามารถนำไปใช้ประโยชนในการตรวจสอบได้ เช่น โรงงานผู้ผลิตเครื่อง TV และอุปกรณ์, ผู้ประกอบการโครงข่าย, หน่วยงานกำกับดูแล เป็นต้น อย่างไรก็ดีในที่นี้จะเน้นเฉพาะ พารามิเตอร์พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับงานตรวจสอบเฝ้าฟังวิทยุเท่านั้น 2.2 การกำหนดการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน มาตรฐานทางเทคนิคสำหรับการให้บริการโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอลต้องเป็นไปตาม ข้อกำหนด ดังต่อไปนี้

5 2.2.1 สัญญาณเบสแบนด์และการบีบอัดสัญญาณ (Baseband Signal and Compression) การ เข้ารหัสสัญญาณภาพกำหนดให้มีสัญญาณภาพ 2 มาตรฐาน ดังนี้ - มาตรฐานความคมชัดปกติ (Standard Definition - SD) - มาตรฐานความคมชัดสูง (High Definition - HD) - การเข้ารหัสสัญญาณเสียง (Audio Coding) ให้เข้ารหัสอย่างต่ำเป็นแบบสองช่องเสียง (Stereo) 2.2.2 การส่งสัญญาณ (Transmission) ดังหัวข้อต่อไปนี้ - โครงสร้างเฟรม (Framing Structure),การเข้ารหัสช่องสัญญาณ (Channel Coding) และการมอดูเลต สัญญาณ (Modulation) - การใช้งานเมกะเฟรมสำหรับการซิงโครไนซ์โครงข่ายแบบความถี่เดียว (Single Frequency Network: SFN) 2.2.3 การมัลติเพล็กซ์สัญญาณ (Multiplexing) ดังหัวข้อต่อไปนี้ - ข้อกำหนดสำหรับข้อมูลข่าวสารการให้บริการ (Service Information: SI) - ข้อกำหนดสำหรับการกระจายข้อมูล (Data Broadcasting) - ระบบการเข้ารหัสสัญญาณสำหรับกระแสขนส่ง MPEG-2 (MPEG-2 Transport Stream) - กรณีการให้บริการโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอลแบบโครงข่ายความถี่เดียว และ/หรือกรณีการ ให้บริการแบบ Mutiple PLP (Multiple Physical Layer Pipe) การต่อร่วมกับอุปกรณ์มอดูเลตสัญญาณ (Modulator Interface: T2-MI) - รวมทั้งอื่นๆ เช่น ให้ใช้ย่านความถี่วิทยุ 510-790 เมกะเฮิรตซ์ โดยมีความกว้างช่องสัญญาณ (Bandwidth) 8 เมกะเฮิรตช์ เป็นต้น 2.3 พารามิเตอร์ทางเทคนิคพื้นฐานที่สำคัญของเครื่องมือวัด 2.3.1 MER (Modulation Error Ratio) คือ ค่าความผิดพลาดจากการมอดูเลตสัญญาณ เป็นค่า ความสัมพันธ์ระหว่าง Average Power ของสัญญาณ DVB และค่า Average Power ของสัญญาณ รบกวนในรูปของสัญญาณ Constellation ค่าการวัดที่ได้นี้บ่งบอกถึงความแม่นยำในการมอดูเลต

6 สัญญาณ ค่าที่วัดได้สูงๆ จะมีไดอะแกรมของจุด dot ของ symbols Constellation ที่เป็นจุดรวมกันไม่ แตกกระจาย 2.3.2 C/N (Carrier to Noise Ratio) คือ ค่าผลต่างระหว่าง Channel Power ต่อสัญญาณ รบกวน (Noise) ค่านี้จะบอกถึงความต่างของสัญญาณที่วัดได้กับระดับสัญญาณ Noise Floor 2.3.3 Channel Power คือ ค่าเพาเวอร์ของช่องสัญญาณตามขนาดของ Bandwidth ค่านี้จะ บอกถึงความ แรงของช่องสัญญาณที่วัดได้นั้นๆ 2.3.4 CBER (Channel Bit Error Rate) คือ การวัดค่าอัตราการผิดพลาดข้อมูล (BER) ที่จุด เอาท์พุตของCOFDM demodulator และค่าที่ได้ก่อนผ่านการแก้ไขข้อผิดพลาด (FEC : Forward Error Correction) 2.3.5 LBER (LDPC Bit Error Rate) คือ การวัดค่าอัตราการผิดพลาดข้อมูล (BER) ที่จุดเอาท์พุต ของภาค แก้ไขข้อผิดพลาดข้อมูล LDPC (Low-density parity check) ตัวอย่างเช่น ค่า LBER ได้เท่ากับ 1.0E-8 หมายถึง 1x10 * นั่นหมายความว่า ผิดพลาด 1 bit ของทุก 100,000,000 bit ตัวเลขความ ผิดพลาดน้อย มากๆ ถือว่าได้คุณภาพสัญญาณที่ดีสูงสุด 2.3.6 LM (Link Margin) คือ ค่าอัตราความปลอดภัยของสัญญาณ ค่านี้จะบอกถึงช่วงระยะ ปลอดภัยของสัญญาณ ค่าตัวเลขที่ได้ยิ่งมากก็จะมีช่วงปลอดภัยมากขึ้น 2.4 การวัดหาช่องสัญญาณโทรทัศน์ดิจิตอล ใช้ฟังก์ชั่น Spectrum Analyzer ทำการวัดหาช่องสัญญาณโทรทัศน์ดิจิตอล โดยทำการกดปุ่ม เพื่อเข้าสู่โหมด Spectrum Analyzer ดังรูป

7 รูปที่2.1 แสดงโหมด Spectrum Analyzer ขั้นตอนการจูนช่องเพื่อวัดสัญญาณ มี 2 วิธีคือ 1. ใช้ปุ่มหมุน หมุนจูน Channe ไปยังช่องที่ต้องการตรวจวัด 2. ป้อนความถี่ด้วยคีย์ตัวเลข ✓ กดปุ่ม เพื่อเปลี่ยนการจูนเป็นโหมดความถี่ (แถบสว่างจะอยู่ที่ความถี่) ✓ กดปุ่มหมุน หนึ่งครั้ง จากนั้นกดปุ่มตัวเลข 5 9 4 แล้วกดปุ่มหมุนอีกหนึ่งครั้ง (มุมขวา จะ แสดง 594 MHz)

8 รูปที่2.2 การวัดสัญญาณ 2.4.1 การตรวจสอบคุณสมบัติด้วย AUTO ID ฟังก์ชั่น AUTO ID เป็นฟังก็ชั่นเพื่อตรวจสอบคุณสมบัติพร้อมถอดรหัส ช่องสัญญาณ TV ถ้าหาก ตรวจวัด สัญญาณเป็นช่อง ANALOG จะตรวจสอบว่าเป็น PAL, NTSC หรือ SECAM แต่ถ้าหากตรวจวัด สัญญาณเป็นช่อง DIGITAL จะทำการเช็คคุณสมบัติของข้อมูลต่างๆ เช่น Network ID, SYMBOL RATE หรือ CODE RATE พร้อมทั้งทำการ LOCKING และ LOADING Free TV MPEG-2 วิธีใช้คือ กดปุ่ม ที่ความถี่หรือช่องที่ต้องการตรวจวัด หนึ่งครั้ง เครื่องก็จะทำการตรวจสอบ อัตโนมัติ

9 รูปที่2.3 แสดงการตรวจวัดช่องสัญญาณด้วยฟังก์ชัน AUTO ID 2.4.2 การเลือกโปรแกรม Service list หลังจากที่เครื่องวัด AUTO ID เรียบร้อยแล้ว ให้ทำการกดเครื่องก็จะถอดรหัสสัญญาณภาพ และเสียง ออกมา ถ้าหากเราต้องการเปลี่ยน Program ให้กดลูกศร ขึ้น/ลง เลื่อน Highlight ไปที่ ชื่อ Program แล้วกดปุ่มหมุน 1 ครั้ง ก็จะแสดงรายการทั้งหมด สามารถเลือกดูได้ในแต่ละ Program รูปที่2.4 แสดงการเลือกดู Service list หากต้องการแสดงสัญญาณภาพรายการโทรทัศน์แบบเต็มจอ ให้กดปุ่มลูกศร ขึ้นหรือลง เพื่อ

10 เลื่อน Highlight ไปที่ OSD : OFF แล้วกดปุ่มหมุน 1 ครั้ง เพื่อเปลี่ยนเป็น ON เมื่อใช้โหมด AUTO ID ขณะที่อยู่ในโหมด Spectrum หรือ Antenna Alignment เครื่องสามารถแสดงข้อมูลชื่อช่องของ สัญญาณได้ สามารถใช้ได้ทั้งสัญญาณ DVB-T/T2/H, DVB-C และ DVB-S/S2 ดังแสดงตามตัวอย่าง รูปที่2.5 แสดงสัญญาณภาพรายการโทรทัศน์แบบเต็มจอ 2.4.3 การวัดค่าฟังก์ชั่น Measurement สามารถทำได้โดยการกดปุ่ม เพื่อแสดงค่าพารามิเตอร์การวัดสัญญาณ มีรายละเอียดดังนี้

11 รูปที่2.6 แสดงค่าพารามิเตอร์การวัดสัญญาณ แสดงค่าพารามิเตอร์การวัดสัญญาณ จากรูปอ่านค่าการวัดได้ดังนี้ - C/N : ค่าที่ได้เท่ากับ 15.1 dB - Channel Power : ค่าที่ได้เท่ากับ 40.1 dBuV - MER : ค่าที่ได้เท่ากับ 20.9 dB - CBER : ค่าที่ได้เท่ากับ 9.6x103 - LBER : ค่าที่ได้น้อยกว่า 1x10 - LM : ค่าที่ได้เท่ากับ 5.2 dB 2.5 การดูค่า Configuration หลังจากได้ทำการ Auto ID เรียบร้อยแล้ว เราสามารถดูค่า Configuration ของสัญญาณ DVBT2 ได้โดยทำการกดปุ่ม เพื่อเรียกดูค่าพารามิเตอร์ต่างๆ ที่สัญญาณนั้นถูก Modulate ดังตัวอย่าง ต่อไปนี้

12 รูปที่2.7 แสดง Configuration ของสัญญาณ DVB-T2 (1/2 ) รูปที่2.8 แสดง Configuration ของสัญญาณ DVB-T2 (2/2)

13 จากรูปที่ 2.7 และ 2.8 สามารถอธิบายได้ดังนี้ - Channel BW:(Channel Bandwidth) ใช้ในการเลือกความกว้างของช่องสัญญาณทีวี ระหว่าง 5, 6, 7 และ 8 MHz (ในที่นี้ใช้ 8 MHz) - Spectral INV: (Spectral Inversion) หัวข้อนี้จะถูกตั้งค่าตามสัญญาณที่ detect ได้มาจาก อินพุท - Carriers: (Number of Carriers) ใช้กำหนดจำนวน modulation carriers ระหว่าง 1K, 2K, 4K, 8K, 8K+EXT, 16K, 16K+EXT, 32K, 32K+EXT (ในที่นี้ใช้ 8K+EXT) - Guard Interval:พารามิเตอร์ Guard Interval ตั้งค่าเพื่อสอดคล้องกับ Symbol Length 1/4, 19/256, 1/8, 19/128, 1/16, 1/32, 1/128 (ในที่นี้ใช้ 19/256) - PLP Mode : ใช้กำหนดตามจำนวน Stream ที่อินพุท ทั้ง Single Stream และMulti Stream (ในที่นี้ใช้ Single Stream) - PLP Code Rate: ใช้กำหนดอัตราส่วนระหว่างจำนวน data bits และจำนวน bits ที่ใช้ส่ง ทั้งหมด 1/2, 3/5, 2/3, 3/4, 4/5, 5/6 (ในที่นี้ใช้ 2/3) PLP Constellation COFDM : Modulation ด้วย QPSK, 16 QAM, 64 QAM, 256 QAM Constellation (ในที่นี้ใช้ 64 QAM) - PLP Constellation Rotation: แสดงในกรณี Constellation เป็นโหมด Rotated (ON) หรือ (OFF) (ในที่นี้ใช้ Rotated (OFF)) ส่วนพารามิเตอร์ CELL ID, Network ID และ T2 System ID นั้นจะถูกกำหนดให้สอดคล้องกับ มาตรฐาน DVB-T2 ที่ส่งออกมา 2.5.1 การวัดค่า Constellation Diagram การแสดง Constellation diagram อยู่ในรูปของ digital symbols ของสัญญาณที่รับเทียบกับ ช่วงเวลาซึ่งสัญญาณจะอยู่ในรูป I และ Q หรือ Phase และ Amplitude การแสดง Constellation diagram สามารถแสดงได้หลายแบบแล้วแต่ชนิดของการ modulation เช่น DVB-T/H, DVB-T2, DVBC, DVB-S และ DVB-S2 เป็นต้น ในทางอุดมคติช่องสัญญาณและสายส่งสัญญาณ (Transmission) จะไม่ถูกรบกวนจาก Noise หรือคลื่นรบกวนสอดแทรกทุกๆ symbols ทั้งหมดจะสามารถทำงานได้ไม่มีการผิดพลาด นั่นก็จะแทน

14 ด้วยไดอะแกรม ของจุด dot ของ symbols ที่เป็นจุดรวมกันไม่แตกกระจาย แต่ถ้าสัญญาณรบกวนมาก จนทำให้ symbols ผิดพลาด ก็จะมีจุก dot ของ symbols แตกกระจาย การเข้าสู่โหมด Constellation diagram ทำได้โดยหลังจากวัดสัญญาณดิจิตอลได้แล้วให้กดปุ่ม เพื่อเข้า UTILITIES เมนู จากนั้นเลื่อนแถบสว่างไปที่ CONSTELLATION กดปุ่มหมุนเลือก ก็จะ แสดงรูปตามด้านล่างนี้ ตามชนิดการ modulation รูปที่2.9 แสดง Constellation diagram ของ DVB-T2 ขนาด 64 QAM 2.5.2 การเลือกแสดงหน่วยการวัด การเลือกแสดงหน่วยการวัด ในรูปแบบ dBµV, dBmV, dBm สามารถทำได้โดยทำการกดปุ่ม ค้างไว้ เพื่อเข้าเมนู PREFERENCES เลื่อน Highlight ไปที่ terrestrial Unit กดปุ่มหมุน 1 ครั้ง เพื่อเลื่อนไปหน่วยที่ต้องการ

15 รูปที่2.10 แสดงการเลือกหน่วยการวัด 2.5.3 การเลือก Reference Level การเลือก Reference Level แบบ Auto หรือ Manual สามารถทำได้โดยการกดปุ่ม ค้าง ไว้ เพื่อเข้าเมนู PREFERENCES เลื่อน Highlight ไปที่ Ref. Level กดปุ่มหมุน 1 ครั้งเพื่อเลื่อนไปที่ Auto หรือ Manual ที่ต้องการ เมื่อเลือกแล้วให้กดไปที่ ฟังก์ชั่น Spectrum

16 รูปที่2.11 แสดงการเลือก Reference Level 2.5.4 การตั้งค่า Scale ของ Spectrum การตั้งค่า Scale ของ Spectrum แบu 5 dB/div หรือ 10 dB/div สามารถทำได้โดยการกดปุ่ม ลูกศรลง จะเป็นการเลือก 5 dB/div และลูกศรขึ้น จะเป็นการเลือก 10 dB/div รูปที่2.12 แสดง Scale ของ Spectrum แบบ 5 dB/div

17 รูปที่2.13 แสดง Scale ของ Spectrum แบบ 10 dB/div 2.5.5 ฟังก์ชั่น PRINT SCREEN สามารถบันทึกภาพหน้าจอต่างๆ ให้อยู่ในรูป bitmap (bmp) โดยใช้ "PRINT SCREEN" ฟังก์ชั่น โดย กดปุ่ม ค้างไว้ประมาณ 2 วินาที ที่หน้าจอจะถูกบันทึกเป็น bitmap (bmp) แบบอัตโนมัติ หลังจากนั้นเราสามารถเรียกดูภายหลังผ่านฟังก์ชั่น View Print Screen ได้หากต้องการลบ File print Screen ก็ให้เลือกเมนูDELETE PRINT SCREEN จากนั้นให้เลือกจาก List ที่หน้าจอ โดยใช้ปุ่มหมุน ถ้า ต้องการลบทั้งหมดให้เลือก ALL

18 รูปที่2.14 แสดงตัวอย่างสัญญาณที่กำลังตรวจวัดต้องการสร้าง Print Screen File Print Screen ไม่สามารถทำได้ ในกรณีเป็นสัญญาณภาพทีวี Analog หรือ Digital 2.5.6 การโหลด File Print Screen ในเครื่องลง USB Drive TV Explorer HD/HD+ จะมีช่องต่อ USB ด้านหลัง เพื่อใช้ในการโอนถ่ายข้อมูลระหว่าง PC หรืออุปกรณ์ USB Flash Drive รูปที่2.15 แสดงช่องต่อ USB ด้านหลังเครื่อง

19 วิธีโหลด File Print Screen จากเครื่องลงในอุปกรณ์ USB Flash Drive ให้ต่อสาย Adapter USE พร้อมกับ USB Drive ที่ด้านหลังเครื่อง จากนั้นกดปุ่ม 1 ครั้ง เพื่อเข้าเมนู Utilities และ เลือก USB รูปที่2.16 แสดงการเข้าเมนู Utilities และเลือก USB เมื่อเข้าสู่เมนู USB ให้ใช้ปุ่มหมุนเลื่อน highlight ไปอยู่ที่ Copy to Pendrive และกดปุ่มหมุน เพื่อดำเนินการ เครื่องจะทำการคัดลอกข้อมูลจาก TV EXPLORER HD/HD+ ไปยัง USB Drive

20 รูปที่2.17 แสดงการคัดลอกข้อมูลจาก TV EXPLORER HD/HD+ ไปยัง USB Drive 2.5.7 การโหลด File Print Screen ใน USB Drive ลงเครื่องคอมพิวเตอร์เชื่อมต่อ USB Dive กับเครื่องคอมพิวเตอร์ จากนั้นให้ทำตามขั้นตอนตามรูป ดังนี้

21 รูปที่2.18 การโหลดไฟล์ ใน USB Drive ลงเครื่องคอมพิวเตอร์

22 2.6 จำนวนและประเภทช่องโทรทัศน์ กสทช. กำหนดจำนวนและรูปแบบ ช่องโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล เบื้องต้นไว้ทั้งสิ้น 48 ช่อง ได้แก่ 2.6.1 กลุ่มช่องประเภทบริการสาธารณะและชุมชน จำนวน 24 ช่อง โดยใช้วิธีการคัดเลือก คุณสมบัติ (Beauty Contest) เพื่อรับรองใบอนุญาตใช้คลื่นความถี่ ได้แก่ 1) ประเภทรายการบริการสาธารณะ จำนวน 12 ช่อง (ระดับชาติ) 2) ประเภทรายการบริการชุมชน จำนวน 12 ช่อง (จำแนกเป็นแต่ละเขตบริการ) 2.6.2 กลุ่มช่องประเภทบริการทางธุรกิจระดับชาติจำนวน 24 ช่อง โดยใช้วิธีการประมูลคลื่น ความถี่ (Auction) เพื่อรับรองใบอนุญาตใช้คลื่นความถี่ ได้แก่ 1) ประเภทรายการเด็ก เยาวชน และครอบครัว จำนวน 3 ช่อง โดยกำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 140 ล้านบาท 2) ประเภทรายการข่าวสาร และสาระ จำนวน 7 ช่อง โดยกำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 220 ล้าน บาท 3) ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดมาตรฐาน (Standard Definition : SD) จำนวน 7 ช่อง โดย กำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 380 ล้านบาท 4) ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดสูง (High Definition : HD) จำนวน 7 ช่อง กำหนดราคา ประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 1,510 ล้านบาท 2.7 การประมูลใบอนุญาตใช้คลื่นความถี่ ภายหลังที่ กสทช. ได้มีการกำหนดนโยบาย แนวทาง และแผนแม่บทการดำเนินการด้านกิจการ โทรทัศน์ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ หรือ กสท. ก็ได้มีการประชุมภายใน หลายครั้งจนได้หลักเกณฑ์ที่ชัดเจนในการจัดการบริหารช่องและคลื่นความถี่อย่างชัดเจน โดยมติที่ประชุม ของ กสท. ณ วันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2555 มีรายละเอียดและข้อกำหนดดังนี้

23 2.7.1 อนุมัติช่องรายการดิจิทัลทีวีทั้งหมด 60 ช่อง แบ่งเป็น - บริการสาธารณะ 20% หรือ 12 ช่อง - บริการชุมชน 20% หรือ 12 ช่อง - บริการธุรกิจ 60% หรือ 36 ช่อง แบ่งเป็น 1) รายการเด็กและเยาวชน (ความละเอียดปกติ) 5 ช่อง 2) รายการข่าวสารและสารประโยชน์ (ความละเอียดปกติ) 5 ช่อง 3) รายการทั่วไป ความละเอียดปกติ 10 ช่อง 4) รายการทั่วไป ความคมชัดสูง 4 ช่อง แต่ภายหลังได้ปรับลดจำนวนช่องลงเพื่อความเหมาะสม และปรับเปลี่ยนเงื่อนไขอยู่ตลอด จนใน ที่สุดข้อกำหนดทั้งหมดได้ถูกบันทึกเอาไว้ใน ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการ ประมูลคลื่นความถี่ เพื่อให้บริการโทรทัศน์ในระบบดิจิทัล ประเภทบริการทางธุรกิจระดับชาติ พ.ศ. 2556 โดยมีรายละเอียดโดยย่อดังนี้ 2.7.2 อนุมัติช่องรายการดิจิทัลทีวีทั้งหมด 48 ช่อง แบ่งเป็น - บริการสาธารณะ 25% หรือ 12 ช่อง โดยที่ กองทัพบก กรมประชาสัมพันธ์ และ Thai PBS ได้รับช่องในการออกอากาศไปแล้ว 4 ช่อง - บริการชุมชน 25% หรือ 12 ช่อง จะเริ่มจัดสรรใบอนุญาตในการดำเนินการในปี พ.ศ. 2558 - บริการธุรกิจ 50% หรือ 24 ช่อง แบ่งเป็น 1) รายการเด็กและเยาวชน (ความละเอียดปกติ) 3 ช่อง ราคาประมูลเริ่มต้นที่ 140 ล้านบาท เคาะ เพิ่มครั้งละ 2 ล้านบาท 2) รายการข่าวสารและสารประโยชน์ (ความละเอียดปกติ) 7 ช่อง ราคาประมูลเริ่มต้นที่ 220 ล้าน บาท เคาะเพิ่มครั้งละ 2 ล้านบาท 3) รายการทั่วไป ความละเอียดปกติ 7 ช่อง ราคาประมูลเริ่มต้นที่ 380 ล้านบาท เคาะเพิ่มครั้งละ 5 ล้านบาท 4) รายการทั่วไป ความคมชัดสูง 7 ช่อง ราคาประมูลเริ่มต้นที่ 1,510 ล้านบาท เคาะเพิ่มครั้งละ 10 ล้านบาท

24 2.8 รายชื่อผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล รูปที่2.19 การจัดสรรมัลติเพล็กซ์ (Mux) สำหรับช่องรายการดิจิตอลในปัจจุบัน โดยมีรายละเอียดแต่ละผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ดังตารางต่อไปนี้

25 ตารางที่1 รายชื่อผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล MUX ช่องความถี่ที่ ออกอากาศ (ในพื้นที่กรุงเทพฯ ปริมณฑล และ จังหวัดใกล้เคียง) ชื่อผู้ให้บริการ โครงข่าย ชื่อผู้รับบริการโครงข่าย MUX#1 26 (514MHz) กรมประชาสัมพันธ์ (รหัส: PRD) • NBT 2HD (2) • NBT ส่วนภูมิภาค (11) MUX#2 36 (594MHz) สถานีวิทยุโทรทัศน์ กองทัพบก (รหัส: RTA2) • TV5 HD (5) • TNN16 (16) • Workpoint (23) • True4U (24) • ช่อง One 31 (31) • ช่อง 7 HD (35) MUX#3 40 (626MHz) บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) (รหัส: MCOT) • T Sports 7 (7) • TPTV (10) • ช่อง 9 MCOT HD (30) • ไทยรัฐทีวี(32) MUX#4 44 (658MHz) องค์การกระจายเสียง และแพร่ภาพ สาธารณะแห่ง ประเทศไทย (ส.ส.ท.) (รหัส: TPBS) • Thai PBS (3) • ALTV 4 (4) • JKN 18 (18) • ช่อง 8 (27) • ช่อง 3 HD (33)

26 MUX#5 32 (562MHz) สถานีวิทยุโทรทัศน์ กองทัพบก (รหัส: RTA5) • Nation TV (22) • GMM25 (25) • Mono 29 (29) • Amarin TV HD 34 (34) • PPTV HD 36 (36) 2.8 รายชื่อช่องโทรทัศน์และหมายเลขที่ใช้ออกอากาศ ตารางที่2 รายชื่อช่องโทรทัศน์และหมายเลขที่ใช้ออกอากาศ เลข ช่อง องค์กร ชื่อช่อง ลักษณะ ประเภทบริการสาธารณะ 2 กรมประชาสัมพันธ์ NBT 2HD ภาครัฐ 3 องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพ สาธารณะแห่งประเทศไทย Thai PBS 4 ALTV 4 5 กรมการทหารสื่อสาร กองทัพบกไทย ช่อง 5 HD

27 7 กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา T Sports 7 10 สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร TPTV 11 กรมประชาสัมพันธ์ NBTส่วนภูมิภาค (NBTNorth/NBT Northeast/NBT Central/NBT South) ประเภทรายการข่าวสารและสาระ 16 บริษัท ไทยนิวส์เน็ตเวิร์ก จำกัด TNN16 18 บริษัท เจเคเอ็น เบสท์ไลฟ์ จำกัด JKN 18 ใบอนุญาต 22 บริษัท เอ็นบีซีเน็กซ์วิชัน จำกัด Nation TV 22 ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดมาตรฐาน (Standard Definition - SD) (576i) 23 บริษัท ไทยบรอดคาสติง จำกัด Workpoint 23 24 บริษัท ทรูโฟร์ยู สเตชัน จำกัด True4U ใบอนุญาต 25 บริษัท จีเอ็มเอ็ม แชนแนล จำกัด GMM25

28 27 บริษัท อาร์.เอส.เทเลวิชัน จำกัด ช่อง 8 กด 27 29 บริษัท โมโนบรอดคาซท์ จำกัด โมโน 29 ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดสูง (High Definition - HD) (1080i) 30 บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) ช่อง 9 MCOT HD ใบอนุญาต 31 บริษัท วัน สามสิบเอ็ด จำกัด ช่องวัน 31 32 บริษัท ทริปเปิลวีบรอดคาสต์ จำกัด ไทยรัฐทีวี ช่อง 32 33 บริษัท บีอีซี-มัลติมีเดีย จำกัด ช่อง 3 HD 34 บริษัท อมรินทร์เทเลวิชัน จำกัด Amarin TV HD 34 35 บริษัท กรุงเทพโทรทัศน์และวิทยุ จำกัด ช่อง 7 HD 36 บริษัท บางกอกมีเดียแอนด์บรอดคาสติง จำกัด PPTV HD 36

29 บทที่ 3 ขั้นตอนการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล ขั้นตอนในการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอลDVB-T2 PROMAX TV EXPLORER HD+ ของนักตรวจสอบและปฏิบัติการสามารถสรุปขั้นตอนการปฏิบัติงานได้ ส่วนดังนี้ 3.1 รับทราบแผน 3.2 วางแผนการตรวจวัด 3.3 ตรวจวัดการสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 3.4 รายงานผลการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้ 3.1 รับทราบแผน ในแต่ละปีสำนักงาน กสทช. ภาค 4 จะมีการวางการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน ระบบดิจิตอลโดยผู้อำนวยการส่วนตรวจสอบและกำกับดูแลประจำสำนักงาน ในการวางแผนตรวจสอบ ประจำปีจะคำนึงถึงพื้นที่ที่สำนักงานกำกับดูแลอยู่ก็คือพื้นที่ในจังหวัดสงขลาและพื้นที่ในจังหวัดสตูลให้ ครอบคลุมพื้นที่ 80% ของพื้นที่ทั้งหมด แผนการตรวจสอบประจำปีจะมีรายละเอียดตัวอย่างดังรูปที่ 3.1 รูปที่3.1 ตารางแผนการตรวจสอบมาตรฐานทางเทคนิคของการแพร่คลื่นวิทยุประจำปี 2565 รูปที่3.1 แผนการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล

30 3.2 วางแผนการตรวจวัด หลังจากได้รับทราบแผนการตรวจวัดประจำปีจากผู้อำนวยการส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล นัก ตรวจสอบและปฏิบัติการจะต้องวางแผนกำหนดสถานีที่จะไปตรวจวัดให้ได้ครบตามที่กำหนดไว้ในแต่ละ เดือนดังรูปที่ 3.1 ในพื้นที่ที่กำหนดไว้ในแต่ละเดือนดังรูปที่ 3.2 เพื่อให้สะดวกในการเดินทางไปตรวจวัดใน วันที่ออกตรวจ รูปที่3.2 ตารางแผนการตรวจสอบ รูปที่3.2 แผนการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 3.3 ตรวจวัดการสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล ก่อนการออกตรวจวัดตามแผนที่วางไว้นักตรวจสอบจะเตรียมอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการตรวจวัด การสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล พร้อมทั้งข้อมูลความเข้าใจจาการตรวจวัด เพื่อจะนำข้อมูล มาใช้ประโยชน์ได้ ดังต่อไปนี้ 1) อุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล โดยก่อนที่จะเริ่มทำการอุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล จะต้องมีการเตรียมความพร้อมของอุปกรณ์ต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

31 รูปที่3.3 เครื่อง PROMAX TV EXPLORER HD+ รูปที่3.4 ขาตั้งสายอากาศ

32 รูปที่3.5 สายอากาศ รูปที่3.6 เจ้าหน้าที่เตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ในการตรวจวัด

33 2) ค่าของการวัดสัญญาณที่แนะนำสำหรับการตรวจสอบสัญญาณภาคสนาม ในการตรวจวัดการสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล โดยอุปกรณ์ที่ในการตรวจสอบคือ “PROMAX TV EXPLORER HD+ ควรมีค่าตามมาตรฐาน ดังตารางที่ 3 ตางรางที่3 ค่าของการวัดสัญญาณที่แนะนำสำหรับการตรวจสอบสัญญาณภาคสนาม ค่าจาการวัดสัญญาณ ค่าของการวัดสัญญาณที่แนะนำในการรับ สัญญาณจากการวิเคราะห์คำนวณ ที่มา 1. Power (Channel Power) ควรมากกว่า คำนวณจาก ITUR Rec. BT.2033 2. C/N (Carrier-to-noise ratio) ควรมากกว่า 3. MER (Modulation Error Ratio) ควรมากกว่า โครงการของ สำนัก ทส. 4. Constellation Diagram สอดคล้องกับค่า MER โดยจะต้องไม่ฟุ้งกระจาย จนไม่สามารถถอดรหัสสัญญาณได้ - 5.1 CBER (Bit Error Rate before LDPC) ควรน้อยกว่า 10-2=…10-3 ITU-R Rec. BT.2033 5.2 LBER (Bit Error Rate after LDPC) ควรน้อยกว่า 10-7 ITU-R Rec. BT.2389 6. Echoes ไม่ควรมี Echo ที่แรงเกินไปและออกจาก ช่วงเวลาป้องกัน (GI) กรณี SFN จะต้องมี Echo จากสถานีส่งอื่นๆ สอดคล้องกับ ระยะห่างของสถานี และการตั้งค่าดีเลย์ (ถ้ามี) สอดคล้องกับการ ออกแบบ โครงข่ายและ วางแผนความถี่

34 3) ค่าที่ได้จากการตรวจวัดจากเครื่อง PROMAX TV EXPLORER HD+ รูปที่3.7 ค่าต่าง ๆจากเครื่อง PROMAX TV EXPLORER HD+ รูปที่3.8 CH 32 จาก PROMAX TV EXPLORER HD+

35 3.4 รายงานผลการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล หลังจากออกพื้นที่ตรวจวัดตามแผนพนักงานตรวจสอบและปฏิบัติการจะต้องนำข้อมูลการ ตรวจวัดรายงานเข้าสู่ระบบส่วนกลาง ( NBTC Operation System ) โดยมีขั้นตอนดังนี้ 1) ต่อสาย USB เชื่อมต่อมิเตอร์เข้ากับเครื่องคอมพิวเตอร์ 2) นำผลที่ได้บันทึกผ่านทางเครื่องวัด PROMAX TV EXPLORER HD+ ลงในระบบส่วนกลาง ( NBTC Operation System ) 3) เข้าสู่ระบบ NBTC Operation System รูปที่3.9 NBTC Operation System

36 4) เลือกหัวข้อที่ “11 การตรวจสอบมาตรฐานการแพร่” ดังรูปที่ 3.9 รูปที่3.10 การบันทึกผลจากการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล 5) กดเพิ่มข้อมูล ดังต่อไปนี้ รูปที่3.11 การตรวจสอบมาตรฐานการแพร่

37 รูปที่3.12 รายละเอียดสถานีฐาน รูปที่3.13 รายละเอียดการแพร่คลื่นความถี่ รูปที่3.14 แนบเอกสารผลการตรวจ ( เพิ่มเติมในภาคผนวก) รูปที่3.15 ความคิดเห็นของผู้ตรวจ

38 บทที่ 4 สรุปผลการปฏิบัติงาน ผลการปฏิบัติงานในสำนักงาน กสทช. ภาค 4 ในส่วนตรวจสอบและกำกับดูแล เรื่อง การตรวจวัด สัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอลส่งผลให้เกิดประโยชน์หลาย ๆ ด้านดังนี้ 4.1 ด้านสังคม 4.1.1 ได้ฝึกสื่อสารกับผู้อื่นในลักษณะเกี่ยวกับการปฏิบัติงาน เช่น ผู้ร่วมงาม พี่เลี้ยงในการ ปฏิบัติงาน และผู้อำนวยการส่วน ของทางสำนักงาน กสทช. ภาค 4 รวมถึงประชาชนที่มีโอกาสได้พูดคุย ในขณะปฏิบัติงานนอกพื้นที่ 4.1.2 ได้เรียนรู้วิธีการปรับตัวให้เข้ากับสังคมการทำงานในชีวิตจริง และได้ลงมือทำงานในการ ปฏิบัติงานจริง ๆ ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ต่างออกไปจากการเรียนหรือการปฏิบัติงานในห้องเรียน 4.2 ด้านปฎิบัติ 4.2.1 ได้ออกปฏิบัติงานนอกพื้นที่ จึงทำให้รู้และเข้าใจถึงลักษณะการปฏิบัติงานจริงของส่วน ตรวจสอบและกำกับดูแล สำนักงาน กสทช. ภาค 4 และทราบถึงปัญหาที่ต้องเจอในลักษณะงานที่ปฏิบัติ 4.2.2 ได้ใช้อุปกรณ์สำหรับการปฏิบัติงานจริงและสามารถใช้อุปกรณ์ในการปฏิบัติงานได้ 4.3 ด้านทฤษฎี 4.3.1 ได้รับการสอนใช้อุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้สำหรับการตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล เช่น PROMAX TV EXPLORER HD+ เป็นต้น 4.3.2 ได้รับการสอนเกี่ยวกับมาตรฐานและประกาศต่าง ๆ ของสำนักงาน กสทช. ที่เกี่ยวข้องกับ การตรวจวัดสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิตอล เช่นการกำหนดจำนวนและรูปแบบ ช่องโทรทัศน์ ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล เบื้องต้นไว้ทั้งสิ้น 48 ช่อง 4.3.3 ได้รับการสอนเพิ่มเติมเรื่องการอนุมัติช่องรายการดิจิทัลทีวีทั้งหมด เช่น บริการสาธารณะ 25% หรือ 12 ช่อง, บริการชุมชน 25% หรือ 12 ช่อง

39 บทที่ 5 ปัญหาและข้อเสนอแนะ จากการปฏิบัติงานที่สำนักงาน กสทช. ภาค 4 ได้รับความรู้ต่าง ๆ ที่จะเป็นประโยชน์และ ประสบการณ์ต่อไปในอนาคต การปฏิบัติงานในส่วนตรวจสอบและปฏิบัติการ จัดได้ว่ามีการประยุกต์ใน เนื้อหาที่เคยเรียนรู้มาก่อนแล้วบ้างจากมหาวิทยาลัยฯ การศึกษาผนวกกับเอกสารต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งใน การปฏิบัติงานนั้นจะมีปัญหาและอุปสรรคเพียงบางประการดังนี้ 1. เนื่องจากการปฏิบัติงานจะใช้คำศัพท์เฉพาะทางเป็นส่วนใหญ่ จึงทำให้บางครั้งไม่สามารถ เข้าใจในทันทีและการเรียนการสอนงานสะดุด 2. เนื่องจากในการปฏิบัติงานนอกพื้นที่จะต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะทางในลักษณะงานนั้น ๆ ซึ่งเป็น อุปกรณ์ที่ไม่เคยได้ลองใช้มาก่อน จึงทำให้ขณะปฏิบัติงานขาดความคล่องแคล่ว มีข้อบกพร่องอยู่บ้าง และ เกิดความล้าช้าในบางครั้ง 3. เนื่องจากลักษณะงานที่ปฏิบัติเป็นลักษณะงานเฉพาะทางมีข้อมูลทางเทคนิคเชิงลึกที่ไม่เคย ศึกษามาก่อน และมีข้อกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้อง จึงทำให้ขณะปฏิบัติงานขาดความเข้าใจในลักษณะของ ตัวงานที่แท้จริง

40 บรรณานุกรม [1] Wichit Chamnangankah. ขั้นตอนการตรวจวัดสัญญาณดิจิตอล DVB-T/T2 ด้วย TV EXPLORER HD+. MEASURETRONIX LTD. การติดต่อส่วนตัว [2] บริษัท เมเชอร์โทรนิกซ์ จำกัด. คู่มือการใช้งาน PROMAX TV EXPLORER HD+. กรุงเทพฯ [3] ประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ "มาตรฐานทางเทคนิคสำหรับการให้บริการโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล," กสทช. มส. 4001 - 2555, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 129 ตอนพิเศษ 189 ง, 18 ธันวาคม 2555.

41 ภาคผนวก ก รายงานการตรวจสอบมาตรฐานทางเทคนิคของการแพร่คลื่นวิทยุ สถานีโทรทัศน์ดิจิตอล เทพา MUX 5 กองทัพบก