Η ιστορία, η τέχνη και ο πολιτισμός μέσα από το ελληνικό γραμματόσημο

Αριστάρχειο πλανητικό σύστημα: 1980

Το 1980 τυπώνονται τα γραμματόσημα με το Αριστάρχειο πλανητικό σύστημα στο
τυπογραφείο «Ασπιώτη ΕΛΚΑ»:

Θεώρημα του Ηλιοκεντρικό Κρατικός αερολιμένας Σάμου
Αρίσταρχου και Ναός σύστημα «Αρίσταρχος ο Σάμιος»

Άγαλμα του Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος έζησε στα ελληνιστικά χρόνια (310 π.Χ. - περίπου 230 π.Χ.). Ήταν
Αρίσταρχου
του Σάμιου Έλληνας αστρονόμος, μαθηματικός και συγγραφέας. Υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας (μετά

τους Πυθαγορείους) ο οποίος υποστήριξε πως κέντρο του κόσμου είναι ο Ήλιος και όχι η

Γη, όπως πίστευαν οι περισσότεροι άνθρωποι στην εποχή του. Πρότεινε, δηλαδή, σαν

θεωρία το ηλιοκεντρικό μοντέλο του ηλιακού Συστήματος, πράγμα που ερχόταν σε

αντίθεση με τις απόψεις του Αριστοτέλη και του Πτολεμαίου, που ήταν τότε αποδεκτές.

Έπρεπε να περάσουν όμως περισσότερα από 1.700 χρόνια, μέχρι να Γραμματόσημο
φτάσει η ώρα που ο Κοπέρνικος, ένας μαθηματικός και αστρονόμος, από την
από το Τορν της Πρωσίας (σημερινό Τόρουν της Πολωνίας) διατυπώσει
ξανά το ηλιοκεντρικό μοντέλο του σύμπαντος, τοποθετώντας τον Ήλιο Πολωνία με τον
και όχι τη Γη στο κέντρο του στηριζόμενος στις θεωρίες του Αρίσταρχου Κοπέρνικο, 1971

και των Πυθαγορείων. Ο ίδιος ο Κοπέρνικος γράφει καθαρά στο
χειρόγραφό του ότι (ως άριστος γνώστης της αρχαίας ελληνικής
γλώσσας) είχε διαβάσει τις απόψεις του Αρίσταρχου του Σάμιου, που
έθετε τη Γη να περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, αλλά και των
Πυθαγόρειων φιλοσόφων, Φιλόλαου και Ικέτα.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ο Αρίσταρχος είχε παρατηρήσει την κίνηση της
Σελήνης διαμέσου της σκιάς της Γης κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης Σελήνης και εκτίμησε
ότι η διάμετρος της Γης ήταν 3 φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Σελήνης. Στη
συνέχεια, χρησιμοποιώντας τον υπολογισμό του Ερατοσθένη ότι η περιφέρεια της Γης
ήταν 42.000 χλμ., συμπέρανε ότι η Σελήνη έχει περιφέρεια ίση με 14.000 χιλιόμετρα.
Εφαρμόζοντας την αλεξανδρινή τριγωνομετρία κατάφερε να εκτιμήσει την απόσταση και

το μέγεθος του ήλιου και της σελήνης, ενώ
ταυτόχρονα διατύπωσε τη θεωρία του
ηλιοκεντρικού συστήματος, για την οποία
κατηγορήθηκε σφοδρά.

Μελέτη του Αρίσταρχου περί μεγεθών Γης, Ήλιου Σήμερα, αποδεχόμαστε όλοι το ηλιοκεντρικό
και Σελήνης (χειρόγραφο του 10ου αι., Βατικανό) σύστημα και είναι γνωστό ότι η Σελήνη έχει
περιφέρεια περίπου ίση με 10.916 χλμ., δηλαδή
λίγο λιγότερη από αυτή που είχε υπολογίσει ο
Αρίσταρχος!

- 51 - Η Γη μας, όπως φαίνεται από το διάστημα
(φωτογραφία από δορυφόρο)

Ας δούμε όμως πώς φαντάζονταν τη Γη μας οι άνθρωποι σε διαφορετικές εποχές:

Η Γη επιπλέουσα

Η Γη με ρίζες Η Γη κατά την ιδέα των ιερέων
του Βέδα

Η Γη εξάεδρος κατά τον Η Γη κυλινδρική κατά τον
Πλάτωνα Αναξίμανδρον

Η Γη συρομένη υπό χελώνης (Ινδία)

Οι Ουρανοί και η Γη κυλινδρική κατά Η Γη κατά τον Κοσμάν τον
τους Αιγυπτίους Ινδοπλεύστην στο βιβλίο

του: «Χριστιανική
Τοπογραφία»

Σχήμα της Γης από χειρόγραφη

ερμηνεία της Αποκαλύψεως της
(βιβλιοθήκη του Τουρίνου 8ος –

10ος αιώνας)

Η κοσμογραφία του Κοσμά Η Γη πλέουσα ως ωόν επί του

Πηγή εικόνων: «Εφημερίς των παίδων» του Μ. Δ. Καλαποθάκη, ωκεανού, Άραψ γεωγράφος
έτος 1877, τεύχη 112, 114, 116 και 118. Εδρίσης (11οςαιώνας)

- 52 -

 Εικαστικά – Ζωγραφίσαμε το ηλιοκεντρικό μοντέλο του ηλιακού μας συστήματος
σύμφωνα με τη θεωρία του Αρίσταρχου του Σάμιου και του Κοπέρνικου:

- 53 -

Ομηρικά έπη: 1983 Προσωπογραφία του Ομήρου:

Το 1983 τυπώνονται τα γραμματόσημα με τα ομηρικά Ο γέρος τυφλός ποιητής. Αυτή τη
έπη στο τυπογραφείο «Ασπιώτη ΕΛΚΑ»: φανταστική προσωπογραφία του

Ομήρου φαίνεται πως τη
δημιούργησε ένας καλλιτέχνης από
τη Ρόδο της ύστερης ελληνιστικής
περιόδου και έφτασε ως τις μέρες

μας με ρωμαϊκά αντίγραφα.

Ο Όμηρος, όπως τον
ζωγράφισε η κόρη μου, η
Ελένη. Προσέξτε το κενό

βλέμμα του ποιητή.

Ζωγραφική με κάρβουνο.

Τα έπη του Ομήρου, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, εξακολουθούν να είναι πολύ αγαπητά και να
διαβάζονται μέχρι σήμερα από πολλούς ανθρώπους πάνω στη γη.

Η Ιλιάδα αποτελείται από 15.693 στίχους και αναφέρεται στις τελευταίες πενήντα μία (51),
αποφασιστικής σημασίας ημέρες του πολέμου της Τροίας, ο οποίος συνολικά διήρκεσε, σύμφωνα
με το μύθο, 10 χρόνια. Η Οδύσσεια αποτελείται από περίπου 12.110 στίχους και περιγράφει τον
δεκαετή αγώνα του Οδυσσέα για την επιστροφή στην πατρίδα του, την Ιθάκη, μετά την κατάληψη
της Τροίας.

Η καταγωγή του Ομήρου ήταν από την Ιωνία (πιθανόν από τη Σμύρνη) και πρέπει να έζησε τον 8ο
αιώνα π.Χ. Λέγεται ότι ήταν τυφλός .

- 54 -

 Εικαστικά - Σχεδιάσαμε σκηνές από τα έπη του Ομήρου: Ο Δούρειος Ίππος:
Ελεάνα
Ο Δούρειος Ίππος, έτοιμος να
εισέλθει στην Τροία,
παρουσιάζεται να στέκεται
πάνω σε τροχούς που θα
διευκολύνουν τη μετακίνησή
του. Στη βάση της κατασκευής
μια επιγραφή πιστοποιεί πως
πρόκειται για δώρο των Αχαιών
προς τη θεά Αθηνά.

Η τύφλωση του Πολύφημου:
Όλγα
Ο Οδυσσέας με τους
συντρόφους του τυφλώνουν τον
Κύκλωπα, καρφώνοντάς του στο
μάτι ένα σουβλερό ξύλο.
Εκείνος πετάγεται ουρλιάζοντας
μην μπορώντας να κάνει τίποτα
πια!

Ο Οδυσσέας δραπετεύει από
τον Πολύφημο:
Αναστάσης
Ο Οδυσσέας ξεφεύγει από τη
σπηλιά του Πολύφημου,
δεμένος κάτω από την κοιλιά
ενός κριαριού!

- 55 -

Τα «Μάρμαρα» του Παρθενώνα : 1984

Το 1984 τυπώνεται μια έκδοση γραμματοσήμων με τα «Μάρμαρα» του Παρθενώνα στο
τυπογραφείο «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΤΣΟΥΚΗΣ Α.Ε.» Η σύλληψη και η οργάνωση των θεμάτων
του εικονογραφικού προγράμματος των μετοπών, της ζωφόρου και των αετωμάτων του
Παρθενώνα αποδίδεται στον Φειδία, ο οποίος με εντολή του Περικλή είχε αναλάβει την
καλλιτεχνική εποπτεία των εργασιών σε ολόκληρο το μνημείο.

Α. Στα αετώματα: Τα γλυπτά αυτά, βρίσκονταν στα αετώματα του Παρθενώνα, δηλαδή
στους τριγωνικούς χώρους που σχηματίζονται από τα γείσα της στέγης στις στενές
πλευρές του ναού. Τα θέματα αυτών των γλυπτών είναι παρμένα από την αττική
μυθολογία και η τοποθέτησή τους στον ναό έγινε από το 437 – 432 π.Χ.

Ανατολικό
αέτωμα

Το ανατολικό αέτωμα, που ήταν πάνω από την είσοδο του ναού, παρίστανε τη γέννηση
της θεάς Αθηνάς από το κεφάλι του πατέρα της Δία, με την παρουσία Ολύμπιων θεών.

Δυτικό
αέτωμα

Στο δυτικό αέτωμα, εικονιζόταν η διαμάχη μεταξύ της Αθηνάς και του Ποσειδώνα για τη
διεκδίκηση της αττικής γης, που κατέληξε στη νίκη της Αθηνάς.

Β. Στη ζωφόρο: Σε αντίθεση με τα μυθολογικά θέματα των μετοπών και των αετωμάτων,
για τη ζωφόρο του Παρθενώνα, ο Φειδίας επέλεξε ως θέμα τη μεγαλύτερη γιορτή της
πόλης, τα Μεγάλα Παναθήναια, τη γιορτή προς τιμήν της θεάς Αθηνάς.

Κεφαλή αλόγου από το άρμα Διόνυσος Εστία, Διώνη, Αφροδίτη
της Σελήνης από το ανατολικό

αέτωμα του Παρθενώνα.

Λαπίθης μάχεται με κένταυρο Δυτική ζωφόρος
νότια μετόπη του Παρθενώνα
Αέτωμα
- 56 -
Ιλισσός

Ζωφόρος

Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, Στο αριστερό άκρο του Το άλογο
γνωστά και ως «Ελγίνεια ανατολικού αετώματος από το άρμα
Μάρμαρα», είναι μια συλλογή του Παρθενώνα της Σελήνης,
γλυπτών από την Ελλάδα, που συναντάμε τον θεό έργο του
προέρχονται κυρίως από την Ήλιο τη στιγμή που Φειδία,
Ακρόπολη των Αθηνών. αναδύεται με το άρμα θεωρείται ως
Αφαιρέθηκαν από τον Τόμας του από τη θάλασσα, το πρότυπο
Μπρους, έβδομο κόμη του Έλγιν, ενώ στο δεξί άκρο της
πρέσβη στην Οθωμανική συναντάμε τη Σελήνη ρεαλιστικής
Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το με το άρμα της που απόδοσης
1803, και μεταφέρθηκαν στην βυθίζεται στη θάλασσα. του αλόγου
Βρετανία το 1806. στην αρχαία
Τα άρματα του Ήλιου και της Σελήνης συμβολίζουν την ατέρμονη τέχνη.
Ο Τόμας Μπρους ήταν αυτός που, διαδοχή ημέρας και νύχτας.
εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική
ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, Το άλογο της εικόνας είναι το τέταρτο από τα άλογα του άρματος.
κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από Προβάλλοντας λοξά το κεφάλι προεξείχε από το αέτωμα.
τον καϊμακάμη* Σεγιούτ Αβδουλάχ
για την αποκαθήλωσή τους από τον Σήμερα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο. Μαζί με τα υπόλοιπα
Παρθενώνα και άλλα οικοδομήματα. γλυπτά του Παρθενώνα είχαν μεταφερθεί στη Βρετανία με πλοία.
Δυστυχώς όμως , κατά τη διάρκεια Μάλιστα, το πρώτο από τα πλοία αυτά είχε ναυαγήσει κοντά στα
των εργασιών αυτών πολλά μνημεία Κύθηρα, λες και το φορτίο του δεν ήθελε να αποχωριστεί την Ελλάδα…
καταστράφηκαν.

Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο
Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το
1816. Τους τα είχε πουλήσει ο Έλγιν
για να πληρώσει τα τεράστια ποσά
που είχε ξοδέψει για τα συνεργεία
του, τη μεταφορά των γλυπτών και
τις δωροδοκίες των Τούρκων
αξιωματούχων.

Η Ελλάδα εδώ και χρόνια ζητάει να
της επιστραφούνε πίσω όλα τα
γλυπτά και να αποτελέσουν μια
ενιαία συλλογή μαζί με τα υπόλοιπα,
που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στο
Νέο Μουσείο της Ακρόπολης.

* Καϊμακάμης: πολιτικός και
στρατιωτικός βαθμός της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας

Το άλογο από το άρμα της «Καθώς κανείς το παρατηρεί, κάτω από την επιδερμίδα του ξεχωρίζουν τα
Σελήνης. κόκκαλα του κρανίου. Είναι κουρασμένο και ιδρωμένο. Το δέρμα του
τεντώνει, τα ρουθούνια του τρεμουλιάζουν. Το στόμα του, μισάνοιχτο, πάει
Ζωγραφική με κάρβουνο, να μιλήσει, να βγάλει φωνή. Οι φλέβες του διακρίνονται και είναι γεμάτες
άλλη μια ζωγραφιά της δύναμη».

Ελένης. - 57 - Αγγελική Βαρελά, Το αλογάκι του Παρθενώνα

Αρχιτεκτονικοί ρυθμοί – κιονόκρανα : 1987 2

Το 1987 κυκλοφόρησε ο έκδοση «Κιονόκρανα». Τα γραμματόσημα αυτής της έκδοσης
παρουσιάζουν τους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς με τους οποίους οι αρχαίοι Έλληνες
έφτιαχναν τους κίονες των ναών τους. Τα γραμματόσημα τυπώθηκαν στο τυπογραφείο
"Ασπιώτη ΕΛΚΑ".

1

34

Το κιονόκρανο είναι το επάνω μέρος του κίονα (της κολόνας) το οποίο να
υποβαστάζει το οριζόντιο μέρος της οροφής ενός οικοδομήματος (π.χ. ενός ναού).
Ανάλογα με τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του κίονα ποικίλει τόσο κατά το σχήμα όσο
και κατά τη διακόσμηση.
1. αρχαϊκός ιωνικός και αρχαϊκός κορινθιακός ρυθμός
2. δωρικός ρυθμός
3. ιωνικός ρυθμός
4. κορινθιακός ρυθμός

- 58 -

 Εικαστικά - «Τυπώσαμε» τα γραμματόσημα με τα κιονόκρανα:

Δυο πολύ ωραίες ανατυπώσεις της έκδοσης γραμματοσήμων του 1987 με τα κιονόκρανα από τον
Γιάννη(επάνω) και από τον Γιώργο (κάτω).

- 59 - Λαδοπαστέλ - Η τεχνική του καρμπόν

Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς: 1998

Το 1998 τυπώθηκε μια πολύ όμορφη έκδοση γραμματοσήμων με τους αρχαίους Έλληνες
συγγραφείς στο τυπογραφείο "Μ.Α. ΜΟΑΤΣΟΣ Α.Β.Ε.Ε."
Όμηρος, Θουκυδίδης, Σοφοκλής, Πλάτωνας και Δημοσθένης:

Ο Όμηρος είναι ο συγγραφέας των ποιητικών κειμένων της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, από τα πρώτα κείμενα της
Ιστορικής περιόδου της αρχαίας Ελλάδας, γνωστά ως «Ομηρικά Έπη».
Ο Θουκυδίδης ήταν αρχαίος Έλληνας ιστορικός, γνωστός για τη συγγραφή της Ιστορίας του Πελοποννησιακού
Πολέμου.
Ο Σοφοκλής ήταν Έλληνας τραγικός ποιητής της κλασικής εποχής. Αυτός, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης είναι οι
τρεις τραγικοί ποιητές των οποίων έχουν σωθεί ολοκληρωμένα έργα. Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες φαίνεται
ότι έγραψε περίπου 120 έργα, από τα οποία παραδίδονται ολοκληρωμένες μόνο επτά τραγωδίες.
Ο Πλάτωνας ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από την Αθήνα, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και
δάσκαλος του Αριστοτέλη. Το έργο του με τη μορφή φιλοσοφικών διαλόγων έχει σωθεί ολόκληρο (του
αποδίδονται ακόμα και μερικά νόθα έργα)· άσκησε τεράστια επιρροή στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και
γενικότερα στη δυτική φιλοσοφική παράδοση μέχρι και σήμερα.
Ο Δημοσθένης ήταν ρήτορας που αναδείχθηκε πολιτικός και στρατηγός της αρχαίας Αθήνας. Θεωρείται ο
σημαντικότερος ρήτορας της αρχαιότητας και όλων των εποχών, μαθητής του Ισοκράτη και του Ισαίου.

- 60 -

 Εικαστικά - Σχεδιάσαμε τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς: Δια την των χρημάτων
κτήσιν πάντες οι
Πλάτωνας : πόλεμοι γίγνονται.

μτφρ: Όλοι οι πόλεμοι
γίνονται για την
απόκτηση υλικών
αγαθών.

(Σταυρούλα) (Ρόζα) (Γιώργος) Ως ουδέν γλύκιον ης
πατρίδος ουδέ τοκήων
Όμηρος:
γίνεται.

μτφρ: Τίποτε γλυκύτερο δεν
υπάρχει από την πατρίδα κι

απ’ τους γονείς.

(Εβελίνα) (Βασιλική) (Κωνσταντίνα) (Αριάννα)

Δημοσθένης:

(Αναστάσης) (Όλγα) (Μάριος) Πάντ’ εστίν εξευρείν,
- 61 - αν μη τον πόνον
φεύγη τις.

μτφρ: Όλα γίνονται,
αν δεν αποφεύγει
κανείς να κοπιάσει.

Σοφοκλής: Θεός τοις αργούσιν ου
παρίσταται.
(Σοφία) (Γιάννης)
μτφρ: Ο θεός δεν βοηθάει
Θουκυδίδης: αυτούς που τεμπελιάζουν.

Τοις τολμώσιν η τύχη
ξύμφορος.

μτφρ: Η τύχη βοηθάει τους
τολμηρούς.

(Βασίλης) (Άλκηστις) (Ελεάνα)

Θουκυδίδη, εσύ που Δεν έχω λόγια!
βλέπεις, πες μου... Χάνεις που δεν
μπορείς να δεις!
Πώς μας σχεδίασαν
τα παιδιά;

- 62 -

Αρχαία ελληνική τεχνολογία: 2006

Το 2006 τυπώθηκε μια αναμνηστική σειρά γραμματοσήμων με τίτλο «Αρχαία Ελληνική
Τεχνολογία». Η σειρά αποτελείται από πέντε γραμματόσημα:

ΤΡΙΗΡΗΣ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ»
ΟΔΟΜΕΤΡΟ ΗΡΩΝΟΣ 1ος αι. π.Χ.
ΑΝΤΛΙΑ ΚΤΗΣΙΒΙΟΥ 3ος αι. π.Χ.
ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ 80 π.Χ.
ΑΥΤΟΜΑΤΕΣ ΠΥΛΕΣ ΝΑΟΥ ΗΡΩΝΟΣ 1ος αι. π.Χ.
Η τεχνολογική εξέλιξη των αρχαίων Ελλήνων είχε φτάσει σε πολύ υψηλό βαθμό.
Αναφορές στη μυθολογία υπάρχουν πολλές.
Ο Ήφαιστος ήταν θεός της φωτιάς και της σιδηρουργίας. Κάποτε ο Προμηθέας έκλεψε τη
φωτιά από τον Ήφαιστο και την έδωσε κρυφά στους ανθρώπους για να τους βοηθήσει να
καλυτερέψουν τη ζωή τους. Τους έμαθε ακόμη πώς να τη χρησιμοποιούνε και να
δημιουργούν εργαλεία. Κι όχι μόνον αυτά, αλλά τους δίδαξε τις επιστήμες που έκλεψε
από την Αθηνά, καθώς και τα γράμματα.
Κι αν όλα αυτά μας τα λέει ο μύθος, η πραγματικότητα δεν απέχει πολύ. Τα επιτεύγματα

της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας υπήρξαν
αξιοθαύμαστα. Οι επιστήμες γνώρισαν άνθιση.
Ειδικότερα η μηχανική, οι φυσικές επιστήμες, η
χημεία, η ιατρική, η γεωμετρία και άλλες, ήταν
ήδη γνωστές από την αρχαιότητα και
αποτέλεσαν την βάση για εντυπωσιακές
κατασκευές και εφευρέσεις. Να, σαν αυτές που
παρουσιάζονται σε αυτή τη σειρά των
γραμματοσήμων και τις οποίες εμείς γνωρίσαμε
καλύτερα μέσα από μια υπέροχη ξενάγηση στο
Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «ΝΟΗΣΙΣ».

- 63 -

 Εκπαιδευτική επίσκεψη - Επισκεφτήκαμε την Έκθεση της Αρχαίας Τεχνολογίας
στο Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «ΝΟΗΣΙΣ»:

Τριήρης Οδόμετρο

Μηχανισμός Αντικυθήρων Ύδραυλις του Κτησίβιου

- 64 - Ο χώρος του Μουσείου

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ, Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟ,
ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ, 2007
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, Η ΑΥΓΗ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, ΝΤΟΥΡΑΝΤΟ ΦΟΥΡΙΟ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΡΑΚΩΤΣΟΓΛΟΥ, 1998
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – ΙΣΤΟΡΙΑ – ΦΥΣΗ, ΕΥΓΕΝΙΑ ΦΑΚΙΝΟΥ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΔΡΟΣ, 1995
ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ, ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΝΟΣ ΒΑΛΑΒΑΝΗΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΠΟΝ,
2007
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ – ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ, ΝΙΚΗ ΔΡΟΣΟΥ – ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ MEGA PRESS
Ε.Π.Ε., ΧΑΪΔΕΜΕΝΟΣ Α.Ε.Β.Ε., 2006
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ / ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ – ΘΕΟΙ – ΟΙ ΗΡΩΕΣ – ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ – ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ΣΟΦΙΑ ΣΟΥΛΗ,
ΕΚΔΟΣΕΙΣ TOUBI’S, 1995
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ/ ΑΘΗΝΑ – ΑΚΡΟΠΟΛΗ, ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ NATIONAL GEOGRAPHIC
ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ, ΤΟΜΟΣ 1, 2 ΚΑΙ 3, ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ NATIONAL GEOGRAPHIC
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ – ΤΡΩΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, ΚΑΚΡΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΤΟΜΟΣ 5, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ, 1986

- 65 -

Η ΤΑΞΗ ΜΑΣ

ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ ΧΛΟΗ-ΝΙΚΟΛΕΤΑ
ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗ ΑΡΙΣΤΗ-ΑΝΝΑ
ΗΡΓΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΥΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
ΚΑΛΑΪΤΣΙΔΟΥ ΟΛΓΑ

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΚΑΡΑΖΑΦΕΙΡΗ ΕΛΕΑΝΑ

ΚΑΡΑΖΑΦΕΙΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ
ΜΑΛΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

ΜΑΤΗ ΡΟΖΑΛΙΑ-ΦΩΤΕΙΝΗ
ΜΟΝΕ ΣΠΥΡΙΔΩΝ

ΜΥΛΩΝΑ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ
ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΣΟΦΙΑ
ΠΑΡΙΣΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΠΕΪΤΣΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

ΣΑΜΑΡΑ ΑΛΚΗΣΤΙΣ-ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΑ

- 66 -

Έκδοση EUROPA 1979
Τυπώθηκε τον Μάιο του 1979 στο

τυπογραφείο "Ασπιώτη ΕΛΚΑ".
Παλιοί ταχυδρομικοί διανομείς

της Κρητικής πολιτείας.

- 67 -

Η ιστορία, η τέχνη και ο πολιτισμός
μέσα από το ελληνικό γραμματόσημο.

- 68 -