ิ
ู
คลินก ตา หู คอ จมก
Eye Ear throat Nose Clinic
ั
ไซนสอักเสบ
ุ
ิ
ั
์
ั
โดย นพ.สุทธศกด วฒิพนธเรืองชย
ั
ิ
2-KN-ET-002:01/06/2566
ั
ไซนสอักเสบ
ั
ไซนส คืออะไร
ื
ั
ี
่
ู
ไซนสคอ โพรงอากาศในกระดกทลอมรอบเปน
ี
ี
่
โพรงจมูกจะมทบรเวณกระดูกหนาผาก 1 คู
ิ
้
ิ
กลุมโพรงไซนัสเล็กๆ บรเวณกระดูกหัวตาทัง 2
ขางที่กระดูกแกม 2 ขาง และที่กระดูกฐาน
ึ
ี
ี
่
กระโหลกศรษะ 1 คู ซงโพรงอากาศเหลานจะมี
้
ั
รูเลกๆ เชอมไปยงโพรงจมูกการอกเสบของ
็
ื
ั
่
โพรงอากาศเหลานี้อันใดอันหนึ่ง เรียกวา
ไซนสอกเสบ
ั
ั
ั
อาการของไซนสอักเสบ
ี
ู
่
ี
่
ื
ี
ู
1. มเสมหะ หรอเสลดทเปนมกหรอมกเปนหนอง คางอยทหลง
ั
ู
ื
ั
ู
ื
เพดานออนหลงจมกและไหลลงมายงคอ เกอบตลอดทงวนทงคน
้
ั
ั
้
ั
ื
ั
็
2. เจบระคายเคืองคอจากเสมหะหรือเสลดปนหนอง ไหลลง
มาในคอ
ิ
้
ี
ื
ิ
้
ั
ั
3. ปวดศรษะตือๆ บรเวณหนาผาก หวควหรอหวตา แกม
้
ั
ี
กระบอกตา ฟนกรามดานบน บางครงปวดไปททายทอย ถา
่
เปนเฉยบพลนจะปวดมากๆ ได
ั
ี
ั
ู
ี
ู
4. คดแนนจมก อาจมอาการแสบแสบภายในจมกได
ิ
่
ี
้
็
5. อาจมกลนปาก เหมนคาว เหมนเปรยว หรอเหมนเนาเวลาพด
็
ู
ี
ื
็
หรอหายใจออกมามกลนคาวตดคางในหองหรอสำนกงาน
ิ
ิ
ั
ื
ื
่
ี
ี
้
ื
่
ึ
ี
้
ึ
ี
ิ
ั
ู
6. อาจมหูออ เวลาพดไดยนเสยงตวเองกองในห ซงอาจจะดขน
ู
ิ
ั
ื
ู
้
่
ื
ื
ี
เมอมีการกลนนำลาย หรอเปาลมไปยงหโดยวธ VALSALVA
ี
7. อาจมไอตอนนอนราบสกพก เพราะเสมหะจะไหลลงคอไป
ั
ั
ื
ี
ระคายเคองกลองเสยงทำใหอยากไอ
ู
้
ู
ั
ิ
8. หวัด นำมกไหล หรอเสมหะลงคอ แนนจมกเกน 2 สปดาห
ื
ื
่
9. นอนกรน เพราะไซนสอกเสบทำใหเยอบจมกบวม หายใจออก
ั
ั
ู
ุ
ทางจมกยากขน ตองหายใจออกทางปากทำใหเพดานออน
ึ
้
ู
ี
ั
ั
สนเกดเสยงกรนดงขนได
่
้
ิ
ึ
สาเหตุของไซนสอักเสบ
ั
ตองเปนหวัดมากอน และมองคประกอบพรอมกนทง 3 อยาง
ั
้
ั
ี
ื
1. หวัด นำมกไหลออกดานหนาจมกหรอไหลลงคอ
ู
ู
้
ู
2. แนนจมกจากเยอบจมกบวม
ื
ู
ุ
่
ี
้
ู
ื
้
ื
3. มการสูดหรอซดนำมกหรอขากเสมหะโดยการสูดครดๆ
ื
ื
ู
เอาเสมหะหลงจมกลงคอกอนจะขาก ทำใหเกิดความดันใน
ั
ั
ั
ุ
ิ
โพรงไซนัสเปนลบ และรูเปดไซนสอดตนเกดอกเสบในโพรง
ั
ั
ไซนส
ุ
ั
ิ
4. เกดจากรากฟนกรามบนผ และหนองทะลเขาในโพรงไซนส
ุ
ั
่
็
แกมทำใหเกดหนองลงคอ มกลนเหมนเนา
ิ
ี
ิ
ิ
ั
การวินจฉย
ั
ไซนสอักเสบ เปนไดบอยกวาทคนทวไปคด และโดยมาก
ั
่
ิ
่
ี
้
ู
ิ
ั
่
ั
ื
ุ
คดวาเปนแคหวดลงคอ เพราะเมอคณเปนหวด นำมกไหลแนน
ู
ี
จมกมากๆ และมการสดนำมกแรงๆ หรอขากเสมหะโดยการสด
ื
ู
ู
้
ู
ี
่
ี
ั
ู
็
ิ
ื
ครดๆ เอาเสมหะหลงจมกลงมาทคอกอนจะขาก กมโอกาสเกด
ั
ั
ไซนสอกเสบเฉียบพลันไดภายใน 2-3 วันแรก ที่เปนหวัดโดยมี
อาการตามที่กลาวมาแลว
ู
ั
ี
็
ู
ดงนนผปวยทเปนหวด แนนจมก มเสมหะลงคอหรอเจบคอ
ั
ี
่
้
ั
ื
้
ั
ื
ื
ู
ั
ึ
เรอรง ไอกลางคน จงจำเปนตองไดรบการตรวจจากแพทย ห คอ
ี
ู
จมก แพทยจะใชกระจกสองตรวจหลงโพรงจมกวามหนองไหล
ู
ั
ั
ออกทางจมกดานหลงและมาจากโพรงไซนสหรอไม เพอใหไดรบ
ั
ื
ื
ู
ั
่
การรักษาและคำแนะนำที่เหมาะสม ไมใหเปนโรคไซนัสอักเสบ
เรื้อรังตอไป ในบางรายแพทยอาจใชกลองสองเขาไปในรูจมูก
เพื่อดูวามีหนองจากรูไซนัสหรือมีเนื้องอก เชน ริดสีดวงในจมูก
ื
หรอไม
การเอ็กซเรยไซนัส ไมจำเปนตองทำเพื่อวินิจฉัยไซนัส
อกเสบ เพราะแพทย ห คอ จมก จะสามารถตรวจพบหนองจาก
ู
ู
ั
ิ
ู
ั
ิ
ไซนสและใหการวนจฉยไดอยแลว แตการสงตรวจเอกซเรยไซนส
ั
็
ั
ิ
ี
ี
อาจทำในรายทแพทยสงสยวามหนองคงอยในโพรงไซนสบรเวณ
ั
ั
่
ั
ู
่
ั
ื
่
ื
ื
ั
ื
แกมหรอไม เพอยนยนจะไดทำการเจาะลางไซนสเพอการรกษา
ั
่
ตอไป
แตแพทยทั่วไป อาจตองใชเอ็กซเรยชวยในการวินิจฉัย
ไซนัสอักเสบ เพราะการตรวจในคอ โดยใชไมกดลิ้นอยางเดียว
ื
ั
ไมสามารถบอกไดวาเปนไซนสอกเสบหรอไม
ั
การเอ็กซเรยคอมพวเตอรของไซนส อาจจำเปนในราย
ั
ิ
ี
่
ี
ื
้
ี
ู
ื
ั
่
ทมเนองอกหรอกอนในจมกกอนผาตด บางรายทมอาการเปนมาก
ี
หรอมีภาวะแทรกซอนจากไซนส เชน หนองแตกเขากระบอกตา
ื
ั
ู
หรอมโครงสรางจมกผดปกตหรอเคยไดรบการผาตดไซนสมากอน
ื
ี
ั
ิ
ั
ั
ื
ิ
่
ี
ุ
ื
่
ั
ั
เพอใชในการวางแผนการผาตด ไมจำเปนตองทำทกรายทสงสย
ั
วาไซนสอกเสบหรอทจะผาตดรกษาไซนสอกเสบ
ี
ั
ั
ั
ื
่
ั
ั
ั
ั
การรกษาไซนสอักเสบ
1. หามขากหรือสูดหรือซื้ดน้ำมูกลงคอเด็ดขาด เพราะการ
ื
ิ
่
ั
ื
ื
้
สูดครดๆ เอาเสมหะลงไปในคอ เพอกลนหรอขากทง กลบ
ื
ั
ู
ั
ั
ิ
ื
้
ทำใหรเปดโพรงไซนสตัน เกดไซนสอักเสบเรอรง ถาเสมหะ
ื
ื
ลงในคอเองใหกลนหรอบวนทงได
้
ิ
ิ
ู
ู
้
ี
้
้
่
ี
่
ั
2. ถามนำมกใหสังนำมกทง การสงทละขางจะไดผลดกวา
ี
้
่
ื
ู
ี
่
3. ดมนำวันละ 3 ลิตร ประมาณ 12 แกว จะทำใหมกทสราง
้
ึ
้
ในโพรงจมกและไซนสมนำมากขน ไมเหนยวมาก ทำใหเยอ
ื
ั
ู
ี
ี
่
ั
่
ี
ั
บจมกและไซนสทเปนเซลลขนจะพดโบกเสมหะออกจากโพรง
ู
ุ
ั
ั
ไซนสและพดโบกไหลลงคอไปไดงาย
ี
่
่
ั
้
ี
4. ถาผปวยมปญหาเรืองไตหรือหัวใจทตองจำกดนำตอง
ู
ปรกษาแพทยกอน
ึ
ี
ี
้
ั
ิ
่
5. การเปาลมเขาไปทหูชนกลาง โดยวธ VALSALVA จะชวย
ิ
้
ู
ี
ั
้
ื
ู
ลดอาการหออและปองกนการเกดหนำหนวกได ทำโดยบบ
้
ั
้
ู
จมกทง 2 ขางใหแนน เมมปากแนน ทำเหมอนสงนำมกมา
ั
ู
ื
่
ื
ั
ึ
ื
ู
ดานหนาจมก หามปลอยมอหรอเปดปาก ใหดนลมตงปกจมก
ู
ู
2 ขางตลอดเวลา ไมตองเปาใหแกมสองขางปอง ลมออกจมก
้
ั
ึ
ั
และปากไมไดจะขนไปยงทอ Eustachian ไปยงหชนกลางทำให
ั
ู
้
้
หหายออได
ู
ื
่
ี
ั
6. การเปาลมเขาไปทโพรงไซนส จะชวยลดอาการปวดไซนส
ั
้
ิ
ั
ั
ึ
่
บรเวณหนาผากหรอหวควได การเปาลมขนไปทโพรงไซนส
ื
ี
้
ิ
่
ทำเหมอน VALSALVA แตใหสงนำมก ใหตงปกจมก คอยๆ ชาๆ
ั
ู
ื
้
ึ
ู
ี
่
่
ื
ู
ั
้
ู
และนานๆ ถาเปาหรอสงแรง ลมจะขนไปทหอาจทำใหปวดหได
ึ
ื
้
เมอทำแลวอาการปวดตอๆ ทหนาผาก หวตาและแกมจะลดลง
่
ี
่
ื
ั
ิ
ี
ั
7. ยาปฏชวนะ ตองกนยารกษาประมาณ 2-3 สปดาหตดตอกน
ั
ิ
ั
ิ
ู
ื
ื
ุ
่
ู
8. ยาพนจมกสเตียรอยด อาจใชเพอลดการบวมของเยอบจมก
่
ู
ื
ี
ุ
่
ิ
ในรายทเปนภมแพหรอเยอบจมกบวมมาก
ื
ู
่
ั
่
ี
ื
่
9. การเจาะลางไซนสทแกม จะทำเมอตรวจพบหนองในโพรง
ไซนัสแกมจากการใชกระจกสะทอนดูหลังจมูก หรือการใช
ั
ื
กลองสองตรวจหรอการเอกซเรยไซนส การเจาะสามารถทำ
็
ไดโดยการฉดยาชา และใชเขมเจาะเขาไปในโพรงไซนสและ
็
ี
ั
ลางเอาหนองออกดวยน้ำเกลือ ใชเวลาประมาณ 5-10 นาที
้
ี
ู
จะทำใหอาการของผปวยดขนอยางรวดเรว
็
ึ
้
ู
ื
ู
่
10. การใชนำเกลือลางจมก เพอใหมกทเหนยวไหลออกมา ได
ี
ี
่
ั
้
่
้
ผลนอยกวาการสงนำมก และดมนำมากๆ เพราะจะลางได
่
ื
ู
ี
ั
่
ั
ั
เพยงดานลางของโพรงจมกเทานน เหมาะสำหรบเดกทยงสง
่
ี
้
ู
็
ั
้
ื
ู
ั
ั
นำมกไมเปน หรอหลงผาตด
ี
ิ
ู
ิ
ู
ั
ึ
11. กรณเปนโรคภมแพ้ ตองรกษาภมแพรวมดวย จงจะทำให
การรักษาไซนสไดผลด ี
ั
ื
่
การผาตัด แพทยจะทำการผาตัดเมอ
ี
ุ
ู
ั
ิ
ู
ี
้
ื
ั
1. มกอนเนอโพรงจมก เชน รดสดวงอดตนรเปดไซนส
ี
ั
ี
2. มอาการแทรกซอนจากไซนสอกเสบ ปวดศรษะมาก แนนจมก
ู
ั
และมีหนองขน ตาบวมแดงจากหนองจากไซนัสแตกเขา
ั
กระบอกตา เยอหมสมองอกเสบ เสนเลอดดำในสมองอกเสบ
ื
ื
ั
ุ
่
ื
หรอฝในสมอง
3. เปนไซนัสอักเสบเรื้อรัง กินยาและปฏิบัติตามคำแนะนำของ
ั
ี
ิ
่
แพทยแลวยงไมหาย แมวาจะเปลยนยาปฏชวนะแลวกตาม
็
ี
4. มีกลิ่นปากที่รักษาดวยยาเต็มที่แลวไมหาย และไมใชปญหา
จากฝนผ ุ
ั
ื
ู
้
ื
5. มเนองอกในโพรงจมกหรอไซนส
ี
การปองกน
ั
่
ี
ั
ี
ั
ู
1. พยายามอยาคลุกคลกบผปวยทกำลังเปนหวดไอ หรือจาม
ู
2. ถาคุณเปนหวดเวลาไอ จาม ใหหาผาปดปากและจมก เพอ
ื
่
ั
ู
ั
ไมใหแพรเชอหวัดไปยงผอน
่
ื
ื
้
้
ู
3. หามขากหรอสูดนำมก การสูดนำมกหรอสูดเสมหะหลัง
ื
ู
ื
้
ื
ื
่
ื
ั
ู
จมกครดลงคอเพือขากหรอกลน จะเพิมโอกาสเปนไซนส
่
ั
้
อกเสบ และหูชนกลางอกเสบได
ั
ั
4. เมอเปนหวด หรือไซนสตองรกษาใหถูกตองและใชเวลา
ั
ื
ั
่
ั
นานพอเพยง
ี
ู
ี
5. การสังนำมก ใหสังทละขางไดผลดกวา โดยบบจมกขาง
่
ี
่
ี
ู
้
่
่
ู
ิ
ึ
่
่
ี
หนง แลวสังอกขางไมควรสังแรงมากเกนไปถาสังน้ำมกแลว
่
้
หูออมาก ใหอาปากขณะสังนำมกจะลดการปวดหได
ื
้
ู
ู
ั
่
่
็
6. เมอเปนหวด ใหหลีกเลียงนำแขงและน้ำเย็น
้
ื
่
ื
ั
่
7. หลีกเลยงการเปดเครองปรบอากาศ หรือพดลมตรงหนา
ั
ี
หรือศรีษะนานๆ
ิ
คลินก ตา หู คอ จมก
ู
Eye Ear throat Nose Clinic