บทเรียนสำเร็จรูปคำควบกล้ำ

ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๖

คำนำ

บทเรียนสำเร็จรูป กลมุ่ สาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปที ี่ ๖ เรื่อง อักษรควบกลำ้ เปน็ เคร่อื งมอื
ใหผ้ ู้เรียนได้พฒั นาตนเองในด้านความรู้ทางภาษาไทย ความสามารถด้านการอา่ นการเขยี น โดยกิจกรรมในบทเรยี น
สำเร็จรูปเล่มนมี้ ีความหลากหลาย ผู้เรียนจะได้รับความสนุกสนานเพลดิ เพลนิ เหมาะกบั ผเู้ รียนท่มี คี วามสนใจในเรอ่ื ง
ของอกั ษรควบกลำ้

บทเรยี นสำเรจ็ รูปเลม่ น้ี ผเู้ รยี นสามารถศกึ ษาได้ด้วยตนเอง และจะเกิดประโยชนม์ ากถา้ ครูผ้สู อนคอยให้
คำแนะนำและคำปรกึ ษาแกผ่ เู้ รยี น ในกรณที ผ่ี ู้เรียนมีข้อสงสยั เก่ียวกบั บทเรยี น

ผู้จัดทําหวังเปน็ อยา่ งยง่ิ ว่า บทเรียนสำเร็จรปู เลม่ น้ี จะเป็นประโยชนต์ ่อการจัดการเรียนรู้ และเป็นส่วน
สำคัญในการพฒั นาทักษะการอ่านออกเขยี นได้ เรอ่ื งคำควบกล้ำ ใหไ้ ดผ้ ลดยี ิ่งข้ึน

นางสาวสุกัญญา พารา

สารบญั หนา้
๑
เรื่อง ๒
คำชแี้ จงการใช้บทเรยี นสำเร็จรูป ๓
สาระมาตรฐานการเรยี นรตู้ วั ชวี้ ดั ๕
จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ ๙
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ๑๐
ความหมายของคำควบกล้ำ ๑๒
คำควบกลำ้ แท้ ๑๓
คำควบกล้ำไมแ่ ท้ ๑๔
ฝกึ อา่ นคำควบกลำ้ แท้ ๑๕
ฝึกอ่านคำควบกล้ำไม่แท้ ๑๖
แบบฝกึ หัดท๑่ี ๑๗
แบบฝึกหัดที่ ๒ ๑๘
แบบฝึกหดั ที่ ๓ ๑๙
แบบฝกึ หัดที่ ๔ ๒๑
แบบฝกึ หดั ท่ี ๕
แบบทดสอบหลงั เรียน
ภาคผนวก

เฉลยแบบทดสอบ

คำชี้แจงการใชบ้ ทเรียนสำเร็จรูป

บทเรยี นสำเรจ็ รูป กล่มุ สาระการเรยี นรภู้ าษาไทย ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี
๖ เร่ือง อักษรควบกล้ำ เพ่ือการนำบทเรียนสำเรจ็ รูปนไ้ี ปใช้ใหเ้ กิดประโยชน์
นกั เรยี นควรปฏบิ ตั ติ ามขน้ั ตอนดังน้ี

๑. นกั เรยี นอา่ นคำชีแ้ จงใหเ้ ข้าใจ
๒. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน ๑๐ ขอ้ เพือ่ วดั ความรู้

พ้ืนฐาน
๓. ศกึ ษาจุดประสงคก์ ารเรียนรู้
๔. ศกึ ษาใบความร้แู ละลงมือทำแบบฝกึ ทักษะตามลำดับและทำ

แบบทดสอบหลงั เรียนดว้ ยความซื่อสตั ย์ต่อตนเองโดยไม่เปิดดเู ฉลย
๕. หากนกั เรียนไมเ่ ขา้ ใจหรอื ทำกจิ กรรมไม่ผ่านเกณฑใ์ หค้ รูอธบิ าย

เพ่มิ เติม

สาระมาตรฐานการเรียนร้ตู ัวชวี้ ัด

สาระที่ ๔ หลักการใชภ้ าษาไทย

มาตรฐานการเรยี นรู้
มาตรฐาน ท ๔.๑ เขา้ ใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การ
เปล่ยี นแปลงของภาษา และพลงั ของภาษา ภมู ปิ ญั ญาทางภาษา และรกั ษา

ภาษาไทยไวเ้ ป็นสมบตั ขิ องชาติ
ตวั ชี้วดั

ป. ๖/๒ ใช้คำไดเ้ หมาะสมกบั กาลเทศะและบคุ คล

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

๑. นกั เรียนสามารถอ่านและเขียนคำท่มี อี กั ษรควบกลำ้ ได้ถูกต้อง
๒. นกั เรียนบอกความหมายของคำท่ีมีอกั ษรควบกล้ำได้ถูกตอ้ ง
๓. นกั เรยี นสามารถนำคำทมี่ ีอกั ษรควบกลำ้ ไปใชไ้ ดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง

ตรงตามความหมาย

แบบ
ทดสอบ

ก่อนเรียน

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

คำชแ้ี จง แบบทดสอบฉบับน้มี ีจำนวน ๑๐ ขอ้ ให้นักเรยี นทำ
เคร่ืองหมายกากบาท (X) ทับตัวเลือก ก ข ค และ ง ท่ีถกู ต้องเพยี ง
ตวั เลือกเดยี ว

๑. อักษรควบกล้ำคอื อะไร
ก. คำที่มีพยัญชนะสองตัวรวมอย่ใู นรูปสระเดยี วกนั
ข. พยัญชนะตน้ ท่มี ีตัว ร ล ว
ค. พยัญชนะทอี่ อกเสยี ง ร
ง. พยญั ชนะทม่ี ี 3 ตัว

๒. คำในข้อใดอา่ นออกเสยี ง ซ ทง้ั หมด
ก. นิทรา นกอนิ ทรีย์
ข. ฉะเชงิ เทรา โทรทศั น์
ค. พุทรา ทรดุ โทรม
ง. แทรกแซง สรา่ ง

๓. ขอ้ ความต่อไปน้ีมีอักษรควบแทก้ ี่คำ “ครอบครวั ของ
เปรมชอบเลีย้ งปลานลิ ”

ก. ๒ คำ
ข. ๓ คำ
ค. ๔ คำ
ง. ๕ คำ

๔. ขอ้ ความตอ่ ไปนมี้ ีอกั ษรควบไม่แทก้ ี่คำ “สรอ้ ยเพชร
เป็นเศรษฐขี ายพทุ ราเจ้าใหญ่ในจังหวัดฉะเชงิ เทรา”

ก. ๒ คำ
ข. ๓ คำ
ค. ๔ คำ
ง. ๕ คำ

๕. ข้อใดมีคำควบกล้ำมากท่ีสดุ

ก. ปลาสรอ้ ยอยู่ในสระนำใส
ข. อินทรีบนิ ผา่ นตน้ ไทรอย่างเร็ว
ค. แม่ไปตลาดซอ้ื ปลานลิ มาทอด
ง. ลำคลองน้ีกวา้ งขวางกวา่ แตก่ ่อน

๖. ข้อใดอน่ ถูกต้อง
ก. แทรกแซง = แทรก-แซง
ข. เพลดิ เพลนิ = เพดิ -เพนิ
ค. ปรบั ปรุง = ปรบั -ปรุง
ง. เปลย่ี นแปลง = เป่ียน-แปง

๗. ข้อใดอา่ นผิด
ก. พทุ รา = พุด-ซา
ข. แทรก = แซก
ค. ทรุดโทรม = ซุด-โซม
ง. ปรบั เปล่ียน= ปบั -เปี่ยน

๘. ขอ้ ใดแตกต่างจากพวก
ก. เศรษฐี
ข. ทรุดโทรม
ค. เคลบิ เคลิ้ม
ง. จลุ นิ ทรยี ์

๙. ประโยคใดมคี ำควบกลำ้ แท้ทง้ั หมด
ก. เขาเป็นคนคร้นื เครง
ข. ทรายท่ดี ตี อ้ งมกี ้อนกรวด
ค. หยดุ เปิดเพลงเศร้าเสียที
ง. บชี อบสร้างสรรค์ผลงานใหม่ ๆ

๑๐. ประโยคใดมีคำควบกลำ้ ไม่แทท้ ง้ั หมด
ก. พช่ี อบปลกู พริก
ข. หา้ มกวาดขยะลงในคลองน้ำ
ค. ปลาทูแสรง้ รอ้ งไห้
ง. ทรายสรา้ งสรรค์ผลงานพเิ ศษ

อักษรควบกล้ำ

ความหมายของคำควบกลำ้

พยญั ชนะสองตัวเขียนเรยี งกันอยูต่ น้ พยางค์
และใชส้ ระเดียวกัน เวลาอ่านออกเสียงกล้ำเปน็
พยางคเ์ ดยี วกนั เสียงวรรณยุกตข์ องพยางคน์ ั้นจะผนั
เปน็ ไปตามเสียงพยัญชนะตวั หนา้

คำควบกลำ้ แท้ หรืออกั ษรควบแทค้ ือ คำที่
มพี ยัญชนะต้น ๒ ตวั ควบกล้ำอยูใ่ นสระตัวเดียวกนั
เวลาอา่ นจะออกเสียงพยญั ชนะทง้ั 2 ตวั พรอ้ ม ๆ
กันเสยี งพยญั ชนะควบกล้ำแทใ้ นภาษาไทยจะอยไู่ ด้
ในตำแหนง่ ตน้ พยางค์เทา่ น้ัน และพยญั ชนะตวั ท่ี 2
จะตอ้ งเป็น ร ล ว เท่านนั้

กร เช่น กราบ โกรธ รอง ไกร กล เชน่ กลอ่ ง กลอ้ ง กล่มุ กลุม้ กลม
ขร เชน่ ขรุขระ ขรัว ขล เช่น ขลาด เขลา ขลัง โขลก
คร เช่น ครอบครัว ครู ครอง ใคร ครบ คล เชน่ คลำ คล้าย คลอง คลาย
ตร เชน่ ตรวจ ตรา ตรึง ตรอก ตรง ตรี ปล เชน่ ปลา ปลอด ปลอก ปลอ่ ย ปล้ืม
ปร เช่น เปรยี บ เปรย้ี ว ประปราย ปรบ ผล เชน่ ผลาญ โผล่ เผลอ ผลีผลาม
พร เชน่ พริก พรม พรวด พรุ่งน้ี พราย พล เชน่ พลาด พลอย พลิกแพลง

คำควบกล้ำ กว เช่น เกวยี น กวาด
กวาง กวัดแกวง่

คำควบกล้ำ ขว เชน่ ขวาน ขวกั ไขว่
ขวัญ ขวา

คำควบกลำ้ คว เช่น ความ ควาย ควัน
ควกั คว้า

อกั ษรควบไมแ่ ท้ คือ อกั ษรควบทอ่ี อกเสยี งแตต่ วั หนา้ ตัวเดียว
หรือออกเสยี งกลายเปน็ ตวั อ่ืนไป โดยทไี่ มอ่ า่ นออกเสยี ง ร

อกั ษรควบไมแ่ ท้ท่ีไมอ่ อกเสียง ร แต่ออกเสยี งพยญั ชนะตัวหนา้ ได้แก่ จ ซ ศ หรอื ส
เชน่ จรงิ ไซร้ เศรา้ สรา้ ง สรอ้ ย เศรษฐี ศรัทธา อาศรม

อักษรควบไม่แท้ ทร ทอ่ี อกเสยี งเป็น ซ ดังนี้ ทรุดโทรมหมายนกอนิ ทรี
ทรวดทรงทราบทรามทราย เทริดนนทรีพุทราเพรา
โทรมนัสย์ฉะเชิงเทรา
มัทรีอนิ ทรยี ม์ ี ออกสำเนยี งเปน็ เสียง “ซ”
ทรวงไทรทรพั ยแ์ ทรกวัด
ตวั “ทร” เหลา่ นีเ้ รา

หมายเหตุ ตัว ทร บางคำที่ไม่ออกเสยี งเปน็ ซ เชน่
จนั ทรา นิทรา อนิ ทรา ฯลฯ

ฝกึ อ่านคำควบกล้ำแท้

ฝกึ อ่านคำควบกลำ้ ไม่แท้

แบบฝกึ หัดท่ี ๑
ใหน้ ักเรยี นเขยี นคำควบกลำ้ แท้

ร

ลว

แบบฝึกหัดที่ ๒
ใหน้ ักเรยี นเติมสำนวน คำพังเพย และสุภาษติ ต่อไปนีเ้ ปน็ อักษรควบแท้ ใหถ้ ูกต้อง

พรกิ โปรด ปลา คร่อม แกวง่ เพราะ

เกลือ ครอบ กลว้ ย พรา้ พลอย

ตัวอยา่ ง ฆ่าควายอย่าเสียดาย พรกิ

๑. ใกล้ กนิ ด่าง

๒. โคน่ อยา่ ไว้หนอ่

๓. กบในกะลา

๔. ไก่แกแ่ ม่ ช่อน

๕. เข้าเถื่อนอย่าลมื ไดห้ น้าอยา่ ลืมหลงั

๖. สตั วไ์ ด้บาป

๗. ปลกู เรอื น ตอ

๘. ปลาหมอตาย ปาก

๙. ผีซ้ำดำ้

๑๐. เท้าหาเสีย้ น

แบบฝกึ หัดท่ี ๓
ให้นกั เรียนเตมิ อกั ษรควบกล้ำไม่แท้จากคำทก่ี ำหนดใหใ้ นชอ่ งว่าง

จริง ไซร้ สรอ้ ย เศรษฐี อินทรี

ทรพั ย์ มทั รี ทรุดโทรม ฉะเชิงเทรา

สรา้ ง ทราบ

ตวั อยา่ ง เขาไม่ ทราบ เลยว่าฉนั กำลงั จะไป

๑. ฉันมี สนิ มากกว่าหนสี้ นิ

๒. นก กำลังบนิ มา

๓. ข้อเทจ็ ของเรอ่ื งนน้ี า่ สนใจมาก

๔. ถา้ ทศกณั ฐไ์ มจ่ ำนนแล้ว หนุมานก็จะเผา

นครลงกาใหแ้ หลกลาญ

๕. เรากำลงั เดนิ ทางไปจงั หวัด

๖. ถา้ อยากเป็น ต้องศกึ ษาเรือ่ งการเงนิ

๗. ผทู้ ีม่ ีความคดิ สรรค์ มักประสบความสำเร็จ

๘. แม่ชอบใส่ คอ เส้นนเ้ี ปน็ ประจำ

๙. สะพานขา้ งหนา้ ดูชำรดุ มาก ฉนั ไมก่ ล้า

เดนิ ขา้ มไป

๑๐. พระเวสสนั ดรทำนายฝันใหน้ าง

แบบฝกึ หดั ท่ี ๔
ใหน้ ักเรียนเขียนคำอา่ นของคำตอ่ ไปนี้

ตวั อยา่ ง ทรวดทรง อ่านว่า ซวด-ซง

๑. ใจกลา้ อา่ นวา่ _______________________
๒. กลนั่ แกล้ง อา่ นว่า_______________________
๓. กะเหรย่ี ง อา่ นวา่ _______________________
๔. ไตร่ตรอง อา่ นวา่ _______________________
๕. ดนิ ทราย อา่ นว่า_______________________
๖. นทิ รา อ่านว่า_______________________
๗. ปราศรยั อ่านวา่ _______________________
๘. พทุ รา อ่านวา่ _______________________
๙. โพลเ้ พล้ อา่ นว่า_______________________
๑๐. เศรา้ สร้อย อ่านวา่ ______________________

แบบฝกึ หัดท่ี ๕
ฝกึ อา่ นแล้วขีดเส้นใต้คำที่มีเสียงอักษรควบแทแ้ ละนำคำไปแตง่ ประโยค

บลเู บอร์รี จรงิ ปรบั ปรุง เพชรพลอย เสแสร้ง

กวาด สรา้ ง ปรกติ แทรกแทรง ตรวจ

ทรัพย์ ครอบครัว สร้อยคอ พรุ่งน้ี

กลมเกลียว ดินทราย ความดี

๑. .......................
ประโยค..................................................................................................

๒. .......................
ประโยค..................................................................................................

๓. .......................
ประโยค..................................................................................................

๔. .......................
ประโยค..................................................................................................

๕. .......................
ประโยค..................................................................................................

๖. .......................
ประโยค..................................................................................................

๗. .......................
ประโยค..................................................................................................

๘. .......................
ประโยค..................................................................................................

๙. .......................
ประโยค..................................................................................................

๑๐........................
ประโยค..................................................................................................

แบบทดสอบหลังเรยี น

คำชแี้ จง แบบทดสอบฉบับน้ีมจี ำนวน ๑๐ ข้อ ให้นกั เรียนทำ
เครือ่ งหมายกากบาท (X) ทับตวั เลือก ก ข ค และ ง ท่ีถูกตอ้ งเพยี ง
ตวั เลือกเดียว

๑. อกั ษรควบกล้ำคอื อะไร
ก. คำท่ีมีพยัญชนะสองตวั รวมอยใู่ นรูปสระเดยี วกัน
ข. พยัญชนะที่มี 3 ตัว
ค. พยัญชนะต้นท่มี ตี ัว ร ล ว
ง. พยัญชนะท่อี อกเสยี ง ร

๒. คำในข้อใดอ่านออกเสียง ซ ทั้งหมด
ก. พทุ รา ทรดุ โทรม
ข. นิทรา นกอนิ ทรีย์
ค. ฉะเชงิ เทรา โทรทัศน์
ง. แทรกแซง สร่าง

๓. ข้อความตอ่ ไปนมี้ อี ักษรควบแทก้ ี่คำ “ครอบครัวของ
เปรมชอบเล้ยี งปลานลิ ”

ก. ๒ คำ
ข. ๔ คำ
ค. ๓ คำ
ง. ๕ คำ

๔. ขอ้ ความต่อไปน้ีมีอกั ษรควบไม่แทก้ ี่คำ “สรอ้ ยเพชร
เป็นเศรษฐีขายพทุ ราเจ้าใหญ่ในจังหวดั ฉะเชิงเทรา”

ก. ๔ คำ
ข. ๒ คำ
ค. ๓ คำ
ง. ๕ คำ

๕. ขอ้ ใดมีคำควบกล้ำมากที่สุด

ก. ลำคลองนกี้ วา้ งขวางกว่าแตก่ อ่ น
ข. ปลาสรอ้ ยอยใู่ นสระนำใส
ค. อนิ ทรบี นิ ผา่ นต้นไทรอย่างเรว็
ง. แม่ไปตลาดซอ้ื ปลานลิ มาทอด

๖. ขอ้ ใดอำ่ นถกู ต้อง
ก. แทรกแซง = แทรก-แซง
ข. ปรบั ปรุง = ปรบั -ปรงุ
ค. เพลดิ เพลนิ = เพิด-เพนิ
ง. เปลย่ี นแปลง = เปีย่ น-แปง

๗. ขอ้ ใดอา่ นผดิ
ก. ปรับเปล่ียน= ปบั -เปย่ี น
ข. พุทรา = พดุ -ซา
ค. แทรก = แซก
ง. ทรดุ โทรม = ซดุ -โซม

๘. ขอ้ ใดแตกตา่ งจากพวก
ก. เศรษฐี
ข. ทรุดโทรม
ค. จุลนิ ทรีย์
ง. เคลิบเคล้ิม

๙. ประโยคใดมคี ำควบกลำ้ แท้ทั้งหมด
ก. ทรายทด่ี ีต้องมีก้อนกรวด
ข. เขาเป็นคนคร้ืนเครง
ค. หยุดเปิดเพลงเศรา้ เสยี ที
ง. บีชอบสรา้ งสรรค์ผลงานใหม่ ๆ

๑๐. ประโยคใดมีคำควบกลำ้ ไม่แทท้ ั้งหมด
ก. พ่ีชอบปลกู พรกิ
ข. ทรายสร้างสรรคผ์ ลงานพเิ ศษ
ค. ห้ามกวาดขยะลงในคลองนำ้
ง. ปลาทแู สรง้ รอ้ งไห้

ภาคผนวก

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น

๑. ก
๒. ค
๓. ข
๔. ค
๕. ง
๖. ค
๗. ง
๘. ค
๙. ก
๑๐. ง

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น

๑. ก
๒. ก
๓. ค
๔. ก
๕. ก
๖. ข
๗. ก
๘. ง
๙. ข
๑๐ ข

แบบ
ทดสอบ

หลงั เรียน