31 บท 12

คาศัพท์
การควบคุมการเจริญเตบิ โต
และการตอบสนองของพชื

จดั ทาโดย
นาย จริ ายุ ดวงดอกไม้ ม.5/4 เลขที่ 31
ครูผูส้ อน ครู นิชาภา พฒั นว์ ชิ ยั โชติ

โรงเรยี นอยธุ ยาวทิ ยาลยั

1. โฟโททรอปิ ซมึ (phototropism) : เป็ นการตอบสนองของพชื ทต่ี อบสนองตอ่ สง่ิ เรา้ ทเ่ี ป็ นแสงพบวา่ ที่
ปลายยอดพชื (ลาตน้ ) มที ศิ ทางการเจรญิ เตบิ โตเจรญิ เขา้ หาแสงสวา่ ง(positive phototropism) ส่วนท่ี
ปลายรากจะมที ศิ ทางการเจรญิ เตบิ โตหนีจากแสงสวา่ ง (negative phototropism) 2. จโี อทรอปิ ซมึ
(geotropism) : เป็ นการตอบสนองของพชื ทต่ี อบสนองตอ่ แรงโนม้ ถ่วงของโลกโดยรากพชื จะเจรญิ เขา้ หา
แรงโนม้ ถ่วงของโลก (positive geotropism) เพอื่ รบั นา้ และแรธ่ าตจุ ากดนิ ส่วนปลายยอดพชื (ลาตน้ ) จะ
เจรญิ เตบิ โตในทศิ ทางตรงขา้ มกบั แรงโนม้ ถ่วงของโลก (negative geotropism) เพอื่ ชใู บรบั แสงสวา่ ง
3.เคมอทรอปิ ซมึ (chemotropism) : เป็ นการตอบสนองของพชื โดยการเจรญิ เขา้ หาหรอื หนีจาก
สารเคมบี างอย่างทเี่ ป็ นสงิ่ เรา้ เชน่ การงอกของหลอดละอองเรณไู ปยงั รงั ไขข่ องพชื โดยมสี ารเคมบี างอย่างเป็ น
สงิ่ เรา้
4.ไฮโดรทรอปิ ซมึ (hydrotropism) : เป็ นการตอบสนองของพชื ทตี่ อบสนองต่อความชนื้ ซง่ึ รากของ
พชื จะงอกไปสทู่ ม่ี คี วามชนื้
5.ทกิ มอทรอปิ ซมึ (thigmotropism) : เป็ นการตอบสนองของพชื บางชนิดทต่ี อบสนองต่อการสมั ผสั
เชน่ การเจรญิ ของมอื เกาะ (tendril) ซง่ึ เป็ นโครงสรา้ งทย่ี นื่ ออกไปพนั หลกั หรอื เกาะบนตน้ ไมอ้ น่ื หรอื พชื
พวกทล่ี าตน้ แบบเลอื้ ยจะพนั หลกั ในลกั ษณะบดิ ลาตน้ ไปรอบๆเป็ นเกลยี ว เชน่ ตน้ ตาลงึ ตน้ พลู ตน้ องุ่น ตน้

พรกิ ไทย เป็ นตน้
6.การหุบของดอกไม้ (hyponasty) : เกดิ จากกลมุ่ เซลลด์ า้ นนอกหรอื ดา้ นลา่ งของกลบี ดอกยดื ตวั หรอื

ขยายขนาดมากกวา่ กลุ่มเซลลด์ า้ นมนหรอื ดา้ นบน

7.การบดิ ลาตน้ ไปรอบๆเป็ นเกลยี ว(spiral movement) : เป็ นการเคลอ่ื นไหวทปี่ ลายยอด
คอ่ ยๆบดิ เป็ นเกลยี วขนึ้ ไป เมอ่ื เจรญิ เตบิ โตขนึ้ ซงึ่ เป็ นการเคลอื่ นไหวทม่ี องไม่เห็นดว้ ยตาเปล่า โดย
ปกตเิ ราจะมองเห็นส่วนยอดของพชื เจรญิ เตบิ โตขนึ้ ไปตรงๆ แต่แทจ้ รงิ แลว้ ในส่วนทเี่ จรญิ ขนึ้ ไปนน้ั จะ
บดิ ซา้ ยขวาเล็กนอ้ ย เนื่องจากลาตน้ ทง้ั สองดา้ นเจรญิ เตบิ โตไม่เท่ากนั เชน่ เดยี วกบั นิวเทชนั ซงึ่
เรยี กวา่ circumnutation พชื บางชนิดมลี าตน้ ออ่ นทอดเลอื้ ยและพนั หลกั ในลกั ษณะการบดิ ลาตน้
ไปรอบๆเป็ นเกลยี วเพอื่ พยุงลาตน้ เรยี กวา่ twining
8.การเอนหรอื แกวง่ ยอดไปมา(nutation movement) : เป็ นการเคลอ่ื นไหวทเ่ี กดิ เฉพาะส่วน
ยอดของพชื สาเหตเุ น่ืองจากดา้ นสองดา้ นของลาตน้ (บรเิ วณยอดพชื ) เตบิ โตไม่เทา่ กนั ทาใหย้ อด
พชื โยกหรอื แกวง่ ไปมาขณะทป่ี ลายยอดกาลงั เจรญิ เตบิ โต
9.การตอบสนองทเี่ กดิ จากสงิ่ เรา้ ภายในของตน้ พชื เอง(autonomic movement) : ทา
ใหเ้ ซลลก์ ลายเป็ นชอ่ งกลวง มรี ูพรุน (Pith) ทาหนา้ ทล่ี าเลยี งนา้ และแรธ่ าตจุ ากเซลลส์ เู่ ซลล ์
10.การตอบสนองทเี่ กดิ จากสงิ่ เรา้ ภายนอก (paratonic movement หรอื stimulus
movement)

11.การหุบของใบจากการสะเทอื น (contract movement)
12.ไวนสั (pulvinus) : คอื การหุบใบของตน้ ไมยราบตรงบรเิ วณโคนกา้ นใบและโคนกา้ นใบยอ่ ยจะ
มกี ลุ่มเซลลช์ นิดหนึ่ง (เซลลพ์ าเรงคมิ า)
13.การหบุ ใบตอนพลบคา่ ของพชื ตระกูลถว่ั (sleep movement) : เป็ นการตอบสนองต่อ
การเปลย่ี นแปลงความเขม้ ของแสงของพชื ตระกลู ถว่ั
14. การเปิ ดปิ ดของปากใบ (guard cell movement) : การเปิด-ปิ ดของปากใบขนึ้ อยูก่ บั

ความเต่งของเซลลค์ มุ (guard cell) ในตอนกลางวนั เซลลค์ มุ มกี ระบวนการสงั เคราะหด์ ว้ ยแสง
เกดิ ขนึ้ ทาใหภ้ ายในเซลลค์ ุมมรี ะดบั นา้ ตาลสูงขนึ้ นา้ จากเซลลข์ า้ งเคยี งจะซมึ ผ่านเขา้ เซลลค์ มุ ทา
ใหเ้ ซลลค์ ุมมแี รงดนั เต่งเพม่ิ ขนึ้ ดนั ใหผ้ นงั เซลลค์ มุ ทแ่ี นบชดิ ตดิ กนั ใหเ้ ผยออกจงึ ทาใหป้ ากใบเปิด

15.ฮอรโ์ มนพชื (plant hormone) : เป็ น
สารเคมที พ่ี ชื สรา้ งขนึ้ ในปรมิ าณนอ้ ยมาก เพอื่
ควบคุมการเจรญิ เตบิ โตของพชื
16. ออกซนิ (auxin)
เป็ นฮอรโ์ มนทพ่ี ชื สรา้ งขนึ้ จากปลายยอดหรอื ปลาย
ราก เพอ่ื กระตนุ ้ ใหเ้ ซลลข์ ยายขนาดทป่ี ลายยอด
ออกซนิ แพรจ่ ากดา้ นทมี่ แี สงมากไปยงั ดา้ นทม่ี แี สง
นอ้ ย ดงั นั้นดา้ นทม่ี แี สงนอ้ ยจะมอี อกซนิ มากกวา่

เซลลจ์ งึ ขยายตวั ไดม้ ากกวา่ ปลายยอดจงึ โคง้ เขา้ หา

แสง
17. ออกซนิ (auxin) : เป็ นฮอรโ์ มนทพ่ี ชื สรา้ งขนึ้
จากปลายยอดหรอื ปลายราก เพอ่ื กระตนุ้ ใหเ้ ซลล ์
ขยายขนาดทปี่ ลายยอดออกซนิ แพรจ่ ากดา้ นทมี่ แี สง
มากไปยงั ดา้ นทม่ี แี สงนอ้ ย ดงั นนั้ ดา้ นทม่ี แี สงนอ้ ยจะ

มอี อกซนิ มากกวา่ เซลลจ์ งึ ขยายตวั ไดม้ ากกวา่

ปลายยอดจงึ โคง้ เขา้ หาแสง
18.จบิ เบอเรลลนิ หรอื กรดจบิ เบอ
เรลลกิ (gibberellic acid) : กระตนุ้ การเจรญิ
ของเซลลต์ รงขอ้ ทาใหต้ น้ ไมส้ ู’ กระตนุ้ การงอกของ
เมล็ดและตา (ทาลายการพกั ตวั ของเมล็ดและตา)
เพม่ิ การตดิ ผล เพม่ิ การเกดิ ดอกสาหรบั พชื วนั ยาว
ชว่ ยเปลยี่ นดอกตวั ผูใ้ หเ้ ป็ นดอกตวั เมยี ของพชื

กระกลู แดง

19.ไซโทไคนิน(cytochynin) : กระตนุ้ การแบง่
เซลลแ์ ละการเจรญิ เปลยี่ นแปลงของเซลล ์ เชน่ ในลา
ตน้ และราก จากการเลยี้ งเนือ้ เยอ่ื พชื ในอาหารเลยี้ ง
เชอื้ ทมี่ ไี ซโทไคนิน พบวา่ เนือ้ เยอื่ จะถูกชกั นาใหเ้ กดิ
การแบ่ง เซลลแ์ ละสรา้ งแคลลสั ขนึ้ อยา่ งรวดเรว็
20.เอทลิ นี (ateelin) : เป็ นแกส๊ ทเี่ กดิ ใน
กระบวนการเมแทบอลซิ มึ ของพชื โดยมตี น้ ตอจาก
กรดอะมโิ นเมไทโอนีน เรง่ การสุกของผลไม้ เชน่
มะม่วง กลว้ ย ละมุด เรง่ การแกข่ องผลไมบ้ นตน้
กระตนุ้ การออกดอกของพชื พวกสบั ปะรด
กระตนุ้ การหลุดรว่ งของใบไม้ และการผลดั ใบตาม
ฤดูกาล
21.กรดแอบไซซกิ (abzyzic) : สงั เคราะหใ์ นพชื
ทกุ ชนิด พบในใบแกจ่ ดั ผล และรากบรเิ วณหมวก
ราก กระตนุ้ การหลุดรว่ งของใบและผลแกจ่ ดั ยบั ยงั้
การเจรญิ และการยดื ตวั ของเซลลบ์ รเิ วณตา
22.นู เทชน่ั (nutation) : เป็ นการเคลอ่ื นไหวทเี่ กดิ
เฉพาะสว่ นปลายยอดพชื ทม่ี กี ลุม่ เซลลเ์ จรญิ เตบิ โต
ไม่เทา่ กนั เชน่ ตน้ ถว่ั
23.สไปรอล มูวเมน้ (spiral movement) : เป็ น
การเคลอื่ นไหวทป่ี ลายยอดบดิ เป็ นเกลยี วรอบแกน
เพอื่ พยุงลาตน้ ขณะเจรญิ เตบิ โต เชน่ การพนั หลกั
ของมะลวิ ลั ย ์ พรกิ ไทย พลู เป็ นตน้