หมวด 3 ความผิดฐานทำให้แท้งลูก 641081415

หมวด 3

ความผิ ด
ฐานทำให้แท้งลูก

นางสาวอัจจิมา ยอดดังแก้ว
641081415

คำนำ

วิชากฎหมายอาญา ภาคความผิดนี้
เป็นการศึ กษาเนื้ อหาในลักษณะภาคความ
ผิดในหมวดหมู่เฉพาะ โดยเนื้อหาภายในเล่ม
นี้เป็นข้อมูลในหมวด 3 ความผิดฐานทำให้
แท้งลูก โดยได้เน้นทฤษฎี และ ตัวอย่าง อีก
ทั้ งคำพิพากษาของศาล เพื่อเสริมสร้างทักษะ
และองค์ความรู้ให้กับผู้อ่าน เพื่อเป็นแนวทาง
ในการศึ กษาในระดับสูงต่อไป

นางสาวอัจจิมา ยอดดังแก้ว

สารบัญ

บทนำ
มาตรา 301
มาตรา 302
มาตรา 303
มาตรา 304
มาตรา 305
26 บรรณานุกรม

กฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้ง

ในสังคมไทยปัจจุบันมีหญิงเป็ น
จำนวนไม่น้ อยตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์
และมีการลักลอบทำแท้งเกิดขึ้นอย่างแพร่
หลาย อาจก่อให้เกิด ภาวะแทรกซ้อนหรือ
เป็ นอันตรายถึงแก่ชีวิตของหญิงนั้ นได้

ABORTION ACT

ดังนั้ น เพื่ อให้เกิดความรู้ความ
เข้าใจในหลักกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้ง
ของประเทศไทย “กฎหมายเกี่ยวกับการ
ทำแท้ง” อันประกอบด้วยความรู้เบื้องต้น
เกี่ยวกับการทำแท้ง กฎหมายเกี่ยวกับ
การทำแท้งในประเทศไทย และเหตุ
ยกเว้นความผิ ดฐานทำให้แท้งลูกตาม
ประมวลกฎหมายอาญา

-1-

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ
การทำแท้ง

คำว่า “ทำแท้ง” หรือabortion นั้ น
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน
พ.ศ.2542 ได้ให้ความหมายไว้ว่า การ
รีดลูก, มีเจตนาทำให้ทารกออกจาก
ครรภ์ มารดาก่อนครบกำหนดและตาย

คำว่า “แท้งลูก” ตามความหมายใน
ทางกฎหมายนั้ น หมายถึง การทำให้
เด็กที่ปฏิสนธิในครรภ์ ของหญิงถูกทำลาย
ก่ อ น ที่ จ ะ ค ล อ ด ห รือ ค ล อ ด อ อ ก ม า แ ล้ว ไ ม่ มี
สภาพบุคคล หากเป็ นกรณีที่เด็กคลอด
อ อ ก ม า มี ชี วิต เ พี ย ง ชั่ ว วิน า ที เ ดีย ว แ ล้ว ถึง แ ก่
ความตาย เช่นนี้ ไม่ใช่การแท้งลูกตาม
ความหมายของประมวลกฎหมายอาญา
แต่เป็ นเพียงการแท้งลูกตามความรู้สึ ก
หรือความเข้าใจของบุคคลโดยทั่วไป
เท่านั้ น

-2-

กฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้ง
ในประเทศไทย

ประเทศไทยเป็ นเมืองที่มีวัฒนธรรม
และจารีตประเพณีอันดีงาม การทำแท้ง
ในสังคมไทยจึงเป็ นเรื่องที่ต้องห้ามมาแต่
โบราณ โดยถือเป็ นความผิ ดอาญาและ
เป็ นเรื่องที่ไม่สอดคล้องกับวัฒนธรรมไทย

ปัจจุบันการทำแท้งอยู่ภายใต้บังคับแห่ง
ประมวลกฎหมายอาญา ความผิ ด
ฐานทำให้แท้งลูกตามมาตรา 301-305
ซึ่ งหญิงที่ทำหรือยอมให้ผู้อื่นทำให้ตน
แ ท้ ง ลู ก แ ล ะ ผู้ ที่ ทำ ใ ห้ห ญิง แ ท้ ง ลู ก ต้อ ง รับ
โทษตามกฎหมาย

-3-

มาตรา 301

มาตรา 301 หญิงใดทำให้
ตนเองแท้งลูกหรือยอมให้ผู้อื่น
ทำให้ตนแท้งลูก ต้องระวางโทษจำ
คุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหก
หมื่ นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

องค์ ประกอบ

องค์ประกอบภายนอก

หญิงใด
ทำให้ตนแท้งลูก
หรือยินยอมให้ผู้อื่นทำให้ตนเเท้งลูก

-4-

องค์ ประกอบ

องค์ประกอบภายใน

เจตนาธรรมดา

องค์ ประกอบความผิ ดในส่ วนของผู้
กระทำในความผิดตาม ม.301 คือ หญิงใด
ซึ่ งเป็นการกำหนดคุณสมบัติของผู้กระทำ
ความผิดไว้ว่า ต้องเป็นหญิงเท่านั้น และ
หญิงคนนั้นต้องตั้งครรภ์ด้วย ดังนั้นหากผู้
นั้ นไม่ใช่ตัวหญิงที่ตั้งครรภ์ อยู่ก็ไม่อาจเป็ น
ตัวการในความผิดฐานนี้ได้ และความผิด
ฐานนี้ สามารถแบ่งการกระทำความผิ ดของ
หญิงได้ 2 กรณี คือ หญิงกระทำต่อตนเอง
หรือหญิงยินยอมให้ผู้อื่นทำแก่หญิง (ความ
ยินยอมต้องเกิดขึ้นด้วยความสมัครใจ และ
มีอยู่ในขณะถูกกระทำด้วย)

-5-

ตัวอย่าง

นางขาวกำลังตั้งครรภ์ จึงบอกเรื่องตั้ง
ครรภ์กับนายแดงซึ่ งเป็นแฟน นายแดงบอก
กับนางขาวให้ไปทำแท้ง เพราะกำลังศึกษาอยู่
ยังไม่พร้อมจะมีลูก นางขาวจึงไปทำแท้งตาม
ที่นายแดงบอก

นางขาวมีความผิ ดฐานทำให้ตนแท้งลูก
ตาม ม.301 เป็นกรณีที่กระทำต่อตนเอง
ส่วนนายแดงที่ใช้ให้นางขาวไปทำแท้งนั้น
แม้จะเป็ นผู้ที่ก่อให้นางขาวเกิดเจตนากระทำ
ความผิด ก็ไม่อาจเป็นผู้ใช้ได้ เพราะความ
ผิดตาม ม.301 นั้น กำหนดคุณสมบัติผู้
กระทำความผิดต้องเป็นหญิงที่ตั้งครรภ์ เมื่อ
ผู้ใช้ไม่อาจรับโทษเสมือนเป็ นตัวการได้
นายแดงจึงมีความผิ ดเพียงฐานเป็ นผู้
สนับสนุนตาม ม.86 เท่านั้น ไม่ใช่ผู้ใช้ตาม
ม.84

-6-

ตัวอย่าง

นางขาวกำลังตั้งครรภ์ กำลังศึกษาอยู่ยังไม่
พร้อมจะมีลูก นางขาวจึงไปทำแท้งที่คลีนิคเถื่อน
นางขาวรู้ดีว่านายดำเป็ นหมอที่รับทำแท้งเถื่อน
จึงจ้างให้นายดำทำแท้งให้ตน จนแท้งลูก

นางขาวมีความผิ ดฐานทำให้ตนแท้งลูก
ตาม ม.301 เป็นกรณีที่หญิงยินยอมให้ผู้อื่น
ทำให้ตนแท้งลูก ส่วนนายดำที่ทำแท้งให้แก่
นางขาวมีความผิดตาม ม.302 ฐานทำให้หญิง
แท้งลูกโดยหญิงยินยอม

-7-

มาตรา 302

มาตรา 302 ผู้ใดทำให้หญิงแท้ง
ลูกโดยหญิงนั้นยินยอม ต้องระวาง
โทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกิน
หนึ่ งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถ้าการกระทำนั้ นเป็ นเหตุให้หญิง
รับอันตรายสาหัสอย่างอื่นด้วย ผู้
กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ด
ปี หรือปรับไม่เกินหนึ่ งแสนสี่หมื่น
บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถ้าการกระทำนั้ นเป็ นเหตุให้หญิง
ถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องระวาง
โทษจำคุกไม่เกินสิบปี และปรับไม่เกิน
สองแสนบาท

-8-

องค์ ประกอบ

ความผิ ดฐานทำให้แท้งลูกโดยหญิงยินยอม
ม.302 วรรคแรก

องค์ประกอบภายนอก
ผู้ใด
ทำให้แท้งลูก
โดยหญิงนั้นยินยอม

องค์ประกอบภายใน
เจตนาธรรมดา

-9-

องค์ ประกอบ

ความผิ ดฐานทำให้แท้งลูกโดย
หญิงยินยอม ม.302 วรรคสองและ
วรรคสามนั้น เป็นเหตุเพิ่มโทษ
ถ้าการกระทำผิดตามวรรคหนึ่ ง เป็น
เหตุให้หญิงได้รับอันตรายสาหัสอย่าง
อื่น(นอกจากแท้งลูก) หรือถึงแก่ความ
ตาย ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นตาม
ผลที่เกิดขึ้นด้วย ซึ่ งผลที่หนักขึ้นนั้น
ต้องเป็ นผลธรรมดาที่สามารถเกิดขึ้น
ได้ตาม ม.63 ด้วย




-10-

ตัวอย่าง

นางขาวกำลังตั้งครรภ์ จึงบอกเรื่อง
ตั้งครรภ์กับนายแดงซึ่ งเป็นแฟน นาย
แดงบอกกับนางขาวว่าต้องทำแท้ง เพราะ
กำลังศึกษาอยู่ยังไม่พร้อมจะมีลูก นาย
แดงจึงบอกนางขาวอดทนหน่ อย ตนจะชก
ที่ท้องแรงๆให้แท้งลูก นายแดงชกที่ท้อง
ของนางขาว จนนางขาวแท้งลูก

นางขาวมีความผิ ดฐานยินยอมให้ผู้
อื่นทำให้ตนแท้งลูก ตาม ม.301 ส่วน
นายแดงมีความผิ ดฐานทำให้หญิงแท้งลูก
โดยหญิงนั้นยินยอมตาม ม.302

-11-

ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6443/2545

จำเลยที่ 1 และที่ 2 พาผู้เสียหายขึ้น
รถกระบะจากบ้านพักของผู้เสียหายไปให้
หญิงไม่ทราบชื่อทำแท้งโดยผู้เสียหาย
ยินยอม ในระหว่างนั้นจำเลยที่ 1 นั่งขวาง
ประตูบ้านอยู่ด้วย เป็นการช่วยเหลือหรือให้
ความสะดวกก่อนหรือขณะกระทำความผิ ด
จำเลยที่ 1 และที่ 2 จึงมีความผิดฐานเป็น
ผู้สนับสนุนตามประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 302 วรรคแรก ประกอบมาตรา
86 ซึ่ งแม้โจทก์มิได้ขอให้ลงโทษตาม
มาตรานี้ ศาลก็ลงโทษได้ตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา
192 วรรคท้ายเพราะการทำให้หญิงแท้งลูก
ไม่ว่าหญิงนั้นจะยินยอมหรือไม่ ประมวล
กฎหมายอาญาบัญญัติเป็ นความผิ ดทั้งนั้ น

-12-

มาตรา 303

มาตรา 303 ผู้ใดทำให้หญิงแท้งลูก
โดยหญิงนั้นไม่ยินยอม ต้องระวางโทษจำ
คุกไม่เกินเจ็ดปี หรือปรับไม่เกินหนึ่ งแสนสี่
หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถ้าการกระทำนั้ นเป็ นเหตุให้หญิงรับ
อันตรายสาหัสอย่างอื่นด้วย ผู้กระทำต้อง
ระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่ งปีถึงสิบปี และ
ปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท

ถ้าการกระทำนั้ นเป็ นเหตุให้หญิงถึงแก่
ความตาย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุก
ตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่หนึ่ ง
แสนบาทถึงสี่ แสนบาท

-13-

องค์ ประกอบ

องค์ประกอบภายนอก
ทำให้หญิงแท้งลูก
โดยหญิงไม่ยินยอม

องค์ประกอบภายใน
เจตนาธรรมดา(ภายใน)

-14-

องค์ ประกอบ

วรรค 2 และวรรค 3 เป็นเหตุเพิ่มโทษ

ทำให้หญิงแท้งลูก ด้วยวิธีการใดๆ
ก็ได้ เช่น หลอกเอายาให้กิน กด บีบ รีด
ท้องหญิง แต่เป็นการกระทำที่หญิงไม่
ยินยอม เช่น ถูกบังคับขู่เข็ญ ถูกหลอก
หรือล่อลวง

ข้อพิจารณา

เหตุที่ ม. 303 มีโทษหนักกว่า
ม.302 เพราะเป็นการทำให้หญิงแท้งลูก
โดยฝ่ าฝื นความยินยอมของหญิง ควรจะได้
รับโทษหนักกว่ากรณีที่หญิงยินยอมให้
กระทำ

-15-

ข้อพิจารณา

การพยามกระทำความผิด ม.302
วรรคแรกได้รับยกเว้นโทษตาม ม.304 แต่
การพยายามกระทำความผิด ตาม ม.303
วรรคแรก ไม่ได้รับการยกเว้นโทษ

พิจารณาตัวอย่าง

นางขาวตั้งครรภ์กับนายแดง จึงบอก

เรื่องดังกล่าวแก่นายแดง นายแดงบอกว่า

ตอนนี้ยังไม่พร้อมเพราะกำลังเรียนอยู่ จึง

บอกกับนางขาวว่าตั้องทำแท้ง แต่นางขาว

ไม่ยอมเพราะกลัวบาป นายแดงแอบไปซื้ อ

ยาขับเลือดมาให้นางขาวกินโดยหลอกว่า

เป็นยาบำรุง นางขาวหลงเชื่อจึงกินยาดัง

กล่าวเข้าไป จนเกิดตกเลือดแท้งลูก ดังนี้

นายแดงย่อมมีความผิ ดฐานทำให้หญิงแท้ง

ลูกโดยหญิงไม่ยินยอม ตาม ม.303

วรรคแรก -16-

พิจารณาตัวอย่าง

แต่หากปรากฎว่านางขาวเข้ารับการ
รักษาพยาบาล และแพทย์วินิจฉัยว่า นาง
ขาวไม่สามารถมีบุตรได้อีกเพราะผลกระ
ทบจากยาที่นายแดงหลอกให้นางขาวกิน
ถือเป็ นกรณีที่นางขาวได้รับอันตรายสาหัส
อื่น นายแดงย่อมมีความผิดตาม ม.303
วรรคสอง

หากปรากฎว่านางขาวเสียเลือดมาก
จนถึงแก่ความตาย นายแดงจะมีความผิด
ตาม ม.303 วรรคสาม

-17-

มาตรา 304

มาตรา 304 ผู้ใดเพียงแต่พยายาม
กระทำความผิดตาม มาตรา 301 หรือ
มาตรา 302 วรรคแรก ผู้นั้นไม่ต้องรับ
โทษ

การพยายามกระทำความผิด จะเป็น
พยายามโดยเหตุบังเอิญตาม ม.80 หรือ
พยายามที่ไม่บรรลุผลได้อย่างแน่ แท้ตาม
ม.81 ก็ได้ ดังนั้นการพยายามทำให้แท้ง
ลูกจะต้องปรากฎว่าหญิงนั้นคลอดลูกออก
มาอย่างมีชีวิต

-18-

มาตรา 304

กฎหมายจึงยกเว้นโทษให้สำหรับ
หญิงที่พยายามกระทำความผิ ดตาม
มาตรา 301 และสำหรับผู้ใดก็ตามที่
พยายามกระทำความผิดมาตรา 302
วรรคแรก ส่วนกรณีที่พยายามทำให้หญิง
แท้งลูกโดยหญิงไม่ยินยอมตาม ม.303
นั้นกฎหมายไม่ยกเว้นโทษให้ เพราะ
เป็นการกระทำที่ฝ่ าฝื นความยินยอมของ
หญิงไม่สมควรที่ยกเว้นโทษให้

-19-

มาตรา 305

มาตรา 305 ถ้าการกระทำความผิด
ตามมาตรา 301 หรือมาตรา 302

เป็ นการกระทำของผู้ประกอบวิชาชีพ
เวชกรรมและตามหลักเกณฑ์ของ

แพทยสภาในกรณีดังต่อไปนี้ ผู้กระทำ
ไม่มีความผิ ด

(1) จำเป็นต้องกระทำเนื่ องจากหาก
หญิงตั้งครรภ์ ต่อไปจะเสี่ ยงต่อการได้รับ
อันตรายต่อสุขภาพทางกายหรือจิตใจของ
หญิงนั้น

(2) จำเป็นต้องกระทำเนื่ องจากมี
ความเสี่ ยงอย่างมากหรือมีเหตุผลทางการ
แพทย์อันควรเชื่อได้ว่าหากทารกคลอดออก
มาจะมีความผิ ดปกติถึงขนาดทุพพลภาพ

อย่างร้ายแรง
(3) หญิงยืนยันต่อผู้ประกอบวิชาชีพ

เวชกรรมว่าตนมีครรภ์เนื่ องจากมีการกระ
ทำความผิ ดเกี่ยวกับเพศ

-20-

มาตรา 305

(4) หญิงซึ่ งมีอายุครรภ์ไม่เกินสิบ
สองสัปดาห์ยืนยันที่จะยุติการตั้งครรภ์

(5) หญิงซึ่ งมีอายุครรภ์เกินสิบสอง
สัปดาห์ แต่ไม่เกินยี่สิบสัปดาห์ ยืนยันที่
จะยุติการตั้งครรภ์ ภายหลังการตรวจและ
รับคำปรึกษาทางเลือกจากผู้ประกอบ
วิชาชีพเวชกรรมและผู้ประกอบวิชาชีพอื่น
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรี
ว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศ
กำหนดโดยคำแนะนำของแพทยสภาและ
หน่ วยงานที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายว่าด้วย
การป้ องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์
ในวัยรุ่น"

-21-

องค์ ประกอบ

ถ้าการกระทำความผิ ดดังกล่าวใน
มาตรา 301 และ มาตรา 302 นั้น
เป็นการกระทำของนายแพทย์ ซึ่ ง
หมายความว่า เป็นแพทย์ที่มีใบประกอบ
โรคศิลป์ ตามกฎหมาย ไม่รวมถึง
พยาบาลหรือผดุงครรภ์ และต้องได้รับ
ความยินยอมจากหญิงด้วย หากมีเหตุให้
ทำแท้งได้ แต่หญิงไม่ยินยอมก็ไม่
สามารถทำได้

-22-

องค์ ประกอบ

แพทย์จะทำแท้งให้หญิงได้ต้อง
ปรากฎเหตุดังต่อไปนี้ ด้วย

1) จำเป็นต้องกระทำเนื่ องจาก
สุขภาพของหญิงนั้น โดยพิจารณาจากตัว
หญิงเป็ นหลักทั้งสุขภาพกายและสุขภาพ
จิต มีความจำเป็นต้องกระทำแท้ง แต่ไม่
จำต้องเป็นอันตรายต่อชีวิตก็ได้ เช่น พิษ
แห่งครรภ์ โรคหัวใจ ความดัน โลหิต
จาง อ่อนแอเกินกว่าจะตั้งครรภ์ได้

2) หญิงมีครรภ์เนื่ องจากการกระ
ทำความผิดอาญา ตามที่บัญญัติไว้ใน
มาตรา 276 มาตรา 277 มาตรา 282
มาตรา 283 หรือ มาตรา 284

-23-





บรรณานุกรม

มาตรา301และ305.//(2564).//สืบค้นเมื่อ 15
กันยายน 2565;/
จากmch.hpc1.go.th/uploads/article/website/กับผลกระ
ทบต่อบริการสุขภาพ.pdf

การปฏิรูปกฎหมาย.//(2564).//สืบค้นเมื่อ 15
กันยายน 2565;/จาก https://www.senate.go.th

ความผิ ดฐานทำให้แท้งลูก.//(2563).//สื บค้น
เมื่อ 15 กันยายน 2565;/
จากhttps://sites.google.com/view/chalermwut

ประมวลกฎหมายอาญา.//(2562).//สืบค้นเมื่อ
15 กันยายน 2565;/จากhttps://www.xn-
-42cgi4cjab1btnchd1exbza5gvad6dvnqc6f.com/index.h
tml

ราชกิจจา.//(2564).//สืบค้นเมื่อ 15 กันยายน
2565;/
จากhttps://www.thairath.co.th/news/politic/2027464

-26-

Thyoaun!k