ใส่สายระบายน้ำ หล่อเลี้ยงสมอง และไขสันหลัง จากโพรงสมองลง สู่ช่องท้อง การผ่าตัด
การผ่าตัดใส่สายระบายน้ำ หล่อเลี้ยงสมอง และไขสันหลัง จากโพรงสมองลงสู่ช่อง ท้อง เพื่อแก้ไขภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง แพทย์จะทำ การเจาะและใส่อุปกรณ์ที่เป็นท่อที่ ยาว ยืดหยุ่นได้ และมีลิ้นเปิดปิดเพื่อระบายน้ำ ที่คั่งใน โพรงสมอง แล้วจะผ่าตัดนำ ปลายท่อด้านหนึ่งไว้ที่ โพรงสมอง แล้วสอดท่อไว้ใต้ผิวหนังผ่านไปยังส่วน อื่นของร่างกายที่สามารถดูดซึมน้ำ หล่อเลี้ยงสมอง และไขสันหลังที่มากเกินไปได้ เช่น บริเวณช่องท้อง หลังจากผ่าตัดผู้ป่วยจะมีอาการค่อยๆ ดีขึ้นอย่าง ช้าๆ มากน้อยแตกต่างกันไป VP SHUNT
ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง (Normal pressure Hydrocephalus: NPH) เป็นภาวะที่มีน้ำ หล่อเลี้ยง สมองและไขสันหลังในโพรงสมองมากเกินไป จะทำ ให้ เกิดการขยายขึ้นของโพรงน้ำ ไปกดเบียดเนื้อสมอง บริเวณรอบๆ เป็นเหตุให้การทำ งานของสมองผิด ปกติ จนพัฒนาการของร่างกายและสติปัญญา บกพร่อง ภาวะนี้เกิดได้กับทุกวัย แต่จะพบมากในผู้ สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง เป็นอย่างไร? ปกติ ผิดปกติ
กลุ่มที่หาสาเหตุไม่พบ คือ มีการดูดซึมน้ำ ในโพรง สมอง (Cerebrospinal fluid: CSF) กลับเข้าหลอด เลือดดำ ลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุซึ่งทำ ให้เกิดการคั่ง ของน้ำ หล่อเลี้ยงในโพรงสมอง โพรงสมองจึงขยาย โตขึ้นอย่างช้าๆ ส่งผลต่อเนื้อเยื่อสมอง และก่อให้เกิด อาการดังที่กล่าวมา แต่ความดันในโพรงสมองยัง ปกติอยู่ จึงเรียกภาวะนี้ว่า ภาวะโพรงสมองคั่งน้ำ ชนิดความดันปกติ กลุ่มที่หาสาเหตุพบส่วนใหญ่มักมาจากการเจ็บป่วย หรือการบาดเจ็บที่กระทบต่อสมอง เช่น มีภาวะเลือด ออกในชั้นใต้เยื่อหุ้มสมอง ภาวะติดเชื้อที่เยื่อหุ้มสมอง หรือเยื้อหุ้มสมองอักเสบ อุบัติเหตุรุนแรงที่สมอง เช่น ตกจากที่สูง ล้ม หรือถูกรถชนแล้วศีรษะถูกกระแทก อย่างแรง ทำ ให้เกิดการอุดตันในสมองจนน้ำ สมองไม่ สามารถระบายไปส่วนต่างๆ ได้ สมองผลิตน้ำ หล่อ เลี้ยงออกมามากเกินไป หรือหลอดเลือดสมองอาจไม่ สามารถดูดซับน้ำ สมองได้ตามปกติ สาเหตุภาวะน้ำ คั่งใน โพรงสมอง สาเหตุของการเกิดภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง สามารถแบ่งออกเป็น 2 แบบ ดังนี้
ปัสสาวะบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่อยู่/ ไม่ได้ บางครั้งเล็ด เข้าห้องน้ำ ไม่ทัน ภาวะสมองเสื่อม มีปัญหาในการ จำ การคิด และการใช้เหตุผล ตอบ สนองช้า ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ พูดน้อย เสียงเบาแหบ สำ ลักน้ำ และอาหารบ่อย มีปัญหาในการเดินและการทรงตัว ไม่สามารถใช้ขาในการก้าวเดินได้ เป็นปกติ เดินลำ บากเวลาขึ้นลง บันไดหรือที่ลาดชัน ยกขาไม่พ้น จากพื้น เดินซอยเท้า ทรงตัวไม่ดี หรือเดินเซ ล้มบ่อย นั่งแล้วยืนไม่ ถนัดต้องหาที่เกาะยึดหรือก้าวเดิน ต่อไป ยืนโน้มตัวไปข้างหน้า ก้ม หน้าตัวงอเอียง เมื่อน้ำ คั่งในโพรงสมองมี อาการอย่างไร?
แพทย์จะทำ การซักประวัติ ดูอาการผิดปกติ ต่างๆ ที่เกิดขึ้น การตรวจร่างกาย ร่วมกับการ ตรวจพิเศษอื่นๆ เพิ่มเติม ได้แก่ การเอกซเรย์ คอมพิวเตอร์ (CT scan) หรือการเอ็กซเรย์แม่ เหล็ก (MRI) เพื่อช่วยยืนยันให้เห็นว่าโพรงน้ำ ใน สมองมีขนาดใหญ่กว่าปกติจริงๆ และมีการกด เบียดบังตำ แหน่งของเนื้อสมองด้านหน้าและ ด้านใน ขั้นต่อมาแพทย์จะทำ การทดสอบโดยการ เจาะหลังเพื่อระบายน้ำ หรือทดสอบด้วยการฉีด น้ำ เข้าไปในโพรงไขสันหลัง เป็นต้น รู้ได้อย่างไรว่าเป็นน้ำ คั่งในโพรงสมอง?
เนื่องด้วยการรักษาโรค NPH หรือ ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง ไม่สามารถ รักษาด้วยการให้ยา แต่สามารถรักษาให้หายได้จากการผ่าตัด โดยหลักการคือ เราจะต้องทำ ทางเดินน้ำ ไขสันหลังขึ้นมาใหม่ ด้วยวิธีการผ่าตัดใส่ท่อ ระบายน้ำ ไขสันหลังแบบถาวร หรือที่เรียกว่า “ชั้น” shunt ภาวะน้ำ คั่งในโพรง สมองรักษาได้ การผ่าตัดใส่ท่อระบายน้ำ จะมี 2 เทคนิคที่ใช้กันบ่อย VP- shunt (Ventriculoperitoneal shunt ) คือ การ ต่อท่อจากในโพรงน้ำ ในสมอง ส่วนที่โต ลงผ่านอุปกรณ์วาล์วเล็กๆ (Valve) หลังจากนั้นสายระบายจะถูกร้อยผ่านใต้ชั้น ผิวหนังลงมาตามบริเวณคอ หน้าอก แล้วต่อลงช่องท้อง LP-shunt (Lumboperitoneal) คือ การต่อท่อ จากช่องไขสันหลังของ บริเวณหลังส่วนล่าง จากนั้น จะสอดสายผ่านชั้นใต้ผิวหนัง เพื่อต่อลงช่องท้องแบบเดียว กับแบบแรก
โรคความดันดั โลหิตหิสูง สู ( รับรั ประทานยาลดความ ดันดั โลหิตหิตอน 6 โมงเช้า ช้ วันวัที่มารับรัการตรวจโดย ดื่มดื่น้ําประมาณครึ่งรึ่แก้ว ) โรคเบาหวาน ( งดฉีดยา เบาหวานและกินยาเบา หวานในวันวัที่มาตรวจ มีปมีระวัติวั ติแพ้ ยา อาหาร ทะเล สารทึบแสง และ อื่นๆ ก่อนวันวันัดตรวจ 7 วันวั ให้ห ห้ ยุดกินยาละลายลิ่ม เลือด ( Warfarin ) หรือรื ยาต้านการแข็ง ข็ ตัวของ เกร็ด ร็ เลือด (แอสไพรินริ , Plavix ) รวมทั้งทั้ยาต้าน การอักเสบโรคข้อ ข้ ที่ไม่ใม่ ช่ สเตียรอยด์ ( NSAIDS ) เพื่อพื่ป้อ ป้ งกันภาวะเลือด ออกง่าย ถอดเครื่อรื่งประดับ ฟันฟั ปลอม ,ถอดชุดชั้นชั้ ใน กางเกงชั้นชั้ ใน,ล้าง สีทสีาเล็บมือมื -เท้า งดน้ำ และอาหารก่อ ก่ นวัน วั ผ่า ผ่ ตัด ตั อย่า ย่ งน้อ น้ ย 6-8 ชั่ว ชั่ โมงหรือ รื ตามแพทย์สั่ย์ ง สั่ แจ้ง จ้ ให้แ ห้ พทย์ห ย์ รือ รื พยาบาลทราบ ก่อ ก่ นทุก ทุ ครั้ง รั้ ในรายที่มี ที่ ปมี ระวัติ วั แติละการ รัก รั ษาเฉพาะทาง ได้แ ด้ ก่ การเตรีย รี มตัว ตั ก่อ ก่ นเข้า ข้ ห้องผ่า ผ่ ตัด ตั
เมื่อถึงห้องผ่าตัด : จะได้รับการต้อนรับจากพยาบาล และซักประวัติ ถามชื่อ-สกุล ป้ายข้อมือ ตำ แหน่งการ ผ่าตัด ป้องกันการผ่าตัดผิดข้าง ผิดคน ผิดตำ แหน่ง และการงดน้ำ -งดอาหาร เมื่อเข้าห้องผ่าตัด : พยาบาลจะวัดความดันโลหิต ชีพจร และความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด ได้รับการให้ยาระงับความรู้สึกทั่วร่างกาย (General Anesthesia) เป็นวิธีที่ใช้เพื่อทำ ให้ผู้ป่วยหลับ ปราศจากความกังวล และความกลัวที่เกิดขึ้น ระหว่างผ่าตัดได้ จัดท่าผู้ป่วย นอนหงาย และใช้อุปกรณ์ช่วยพยุงให้ ศรีษะอยู่นิ่ง ขั้นตอนการผ่าตัด ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง
ขั้นตอนการผ่าตัด ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง แพทย์จะทำ การเจาะและใส่อุปกรณ์ที่เป็นท่อที่ ยาว ยืดหยุ่นได้ และมีลิ้นเปิดปิดเพื่อระบายน้ำ ที่คั่งใน โพรงสมอง แล้วจะผ่าตัดนำ ปลายท่อด้านหนึ่งไว้ที่ โพรงสมอง แล้วสอดท่อไว้ใต้ผิวหนังผ่านไปยังส่วน อื่นของร่างกายที่สามารถดูดซึมน้ำ หล่อเลี้ยงสมอง และไขสันหลังที่มากเกินไปได้ลงบริเวณช่องท้อง เมื่อผ่าตัดเสร็จผู้ป่วยจะ พักฟื้น สังเกตอาการ อย่างใกล้ชิดประมาน 1-2 ชั่วโมง มีแผลผ่าตัด 2 ตำ แหน่ง คือที่ศรีษะ และที่หน้าท้อง
2.การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัด เพื่อลดการติด เชื้อที่แผลผ่าตัด ไม่ควรแกะหรือเกาแผล 3.การติดเชื้อของท่อระบายน้ำ ในโพรงสมอง พบ ได้ตั้งแต่หลังผ่าตัดเป็นต้นไป อาจเกิดในภายหลัง หรือเป็นปีก็ได้ สังเกตได้ว่าจะมีไข้ ปวดศีรษะหรือ คอแข็ง 4.ท่อระบายน้ำ ในโพรงสมองตัน จะมีอาการของ ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมองกลับมาใหม่ 5.มีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง ซึ่งเกิดได้ในระยะ ยาว เป็นเดือนหรือปีโดยมักจะมีอาการปวด ศีรษะมาก ซึมลง ภาวะแทรกซ้อนหลังการได้รับการใส่ ท่อระบายน้ำ ในโพรงสมอง 1. อาการปวดศีรษะ เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลง ความดันในช่องโพรงสมอง ส่วนมากจะหาย ไป เองภายใน 1 สัปดาห์ ในช่วงนี้ควรนอนพักผ่อนให้ มากที่สุด เพื่อให้ระดับศีรษะอยู่ในระดับเดียวกัน ลดกิจกรรมลุก นั่งหรือยืน
การปฏิบัติตัวหลังผ่าตัด ภาวะน้ำ คั่งในโพรงสมอง จัดท่านอนศรีษะสูง 30 องศา เพื่อให้กล้ามเนื้อ หน้าท้องหย่อน ลดความ ตึงของแผลผ่าตัดที่หน้า ท้อง และส่งเสริมการไหล เวียนกลับของเส้นเลือด ดำ ในสมองได้ดีขึ้น และ หลีกเลี่ยงการนอนทับ แผลที่ศรีษะ เพื่อช่วยลด อาการปวดแผลผ่าตัด สังเกตแผลผ่าตัด ถ้ามีอาการอักเสบ ปวด บวม แดง ร้อน มีหนอง น้ำ เหลืองไหล ให้มา พบแพทย์ก่อนวันนัด เมื่อมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดศีรษะมาก คอแข็ง ก้มคอไม่ได้ ตาพร่ามัว ชักหรือหมดสติ มีไข้สูง ง่วงซึม กระสับกระส่าย ไม่สามารถควบคุม อารมณ์ได้ ให้รีบมาพบแพทย์
Thank you ติดต่อ โรงพยาบาลกำ แพงเพชร 055-022000