รู้จักโปรแกรม Scratch

แบบฝึกทกั ษะการเขียนโปรแกรม SCRATCH เพอ่ื สง่ เสรมิ
ความคิดสรา้ งสรรค์ กลมุ่ สาระการเรยี นร้วู ทิ ยาศาสตรแ์ ละ
เทคโนโลยี (วทิ ยาการคานวณ) สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

1เล่มที่

นางสาวรสสุคนธ์ อัศวภูมิ
ตาแหนง่ ครู วทิ ยฐานะ ครชู านาญการ

โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ อาเภอรามัน จังหวดั ยะลา
สานักงานเขตพ้นื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษายะลา เขต 1

สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้นื ฐาน
กระทรวงศึกษาธกิ าร

ก

คำนำ

แบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชัน้ มัธยมศึกษาปที ี่ 1 เล่มนี้ได้จัดทำขึ้นเพื่อเปน็
สื่อประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตาม
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขึ้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 เพื่อเสริมสร้างกระบวนการคิดเชิงคำนวณผ่านการ
เขียนโปรแกรมอีกทั้งยังส่งเสริมให้ผู้เรียนมีทักษะความคิดสร้างสรรค์ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา และทักษะ
ความสามารถทางด้านเทคโนโลยี ทสี่ อดคลอ้ งกับทักษะทจ่ี ำเป็นของผู้เรียนในศตวรรษท่ี 21 ซง่ึ แบบฝึกทักษะการ
เขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
(วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 1 มีทั้งหมด 4 เลม่ ดงั นี้

เลม่ ท่ี 1 เรือ่ ง ร้จู กั โปรแกรม Scratch
เล่มท่ี 2 เร่อื ง เร่มิ ตน้ เขียนโปรแกรม Scratch
เลม่ ที่ 3 เรอ่ื ง การวางบล็อกโคด้ Scratch
เลม่ ท่ี 4 เร่ือง เกมสร้างสรรค์ Scratch
เล่มที่ 1 เรื่อง รู้จักโปรแกรม Scratch มุ่งเน้นให้นักเรียนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับโปรแกรม Scratch
และรูจ้ กั สว่ นประกอบหลักของหน้าต่างทำงาน
ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
ทัง้ 4 เล่มนี้ จะเปน็ ประโยชน์ ตอ่ ครผู ้สู อน นกั เรียนและสามารถเป็นตวั อยา่ งแกผ่ ู้ทส่ี นใจได้ต่อไป

รสสคุ นธ์ อัศวภมู ิ

สารบัญ ข

เร่ือง หน้า
คำนำ ก
สารบัญ ข
คำชี้แจงแบบฝึกทักษะ ค
คำแนะนำสำหรบั ครู ง
คำแนะนำสำหรบั นกั เรียน จ
มาตรฐานการเรียนรู้ / ตัวชี้วดั ฉ
จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ ฉ
1
แบบทดสอบก่อนเรียน เรือ่ ง รู้จักโปรแกรม Scratch 4
ใบความรทู้ ่ี 1 รจู้ กั โปรแกรม Scratch 12
ใบงานที่ 1 รจู้ ักโปรแกรม Scratch 13
ใบความรทู้ ่ี 2 สว่ นประกอบหลกั ของหน้าต่างทำงาน 18
ใบงานท่ี 2 สว่ นประกอบหลกั ของหน้าต่างทำงาน 20
แบบทดสอบหลังเรียน เร่ือง รู้จกั โปรแกรม Scratch 23
บรรณานกุ รม
ภาคผนวก 25
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เร่อื ง รู้จกั โปรแกรม Scratch 26
เฉลยใบงานท่ี 1 ร้จู กั โปรแกรม Scratch 27
เฉลยใบงานที่ 2 ส่วนประกอบหลกั ของหน้าต่างทำงาน 29
เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน เรือ่ ง รู้จักโปรแกรม Scratch 30
ประวตั ผิ ูจ้ ดั ทำ

ค

คำชแี้ จงแบบฝกึ ทกั ษะ

แบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้
วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรบั นักเรียนชนั้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1 มที ั้งหมด 4 เลม่ ดงั นี้

เล่มที่ 1 เรื่อง ร้จู ักโปรแกรม Scratch
เล่มท่ี 2 เร่ือง เรม่ิ ต้นเขียนโปรแกรม Scratch
เล่มท่ี 3 เร่ือง การวางบลอ็ กโค้ด Scratch
เล่มท่ี 4 เร่ือง เกมสรา้ งสรรค์ Scratch
แบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เรื่อง รู้จักโปรแกรม
Scratch เล่มน้ใี ชเ้ วลา 2 ชว่ั โมง ประกอบไปด้วย
1. คำนำ / สารบัญ
2. คำชี้แจง
3. คำแนะนำสำหรับครู / คำแนะนำสำหรบั นกั เรียน
4. มาตรฐานการเรยี นรู้ / ตัวชี้วัด / จดุ ประสงค์การเรยี นรู้
5. ใบความรู้ / แบบฝกึ ทักษะ /แบบทดสอบ
6. บรรณานกุ รม
7. เฉลยแบบฝึกทกั ษะ และแบบทดสอบ

ง

คำแนะนำสำหรบั ครู

1. ครูศึกษาแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการ
เรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 1 เรื่อง รู้จัก
โปรแกรม Scratch อยา่ งละเอียด

2. ครูแจกแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการ
เรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 1 เรื่อง รู้จัก
โปรแกรม Scratch ให้นกั เรียนทุกคน

3. ใหน้ กั เรยี นทำแบบทดสอบกอ่ นเรียนเปน็ รายบุคคลเพือ่ ประเมนิ ความรเู้ ดมิ ของนักเรียน
4. แจง้ มาตราฐานการเรยี นรู้ ตัวช้วี ัด และจุดประสงคก์ ารเรียนรูใ้ หน้ กั เรยี นทราบ
5. ครูดำเนินการสอนตามกิจกรรมท่ีกำหนดไว้ในแผนการจัดการเรยี นรู้
6. ขณะที่นักเรียนทำแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่ม
สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 1
เรือ่ ง รู้จกั โปรแกรม Scratch ครูต้องคอยแนะนำ ให้คำปรึกษาและชว่ ยเหลอื
7. หลักจากนักเรียนได้ศึกษาและทำแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิด
สร้างสรรค์ กลมุ่ สาระการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนช้นั มธั ยมศกึ ษาปี
ที่ 1 เล่มที่ 1 เรื่อง รู้จักโปรแกรม Scratch เสร็จเรียบร้อยแลว้ ครูและนักเรียนเฉลยกิจกรรมรว่ มกัน พร้อมสรุป
เพ่อื ให้นักเรียนนำไปปรับปรงุ และพัฒนาในการทำแบบฝกึ ทักษะชดุ ตอ่ ๆ ไป
8. ให้นกั เรยี นทำแบบทดสอบหลังเรยี นเปน็ รายบุคคล เพือ่ ประเมนิ ผลการเรียนรู้

เกณฑ์การประเมิน

ทำข้อสอบได้ 8-10 ข้อ ถือว่าผา่ นเกณฑ์

จ

คำแนะนำสำหรบั นักเรยี น

1. นักเรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี น เลม่ ที่ 1 เร่ือง รู้จกั โปรแกรม Scratch
2. นักเรียนศึกษาทำความเข้าใจใบความรู้และตัวอย่างในแบบฝึกทักษะการเขียนโปรแกรม Scratch
เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับ
นกั เรยี นช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่มที่ 1 เรอื่ ง รู้จักโปรแกรม Scratch
3. นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมตามที่ได้รับมอบหมายในแต่ละกิจกรรมที่กำหนดให้ครบถ้วน ตามลำดับด้วย
ความตั้งใจ และคดิ ใหร้ อบคอบ
4. เม่อื นกั เรียนมปี ญั หาในกจิ กรรมใด ใหช้ กั ถามครูทันที
5. เมื่อนักเรียนทำแบบฝึกทักษะในแบบฝึกทักษะทุกแบบฝึกแล้ว ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน
เลม่ ที่ 1 เร่อื ง รจู้ ักโปรแกรม Scratch

ฉ

มาตรฐานการเรยี นรู้ / ตัวชวี้ ัด

มาตรฐานการเรียนรู้
ว 4.2 เขา้ ใจ และใช้แนวคิดเชิงคำนวณในการแกป้ ญั หาที่พบในชวี ิตจริงอยา่ งเป็นขน้ั ตอนและเป็นระบบ
ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการเรียนรู้ การทำงาน และการแก้ปัญหาได้อย่างมี
ประสิทธภิ าพ รเู้ ท่าทนั และมีจริยธรรม

ตวั ชี้วัด
ม.1/2 ออกแบบและเขียนโปรแกรมอยา่ งงา่ ย เพือ่ แก้ปญั หาทางคณิตศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

1. นกั เรยี นมีความรู้พืน้ ฐานเก่ียวกบั โปรแกรม Scratch
2. นักเรียนเขา้ ใช้งานโปรแกรม Scratch ทัง้ แบบออนไลน์และแบบออฟไลนไ์ ด้
3. นักเรยี นร้จู ักสว่ นประกอบของโปรแกรม Scratch
4. นกั เรียนสามารถสร้างไฟล์ช้ินงานใหม่ บนั ทึกโปรเจกต์ และเปดิ ไฟลช์ นิ้ งานทม่ี อี ยูไ่ ด้
5. นักเรยี นเหน็ ความสำคัญของการใช้งานเทคโนโลยเี พื่อชว่ ยแกป้ ญั หาในชวี ติ ประจำวนั

1

แบบทดสอบก่อนเรยี น

คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพยี งคำตอบเดียว แลว้ กากบาท (x) ลงในกระดาษคำตอบ
จำนวน 10 ขอ้ (คะแนนเตม็ 10 คะแนน)

1. ขอ้ ใดบอกความหมายของการเขียนโปรแกรม ได้ถกู ต้อง
ก. การเขยี นโปรแกรมเปน็ การควบคุมการทำงานโดยคอมพวิ เตอร์
ข. การเขยี นโปรแกรมไม่เหมาะกับเด็กอนบุ าล
ค. การเขยี นโปรแกรมเปน็ การสร้างลำดับการทำงาน
ง. การเขยี นโปรแกรมต้องใช้คอมพิวเตอร์เท่าน้ัน

2. ข้อใดต่อไปนี้ ไม่ใชภ่ าษาคอมพวิ เตอร์
ก. JAVA
ข. EPSON
ค. PYTHON
ง. Scratch

3. ตวั เลือกในข้อใดกล่าว ไม่ถูกต้อง เกี่ยวกับ Scratch
ก. สามารถสร้างแอนเิ มชนั่ เกมส์ หรอื นิทานได้
ข. เปน็ ภาษาโปรแกรมท่ีอยใู่ นรูปแบบกราฟิก
ค. เป็นโปรแกรมท่ีใชง้ านไดฟ้ รีไมต่ ้องจ่ายค่าลิขสิทธ์ิ
ง. ติดตั้งใช้งานเฉพาะแบบ ออฟไลน์ เทา่ นัน้

4. ข้อใดคือวตั ถปุ ระสงค์หลักของการพฒั นาโปรแกรม Scratch
ก. เพ่ือฝึกทักษะการแกป้ ญั หาในข้นั สูง หรอื เขยี นโปรแกรมทม่ี คี วามซบั ซอ้ น
ข. เพื่อพฒั นาโปรแกรมภาษา ท่มี รี าคาถูกคนทว่ั ไปสามารถซ้ือได้
ค. เพื่อพัฒนาโปรแกรมภาษาทใ่ี กล้เคียงกับภาษาเครื่องมากทส่ี ดุ และมคี วามรวดเร็ว
ง. เพ่อื สง่ เสรมิ ให้ใช้ความคดิ สรา้ งสรรค์ ฝึกทักษะการแกป้ ัญหา ดว้ ยเครอื่ งมือท่ีไมซ่ ับซ้อน

5. ข้อใดคือตวั ละครหลกั ในโปรแกรม Scratch
ก. แมว
ข. สุนขั
ค. นก
ง. ลงิ

2

6. Web browser สำหรบั เข้าไปใชง้ าน Scratch แบบ Online คือขอ้ ใด
ก. https://scratch.mit.ac.th
ข. https://scratch.mit.com
ค. https://scratch.mit.edu
ง. https://scratch.mit.net

7. ขอ้ ใดอธบิ ายสว่ นประกอบของโปรแกรม Scratch ไมถ่ ูกต้อง
ก. Stage: พนื้ ท่ีสำหรบั แสดงผลจากโปรแกรม
ข. Sprite: ส่วนทใ่ี ช้จดั การเกี่ยวกบั ตัวละคร
ค. Code: ส่วนทใี่ ชส้ ำหรบั เขียนโปรแกรม
ง. Costume: กำหนดพื้นหลังของโปรแกรม

8. หากตอ้ งการการเปิดไฟลช์ นิ้ งานทมี่ ีอยู่ ตอ้ งเลือกทีใ่ ด
ก. คลกิ เลอื กเมนู File > เลือก New
ข. คลิกเลือกเมนู File > เลอื ก Load from your computer
ค. คลกิ เลือกเมนู File > เลอื ก save to your computer
ง. คลิกเลือกเมนู File > เลือก Scratch

ตอบคำถาม ข้อ 9-10

9. จากภาพ ถ้าหากต้องการเปลี่ยนภาษาในโปรแกรม Scratch ตอ้ งเลือกหมายเลขใด
ก. หมายเลข 1
ข. หมายเลข 2
ค. หมายเลข 3
ง. หมายเลข 4

10. จากภาพ ถา้ หากต้องการการสง่ั ให้โปรเจกตเ์ ร่ิมทำงาน ทำได้โดยการคลกิ ทห่ี มายเลขใด
ก. หมายเลข 1
ข. หมายเลข 2
ค. หมายเลข 3
ง. หมายเลข 4

3

กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อนเรยี น

แบบฝกึ ทักษะการเขยี นโปรแกรม scratch เพ่ือส่งเสริมความคดิ สรา้ งสรรคส์ ำหรบั นกั เรยี น
ช้นั มัธยมศึกษาปที ี่ 1 รายวชิ าเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ)
กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
เล่มที่ 1 เรือ่ ง รู้จกั กับโปรแกรม Scratch

_____________________________________________________________________

ช่อื - นามสกลุ ........................................................................... ชนั้ ...................... เลขท.ี่ ...........

ข้อ ก ข ค ง
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

เกณฑก์ ารให้คะแนน
ตอบถูกข้อละ 1 คะแนน ตอบผดิ 0 คะแนน

คะแนนเต็ม 10 คะแนน ไดค้ ะแนน คะแนน

ทำได้ 8 คะแนน ผา่ นเกณฑ์การประเมนิ

4

ใบความร้ทู ่ี 1
รจู้ ักโปรแกรม Scratch

ความหมายของการเขียนโปรแกรม

การเขียนโปรแกรม (Coding หรือ Programming) เป็นกระบวนการสร้างลำดับการทำงาน
การออกแบบโครงสร้างการทำงาน การจำลองการทำงาน หรือนำเสนอวิธกี ารทำงานเพื่อใช้แก้ปัญหา ท่ีต้องการ
ซงึ่ เราสามารถแบง่ การเขียนโปรแกรมเป็น 2 ประเภท คอื การเขียนโปรแกรมท่ีไม่ใช้คอมพวิ เตอร์ (Unplugged)
และการเขยี นโปรแกรมคอมพวิ เตอร์ (Plugged)

1. การเขียนโปรแกรมท่ีไมใ่ ชค้ อมพิวเตอร์ (Unplugged)
เปน็ การสรา้ งลำดบั การทำงานหรือการนำเสนอวิธีการทำงานด้วยแผ่นภาพ/สัญลักษณ์ ซง่ึ ไม่ใช่การป้อน
คำสั่งควบคุมการทำงานโดยคอมพิวเตอร์ แต่เป็นการทำความเข้าใจความหมายของสัญลักษณ์และรูปภาพ
เพ่ือนำมาใชแ้ สดงผลวิธีการแกป้ ญั หาทีเ่ กดิ ข้ึนรอบตัวในชีวติ ประจำวนั
ตัวอย่าง เป็นแผนภาพพร้อมคำถามว่า เด็กๆต้องเดินทางไปทำภารกิจ ผู้เรียนต้องเรียงแผนภาพ
เพอ่ื ไปหาทหี่ มายใหส้ ำเร็จ

ตัวอย่างแผนภาพกจิ กรรม Unplugged

5

2. การเขียนโปรแกรมทีใ่ ชค้ อมพิวเตอร์ (Plugged)

การเขียนโปรแกรม (Programming) หรือ การเขียนโค้ด (Coding) เป็นการเขียนคำสั่งควบคุมการ
ทำงานโดยคอมพิวเตอร์ ซึ่งจะแสดงผลลัพธ์ทางจอภาพ หรือไปควบคุมอุปกรณ์ต่างๆ ที่ได้เชื่อมต่อไว้ปัจจุบันมี
เคร่อื งมือสำหรบั ใช้เขยี นโปรแกรมข้นั พื้นฐานมากมาย เชน่ Scratch, Python, C#, Java PHP เป็นตน้

โปรแกรม Scratch (อา่ นว่า สะ – แครช) เป็นโปรแกรมภาษา ทีผ่ ูเ้ รยี นสามารถสร้างชิ้นงานได้อย่างง่าย
เช่น นิทานที่สามารถโต้ตอบกับผู้อ่านได้ ภาพเคลื่อนไหว เกมดนตรี และศิลปะ และเมื่อสร้างเป็นชิ้นงานเสร็จ

แลว้ สามารถนำช้นิ งานทสี่ รา้ งสรรคน์ ้ี แสดง และแลกเปลยี่ นความคดิ เห็นรว่ มกับผอู้ ่นื บนเวบ็ ไซตไ์ ด้

ภาษาโปรแกรม Python คือภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ระดับสูง โดยถูกออกแบบมาให้เป็นภาษา
สคริปต์ที่อ่านง่าย โดยตัดความซับซ้อนของโครงสร้างและไวยกรณ์ของภาษาออกไปในส่วนของการแปลง
ชุดคำสั่งที่เราเขียนให้เป็นภาษาเครื่อง Python มีการทำงานแบบ Interpreter คือ เป็นการแปลชุดคำสั่งทีละ
บรรทัดเพอื่ ป้อนเข้าสู่หน่วย ประมวลผลใหค้ อมพิวเตอร์ทำงานตามทีเ่ ราตอ้ งการ

Java เป็นโปรแกรมภาษาที่ถูกพัฒนามาเพื่อรองรับการออกแบบซอฟต์แวร์ที่มีการเชื่อมโยง Internet
อีกทั้งยังเป็นโปรแกรมที่สนับสนุนแนวความคิดของการเขียนโปรแกรมเชิงวัตถุ หรือที่รู้จักกันดีที่เรียกว่า OOP
(Object-Oriented Programming) โดยมคี วามสามารถเฉพาะตัวตา่ งจากโปรแกรมภาษาชนั้ สูง อ่นื ๆ

C# เป็นภาษาเขยี นโปรแกรมแบบ multi-paradigm ซง่ึ มีรูปแบบภาษาท่ตี ายตัว และเป็นรูปแบบบังคับ
ในการเขียน มีฟังก์ชัน และยังเป็นภาษาการเขียนโปรแกรมที่มีคุณสมบัติเป็นแบบ ออบเจ็คด้วย ถูกพัฒนาโดย
บรษิ ทั Microsoft ภายใต้ .NET framework โดยในการพฒั นาภาษา C# มีความต้ังใจใหเ้ ขียนง่าย ทนั สมยั เป็น
โปรแกรมเพอ่ื วัตถปุ ระสงคท์ ั่วไป การพฒั นานัน้ นำทีมโดย Anders Hejlsberg และถูกเผยแพรใ่ นปี 2015

ภาษา PHP จัดอยู่ในประเภท การเขียนโปรแกรมบนเว็บ (Web-based Programming) เพราะเราจะ
เก็บโค้ดคำสั่ง หรือสคริปต์ทั้งหมดที่เขียนขึ้นมาไว้บนเครื่องเซิร์ฟเวอร์ที่เดียว (Web Server) และให้ผู้ใช้งาน
(Client) เรียกใช้งานโปรแกรมผา่ นเวบ็ เบราเซอร์ต่างๆ เชน่ Internet Explorer, Mozilla Firefox, Google

6

รูจ้ ักกับโปรแกรม Scratch

Scratch คอื อะไร
Scratch เป็นภาษาโปรแกรมที่ใช้สำหรับเขียนโปรแกรมแกรมด้วยแผ่นภาพหรือ บล็อกที่นำมาต่อกัน
เป็นจิ๊กซอว์เพื่อให้โปรแกรมทำงานตามต้องการได้โดยไม่ต้องพิมพ์คำสั่งของภาษาโปรแกรม โดยทุกคำสั่งจะถูก
จัดเก็บไว้ในรูปแบบของบล็อกคำสั่ง เราสามารถสร้างแอนิเมชัน เกมส์ ดนตรี ศิลปะ หรือโปรแกรมในรูปแบบ
ต่างๆ ได้ เมื่อเราสร้างชิ้นงานเสร็จแล้ว สามารถนำชิ้นงานไปแสดง แลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกับผู้อื่นบน
เวบ็ ไซตไ์ ด้ ทำใหผ้ ู้เรยี นไดร้ ู้หลักการและแนวคิดการเขยี นโปรแกรมไปพร้อมกับการคิดอย่างสร้างสรรค์ มีเหตุผล
และเป็นระบบ
รปู แบบคำส่ังของโปรแกรม Scratch มีการจดั วางสว่ นประกอบไว้ในแผน่ เดียว แบ่งหมวดหมู่ การใช้งาน
ทำใหง้ า่ ยต่อการจดจำ และชว่ ยลดความผดิ พลาดไดเ้ ปน็ อยา่ งดี
สำหรับโปรแกรม Scratch ตัวละครหลักที่เราจะเห็นทุกครั้งเมื่อเปิดโปรแกรมขึ้นมาก็คือ แมวสีส้ม
ตัวน้ีน่ันเอง

ภาพหนา้ จอโปรแกรม Scratch

7

การใช้งานโปรแกรม Scratch

การใช้งานโปรแกรมมีการใช้งานได้ 2 รูปแบบ คือ การใช้งานบนคอมพิวเตอรโ์ ดยการตดิ ตั้งโปรแกรมไว้
ที่เครื่อง (ออฟไลน์) และการใช้งานบนเว็บไซต์ (ออนไลน์) ซึ่งการใช้งานโปรแกรมใน แบบฝึกทักษะการเขียน
โปรแกรมนี้ จะใชโ้ ปรแกรม Scratch 3.0 โดยมีวธิ ีการใช้งานแตล่ ะรูปแบบดงั น้ี

การใช้งานบนเครอ่ื งคอมพวิ เตอร์

เปน็ การดาวน์โหลดโปรแกรม Scratch มาติดตัง้ ไวท้ เ่ี ครอ่ื งคอมพวิ เตอร์ ทใี่ ช้ระบบปฏบิ ัติการ
Windows10 + หรือ Mac 10.13+ ซง่ึ มีข้ันตอนดงั นี้

1. เปิดเวบ็ บราวเซอรเ์ ข้าไปท่ี http://scratch.mit.edu

2. คลกิ เลือก ดาวนโ์ หลด (Offline Editor)

3. เลือกระบบปฏิบตั ิการ เป็น windows แล้วเลือก direct download

ปฏบิ ัตไิ ด้ดงั รูป 1

8

รอจนดาวนโ์ หลดสมบูรณ์ แล้วคลกิ ไฟล์ทดี่ าวน์โหลด
รอการติดต้งั เสรจ็ สมบูรณ์

เมื่อโปรแกรมติดต้ังสมบรู ณแ์ ลว้ จะมีหน้าจอดังรปู

9

หลงั จากตดิ ต้งั โปรแกรมเรียบรอ้ ย สามารถเขา้ ใช้โปรแกรมได้ 2 วิธี ดงั นี้
วธิ ที ี่ 1

ข้ันที่ 1 เลือก Start
ขัน้ ที่ 2 เลือก All Program
ขน้ั ท่ี 3 เลอื กโปรแกรม Scratch Desktop

วิธีท่ี 2 ดบั เบล้ิ คลกิ ไอคอน ท่หี นา้ จอ Desktop

การใชง้ านโปรแกรมบนเวบ็ ไซตห์ รอื แบบออนไลน์

การใช้งานโปรแกรม Scratch แบบออนไลน์ไม่ต้องดาวน์โหลดโปรแกรมมาติดตั้งที่ลงบนเครื่อง
คอมพิวเตอร์ สามารถใช้งานโปรแกรม Scratch ผ่านหน้าจอบนเว็บบราวเซอร์ได้ทันที นักเรียนสามารถใช้
โปรแกรมได้ทงั้ ท่ีบ้าน และทกุ สถานทท่ี น่ี กั เรยี นอยเู่ พียงแคม่ ีการเชื่อมต่ออนิ เทอร์เน็ต โดยมีข้ันตอน ดงั นี้

1. เปดิ เวบ็ บราวเซอร์เข้าไปที่ http://scratch.mit.edu
2. คลกิ เลือก สรา้ ง (Create)

ปฏิบตั ไิ ดด้ งั รูป

เม่อื คลิก สรา้ ง (Create) แลว้ จะปรากฏหน้าตา่ งดังรูป

10
ทกุ ครง้ั ที่ใชง้ าน Scratch แบบออนไลน์ เราจะไดใ้ ช้ Scratch เวอรช์ ่ันล่าสดุ เสมอ กอ่ นที่เราจะใช้งาน
จงึ ตอ้ งสมัครการใชง้ านบัญชีของ Scratch โดยปฏบิ ัตดิ งั นี้

ปฏิบตั ติ ามขนั้ ตอน ดังนี้

11
หนา้ ตา่ งโปรแกรมท่ีพร้อมใช้งาน

12

แบบฝกึ ทักษะท่ี 1
รู้จักโปรแกรม Scratch

คำช้ีแจง : ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปน้ใี ห้ถกู ต้อง (คะแนนเต็ม 10 คะแนน)
1. ใหน้ ักเรยี นอธิบายความหมายของโปรแกรม Scratch (2 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
2. การใชง้ านโปรแกรม Scratch สามารถทำได้ก่รี ปู แบบ อะไรบ้าง (2 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................ ................................
3. ให้นักเรยี นบอกข้นั ตอนการเปิดใช้งานโปรแกรม Scratch บนเครื่องคอมพวิ เตอร์ (3 คะแนน)
................................................................................................................................................ ................................
.......................................................................................................................... ......................................................
............................................................................................................................. ...................................................
4. ใหน้ ักเรียนบอกขนั้ ตอนการเปิดใช้งานโปรแกรม Scratch บนเว็ปไซต์ (3 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................... .............................................
............................................................................................................... .................................................................
............................................................................................................................. ...................................................

ตอบได้ถกู ต้อง...........คะแนน  ผ่าน  ไมผ่ า่ น
(เกณฑก์ ารประเมนิ ตอบได้ 8-10 คะแนน ถือวา่ ผา่ น)

13

ใบความรู้ท่ี 2
สว่ นประกอบหลักของหนา้ ต่างการทำงาน

หนา้ ต่างการทำงานของโปรกรม Scratch

หนา้ ตา่ งการทำงานของโปรแกรม Scratch มสี ่วนประกอบหลกั ดงั นี้

1. แถบเมนู (Menu) เปน็ แถบรวบรวมคำสง่ั การทำงานต่าง ๆ ที่มอี ยู่ในเครื่องมือ
2. กลุม่ แถบเครอ่ื งมือสครปิ ต์ (Code Block Palette) เป็นการทำงาน 3 แทบ็ หลักท่ีใช้ในการสร้างโปรเจกต์,
วางโค้ด, และออกแบบตวั ละครกบั ฉากพื้นหลงั รวมถึงการจัดการกับเสียงดว้ ย
3. พ้ืนทเ่ี ขียนโปรแกรม (Script Area) ใช้สำหรบั เขียนโปรแกรม โดยลากบลอ็ กคำส่ังมาวางในสว่ นนี้
4. เวที (Stage) เปน็ พ้ืนทสี่ ำหรบั แสดงผลลัพธ์จากการทำงานของโปรแกรม
5. รายการตวั ละคร (Sprites Pane) และเวที (Stage Pane) ที่ใช้ในโปรเจกต์ปจั จุบัน ตัวละครทั้งหมดท่เี รา
ใชง้ านและฉากหลงั ของเวที จะอยู่ในสว่ นนี้
6. เรมิ่ และหยดุ ทำงาน คลิกธงสีเขยี ว (green flag) เพ่อื ใหโ้ ปรแกรมเร่มิ ทำงานและคลิกปุ่มแดง (stop) เพือ่
หยุดการทำงานของโปรแกรม
7. การแสดงผล (Stage Toolbar) ปรับขนาดของเวทใี ห้เลก็ ใหญห่ รือเต็มจอ (full screen)
8. ตวั ละคร (Sprite) เป็นสว่ นทีใ่ ชจ้ ดั การเกย่ี วกับตวั ละครตา่ ง ๆ ของโปรแกรม

14

คำสงั่ ต่างๆ บนแถบเมนู (Menu)

สำหรับการศึกษาในเนือ้ หาถัดไปเราจะใช้
เปน็ เวอรช์ ่ันภาษาไทยเพอื่ งา่ ยตอ่ การเรียนรู้
ของนกั เรยี น ใหน้ ักเรียนเปล่ียนภาษา โดย
คลกิ ทีป่ มุ่ และเลอื ก ไทย

15

การสร้างไฟลช์ น้ิ งานใหม่

การสรา้ งสร้างไฟลช์ ้ินงานใหม่ มีขัน้ ตอน ดงั นี้
ขน้ั ท่ี 1 คลิกเลือกเมนู File
ขน้ั ที่ 2 เลอื ก New จะปรากฏหนา้ ตา่ งแจง้ ว่า เนือ้ หาปัจจบุ นั จะถกู ลบแล้วแทนท่ีด้วยเนอื้ หาใหม่
ให้กดปุ่ม OK

หนา้ จอโปรแกรมจะว่างเปลา่ สำหรบั ใสเ่ น้อื หาชน้ิ งานใหม่

16

การบันทกึ โปรเจกต์

การบันทึกโปรเจกต์สามารถปฏบิ ัตติ ามข้ันตอนได้ดังนี้
ข้ันที่ 1 คลกิ เลอื กเมนู File
ข้นั ที่ 2 เลอื ก save to your computer
ขั้นที่ 3 พมิ พช์ ่ือไฟล์งานท่ชี ่อง File name
ขนั้ ท่ี 4 กดป่มุ save

โปรเจกตจ์ ะถูกบันทึกที่ Local Disk(D:) IScratch Project.sb3 ซึ่งไฟล์ของโปรแกรม
Scratch3 เป็น .sb3

17

การเปิดไฟล์ช้ินงานที่มีอยู่

การเปดิ ไฟล์งานใหม่ เปน็ การเปดิ ไฟลง์ านท่ีเราได้สรา้ ง และบนั ทกึ ไวแ้ ลว้ มขี ั้นตอน ดงั น้ี
ข้ันที่ 1 คลิกเลอื กเมนู File
ขน้ั ท่ี 2 เลือก Load from your computer
ขั้นที่ 3 เลอื กตำแหน่งที่จัดเกบ็ ไฟล์
ขั้นท่ี 4 เลอื กไฟลช์ ิ้นงานทีเ่ ปิด
ข้ันท่ี 5 เลือก Open

แสดงเน้อื หาและแผ่นภาพโปรแกรมอยู่ในหน้าจอเครื่องมือ

18

แบบฝึกทักษะที่ 2
สว่ นประกอบหลกั ของหนา้ ตา่ งการทำงาน
คำช้ีแจง : ใหน้ กั เรียนตอบคำถามตอ่ ไปนี้ใหถ้ ูกตอ้ ง (คะแนนเตม็ 10 คะแนน)

1. จากภาพนักเรยี นอธบิ ายส่วนประกอบของโปรแกรม Scratch ตามหมายเลขที่กำหนดให้ (5 คะแนน)

1) ...................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
2) ...................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
3) ...................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
4) ...................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................................
5) ...................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................

19

2. ให้นกั เรยี นเขียนขั้นตอนการสรา้ งสร้างไฟล์ชน้ิ งานใหม่ (1 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................. ...................................................
3. ให้นักเรยี นเขยี นขนั้ ตอนการบันทึกโปรเจกต์ (2 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
นามสกุลไฟล์ของโปรแกรม Scratch3 คือ.................................................
4. ใหน้ กั เรียนเขยี นขั้นตอนการเปดิ ไฟล์ชิ้นงานท่มี อี ยู่ (2 คะแนน)
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................
............................................................................................................................. ...................................................
................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................................

ตอบได้ถกู ต้อง...........คะแนน  ผา่ น  ไมผ่ ่าน
(เกณฑ์การประเมนิ ตอบได้ 8-10 คะแนน ถือว่าผ่าน)

20

แบบทดสอบหลงั เรียน

คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรยี นเลือกคำตอบท่ีถูกต้องที่สดุ เพียงคำตอบเดียว แลว้ กากบาท (x) ลงในกระดาษคำตอบ
จำนวน 10 ข้อ (คะแนนเต็ม 10 คะแนน)

1. ขอ้ ใดบอกความหมายของการเขียนโปรแกรม ได้ถกู ต้อง
ก. การเขยี นโปรแกรมเปน็ การควบคมุ การทำงานโดยคอมพิวเตอร์
ข. การเขยี นโปรแกรมไม่เหมาะกับเด็กอนุบาล
ค. การเขียนโปรแกรมเปน็ การสร้างลำดับการทำงาน
ง. การเขยี นโปรแกรมต้องใช้คอมพวิ เตอร์เท่านั้น

2. ขอ้ ใดต่อไปน้ี ไมใ่ ช่ภาษาคอมพวิ เตอร์
ก. JAVA
ข. EPSON
ค. PYTHON
ง. Scratch

3. ตวั เลอื กในข้อใดกลา่ ว ไมถ่ ูกตอ้ ง เกยี่ วกับ Scratch
ก. สามารถสรา้ งแอนิเมช่นั เกมส์ หรือนิทานได้
ข. เปน็ ภาษาโปรแกรมที่อยู่ในรปู แบบกราฟกิ
ค. เปน็ โปรแกรมทใี่ ช้งานไดฟ้ รไี ม่ต้องจา่ ยคา่ ลิขสิทธิ์
ง. ตดิ ต้งั ใชง้ านเฉพาะแบบ ออฟไลน์ เทา่ นน้ั

4. ขอ้ ใดคือวัตถปุ ระสงค์หลักของการพัฒนาโปรแกรม Scratch
ก. เพ่ือฝึกทกั ษะการแกป้ ัญหาในข้นั สูง หรอื เขยี นโปรแกรมทม่ี ีความซับซอ้ น
ข. เพ่ือพฒั นาโปรแกรมภาษา ที่มรี าคาถูกคนทว่ั ไปสามารถซ้ือได้
ค. เพือ่ พัฒนาโปรแกรมภาษาท่ใี กล้เคียงกับภาษาเคร่อื งมากทส่ี ดุ และมคี วามรวดเร็ว
ง. เพอื่ ส่งเสริมใหใ้ ช้ความคดิ สร้างสรรค์ ฝกึ ทกั ษะการแกป้ ัญหา ด้วยเครื่องมือท่ีไมซ่ ับซ้อน

5. ข้อใดคือตวั ละครหลักในโปรแกรม Scratch
ก. แมว
ข. สนุ ัข
ค. นก
ง. ลิง

21

6. Web browser สำหรับเข้าไปใชง้ าน Scratch แบบ Online คอื ข้อใด
ก. https://scratch.mit.ac.th
ข. https://scratch.mit.com
ค. https://scratch.mit.edu
ง. https://scratch.mit.net

7. ขอ้ ใดอธบิ ายส่วนประกอบของโปรแกรม Scratch ไมถ่ ูกต้อง
ก. Stage: พืน้ ที่สำหรับแสดงผลจากโปรแกรม
ข. Sprite: ส่วนทีใ่ ช้จัดการเกีย่ วกับตัวละคร
ค. Code: สว่ นที่ใช้สำหรับเขยี นโปรแกรม
ง. Costume: กำหนดพ้ืนหลังของโปรแกรม

8. หากต้องการการเปิดไฟลช์ น้ิ งานทีม่ ีอยู่ ตอ้ งเลือกทใ่ี ด
ก. คลกิ เลือกเมนู File > เลือก New
ข. คลิกเลือกเมนู File > เลอื ก Load from your computer
ค. คลกิ เลือกเมนู File > เลือก save to your computer
ง. คลกิ เลอื กเมนู File > เลอื ก Scratch

ตอบคำถาม ข้อ 9-10

9. จากภาพ ถ้าหากตอ้ งการเปลี่ยนภาษาในโปรแกรม Scratch ตอ้ งเลือกหมายเลขใด
ก. หมายเลข 1
ข. หมายเลข 2
ค. หมายเลข 3
ง. หมายเลข 4

10. จากภาพ ถา้ หากต้องการการสง่ั ให้โปรเจกต์เริม่ ทำงาน ทำไดโ้ ดยการคลกิ ทห่ี มายเลขใด
ก. หมายเลข 1
ข. หมายเลข 2
ค. หมายเลข 3
ง. หมายเลข 4

22

กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลงั เรยี น

แบบฝกึ ทกั ษะการเขียนโปรแกรม scratch เพ่ือส่งเสรมิ ความคดิ สรา้ งสรรค์สำหรบั นกั เรยี น
ชัน้ มัธยมศกึ ษาปที ่ี 1 รายวชิ าเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ)
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
เล่มท่ี 1 เรือ่ ง รูจ้ กั กับโปรแกรม Scratch

_____________________________________________________________________

ชื่อ - นามสกลุ ........................................................................... ช้นั ...................... เลขที่............

ข้อ ก ข ค ง
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

เกณฑก์ ารให้คะแนน
ตอบถูกข้อละ 1 คะแนน ตอบผดิ 0 คะแนน

คะแนนเต็ม 10 คะแนน ไดค้ ะแนน คะแนน

ทำได้ 8 คะแนน ผ่านเกณฑก์ ารประเมนิ

23

บรรณานุกรม

ฑิฆัมพร ก้อนคำ.(ม.ป.ป.). บทเรียนสำเร็จรูปโดยใช้เทคนิคแบบ PBL เรื่อง การดำเนินการแก้ปัญหาโดยใช้
โปรแกรมภาษา Scratch ชดุ ท่ี 1. (ม.ป.ป.).(ม.ป.พ.)

ณัฏฐ์ โอธนาทรัพย์ และคณะ. (2563). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เทคโนโลยี
(วิทยาการคำนวณ) ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1. กรุงเทพฯ. บรษิ ทั อกั ษรเจรญิ ทัศน์ จำกดั .

ดวงนภา จริรัมย์. (ม.ป.ป.). ชุดฝึกทักษะ การเขียนโปรแกรมขั้นพื้นฐาน รายวิชา วิทยาการคำนวณ กลุ่มสาร ะ
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดที่ 1. (ม.ป.ป.) :
(ม.ป.พ.).

ดนุ นียา อบั ดุลกาเดร์. (2562). สรา้ งเกมสุดงา่ ย 7 ขั้นดว้ ย Scratch ตอน ผจญถำ้ วงกตชว่ ยเด็กทั้ง 13. กรุงเทพฯ
: อี.คิว.พลสั กรปุ๊ .

ดุนนียา อับดุลกาเดร์. (2562). สร้างเกมสุดง่าย 7 ขั้นด้วย Scratch ตอน ฝ่าวิกฤตฝุ่นกรองพิษ 2.5. กรุงเทพฯ :
อี.คิว.พลัส กรปุ๊ .

ปิยะ นากสงค์. (2563). เขียนโปรแกรมสำหรับผู้เริ่มต้นด้วยภาษา Scratch 3 สำหรับ STEM Education.
กรงุ เทพฯ : รีไววา่ จำกัด.

มนัส ผิวชัยภูม.ิ (ม.ป.ป.). ชุดฝึกทักษะวิทยาศาสตร์ รายวิชาเทคโนโลยี(วิทยาการคำนวณ) กลุ่มสาระการเรยี นรู้
วิทยาศาสตร์(ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดที่ 1. (ม.ป.ป.) :
(ม.ป.พ.).

ศภุ วิทย์ สายววิ ฒั น์. (2563). เรยี น Coding ระดบั เร่มิ ต้นด้วย Scratch. กรงุ เทพฯ : นานมีบุ๊คส์ จำกดั .
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ. (2556). แบบฝึกทักษะการเขียน

โปรแกรม Scratch เพือ่ เสริมสร้างความคิดสร้างสรรค.์ กรุงเทพฯ: (ม.ป.ท.)
สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคนโลยี กระทวงศกึ ษาธิการ. (2559). เอกสารประกอบ การอบรม

การจดั การเรยี นร้สู ะเต็มศึกษาดว้ ยการเขยี นโปรแกรม Scratch. กรงุ เทพฯ: (ม.ป.ท.).
สถาบนั ส่งเสรมิ การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. (2562). หนงั สอื เรยี นรายวชิ า

เทคโนโลยี(วทิ ยาการคำนวณ ช้ันมธั ยมศึกษาปที ่ี 1. กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจฬุ าลงกรณ์ มหาวิทยาลยั .
อรพนิ ประวัตบิ รสิ ุทธิ.์ (2562). เร่มิ ตน้ เขยี นโปรแกรมดว้ ยภาษา Scratch3. กรุงเทพฯ : โปรวชิ ั่น.

24

25

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น

ขอ้ ก ข ค ง
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. 
10. 

26

เฉลยแบบฝกึ ทักษะที่ 1

รจู้ กั โปรแกรม Scratch

คำชี้แจง : ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนใ้ี หถ้ กู ต้อง (คะแนนเตม็ 10 คะแนน)
1. ให้นักเรยี นอธบิ ายความหมายของโปรแกรม Scratch (2 คะแนน)

Scratch เป็นภาษาโปรแกรมทใ่ี ช้สำหรบั เขียนโปรแกรมแกรมด้วยแผน่ ภาพหรือ บล็อก ที่นำมาต่อ
กนั เป็นจิ๊กซอว์เพ่ือให้โปรแกรมทำงานตามต้องการไดโ้ ดยไม่ตอ้ งพิมพ์คำสั่งของภาษาโปรแกรม โดย
ทกุ คำส่งั จะถูกจัดเกบ็ ไว้ในรปู แบบของบลอ็ กคำสัง่ เราสามารถสรา้ งแอนเิ มชัน่ เกมส์ ดนตรี หรอื
โปรแกรมในรูปแบบต่างๆ ได้

2. การใชง้ านโปรแกรม Scratch สามารถทำไดก้ ่รี ูปแบบ อะไรบ้าง (2 คะแนน)
การใชง้ านโปรแกรมมีการใช้งานได้ 2 รูปแบบ คือ การใช้งานบนคอมพิวเตอรโ์ ดยการตดิ ต้ัง
โปรแกรมไวท้ เี่ ครือ่ ง และการใชง้ านบนเว็บไซต์

3. ให้นกั เรยี นบอกขัน้ ตอนการเปดิ ใชง้ านโปรแกรม Scratch บนเคร่ืองคอมพวิ เตอร์ (3 คะแนน)
1. เปิดเวบ็ บราวเซอร์เข้าไปท่ี http://scratch.mit.edu
2. คลิกเลือก ดาวนโ์ หลด (Offline Editor)
3. เลอื กระบบปฏบิ ตั กิ าร เปน็ windows แล้วเลือก direct download
4. กดดาวโหลดและทำการตืดต้ังลงวนิ โดว รอจนการตดิ เสรจ็ สมบูรณ์ และกดดับบลคลิกท่ี
ไอคอนโปรแกรม Scratch บนเดสกท์ อ็ ป

4. ให้นกั เรียนบอกข้นั ตอนการเปิดใช้งานโปรแกรม Scratch บนเวป็ ไซตห์ รอื แบบออนไลน์ (3 คะแนน)

1. เปดิ เว็บบราวเซอร์เข้าไปท่ี http://scratch.mit.edu
2. คลกิ เลือก สรา้ ง
3. ใช้งานโปรแกรมได้ทันที

27

เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 2

ส่วนประกอบหลกั ของหนา้ ต่างการทำงาน
คำชแ้ี จง : ใหน้ กั เรียนตอบคำถามตอ่ ไปนี้ใหถ้ ูกตอ้ ง (คะแนนเต็ม 10 คะแนน)
1. จากภาพนักเรยี นอธบิ ายสว่ นประกอบของโปรแกรม Scratch ตามหมายเลขท่ีกำหนดให้ (5 คะแนน)

1) แถบเมนู (Menu) เป็นแถบรวบรวมคำสงั่ การทำงานตา่ ง ๆ ทมี่ ีอยู่ในเครื่องมือ
2) พ้นื ทเี่ ขียนโปรแกรม (Script Area) ใช้สำหรบั เขยี นโปรแกรม โดยลากบลอ็ กคำส่ังมาวางในส่วนนี้
3) เวที (Stage) เป็นพืน้ ท่ีสำหรบั แสดงผลลัพธจ์ ากการทำงานของโปรแกรม
4) เรม่ิ และหยดุ ทำงาน คลิกธงสเี ขียว (green flag) เพอื่ ให้โปรแกรมเร่มิ ทำงานและคลิกปุ่มแดง (stop) เพ่อื
หยุดการทำงานของโปรแกรม
5) รายการตัวละคร (Sprites Pane) และเวที (Stage Pane) ท่ใี ชใ้ นโปรเจกตป์ ัจจุบนั ตัวละครท้งั หมดท่ีเราใช้
งานและฉากหลงั ของเวที จะอย่ใู นสว่ นน้ี

28

2. ใหน้ ักเรยี นเขียนขนั้ ตอนการสร้างสร้างไฟล์ชนิ้ งานใหม่ (1 คะแนน)
......ก...า.ร..ส...ร..้า..ง..ส..ร..้า..ง..ไ.ฟ...ล..์ช...นิ้ ..ง..า..น...ใ.ห...ม..่..ม..ขี...น้ั ..ต...อ..น....ด..ัง..น...ี้ ..................................................................................................
......ข...ั้น..ท...่ี .1.....ค...ล..ิก..เ..ล..ือ..ก...เ.ม..น...ู .F...il..e............................... .................................................................................................
......ข...ั้น..ท...ี่.2.....เ.ล...อื ..ก....N...e..w....จ...ะ..ป...ร..า..ก..ฏ...ห..น...้า..ต..่า..ง..แ..จ...ง้ .ว..า่....เ.น...อ้ื ..ห...า..ป..จั...จ..บุ ..นั...จ..ะ...ถ..กู..ล...บ..แ...ล..ว้..แ..ท..น...ท...่ีด..ว้..ย...เ.น..อื้...ห..า..ใ..ห...ม..่.................
......ใ..ห..้ก...ด..ป...ุ่ม....O...K.......................................................................................................................................................

3. ให้นักเรียนเขียนขัน้ ตอนการบันทึกโปรเจกต์ (2 คะแนน)

......ก...า.ร..บ...นั...ท..กึ...โ.ป...ร..เ.จ..ก...ต..์ส...า..ม..า..ร..ถ..ป...ฏ...ิบ..ัต...ิต..า..ม...ข..ั้น...ต..อ..น...ไ.ด...ด้..ัง..น...้ี .....................................................................................
......ข...น้ั ..ท...่ี.1......ค...ล..ิก...เ.ล..อื...ก..เ.ม...น..ู..F..i.l.e...............................................................................................................................
......ข...ั้น..ท...ี่ .2......เ..ล..อื ..ก....s..a..v..e....t.o....y..o...u..r...c..o..m....p...u..t.e...r.................................................... ...................................................
......ข...น้ั ..ท...่ี.3......พ...ิม...พ..ช์...ื่อ..ไ..ฟ..ล...ง์ ..า..น..ท...่ชี..่อ...ง...F..i.l.e....n..a..m....e......................................................................................................
......ข...ั้น..ท...ี่ .4......ก...ด..ป...่มุ ....s.a...v..e...................................................................................... ...................................................

นามสกุลไฟล์ของโปรแกรม Scratch3 คอื ..........s..b...3...................................

4. ใหน้ กั เรียนเขียนขนั้ ตอนการเปดิ ไฟลช์ ้นิ งานทม่ี ีอยู่ (2 คะแนน)

......ก...า.ร..เ..ป..ิด...ไ.ฟ...ล..์ง..า..น...ใ.ห...ม...่ .เ.ป...็น..ก...า..ร..เ.ป...ิด..ไ..ฟ..ล...์ง.า..น...ท...ีเ่ .ร..า..ไ.ด...้ส..ร..้า..ง...แ...ล..ะ..บ...นั...ท..กึ...ไ.ว..แ้..ล...้ว...ม...ีข.นั้...ต..อ...น....ด..ัง..น...ี้ ...............................
......ข...น้ั ..ท...่ี.1......ค...ล..ิก...เ.ล..อื...ก..เ.ม...น..ู..F..i.l.e...............................................................................................................................
......ข...้ัน..ท...ี่.2......เ..ล..ือ..ก....L..o...a..d....f.r.o...m.....y..o..u...r...c..o..m....p..u...t.e...r.................................................................................................
......ข...น้ั ..ท...่ี.3.......เ.ล..อื...ก..ต...ำ..แ..ห...น..่ง..ท...่จี ..ัด..เ..ก..็บ...ไ.ฟ...ล..์................................................................................................................
......ข...น้ั ..ท...ี่.4......เ..ล..อื..ก...ไ.ฟ...ล..ช์...ิน้ ..ง..า..น...ท...เ่ี .ป..ดิ..........................................................................................................................
......ข...้ัน..ท...ี่.5......เ..ล..ือ..ก....O...p...e..n.........................................................................................................................................

29

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรยี น

ข้อ ก ข ค ง
1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7. 
8. 
9. 
10. 

30

ประวตั ิผู้จดั ทำ

ชอ่ื -สกุล นางสาวรสสุคนธ์ อศั วภูมิ
วัน เดอื น ปี เกิด วนั ท่ี 3 มกราคม พ.ศ. 2533
ประวัตกิ ารศกึ ษา

พ.ศ. 2559 การศึกษามหาบัณฑิต (กศ.ม.) สาขาวิชาการบริหารการศึกษา
มหาวทิ ยาลยั ทักษิณ อำเภอเมอื ง จังหวัดสงขลา

พ.ศ. 2556 ครุศาสตรบณั ฑิต (ค.บ.) วิชาเอกคอมพิวเตอร์ศกึ ษา
มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั เทพสตรี อำเภอเมือง จังหวัดลพบรุ ี

พ.ศ. 2551 ประกาศนยี บัตรมัธยมศกึ ษาตอนปลาย (ม.6)
โรงเรยี นบางระจันวิทยา อำเภอบางระจนั จังหวัดสงิ หบ์ รุ ี

พ.ศ. 2548 ประกาศนียบัตรมธั ยมศกึ ษาตอนต้น (ม.3)
โรงเรยี นบางระจันวิทยา อำเภอบางระจัน จังหวดั สิงหบ์ รุ ี

พ.ศ. 2545 ประกาศนียบัตรประถมศึกษาตอนปลาย (ป.6)
โรงเรยี นชุมชนวดั พระปรางค์วริ ยิ วิทยา อำเภอบางระจัน จังหวดั สิงหบ์ ุรี

ประวตั กิ ารทำงาน ครูชำนาญการ โรงเรียนบา้ นตะโละหะลอ อำเภอรามัน จงั หวัดยะลา
ปัจจุบนั สำนกั งานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายะลา เขต 1
ครูชำนาญการ โรงเรียนบา้ นตะโละหะลอ อำเภอรามัน จงั หวัดยะลา
พ.ศ. 2560 สำนกั งานเขตพืน้ ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษายะลา เขต 1
ครู โรงเรยี นบ้านตะโละหะลอ อำเภอรามัน จังหวดั ยะลา
พ.ศ. 2558 สำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษายะลา เขต 1
ครูผ้ชู ว่ ย โรงเรียนบา้ นตะโละหะลอ อำเภอรามนั จังหวัดยะลา
พ.ศ. 2556 สำนกั งานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศกึ ษายะลา เขต 1

โรงเรียนบา้ นตะโละหะลอ อาเภอรามัน จงั หวดั ยะลา
สานักงานเขตพืน้ ท่ีการศึกษาประถมศึกษายะลา เขต 1
สานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พน้ื ฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ