หน่วยที่ 3 โลหะเหล็ก

หน่วยที่ 3 โลหะเหล็ก สาระสำคัญ โลหะเหล็ก (Ferrous Metal) ปัจจุบันเป็นวัสดุที่นิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ โดยเฉพาะ อุตสาหกรรมการผลิต โลหะเหล็กมีคุณสมบัติพื้นฐานที่เหมาะสม แข็งแรง ทนทาน รับแรงกระทำได้ทั้ง ภายในและภายนอก นอกจากนี้ยังสามารถขึ้นรูปได้หลากหลาย ดังนั้นนักเรียนต้องมีความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับเหล็กกล้า เหล็กหล่อ และโลหะซินเตอร์ สาระการเรียนรู้ 1. เหล็กกล้า 2. เหล็กหล่อ 3. โลหะซินเตอร์ สมรรถนะรายหน่วย 1. แสดงความรู้เกี่ยวกับเหล็กกล้า 2. แสดงความรู้เกี่ยวกับเหล็กหล่อ 3. แสดงความรู้เกี่ยวโลหะซินเตอร์ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. จำแนกชนิดของเหล็กกล้าได้ 2. อธิบายคุณสมบัติเหล็กกล้าได้ 3. จำแนกชนิดของเหล็กหล่อได้ 4. อธิบายคุณสมบัติเหล็กหล่อได้ 5. จำแนกชนิดของโลหะซินเตอร์ได้ 6. อธิบายคุณสมบัติโลหะซินเตอร์ได้

65 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 1. ข้อใดคือโลหะเหล็ก ก. โลหะที่มีส่วนผสมของซิลิกอนเป็นหลัก ข. โลหะที่มีส่วนประสมของเหล็กเป็นหลัก ค. โลหะที่มีพื้นฐานส่วนประสมของกำมะถันเป็นหลัก ง. โลหะที่มีพื้นฐานส่วนประสมของคาร์บอนเป็นหลัก 2. ข้อใดไม่ใช่โลหะเหล็ก ก. เหล็กกล้า ข. เหล็กหล่อ ค. อะลูมิเนียม ง. โลหะซินเตอร์ 3. ข้อใดคือเหล็กกล้า ก. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.5 % ข. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.7 % ค. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.8 % ง. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 2.0 % 4. เหล็กกล้าสามารถแบ่งออกได้กี่ประเภท ก. 2 ประเภท ข. 3 ประเภท ค. 4 ประเภท ง. 5 ประเภท 5. ข้อใดคือเหล็กกล้าคาร์บอน ก. เหล็กกล้าที่มีส่วนผสมของซิลิกอนเป็นหลัก ข. เหล็กกล้าที่มีส่วนผสมของโครเมียมเป็นหลัก ค. เหล็กกล้าที่มีส่วนผสมของฟอสฟอรัสเป็นหลัก ง. เหล็กกล้าที่มีส่วนผสมของคาร์บอนเป็นหลัก 6. ข้อใดคือเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ก. คาร์บอน ไม่เกิน 0.1% ข. คาร์บอน ไม่เกิน 0.2% ค. คาร์บอน ไม่เกิน 1.0% ง. คาร์บอน ไม่เกิน 1.5%

66 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 7. ข้อใดคือโลหะเหล็กที่ใช้ผลิตอะไหล่ชิ้นส่วนเครื่องจักรกล ก. เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ข. เหล็กกล้าคาร์บอนสูง ค. เหล็กกล้าคาร์บอนหล่อ ง. เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง 8. ข้อใดคือเหล็กกล้าคาร์บอนสูง ก. มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 0.5-1.0 % ข. มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 0.5-1.5 % ค. มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 0.5-2.0 % ง. มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 0.5-2.5 % 9. จากภาพ ใช้เหล็กชนิดใดในการทำ ก. เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ข. เหล็กกล้าคาร์บอนสูง ค. เหล็กกล้าคาร์บอนหล่อ ง. เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง 10. จากภาพ ใช้เหล็กชนิดใดในการทำ ก. เหล็กหล่อสีขาว ข. เหล็กหล่อสีเทา ค. เหล็กกล้าประสมสูง ง. เหล็กกล้าประสมต่ำ

67 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 11. ข้อใดคือเหล็กที่ใช้สำหรับงานทำเครื่องมือตัด กลึง กัด เจาะ ไส ก. เหล็กกล้าไร้สนิม ข. เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ค. เหล็กกล้าความเร็วสูง ง. เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง 12. ข้อใดคือเหล็กหล่อ ก. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 1.5 % ข. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 2 % ค. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 1.5 % - 6.67 % ง. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 2 % - 6.67 % 13. เหล็กหล่อสามารถแบ่งตามลักษณะของโครงสร้างการรวมตัวของคาร์บอนเป็นหลักได้ กี่ประเภท ก. 3 ประเภท ข. 4 ประเภท ค. 5 ประเภท ง. 6 ประเภท 14. จากภาพ ใช้เหล็กชนิดใดในการทำ ก. เหล็กหล่อ CGI ข. เหล็กหล่อสีขาว ค. เหล็กหล่อสีเทา ง. เหล็กกล้าคาร์บอน 15. ข้อใดไม่ใช่ชิ้นงานที่ได้จากโลหะซินเตอร์ ก. ลูกปืน ข. มีดเล็บ ค. มีดกลึง ง. ดอกสว่าน

68 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ข้อที่ คำตอบ 1 ข 2 ค 3 ก 4 ก 5 ง 6 ข 7 ง 8 ข 9 ข 10 ง 11 ค 12 ง 13 ง 14 ค 15 ก

69 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก โลหะเหล็กซึ่งเป็นโลหะที่มีพื้นฐานเป็นเหล็กประกอบอยู่ในโครงสร้าง เป็นวัสดุโลหะที่ใช้กันมาก ที่สุดในวงการอุตสาหกรรมการผลิต เนื่องจากเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงสูง สามารถปรับปรุงคุณภาพและ เปลี่ยนแปลงรูปทรงได้หลายวิธี เช่น การหล่อ การกลึง การอัดรีดขึ้นรูป เป็นต้น ซึ่งในหน่วยนี้จะกล่าวถึง เหล็กกล้า เหล็กหล่อ และโลหะซินเตอร์ ดังนี้ เหล็กกล้า เหล็กกล้า (Steel) เป็นเหล็กจากการนำเหล็กที่ผ่านการเพิ่มธาตุโลหะอื่น ๆ เข้าไปเพื่อปรับ คุณสมบัติของเหล็กเป็นโลหะผสม มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.5 % มีการใช้ธาตุอื่นๆ ผสม เช่น แมงกานีส (Mn) โครเมียม (Cr) ซิลิคอน (Si) ฟอสฟอรัส (P) และกำมะถัน (S) เป็นต้น การเปลี่ยนปริมาณ ธาตุโลหะเป็นตัวกำหนดคุณภาพทั้งด้านความแข็ง การขึ้นรูป การรีด เหล็กกล้าสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ใหญ่ ๆ คือ เหล็กหล้าคาร์บอน (Carbon Steel) และเหล็กกล้าผสม (Alloy Steel) ดังนี้ 1. เหล็กกล้าคาร์บอน เป็นเหล็กกล้าที่มีส่วนผสมของคาร์บอนเป็นหลัก และมีสารอื่นผสมอยู่ด้วย ได้แก่ ซิลิคอน (Si) ฟอสฟอรัส (P) และกำมะถัน (S) เป็นต้น สารเหล่านี้ติดมากับเนื้อเหล็กตั้งแต่การผลิต เหล็กดิบจากสินแร่เหล็ก เหล็กกล้าคาร์บอนแบ่งตามเปอร์เซ็นต์คาร์บอนที่ผสมอยู่ แบ่งได้ 3 ชนิด ดังนี้ 1.1 เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Steel) เป็นเหล็กเหนียวแต่ไม่แข็งแรงนัก สามารถ นำไปกลึง กัด ไส เจาะได้ง่าย เนื่องจากเป็นเหล็กที่อ่อน สามารถรีดหรือตีเป็นแผ่นได้ง่าย เหมาะกับงานที่ ไม่ต้องการความเค้นแรงดึงสูงนัก ไม่สามารถนำมาชุบแข็งได้ แต่ถ้าต้องการชุบแข็งต้องใช้วิธีเติมคาร์บอนที่ ผิวก่อน เพราะมีคาร์บอนน้อย ไม่เกิน 0.2 % ตัวอย่างการใช้งาน เช่น เหล็กแผ่นหม้อน้ำ ท่อน้ำประปา เหล็กเส้นในอุตสาหกรรมก่อสร้าง เหล็กเคลือบดีบุก เช่น กระป๋องบรรจุอาหาร เหล็กอาบสังกะสี เช่น แผ่น สังกะสีมุงหลังคา ตัวถังรถยนต์ ถังน้ำมัน งานย้ำหมุด สกรู ลวด สลักเกลียว ชิ้นส่วนอะไหล่เครื่องจักร โซ่ บานพับประตูดังภาพที่ 3.1-3.3 ภาพที่ 3.1 เหล็กเส้นในอุตสาหกรรมก่อสร้างทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ

70 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ภาพที่ 3.2 ตัวถังรถยนต์ทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ที่มา : https://www.sanook.com/ ภาพที่ 3.3 กระป๋องบรรจุอาหารทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ที่มา : https://www.posttoday.com/ 1.2 เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง (Medium Carbon Steel) เป็นเหล็กที่มีปริมาณคาร์บอน ผสมอยู่ระหว่าง 0.31-0.60 % มีความแข็งแรงและความเค้นแรงดึงมากกว่าเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ แต่จะมี ความเหนียวน้อยกว่า นอกจากนี้ยังให้คุณภาพในการแปรรูปที่ดีกว่าและยังสามารถนำไปชุบผิวแข็งได้ เหมาะกับงานที่ต้องการความเค้นดึงปานกลาง ต้องการป้องกันการสึกหรอที่ผิวหน้า และต้องการความ แข็งแรง แต่มีความแข็งบ้างพอสมควร เช่น อะไหล่ชิ้นส่วนเครื่องจักรกล รางรถไฟ เพลาเครื่องกล เฟือง หัวค้อน ก้านสูบ สปริง ชิ้นส่วนรถไถนา ไขควง ท่อเหล็ก นอต สกรูที่ต้องแข็งแรง ดังภาพที่ 3.4-3.5 ภาพที่ 3.4 รางรถไฟทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง ที่มา : https://www.xinhuathai.com/

71 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ภาพที่ 3.5 ท่อเหล็กทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง ที่มา : https://www.wazzadu.com/ 1.3 เหล็กกล้าคาร์บอนสูง (High Carbon Steel) เป็นเหล็กมีความแข็งแรง และทนความ เค้นแรงดึงสูง มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 0.5-1.5 % สามารถทำการชุบแข็งได้แต่จะเปราะ เหมาะสำหรับ งาน ที่ต้องการความต้านทานต่อการสึกหล่อ เช่น ดอกสว่าน สกัด กรรไกร มีดกลึง ใบเลื่อยตัดเหล็ก ดอกทำ เกลียว (Tap) ใบมีดโกน ตะไบ แผ่นเกจ เหล็กกัด สปริงแหนบ ลูกบอล แบริ่งลูกปืน ดังภาพที่ 3.6-3.7 ภาพที่ 3.6 ตะไบทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนสูง ที่มา : https://www.wazzadu.com/ ภาพที่ 3.7 แบริ่งลูกปืน ทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนสูง ที่มา : https://www.pskbearing.com/

72 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 2. เหล็กกล้าประสม เป็นเหล็กที่มีธาตุอื่นนอกจากคาร์บอนผสมอยู่ในเหล็ก ธาตุบางชนิดที่ผสม อยู่อาจมีปริมาณเปอร์เซ็นต์มากกว่าคาร์บอน ธาตุที่ผสมลงไป ได้แก่ โมลิบดินั่ม (Mo) แมงกานีส (Mn) ซิลิคอน (Si) โครเมียม (Cr) อะลูมิเนียม (Al) นิกเกิล (Ni) และวาเนเดียม (V) เป็นต้น จุดประสงค์ที่ต้องเพิ่ม ธาตุต่าง ๆ เข้าไปในเนื้อเหล็กเพื่อการทำให้คุณสมบัติของเหล็ก ได้แก่ เพิ่มความแข็ง เพิ่มความแข็งแรงที่ อุณหภูมิปกติและอุณหภูมิสูง เพิ่มคุณสมบัติทางฟิสิกส์เพิ่มความต้านทานการสึกหรอ เพิ่มความต้านทาน การกัดกร่อน เพิ่มคุณสมบัติทางแม่เหล็ก และเพิ่มความเหนียวแน่นทนต่อแรงกระแทก เป็นต้น สำหรับ เหล็กกล้าผสมสามารถแบ่งตามปริมาณของธาตุที่ผสมอยู่ได้ 2 ประเภท ดังนี้ 2.1 เหล็กกล้าประสมต่ำ (Low Alloy Steels) เป็นเหล็กกล้าที่มีธาตุประสมรวมกันน้อยกว่า 8% ธาตุที่ผสมอยู่คือ โครเมียม นิกเกิล โมลิบดินั่ม และแมงกานีส ปริมาณของธาตุที่ใช้ผสมแต่ละตัวจะไม่ มากประมาณ 1 – 2 % ผลจากการผสมทำให้เหล็กสามารถชุบแข็งได้ มีความแข็งแรงสูง เหมาะสำหรับใช้ ในการทำชิ้นส่วนเครื่องจักรกล เช่น เฟือง เพลาข้อเหวี่ยง จนบางครั้งมีชื่อว่าเหล็กกล้า เครื่องจักรกล (Machine Steels) เหล็กกล้ากลุ่มนี้จะต้องใช้งานในสภาพชุบแข็งและอบก่อนเสมอจึงจะมีค่าความ แข็งแรงสูง ดังภาพที่ 3.8-3.9 ภาพที่ 3.8 เพลาข้อเหวี่ยงทำจากเหล็กกล้าประสมต่ำ ที่มา : http://thai.autoengine-parts.com/ ภาพที่ 3.9 ชุดเฟืองหัวเครื่องกลึงทำจากเหล็กกล้าประสมต่ำ

73 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 2.2 เหล็กกล้าประสมสูง (High alloy steels) เป็นเหล็กที่ผสมธาตุอื่นๆกว่า 10 % เหล็กกล้า ในกลุ่มนี้รวมถึง เหล็กเครื่องมือประสม (Alloy Tool Steel) มีคุณสมบัติในด้านทนต่อการกัดกร่อน ทนต่อ การสึกหรอได้ดี จึงถูกใช้งานในการทำเหล็กงานเครื่องมือต่าง ๆ ดังภาพที่ 3.10 ภาพที่ 3.10 เครื่องมือทำจากเหล็กกล้าประสมสูง สำหรับเหล็กกล้าประสมได้มีการพัฒนาขึ้นเพื่อให้เหมาะสมกับงานเฉพาะ ดังนี้ 2.3 เหล็กกล้าประสมพิเศษ (Special Alloy Steel) ดังนี้ 2.3.1 เหล็กกล้าประสมทนแรงดึงสูง (High Tensile Strength Alloy Steel) เป็น เหล็กกล้าที่มีคุณสมบัติต่างจากเหล็กกล้าประสมทั่วไปมีคุณสมบัติทนแรงดึงได้สูงมาก และมีความเหนียว สูง นอกจากนี้วิธีการชุบแข็งยังแตกต่างไปจากเหล็กกล้าประสมทั่วไป มีคาร์บอนอยู่ประมาณ 0.2 % 2.3.2 เหล็กกล้าทนการเสียดสี และรับแรงกระแทก (Wear Resistant Steel) เป็น เหล็กกล้าประสมแมงกานีส หรือเหล็กกล้าฮาดฟิลต์มีธาตุผสมเช่น ซิลิคอน 0.4-1 % แมงกานีส 11-14 % แต่เหล็กที่ผลิตออกมาในตอนแรกยังไม่สามารถนำไปใช้งานได้ เพราะมีความเปราะต้องนำไปชุบที่อุณหภูมิ 1,000-1,100 °C และจุ่มน้ำอย่างรวดเร็ว จะทำให้เหล็กชนิดนี้มีคุณสมบัติเหนียว ทนทานต่อการเสียดสี และรับแรงกระแทกได้ดีเช่น ตะแรงเหล็ก อุปกรณ์ขุดแร่ รางรถไฟ เป็นต้น 2.3.3 เหล็กกล้าความเร็วสูง (High Speed Steel) เป็นเหล็กที่พัฒนาขึ้นสำหรับงาน เครื่องมือตัด กลึง กัด เจาะ ไส ซึ่งเดิมใช้เหล็กคาร์บอนสูง เหล็กชนิดนี้มีทังสเตนเป็นธาตุหลักประสม ก่อน นำไปใช้งานจะต้องชุบแข็งที่อุณหภูมิ ประมาณ 950-1,300 °C ขึ้นอยู่กับส่วนผสม ดังภาพที่ 3.11 ภาพที่ 3.11 เครื่องมือตัดในงานเครื่องมือกลทำจากเหล็กกล้าความเร็วสูง ที่มา : https://www.lksteelpipe.com/high-speed-tool-steel

74 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 2.3.4 เหล็กกล้าไร้สนิม (Stainless Steel) โดยมีธาตุโครเมียมผสมอยู่เพื่อให้มีคุณสมบัติ ต้านทานสนิม และต้องผสมโครเมียมให้สูงพอสมควร การใช้งานที่ยึดส่วนต่างๆ เช่น ที่ยึดเตาท่อ มีด ช้อนส้อม หรืออุปกรณ์ในงานเคมี หรืออ่างล้างในครัว (Sink) ภาพที่ 3.12-3.13 ภาพที่ 3.12 เหล็กกล้าไร้สนิม (Stainless Steel) ภาพที่ 3.13 ผลิตภัณฑ์ทำจากเหล็กกล้าไร้สนิม ที่มา : https://sites.google.com/ 2.4 เหล็กกล้าหล่อ (Cast Steel) เป็นเหล็กกล้าที่นำมาขึ้นรูปโดยวิธีการหล่อ มีลักษณะรูปร่าง ซับซ้อนเกินกว่าที่จะทำการตีขึ้นรูป การอัด หรือการรีด วิธีการหล่อนี้จะได้งานที่ขนาดใกล้เคียงกับขนาดที่ ต้องการเหล็กกล้าหล่อนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับเหล็กกล้าที่ผ่านการขึ้นรูปด้วยการตี หรือการวัดจะมีส่วนที่ แตกต่างกัน คือ ชิ้นส่วนเครื่องจักรกลที่ผ่านการหล่อจะปรากฏมีรูพรุนเล็ก ๆ เหล็กกล้าหล่อแบ่งออกได้ เป็น 2 กลุ่ม ๆ ดังนี้

75 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 2.4.1 เหล็กกล้าคาร์บอนหล่อ (Carbon Casting Steel) เป็นเหล็กกล้าที่มีคาร์บอนเป็น หลักเพียงอย่างเดียวโดยมีคาร์บอนผสม ไม่เกิน 0.6 % ธาตุโลหะอื่นที่ผสมอยู่ เช่น แมงกานีส 0.5-1% ซิลิคอน 0.2-0.75 % กำมะถัน น้อยกว่า 0.5 % ฟอสฟอรัส น้อยกว่า 0.5 % ซึ่งเป็นสารมลทิน ยกเว้น เฉพาะ แมงกานีส ซิลิคอน อะลูมิเนียม เพราะมีหน้าที่เป็นตัวกำจัดแก๊ส (Deoxidizer) เหล็กกล้าคาร์บอน หล่อแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ เหล็กกล้าหล่อคาร์บอนต่ำ มีคาร์บอนไม่เกิน 0.2 % เหล็กกล้าหล่อคาร์บอนปาน กลาง มีคาร์บอน 0.2-0.5 % และเหล็กกล้าหล่อคาร์บอนสูง มีคาร์บอน 0.5-0.6 % 2.4.2 เหล็กกล้าประสมหล่อ (Alloy Casting Steel) เป็นเหล็กกล้าคาร์บอนที่มีเปอร์เซ็นต์ คาร์บอนไม่เกิน 1.7 % และธาตุอื่นผสม เช่น แมงกานีส ซิลิคอน โครเมียม นิกเกิล วาเนเดียม โมลิบดินัม ทังสเตน ทองแดง หรือโคบอลต์ การที่มีธาตุต่าง ๆ ผสมในเหล็กกล้าคาร์บอนเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติ เช่น การชุบแข็ง การต้านทานการกัดกร่อนทั้งที่อุณหภูมิปกติและสูง การนำไฟฟ้า 2.5 เหล็กอ่อน (Wrought Iron) เป็นเหล็กที่มีส่วนผสมของธาตุคาร์บอน ไม่เกิน 0.1 % และ ธาตุผสมอื่นๆ เช่น ซิลิคอน กำมะถัน ฟอสฟอรัส แมงกานีส ทำให้ได้เหล็กที่มีความบริสุทธิ์สูงถึง 99.9 % เมื่อเผาให้ร้อนเหล็กอ่อนนี้จะไม่หลอมละลาย อ่อนตีขึ้นรูปได้ง่ายมาก เช่น ท่อ หรือผลิตภัณฑ์ที่ต้องพบกับ การเสื่อมสภาพโดยสนิม ข้อต่อรถไฟ โซ่ ขอเกี่ยว หรือ อุปกรณ์ที่ขึ้นรูปอย่างง่าย ดังภาพที่ 3.14 ภาพที่ 3.14 ผลิตภัณฑ์ทำจากเหล็กกล้าหล่อ เหล็กหล่อ เหล็กหล่อเป็นเหล็กที่ผลิตจากเหล็กดิบสีเทา (Gray Pig Iron) ที่ได้จากเตาสูง (Blast Furnace) มาหลอมหรือถลุงใหม่ในเตาคิวโปลา หรือเตาไฟฟ้า เป็นต้น โดยเหล็กหล่อมีปริมาณธาตุคาร์บอนผสมอยู่ ประมาณ 2 % - 6.67 % มีจุดหลอมเหลวประมาณ 1,150 – 1,250 °C คุณสมบัติเบื้องต้นรับแรงอัดดีแต่ รับแรงดึงได้น้อย และมีความแข็งแรงอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง เหล็กหล่อสามารถแบ่งตามลักษณะของ โครงสร้างการรวมตัวของคาร์บอนเป็นหลักได้ 6 ประเภท ดังนี้ 1. เหล็กหล่อสีขาว (White Cast Iron) มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอนอยู่ปริมาณ 1.7 % ขึ้นไป และ ยังมีธาตุที่ผสมอยู่ เช่น กำมะถัน ซิลิคอน แมงกานิส และฟอสฟอรัส ผลิตได้จากเตาคิวโปล่า หากเรานำ รอยแตกหักดูจะเห็นเนื้อเหล็กมีเม็ดเกรนสีขาว โดยการเปลี่ยนแปลงสภาวะของเหล็กหล่อชนิดนี้จะเปลี่ยน สถานะหลอมเหลวไปเป็นสถานะของแข็ง จะทำให้คาร์บอนแทรกตัวเข้าไปอยู่ในเนื้อเหล็ก ไม่อยู่อย่าง อิสระเหมือนเหล็กหล่อสีดำ แต่จะรวมกับเนื้อเหล็กในรูปของสารประกอบ ชื่อทางเคมีว่า เหล็กคาร์ไบด์ ลักษณะโครงสร้างแบบ ซีเมนไตต์(Cementite) คุณสมบัติเด่นของเหล็กหล่อสีขาว มีความแข็งสูง นำมา

76 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) กลึง กัด เจาะ ไส มีความเปราะสูง ทนแรงกระแทรกได้น้อย ทนการเสียดสีได้ดี การสึกหรอระหว่างการใช้ งานน้อย จะใช้กับงานที่ทนต่อการเสียดสี เช่น ลูกบอลกลมในแบริ่งลูกปืน ล้อรถไฟ ลูกโม่ย่อยหิน และทำ จานเจียระไนเพชรพลอย ดังภาพที่ 3.15-3.16 ภาพที่ 3.15 ลูกบอลกลมในแบริ่งลูกปืนทำจากเหล็กหล่อสีขาว ที่มา : https://www.google.com/ ภาพที่ 3.16 ล้อรถไฟทำจากเหล็กหล่อสีขาว ที่มา : https://www.google.com/ 2. เหล็กหล่อสีเทาหรือสีดำ (Gray Cast Iron) เหล็กหล่อชนิดนี้เป็นเหล็กหล่อที่มีส่วนผสม และโครงสร้างใกล้เคียงกับเหล็กดิบที่ถลุงจากเตาสูง เมื่อหักดูเนื้อเหล็กตรงรอยหักจะเห็นเม็ดเกรนเป็นสี เทา มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอนที่ใกล้เคียงกัน ประมาณ 3–3.5 % แต่คาร์บอนในเหล็กหล่อสีเทานี้จะเกิดขึ้น เนื่องจากเย็นตัวเป็นไปอย่างช้า ๆ ทำให้คาร์บอนปริมาณส่วนใหญ่จะแยกตัวออกมารวมกันในรูปของ คาร์บอนบริสุทธ์เป็นแผ่นหรือเกล็ด (Flakes) ซึ่งเรียกว่า Graphite ซึ่งทำให้ดูเป็นสีเทา แต่ก็ยังมีคาร์บอน บางส่วนรวมตัวในลักษณะสารประกอบในเนื้อเหล็กซีเมนไตต์(Cementite) เหมือนเหล็กหล่อสีขาว นอกจากนี้ยังมีธาตุที่ผสมอยู่ เช่น ซิลิกอน แมงกานีส ฟอสฟอรัส และกำมะถัน คุณสมบัติมีความแข็งไม่ มากนัก สามารถขึ้นรูปด้วยเครื่องมือกลได้ กลึง ไส กัด หรือเจาะ มีอุณหภูมิหลอมเหลวต่ำ และมี ความสามารถในการไหล (Fluidity) ดี สามารถหล่อหลอมให้ได้รูปร่างชนิดซับซ้อนได้ง่าย มีอัตราการ ขยายตัวน้อย สามารถใช้ทำส่วนประกอบของเครื่องจักรกลที่ต้องการรูปร่างและขนาดที่แน่นอน มีความ ต้านทานต่อแรงอัด รับแรงสั่น (Damping Capacity) ได้ดี ใช้ทำแท่นรองรับอุปกรณ์ เครื่องมือกลต่างๆ ได้

77 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ดีสามารถที่จะปรับปรุงคุณสมบัติความต้านทานแรงดึงได้มากขึ้นอยู่กับการปรับปรุงส่วนผสมและการอบ ชุบ ใช้ทำชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ เช่น ก้านสูบ ท่อน้ำขนาดใหญ่ และแท่นฐานเครื่องจักรกลต่าง ๆ เช่น ฐานเครื่องกลึง เครื่องกัด ทำปากกาจับชิ้นงาน เป็นต้น ดังภาพที่ 3.17 ภาพที่ 3.17 ปากกาจับชิ้นงาน และโต๊ะงานหมุนจากเหล็กหล่อสีเทา 3. เหล็กหล่อกราไฟต์กลม (Spheroidal Graphite Cast Iron) มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอนอยู่ ประมาณ 3 – 3.5 % และยังมีธาตุที่ผสมอยู่ เช่น แมกนีเซียม และนิกเกิล เหล็กหล่อชนิดนี้ได้มาจาก เหล็กหล่อสีเทาอีกทีหนึ่งโดยผสมแมกนีเซียม นิกเกิลลงในน้ำเหล็กก่อนเทลงแบบ ซึ่งจะทำให้กราไฟต์ (คาร์บอนบริสุทธิ์ที่รวมตัวอยู่ในเนื้อเหล็ก) มีลักษณะเป็นวงกลม (Spheroids) เหล็กหล่อกราไฟต์กลมจะ ต่างกับเหล็กหล่อสีเทา คือ คาร์บอนรวมตัวเป็นกราไฟต์ในลักษณะกลมส่วนเหล็กหล่อสีเทามีกราไฟต์อยู่ใน ลักษณะยาวๆ คุณสมบัติเหนียว รับแรงกระแทกได้ดีทนแรงดึงได้สูง มีอัตราการยึดตัวได้ดี สามารถนำไป ชุบแข็ง อบลดความเครียด หรือชุบผิวแข็งได้ทนต่อการสึกหรอได้ดีทนความร้อนได้ดีสามารถนำไปตีขึ้น รูปได้การใช้งาน ใช้ทำชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ เช่น เพลาข้อเหวี่ยง เครื่องมือการเกษตร ชิ้นส่วนเรือเดิน ทะเล โครงสร้างเครื่องจักรขนาดใหญ่ ท่อส่งน้ำ และท่อส่งแก๊ส ดังภาพที่ 3.18 ภาพที่ 3.18 ชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ทำจากเหล็กหล่อกราไฟต์กลม 4. เหล็กหล่อ CGI (Compacted Graphite) มีเปอร์เซ็นต์คาร์บอนประมาณ 4.2 % และมี ธาตุที่ผสมอยู่ เช่น แมกนีเซียม และนิกเกิล จะมีเนื้อเม็ดเกรนจะแตกต่างจากเหล็กหล่อกราไฟต์กลม คือ มีกราไฟต์เป็นลักษณะคดยาวคล้ายตัวหนอน (Vermicular Graphite) โดยมีคุณสมบัติอยู่ระหว่าง เหล็กหล่อกราไฟต์กลมกับเหล็กหล่อสีเทา มีความต้านทานแรงดึงได้ดีกว่าเหล็กหล่อสีเทาจะอยู่ในเกณฑ์

78 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) เดียวกับกราไฟต์ก้อนกลมแต่ความเหนียวจะน้อยกว่า มีความต้านทานแรงดึงได้ดี และการหดตัวต่ำ การใช้ งาน เช่น เฟือง ล้อช่วยแรง เบรคดุม (Brake Drum) และท่อไอเสีย (Exhaust Manifolds) ดังภาพที่ 3.19 ภาพที่ 3.19 ท่อไอเสีย และเบรคดุมของรถยนต์ทำจาก เหล็กหล่อ CGI 5. เหล็กหล่ออบเหนียว (Malleable Cast Irons) หรือเหล็กหล่อเหนียว (GT) เหล็กหล่อ ชนิดนี้สามารถทนต่อแรงดึงได้ดีกว่าเหล็กหล่อสีเทา และเหล็กหล่อสีขาว แต่น้อยกว่าเหล็กกราไฟต์กลม นอกจากนี้ทนต่อแรงกระแทกได้ดี มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับเหล็กกล้า เหล็กหล่อชนิดนี้ทำจากเหล็กสีขาวไป ผ่านกรรมวิธีอบอ่อน ควบคุมการเย็นตัว ซึ่งจะทำให้โครงสร้างเปลี่ยนแปลงไป แต่ข้อเสียของเหล็กหล่ออบ เหนียว คือ ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการอบอ่อนสูงและ ทำกับชิ้นงานที่มีความหนาได้ไม่เกิน 50 มิลลิเมตร คุณสมบัติของเหล็กหล่อเหนียว ความเหนียวจะเพิ่มมากขึ้นกว่าเหล็กหล่อสีเทาและเหล็กหล่อสีขาว ความ แข็งจะเพิ่มมากกว่าเหล็กหล่อสีขาวแต่น้อยกว่าเหล็กหล่อสีเทา อัตราการยืดตัวจะมากขึ้น ทนต่อแรง กระแทกได้ดีและสามารถนำไปชุบผิวแข็งได้มาก ดังภาพที่ 3.20 ภาพที่ 3.20 ข้อต่อท่อทำจากเหล็กหล่ออบเหนียว ที่มา : https://www.gfps.com/com/en/products-solutions/systems/malleable-cast-iron-

79 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 6. เหล็กหล่อผสมหรือเหล็กหล่อพิเศษ (Alloy and Special Cast Iron) เป็นเหล็กหล่อที่ ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้มีคุณสมบัติตามที่ต้องการ เหล็กหล่อชนิดนี้มีอยู่หลายประเภทขึ้นอยู่กับสารหรือโลหะ ที่ผสมในเนื้อเหล็กหล่อ ดังภาพที่ 3.21 แบ่งออกตามการใช้งานได้ 3 ประเภท ดังนี้ 6.1 เหล็กหล่อผสมทนการเสียดสี (Alloy and Special Cast Iron) เหล็กหล่อผสมทนการ เสียดสีเป็นเหล็กหล่อที่มีความแข็งสูงโดยผสมโลหะโครเมียมนิกเกิลและโมลิบดินัม ส่วนใหญ่จะมีลักษณะ ของรอยแตกเป็นสีขาวคล้ายกับเหล็กหล่อสีขาว 6.2 เหล็กหล่อผสมทนต่อความร้อน (Heat Resistance Cast Iron) คุณสมบัติมีความ แข็งแรงได้ที่อุณหภูมิสูง ไม่เกิดการแตกหักหรือเปลี่ยนแปลงรูปทรง มีความต้านทานต่อการเกิดออกซิเดชั่น แม้จะอยู่ในสภาพที่สัมผัสกับแก๊สร้อน มีความต้านทานต่อการเกิดอาการพองตัว (Growth) และมี โครงสร้างที่คงสภาพไม่เปลี่ยนแปลงในช่วงของอุณหภูมิที่ใช้งานซึ่งจะสูงกว่า 600 C 6.3 เหล็กหล่อผสมทนต่อการกัดกร่อน (Corrosion Resistant Iron) เหล็กหล่อทนการกัด กร่อนเป็นเหล็กหล่อที่มีธาตุผสมในอัตราสูงแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้ 6.3.1 เหล็กหล่อผสมนิกเกิลสูง เป็นเหล็กหล่อที่ทนการกัดกร่อนสูง มักใช้ในงานวิศวกรรมที่ เกี่ยวกับน้ำทะเล งานอุตสาหกรรมเคมีเปอร์เซ็นต์คาร์บอน 2 –3.5 % ธาตุที่ผสมอยู่ นิกเกิล 13.5-36 % ทองแดง 5.5 –7.5 % โครเมียม 1.8- 6 % การใช้งานผลิตปั๊ม ท่อ และข้อต่อต่าง ๆ 6.3.2 เหล็กหล่อผสมซิลิกอนสูง คุณสมบัติต้านทานการกัดกร่อนโดยเฉพาะกรดชนิดต่าง ๆ ได้ดีทุก ๆ ความเข้มข้นที่อุณหภูมิห้อง เปอร์เซ็นต์คาร์บอน 2-4 % และมีธาตุที่ผสมอยู่ ซิลิกอน 14-15 % โมลิบดินัม โครเมียม การใช้งาน ทำปั๊ม และท่อส่งสารละลาย ที่มีอำนาจในการกัดกร่อนสูง (High Corrosive Fluid) ภาพที่ 3.21 ปั๊มน้ำทำจากเหล็กหล่อผสม ที่มา : https://www.kcv1998.com/catalog/item โลหะซินเตอร์ โลหะซินเตอร์ (Sinter Metal) เป็นโลหะที่ผลิตขึ้นจากรรมวิธีซินเตอร์ (Sintering Process) ซึ่ง เป็นกรรมวิธีการนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มากดอัดในแบบให้มีรูปร่างตามต้องการ แล้วนำไปอบ ด้วยอุณหภูมิสูง ระหว่าง 900 – 1,100 °C โดยเตาที่ใช้เป็นเตาไฟฟ้า ที่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ ใน ระหว่างอบต้องใช้แก็สเฉื่อย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการรวมตัวของออกซิเจนได้ในลักษณะนี้ชิ้นงานจะมี ความถูกต้อง ละเอียดมาก และหลังจากนั้นจะทำการแกะออกจากแบบ วัตถุดิบที่ใช้ผลิตโลหะซินเตอร์

80 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ได้แก่ ผงโคบอลต์ (Co) ผงทังสเตนคาร์ไบด์ (WC) ผงไททาเนียมคาร์ไบด์(Ti C) และผงแทนทาลัมคาร์ไบด์ (Ta C) เป็นต้น คุณสมบัติของโลหะซินเตอร์ คือ เป็นโลหะที่มีความแข็งแรงสูง ทนต่อความร้อนและการ กัดกร่อนได้ดี สามารถใช้โลหะแข็งและโลหะหนักมาทำการผลิตได้ มีรูพรุน ทำให้เปราะแตกหักง่าย น้ำหนักเบา และมีความหนาแน่นน้อย การใช้งาน ทำเครื่องมือตัด เช่น มีดกลึง มีดเล็บ ดอกสว่าน เป็นต้น ดังภาพที่ 3.22-3.23 ภาพที่ 3.22 กรรมวิธีซินเตอร์ (Sintering Process) ที่มา : https://www.mdpi.com/2073-4352/10/5/408/htm ภาพที่ 3.23 ตัวอย่างชิ้นงานที่ได้จากกรรมวิธีซินเตอร์ ที่มา : https://www.sumitool.com/th/products/technology/

81 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) บทสรุป โลหะเหล็กซึ่งเป็นโลหะที่มีพื้นฐานเป็นเหล็กประกอบอยู่ในโครงสร้าง เป็นวัสดุโลหะที่ใช้กันมาก ที่สุดในวงการอุตสาหกรรมการผลิต เนื่องจากเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงสูง สามารถปรับปรุงคุณภาพและ เปลี่ยนแปลงรูปทรงได้หลายวิธี สำหรับโลหะเหล็ก ได้แก่ เหล็กกล้า เหล็กหล่อ และโลหะซินเตอร์ เหล็กกล้าเป็นเหล็กจากการนำเหล็กที่ผ่านการเพิ่มธาตุโลหะอื่น ๆ เข้าไปเพื่อปรับคุณสมบัติของ เหล็กเป็นโลหะผสม มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.5 % มีการใช้ธาตุอื่นๆ ผสม เช่น แมงกานีส (Mn) โครเมียม (Cr) ซิลิคอน (Si) ฟอสฟอรัส (P) และกำมะถัน (S) สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ใหญ่ ๆ คือ เหล็กหล้าคาร์บอน และเหล็กกล้าผสม เหล็กหล่อเป็นเหล็กที่ผลิตจากเหล็กดิบสีเทา (Gray Pig Iron) ที่ได้จากเตาสูง (Blast Furnace) มาหลอมหรือถลุงใหม่ในเตาคิวโปลา หรือเตาไฟฟ้า เป็นต้น โดยเหล็กหล่อมีปริมาณธาตุคาร์บอนผสมอยู่ ประมาณ 2 % - 6.67 % มีจุดหลอมเหลวประมาณ 1,150 – 1,250 °C คุณสมบัติเบื้องต้นรับแรงอัดดีแต่ รับแรงดึงได้น้อย และมีความแข็งแรงอยู่ในเกณฑ์ปานกลาง เหล็กหล่อสามารถแบ่งตามลักษณะของ โครงสร้างการรวมตัวของคาร์บอนเป็นหลักได้ 6 ประเภท คือ เหล็กหล่อสีขาว เหล็กหล่อสีเทาหรือสีดำ เหล็กหล่อกราไฟต์กลม เหล็กหล่อ CGI เหล็กหล่ออบเหนียว หรือเหล็กหล่อเหนียว และเหล็กหล่อผสม หรือเหล็กหล่อพิเศษ โลหะซินเตอร์ (Sinter Metal) เป็นโลหะที่ผลิตขึ้นจากรรมวิธีซินเตอร์ (Sintering Process) ซึ่ง เป็นกรรมวิธีการนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มากดอัดในแบบให้มีรูปร่างตามต้องการ แล้วนำไปอบ ด้วยอุณหภูมิสูง ระหว่าง 900 – 1,100 °C โดยเตาที่ใช้เป็นเตาไฟฟ้า

82 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 1. จงอธิบายความหมายโลหะเหล็ก (3 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. 2. จงอธิบายโครงสร้างพื้นฐานของเหล็กกล้า (3 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. 3. จงอธิบายโครงสร้างพื้นฐานของเหล็กหล่อ (3 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. 4. จงบอกชนิดของเหล็กกล้ามา 2 ชนิด (2 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. 5. จงบอกชนิดของเหล็กหล่อมา 3 ชนิด (3 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. 6. จงอธิบายกรรมวิธีซินเตอร์ (4 คะแนน) ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................. แบบฝึกหัด หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ชื่อ.............................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.30.คะแนน คะแนนที่ทำได้ ...............คะแนน

83 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 6. จงบอกชื่อโลหะเหล็กที่ใช้ทำผลิตภัณฑ์ หรือชิ้นงาน (12 คะแนน) ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ ชื่อ................................................ แบบฝึกหัด หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ชื่อ.............................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.30.คะแนน คะแนนที่ทำได้ ...............คะแนน

84 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) ใบมอบงานที่ 1 หน่วยที่3 ชื่อวิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100 – 1002 สอนครั้งที่ 5-6 หน่วยที่3 เรื่อง โลหะเหล็ก จำนวน 4 ชั่วโมง ชื่อเรื่อง อภิปรายโลหะเหล็ก จำนวน 20 นาที จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม อภิปรายโลหะเหล็กได้ ข้อตกลงเบื้องต้น ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มๆ ละ 4-5 คน ร่วมกันศึกษา ค้นคว้า และออกมาอภิปรายเกี่ยวกับโลหะเหล็ก พร้อมทั้งในกลุ่มร่วมกันสรุปแนวคิดและส่งตัวแทนออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน สื่อประกอบการเรียนการสอน 1. ใบความรู้ หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก 2. สื่ออินเตอร์เน็ต 3. สื่อ Power Point ประกอบการสอน เรื่อง โลหะเหล็ก เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการเรียนการสอน 1. เครื่องคอมพิวเตอร์ 2. เครื่องฉายโปรเจคเตอร์ ลำดับขั้นตอนการดำเนินงาน 1. แบ่งกลุ่มนักเรียนอัตราส่วน 1:3:1 โดยการคละคนเก่ง ปานกลาง และอ่อน ให้แต่ละกลุ่มตั้งชื่อ กลุ่มและทำการเลือกประธาน เลขานุการ ของกลุ่ม 2. แต่ละกลุ่มอภิปรายเกี่ยวกับโลหะเหล็ก 3. ให้แต่ละกลุ่มนำเสนอผลการอภิปรายเกี่ยวกับโลหะเหล็ก หน้าชั้นเรียนตามแบบประเมินผลใบ มอบงานที่ 1

85 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบประเมินผลใบมอบงานที่ 1 หน่วยที่3 ชื่อวิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100 – 1002 สอนครั้งที่ 5-6 หน่วยที่3 เรื่อง โลหะเหล็ก จำนวน 4 ชั่วโมง ชื่อเรื่อง อภิปรายโลหะเหล็ก จำนวน 20 นาที หัวข้ออภิปราย อภิปรายโลหะเหล็ก สมาชิกกลุ่ม ............................................................................................................................................ ............................................................................................................................................ รายการประเมิน คะแนนเต็ม ผลคะแนน หมายเหตุ 1. การแบ่งหน้าที่ในการทำงานกลุ่ม 2. การทำงานเป็นทีม 3. ความรับผิดชอบ 4. การอภิปรายใบมอบงานของกลุ่ม 5. การร่วมแสดงความคิดเห็น 6. ความพร้อมในการนำเสนอของกลุ่ม 7. บุคลิกในการนำเสนอ 8. ความชัดเจนของเนื้อหาการนำเสนอ 9. การตอบข้อซักถาม 10. การสรุปประเด็นสำคัญของเนื้อหา 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 ผล/คะแนน ดี = 9-10 ปานกลาง = 7-8 พอใช้ = 4-6 ปรับปรุง = 1-3 เกณฑ์การประเมิน คะแ น น รวม ต าม แบ บ ประเมินผลใบมอบงานที่ 1 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 รวม 100

86 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้รายบุคคล หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก คำชี้แจง ให้ทำเครื่องหมาย ✓ และหากนักเรียนมีพฤติกรรมนั้น ลงในช่องรายการ เกณฑ์การวัดผล ให้คะแนนระดับคุณภาพของแต่ละพฤติกรรมดังนี้ 1. ดีมาก = 4 สนใจฟัง ไม่หลับ ไม่พูดคุยในชั้น มีคำถาม ตอบคำถามถูก ทำงานส่งตามเวลา อยู่ในเกณฑ์ประมาณ 90 - 100% 2. ดี = 3 พฤติกรรมการแสดงออกอยู่ในเกณฑ์ประมาณ 70 - 89% 3. ปานกลาง = 2 พฤติกรรมการแสดงออกอยู่ในเกณฑ์ประมาณ 50 - 69 % 4. ปรับปรุง = 1 เข้าชั้นเรียน แต่การแสดงออกน้อยมาก ส่งงานไม่ครบ ส่งงานไม่ตรงเวลา เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมตามแบบแบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้รายบุคคล ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ลงชื่อ .....................................ครูผู้สอนสังเกต (..........................................) ที่ ชื่อ-นามสกุล การแสดงพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียน รวม คะแนน การสนใจ เรียน การแสดง ความคิดเห็น การตอบ คำถาม การยอมรับฟัง คนอื่น ทำงานตามที่ ครูมอบหมาย 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

87 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) คำชี้แจง ให้ทำเครื่องหมาย ✓ หากนักเรียนมีพฤติกรรมนั้น ลงในช่องรายการ เกณฑ์การวัดผล ให้คะแนนระดับคุณภาพของแต่ละพฤติกรรมดังนี้ 1. ดีมาก = 4 ประสิทธิภาพอยู่ในเกณฑ์ 90 - 100% หรือปฏิบัติบ่อยครั้ง 2. ดี = 3 ประสิทธิภาพอยู่ในเกณฑ์ 70 - 89% หรือปฏิบัติบางครั้ง 3. ปานกลาง = 2 ประสิทธิภาพอยู่ในเกณฑ์ 50 - 69% หรือปฏิบัติครั้งเดียว 4. ปรับปรุง = 1 ประสิทธิภาพอยู่ในเกณฑ์ 50% หรือไม่ปฏิบัติเลย เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมตามแบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ลงชื่อ .............................................ครูผู้สอนสังเกต (..........................................) แบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก ที่ ชื่อ-นามสกุล การแสดงพฤติกรรมของนักเรียนในการร่วมกิจกรรมกลุ่ม รวม คะแนน ความร่วมมือ ทำงานในกลุ่ม การแสดง ความคิดเห็น การรับฟัง ความคิดเห็น การตั้งใจ ทำงานกลุ่ม ทำงานตามที่ ครูมอบหมาย 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

88 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบประเมินการนำเสนอผลงานรายบุคคล หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก คำชี้แจง ให้ทำเครื่องหมาย ✓ หากนักเรียนมีพฤติกรรมนั้น ลงในช่องรายการ ที่ ชื่อ-ชื่อสกุล บุคลิก การแต่ง กาย มารยาท ในการ พูด การใช้ ภาษา วิธีการ นำเสนอ เนื้อหาที่ นำเสนอ รวม คะแนน 10 10 10 10 10 50 ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมตามแบบประเมินการนำเสนอผลงานรายบุคคล ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 เกณฑ์การสังเกต บุคลิกการแต่งกาย : มีความเชื่อมั่นในตนเองแต่งกายสะอาดถูกระเบียบเสื้อ มารยาทในการพูด : มองหน้าและสบตาผู้ฟังไม่เหน็บแนมเสียดสีผู้อื่น การใช้ภาษา : ชัดเจนตามหลักภาษาตัวคำควบกล้ำถ้อยคำข้อความสุภาพ วิธีการนำเสนอ : น่าสนใจหลากหลาย เช่น ใช้แผ่นใส รูปภาพ ตั้งคำถาม เนื้อหาที่นำเสนอ : มีสาระสำคัญตรงกับหัวข้อเรื่องใช้เวลาตามที่กำหนด คะแนนอยู่ในดุลยพินิจของครูผู้สอนประเมินกำหนด ลงชื่อ……………………………….ครูผู้สอนประเมิน (……………………………….) …………/…………/………..

89 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบประเมินคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ หน่วยที่ 3 เรื่อง โลหะเหล็ก คำชี้แจง ให้ทำเครื่องหมาย ✓หากนักเรียนมีคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ลงในช่องรายการ ที่ ชื่อ-ชื่อสกุล ความมีมนุษย์สัมพันธ์ ความมีวินัย ความรับผิดชอบ ความเชื่อมั่นในตนเอง ความสนใจใฝ่รู้ ความรักสามัคคี ความกตัญญูกตเวที รวม คะแนน 2 1 3 1 1 1 1 10 ลงชื่อ……………….…………………….ครูผู้สอนประเมิน (………………………..…………….) …………/…………/……….. เกณฑ์การประเมิน คะแนนรวมตามแบบประเมินผลคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 เกณฑ์การพิจารณา 1. ความมีมนุษยสัมพันธ์ ได้แก่ แสดงกิริยา ท่าทางสุภาพ เรียบร้อย ให้ความร่วมมือกับผู้อื่น 2. ความมีวินัย ได้แก่ -ปฏิบัติตามกฎระเบียบข้อบังคับและข้อตกลงต่างๆของ วิทยาลัยได้แก่แต่ง กายถูกต้องตามระเบียบและข้อบังคับตรงต่อเวลา 3. ความรับผิดชอบ ได้แก่ มีการเตรียมความพร้อมในการเรียนและการปฏิบัติงาน ปฏิบัติงานด้วย ความตั้งใจ มีความเพียรพยายามในการเรียนและการปฏิบัติงาน 4. ความเชื่อมั่นในตนเอง ได้แก่กล้าแสดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล 5. ความสนใจใฝ่รู้ได้แก่ซักถามปัญหาข้อสงสัย 6. ความรักสามัคคีได้แก่ ร่วมมือในการทำงาน 7. ความกตัญญูกตเวทีได้แก่ มีสัมมาคารวะต่อครูอาจารย์อย่างสม่ำเสมอทั้งต่อหน้าและลับหลัง

90 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 1. จงอธิบายความหมายโลหะเหล็ก (3 คะแนน) โลหะเหล็ก หมายถึง โลหะที่มีพื้นฐานเป็นเหล็กประกอบอยู่ในโครงสร้าง เป็นวัสดุโลหะที่ใช้กัน มากที่สุดในวงการอุตสาหกรรมการผลิต เนื่องจากเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงสูง สามารถปรับปรุงคุณภาพ และเปลี่ยนแปลงรูปทรงได้หลายวิธี เช่น การหล่อ การกลึง การอัดรีดขึ้นรูป เป็นต้น................................... ....................................................................................................................................................... 2. จงอธิบายโครงสร้างพื้นฐานของเหล็กกล้า (3 คะแนน) เหล็กกล้า (Steel) เป็นเหล็กจากการนำเหล็กที่ผ่านการเพิ่มธาตุโลหะอื่น ๆ เข้าไปเพื่อปรับ คุณสมบัติของเหล็กเป็นโลหะผสม มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.5 % มีการใช้ธาตุอื่นๆ ผสม เช่น แมงกานีส (Mn) โครเมียม (Cr) ซิลิคอน (Si) ฟอสฟอรัส (P) และกำมะถัน (S) เป็นต้น............................ ....................................................................................................................................................... 3. จงอธิบายโครงสร้างพื้นฐานของเหล็กหล่อ (3 คะแนน) เหล็กหล่อเป็นเหล็กที่ผลิตจากเหล็กดิบสีเทา (Gray Pig Iron) ที่ได้จากเตาสูง (Blast Furnace) มาหลอมหรือถลุงใหม่ในเตาคิวโปลา หรือเตาไฟฟ้า เป็นต้น โดยเหล็กหล่อมีปริมาณธาตุคาร์บอนผสมอยู่ ประมาณ 2 % - 6.67 % มีจุดหลอมเหลวประมาณ 1,150 – 1,250 °C………………………………………………. 4. จงบอกชนิดของเหล็กกล้ามา 2 ชนิด (2 คะแนน) 1. เหล็กหล้าคาร์บอน (Carbon Steel) 2. เหล็กกล้าผสม (Alloy Steel) 5. จงบอกชนิดของเหล็กหล่อมา 3 ชนิด (3 คะแนน) 1. เหล็กหล่อสีขาว (White Cast Iron) 2. เหล็กหล่อสีเทาหรือสีดำ (Gray Cast Iron) 3. เหล็กหล่อกราไฟต์กลม (Spheroidal Graphite Cast Iron) 5. จงอธิบายกรรมวิธีซินเตอร์ (4 คะแนน) กรรมวิธีซินเตอร์ (Sintering Process) ซึ่งเป็นกรรมวิธีการนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มา กดอัดในแบบให้มีรูปร่างตามต้องการ แล้วนำไปอบด้วยอุณหภูมิสูง ระหว่าง 900 – 1,100 °C โดยเตาที่ใช้ เป็นเตาไฟฟ้า ที่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ ในระหว่างอบต้องใช้แก็สเฉื่อย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการ รวมตัวของออกซิเจนได้ ในลักษณะนี้ชิ้นงานจะมีความถูกต้อง ละเอียดมาก และหลังจากนั้นจะทำการแกะ ออกจากแบบ เฉลยแบบฝึกหัด หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ชื่อ.............................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.30.คะแนน คะแนนที่ทำได้ ...............คะแนน เฉลยแบบฝึกหัด หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ชื่อ.............................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.30.คะแนน คะแนนที่ทำได้ ...............คะแนน

91 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) 6. จงบอกชื่อโลหะเหล็กที่ใช้ทำผลิตภัณฑ์ หรือชิ้นงาน (12 คะแนน) ชื่อ..เหล็กกล้าคาร์บอนสูง ชื่อ.....เหล็กหล่อกราไฟต์กลม.... ชื่อ...เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ.... ชื่อ....เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ....... ชื่อ..เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง. ชื่อ....เหล็กกล้าความเร็วสูง..... ชื่อ...เหล็กกล้าประสมต่ำ... ชื่อ......เหล็กกล้าไร้สนิม........ ชื่อ............โลหะซินเตอร์......... ชื่อ...........เหล็กหล่อสีขาว......... ชื่อ............เหล็กหล่อ CGI........ ชื่อ....เหล็กหล่อสีเทาหรือสีดำ...... เฉลยแบบฝึกหัด หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ชื่อ.............................................................ชั้น...................เลขที่...............กลุ่ม.................. คำสั่ง ให้นักเรียนตอบคำถามให้ถูกต้อง คะแนนเต็ม.30.คะแนน คะแนนที่ทำได้ ...............คะแนน

92 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 1. ข้อใดคือโลหะเหล็ก ก. โลหะที่มีส่วนผสมของซิลิกอนเป็นหลัก ข. โลหะที่มีส่วนประสมของเหล็กเป็นหลัก ค. โลหะที่มีส่วนประสมของคาร์บอนเป็นหลัก ง. โลหะที่มีส่วนประสมของธาตุกราไฟต์เป็นหลัก 2. ข้อใดคือเหล็กกล้า ก. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 0.2 % ข. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 0.5 % ค. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.0 % ง. มีปริมาณคาร์บอน ไม่เกิน 1.5 % 3. ข้อใดคือประเภทของเหล็กกล้า ก. เหล็กกล้าคาร์บอน และเหล็กกล้าผสม ข. เหล็กกล้าคาร์บอน และเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ค. เหล็กกล้าคาร์บอน และเหล็กกล้าคาร์บอนสูง ง. เหล็กกล้าผสม และเหล็กกล้ากราไฟต์ก้อนกลม 4. ข้อใดคือชิ้นงานที่ทำจากเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ก. สกัด ข. จอบ ค. มีดกลึง ง. ตัวถังรถยนต์ 5. ข้อใดคือเหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ก. คาร์บอน ไม่เกิน 0.2% ข. คาร์บอน ไม่เกิน 0.5% ค. คาร์บอน ไม่เกิน 2.0% ง. คาร์บอน ไม่เกิน 6.67% 6. ข้อใดคือโลหะเหล็กที่ใช้ทำสปริงแหนบรถยนต์ ก. เหล็กกล้าคาร์บอนต่ำ ข. เหล็กกล้าคาร์บอนสูง ค. เหล็กกล้าคาร์บอนหล่อ ง. เหล็กกล้าคาร์บอนปานกลาง

93 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 7. ข้อใดคือเหล็กกล้าฮาดฟิลต์ ก. เหล็กกล้าประสมนิเกิล ข. เหล็กกล้าประสมคาร์บอน ค. เหล็กกล้าประสมแมงกานีส ง. เหล็กกล้าประสมโครเมียม 8. ข้อใดคือเหล็กที่ใช้ทำมีดกลึงเหล็กทั่วไป ก. เหล็กกล้าไร้สนิม ข. เหล็กกล้าความเร็วสูง ค. เหล็กกล้าคาร์บอนหล่อ ง. เหล็กกล้าทนการเสียดสี 9. ข้อใดคือเหล็กหล่อ ก. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 1.5 % ข. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 2 % ค. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 1.5 % - 6.67 % ง. มีคาร์บอนผสมอยู่ประมาณ 2 % - 6.67 % 10. ข้อใดคือคือเหล็กที่ใช้ทำลูกบอลกลมในแบริ่งลูกปืน ก. เหล็กหล่อสีดำ ข. เหล็กหล่อสีเทา ค. เหล็กหล่อสีขาว ง. เหล็กหล่อกราไฟต์ก้อนกลม 11. เหล็กหล่อสามารถแบ่งตามลักษณะของโครงสร้างการรวมตัวของคาร์บอนเป็นหลักได้ กี่ประเภท ก. 3 ประเภท ข. 4 ประเภท ค. 5 ประเภท ง. 6 ประเภท 12. ข้อใดคือเหล็กที่ใช้ทำฐานเครื่องกลึง ก. เหล็กหล่อ CGI ข. เหล็กหล่อสีขาว ค. เหล็กหล่อสีเทา ง. เหล็กกล้าคาร์บอน

94 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 15 ข้อ เวลา 10 นาที 13. จากภาพ ใช้เหล็กชนิดใดในการทำ ก. เหล็กหล่อ CGI ข. เหล็กหล่อสีขาว ค. เหล็กหล่อสีเทา ง. เหล็กกล้าคาร์บอน 14. ข้อใดคือกรรมวิธีซินเตอร์ (Sintering Process) ก. การนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มากด ดึงในแบบ ข. การนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มาตี อัดในแบบ ค. การนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มากด อัดในแบบ ง. การนำผงโลหะที่มีความละเอียดมาก ๆ มากดอัดในแบบให้มีรูปร่างตามต้องการ แล้วนำไปอบด้วย อุณหภูมิสูง ระหว่าง 900 – 1,100 °C โดยเตาที่ใช้เป็นเตาไฟฟ้า 15. ข้อใดคือชิ้นงานที่ได้จากโลหะซินเตอร์ ก. จอบ ข. ดอกสว่าน ค. มีดคาร์ไบด์ ง. เหล็กแผ่นเรียบ

95 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยที่ 3 วิชา วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม รหัสวิชา 20100-1002 เรื่อง โลหะเหล็ก ข้อที่ คำตอบ 1 ข 2 ง 3 ก 4 ง 5 ก 6 ข 7 ค 8 ข 9 ง 10 ค 11 ง 12 ค 13 ค 14 ง 15 ค

96 เอกสารประกอบการสอน วิชาวัสดุงานช่างอุตสาหกรรม (20100-1002) บรรณานุกรม ดอกธูป พุทธมงคล.(2534). ทฤษฎีงานช่างพื้นฐาน. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จินดาอักษร. นริศ ศรีเมฆ.(2549). วัสดุช่างอุตสาหกรรม. นนทบุรี : สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด. นริศ สุวรรณางกูร.(2562). วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม. นนทบุรี : สำนักพิมพ์เอมพันธ์ จำกัด. มณฑล ฉายอรุณ.(2537). วัสดุอุตสาหกรรม. นนทบุรี: สำนักพิมพ์ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ. วิชัย โรมไธสง.(2548). วัสดุช่างอุตสาหกรรม. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์วังอักษร. เสกสรร ศรียศ.(2560). วัสดุงานช่างอุตสาหกรรม.นนทบุรี : สำนักพิมพ์ศูนย์ส่งเสริมอาชีวะ. เว็บไซต์(Web side) https://www.sanook.com/.วันเข้าถึง 15 ธันวาคม 2563. https://www.posttoday.com/.วันเข้าถึง 15 ธันวาคม 2563. https://www.xinhuathai.com/.วันเข้าถึง 15 ธันวาคม 2563. https://www.wazzadu.com/.วันเข้าถึง 15 ธันวาคม 2563. https://www.pskbearing.com/.วันเข้าถึง 16 ธันวาคม 2563. http://thai.autoengine-parts.com/.วันเข้าถึง 16 ธันวาคม 2563. https://www.lksteelpipe.com/high-speed-tool-steel/.วันเข้าถึง 16 ธันวาคม 2563. https://sites.google.com/.วันเข้าถึง 18 ธันวาคม 2563. http://www.lpnpm.co.th/.วันเข้าถึง 18 ธันวาคม 2563. https://www.maxsteelthai.com/.วันเข้าถึง 18 ธันวาคม 2563. https://www.google.com/.วันเข้าถึง 18 ธันวาคม 2563. https://www.gfps.com/com/en/products-solutions/systems/malleable-cast-ironfittings.html/.วันเข้าถึง 20 ธันวาคม 2563. https://www.kcv1998.com/catalog/item/.วันเข้าถึง 20 ธันวาคม 2563. https://www.mdpi.com/2073-4352/10/5/408/htm/.วันเข้าถึง 20 ธันวาคม 2563. https://www.sumitool.com/th/products/technology/.วันเข้าถึง 20 ธันวาคม 2563