Диссертация тақырыбы: Аналитикалық химия пәнін инновациялық технологиялар негізінде оқытудың әдістемелер жүйесі Ғылыми жетекшісі: х.ғ.к, доцент Мәдібекова Ғ.М Орындаған: «7М1504-11 педагогін даярлау» мамандығының 2-курс студенті Әбдіғапбар П.С www.okmpu.kz
Зерттеудің мақсаты: Жалпы білім беретін мектепте, жоғарғы оқу орнының білімалушылары үшін аналитикалық химия пәнін инновациялық технологиялар негізінде оқытудың әдістемелер жүйесін даярлау. Зерттеудің міндеті: -Химия және аналитикалық химия пәндері бойынша инновациялық технологияларды қолдану тиімділігін нақтылау. Зерттеу нысаны: Зерттеу 2021-2022жж аралығында №7 Қ.Сыпатаев атындағы мектеп-лицейінде, ОҚМПУ оқу орнында жүргізілді. Бұл білім ордалары зерттеу жүргізу үшін қажетті техникалық базаның болуына байланысты таңдалды. Зерттеудің практикалық маңызы: Инновациялық технологиялар арқылы сабақты ұйымдастырудың әдістемелік ұсыныстары және жалпы білім беретін мектептің химия мұғалімдері мен педагогикалық бағыттағы студенттер қолдануға болатын әдістемелік материалдар дайындау.
«Қазақстан Республикасында жоғары білімді және ғылымды дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 248 қаулысында айтып өткендей, кез - келген ұлттық білім беру жүйесінің негізі жалпы орта білім беру болып табылады. Инновациялық технологиялар-бұл қазіргі жағдайда баланың жеке дамуындағы динамикалық өзгерістер арқылы оң нәтижеге қол жеткізуге бағытталған әдістер, оқыту әдістері, білім беру құралдар жүйесі. Соңғы жылдары аналитикалық химия пәнін жаңа технологияларды қолдана отырып оқытудың әдістемелік жүйесі ұсынылуда. Әдістемелер жүйесінің негізінде білім алушылар аналитикалық химияның қыр-сырын түсініп, заттардың құрамын және қасиеттерін ажыратуға мүмкіндік алады. Сондайақ, аналитикалық химияны толықтай меңгеру арқылы оның қоршаған орта мен адам өміріндегі маңызын да игереді. КІРІСПЕ
1. ӘДЕБИ ШОЛУ 1.1. Білім беру саласындағы өзгерістер мен өзекті мәселелер Білім саласы-еліміздің ең өзекті мәселелерді қарастыратын сала болып табылады. Бұл салаға қатысты 2022 жылдың басты жаңалығы Білім және ғылым министрлігінің екіге бөлініп, Оқу-ағарту министрлігі мен Ғылым және жоғары білім министрлігінің құрылуы болды. Инновациялық технология негізінде оқыту-ақпараттық технологияларды қолдана отырып, дербес білім беру түрі.
Қолданыстағы әдістің күшті тұстары Қолданыстағы әдістің әлсіз тұстары 1. Гранттар санын көбейту арқылы жоғары білімге қолжетімділікті кеңейту; 1. Ұлттық бірыңғай тесттегі берілетін тапсырмалар қатарының нақты түрде берілмеуі. 2. Халықтың әлеуметтік осал топтарынан шыққан жастарға арналған гранттарды квоталау 2. Грант мөлшерін саралау жүйесінің болмауы; 3. Ұлттық бірыңғай тестті бірнеше рет өткізуге деген мүмкіндік; 3. Инклюзивті біліммен толық қамтылмауы; 4. «Болашақ» халықаралық стипендиясының мүмкіншіліктері; 4. ЖЖОКБҰ жатақханаларында орын тапшылығы; 5. Қазақстандық Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының әлемдік университеттер рейтингтерінде ұсынылуы. 5. Жоғары оқу орындарының инфрақұрылымы мен зертханалық базасының жеткіліксіз дамуы. Қолданыстағы әдістің күшті және әлсіз тұстары
1.1.2 Оқыту ресурстары химия саласында Инновациялық технологиялар негізінде заттардың құрамы мен құрылымын, заттардың қасиеттерінің құрылымына тәуелділігін, белгілі жаңа заттар мен материалдар алуды, химиялық өзгерістердің заңдылықтары мен оларды басқарудың жолдарын зерделеу, мектепте химия пәнін оқытудағы негізгі мәселелер болып табылады. Пайда болған жаңа заттың құрамын, бір заттан екінші заттың пайда болуын әрбір білімалушы өз зерттеуінде практика жүзінде дәлелдеп, тиянақтауы қажет. Мультимедия (видео, аудио қондырғылары мен теледидарды, электрондық оқулықтарды) Зертханалық тәжірибиелер Компьютер (компьютерлік бағдарламалар, интерактивті тақта) Анықтамалық мәліметтер Сөздік, энциклопедия,карта, деректер қоры Интернет және т.б. көрнекі материалдар
1.1.3 Виртуалды зертханалар Зертханалық жұмыс химия пәнінің маңызды компоненті. Білімалушы теория жүзінде алған білімін практика барысында түсініп, қорытынды жасауы қажет. Десе де , қазіргі уақытта зертханалық жұмыстарды жасау кезінде туындайтын бірнеше проблемалардың салдарынан 100% білімалушы химиялық білімді толық меңгермейді. Виртуалды зертханада жұмыс жасау артықшылықтары: Техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді қажет етпейтіндігі Бірнеше стандартты реактивтермен жұмыс жасауға қолайлылығы Виртуалды жабдықтың тозбайтындығы Білімалушыларды толықтай зертханалық жұмыспен қамту Жекелеген көрсеткіштерге қолайлы Уақыт үнемділігі
1.2 Білім берудегі инновациялық технологиялардың түрлері «Инновация» термині ғылымға ХІХ ғасырда енді. ХХ ғасырдың екінші жартысында инновация әлеуметтік өзгерістердің жалпы үрдістерінің сатысы ретінде қаралып, оның негізігі элементтері атап көрсетілді: «жаңашылдық», «жаңашыл», «бағалаушылар». Үрдістің сындарлы, өзгермелі мерзімін қандай да бір жаңа енгізілмелерге сәйкес «бағалаушылардың» ісәрекетіндегі өзгерістер айқындайды.
1.2.1 Цифрлық білім беру ресурстары Цифрлық білім беру ресурстары – компьютерді қолдану арқылы жүзеге асатын өнім. Цифрлық білім беру ресурстары деп қазіргі заманғы білім берудің мақсаттары мен міндеттерін іске асыруға бағытталған графикалық, мәтіндік, цифрлық, сөйлеу, музыкалық бейне, фото және басқа да ақпаратты қамтитын ақпараттық дереккөздер арқылы түсіндіріледі.
Сыни ойлауды дамытудың негізгі әдістері "Кластер" Кесте "Миға шабуыл" Тест сұрақтары Эссе Идеялар қоржыны Ия - жоқ Идеялар жәшігі Аялдамаңда тоқта Білімалушының шығармашылық тұрғыдан дамуына әсер ететін келесі әдіс «Миға шабуыл» әдісі болып табылады. Миға шабуыл әдісі оқушылардың ең көп санымен жұмыс жасауға мүмкіндік береді. Бұл әдісті сабақтың кез келген бөлімінде өткізуге тиімді. Мысалы, үй тапсырмасын бекіту, жаңа тақырыпты ашу, білім сапасын анықтау, аралық бақылау, сонымен қатар қорытынды білімді шығаруда қолдануға болады. Миға шабуыл әдісі білімалушылардың бойындағы өз бетімен білім алу, іздену, білімге деген ұмтылысын арттыру, құлшынысын ашу сияқты қасиеттерін дамытады.
Тиімді жаңа технологиялар қатары •Ойын - баланы әлеуметтендірудің ең күшті құралы, өмірдегі әртүрлі жағдайларды модельдеуге, одан шығудың жолын іздеуге мүмкіндік береді. •Бірлескен оқу - құрылымдалған топтық жұмыс. Тұлғааралық және қарым- қатынас дағдыларын жақсартады; оқушылардың арасындағы кедергілерді жояды. •Сыни тұрғыдан ойлау балалардың да, педагогтердің де сыни тұрғыдан ойлауды дамытуды саналы және оймен қабылдауын көздейді. • Саралау – әр оқушының оқудағы жеке қажеттіліктерін қанағаттандыру: түсінік пен дағдыларының дамуын қамтамасыз етеді - Деңгей саралау технологиялары - Топтық технологиялар. - Дәстүрлі технологиялар (сынып-сабақ жүйесі - Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар -Сын тұрғысынан ойлауды дамыту технологиясы - Жоба технологиясы - Дамыта оқыту технологиясы - Денсаулық сақтау технологиялары - Проблемалық оқыту технологиясы - Ойын технологиялары - Модульдік технология - Семинарлық технология - Іс - технология - Интегралды оқыту технологиясы - Ынтымақтастық педагогикасы
«Case-study әдісі -теориялық білімді практикалық есептерді шешуде қолдануға мүмкіндік беретін құрал» Кейс технологиясы -ситуациялық талдау әдісі; -ситуациялық жаттығулар мен тапсымалар; -ситуациялық рөлдік ойындар; -нақты жағдайларды талдау; -пікірталас әдісі; -іскерлік хатхабарларды талдау әдісі CASE ұсыну түрлері баспа корпусында графиктер, кестелер, диаграммалар, суреттер болуы мүмкін, бұл оны көрнекі етеді соңғы уақытта ең танымал мультимедиалық кейс, бірақ білім беру ұйымының техникалық жабдықталуына байланысты бейне жазбадағы фильм, аудио және бейне материалдар болуы мүмкін
1.3 Химияны оқытудың қазіргі заманғы технологиялары Оқушылардың бойында ойлау, қабылдау, танымдық қабілеттерін дамытуда CLIL әдісі, STEM технологиясын алға тарта отырып түрлі ойындар мен тапсырмалар, ақпараттық коммуникациялық технологиялар секілді инновациялық технологиялар қолданылуда. Оқыту кезінде түрлі әдістерді тиімді пайдалана отырып, мемлекеттік бағдарламаны ұтымды жүзеге асыруға болады. Осы тұста, бейнелі көрнекі құралдар, топтық, жұптық және жке тапсырмаларды дайындай отырып, оқушылардың сабаққа деген белсенділігі мен оқуға деген ынтасы артады. Әдістердің таңдап алынуы, тақырыптың мазмұнына байланысты.
1.3.2. STEM технологиясы Қазіргі уақытта қолданыстағы әдістердің бірі STEM технологиясы. STEM технологиясын 1990 жылы америка ғалымы, бактериолог Р.Колвелл ұсынды. Дегенмен бұл технология 2011 жылдан бері қарай қолданысқа белсенді түрде ене бастады [36]. Ресей ғалымы А.О.Ропин STEM негізінде оқытудың келесі қағидаларын тізбектеді.
Біріншісі - проблемалық бағдарланған оқу қызметін пайдалану арқылы жекелеген STEM-пәндердегі оқушылардың оқу тәжірибесін кеңейтуді көздейді, оның барысында талдамалық тұжырымдамалар оқушылардың күрделі тұжырымдамаларды жақсы түсінуі мақсатында нақты проблемаларға қолданылады Екіншісі - пәндердің мазмұнын тереңірек түсіну мақсатында STEM-пәндердің білімін кіріктіруге бағытталған, осының нәтижесінде білім алушылардың болашақ мансабының техникалық немесе ғылыми бағытын таңдауда мүмкіндіктерін кеңейтеді Үшіншісі - STEM-пәндерді оқытудағы интеграциялау нақты өндірістік жағдайларда қолдану (оқушылар өз білімдерін жобалар әдісі, техникалық жобалау негізінде немесе STEM-пәндерді игерудің жоғары деңгейін қамтамасыз ететін жеке мектептің пәні шеңберінде проблемалық бағдарланған оқу қызметі жағдайында қолдана алады) Төртіншісі - жаратылыстанудың, технологияның, инженерия мен математиканың негізгі ұғымдары STEM деп аталатын бір оқу бағдарламасына біріктіру. STEM негізінде оқытудың қағидалары
STEM технологиясының қозғалысы 2015- 2016жж • 1-ші сынып оқушыларына "Жаратылыстану" пәнінің енгізілуі 2016- 2017жж • барлық мектептерді АКТ-мен, цифрлық білім беру ресурстарымен қамтылу, интернет желісіне қолжетімділік; • мұғалімдер арасында да Stem жобалар 2019ж • жоғары сыныптарда жаратылыстану – математикалық бағыттағы пәндер ағылшын тілінде оқытылды. Мектептерде Stem кабинеттер ашыла бастады, робототехникадан олимпиадалар ұйымдастырылды
STEM технологиясын химия сабағында қолдану арқылы білімалушылардың бойында келесідей құзіреттіліктер дамиды: -химиялық ұғымдарды ғана біліп қоймай, химиялық ұғымдардың тарихымен таныс болады; -экологияға қатысты білімі тереңдей түседі; -реакцияларды жазуда, заттардың құрылымдық формуласын жазуда инженерлік білімі артады; -білімалушы да өзіне деген сенімділігі мен ізднімпаздық қабілеті артады. -логикалық ойлау қабілеті кеңейеді; -дискуссияға қатысу арқылы өз ойын анық жеткізіп, дәлелдеуді үйренеді. -өз идеясын көрсетуде шығармашылық, жаңашылдығы дамиды; -жобалық зерттеуді орындау кезінде ғылыми түрде зерттеу жасауға машықтану әдеті қалыптасады.
Оқыту үдерісін тиімді басқару мен ұйымдастырудың тиімділігіне негізделген педагогикалық технологиялар: • оқытудың деңгейлік саралау технологиясы; • топпен жүргізілетін жұмыстар технологиясы; • компьютер көмегімен жүргізілетін оқыту технологиялары. Білім алушылардың іс-әрекетін жандандыруға бағытталған педагогикалық технологиялар: • ойын технологиялары; • проблемалық және зерттеушілік тұрғыдағы оқыту технологиялары; • оқу материалының сызба нұсқалық және символдық модельдеріне негізделген оқытуды жандандыру технологиялары. 1.3.3. Химия пәнін оқытуда қолданылатын педагогикалық технологиялар
1.4. Аналитикалық химиядағы Блум таксономиясы, төңкерілген сынып, аралас оқыту әдістемесі Бенджамин Блум – американдық оқыту әдістерінің психологы, Блум таксономиясының негізін қалаушы. Бағалау - бағалау Синтез - шығармашылық Талдау – түсіндіру Қолдану – практикалық Түсіну – нақтылау Білу – бұл қарапайым сұрақтар
1.4.2. Төңкерілген сынып технологиясы Төңкерілген сыныптағы аралас оқыту технологиясы интерактивті технология болып табылады. Бұл технология пәнді терең зерттеуге бағытталған сыныптан тыс іс-шаралар арқылы оқушылармен аудиториялық жұмысты оңтайландыруға бағытталған ойлаудың жаңа тәсілі болып саналады. Төңкерілген сынып технологиясы негізінде химияны оқыту интерактивті әдістер ұйымдастырушылық формалар іскерлік ойын, сабақзерттеу жаңартылған мазмұн
Интерактивті әдіс пен ұйымдастырушылық формалар интерактивті әдістер іскерлік ойын миға шабуыл әдісі кейсстади әдісі Ұйымдастырушыл ық формалар сабақ-зерттеу, веб-сабақ сабақ-пікірталас сабақжоба
1.4.3. Аралас оқыту технологиясы Aрaлac oқыту- интeрaктивті әдіc, oл «oқытушы-cтудeнт» пeн «cтудeнт-cтудeнт» aрacындaғы қaрым - қaтынac мүмкіндігін, oлaрдың көзқaрacтaрын жoғaры бaғaлaуды, пікір aлмacуды, coндaйaқ өзіндік білім aлуғa бaғыттaлғaн зaмaнaуи тexнoлoгия бoлып тaбылaды. күндізгі оқыту (аудиторияда лекция, семинар сабақтары) электронды оқыту (электронды кітапхана, электронды ресурстар) Аралас оқыту
II.ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ 1.Зерттеу мақсаттарына және міндеттеріне сәйкес тәжірибелікэксперименттік зерттеу жоспары дайындалды. Мектепте жүргізілген зерттеу Бірінші кезең-Диагностикалық кезең- (2021 жылғы қазан – желтоқсан) шетелдік және отандық зерттеушілердің ғылыми, психологиялық-педагогикалық және оқу-әдістемелік әдебиеттерін, білім беру құжаттары мен бағдарламаларын талдау және жинау жүргізілді. Екінші кезеңде – Қалыптастырушы кезең-(2022ж қаңтар – мамыр) диссертация тақырыбы бойынша зерттеудің теориялық және әдістемелік негіздерін анықтай отырып, сабақ жүргізу. Үшінші кезеңде- Байқаушы кезең - (2022ж қыркүйек – қараша) сапалық анализ тақырыптары бойынша мектепте тоғызыншы сыныптармен сабақ өткізе отырып, нәтижелерді талдау. ОҚМПУ-да жүргізілген зерттеу Бірінші кезең-Диагностикалық кезең- (2021 жылғы қыркүйек – желтоқсан) ОҚМПУ-тің кітапхана базасынан білім беру әдістемесінен материалдар жинақтау. Екінші кезеңде – Қалыптастырушы кезең-(2022ж қаңтар – мамыр) диссертация тақырыбы бойынша зерттеудің теориялық және әдістемелік негіздерін анықтай отырып, сабақ жүргізу. Үшінші кезеңде- Байқаушы кезең - (2022ж қыркүйек – қараша) жоспарға сәйкес студенттермен жүргізілген сабақтың нәтижелерін талдау мен өңдеу.
II.ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ 2.1. ХИМИЯ ПӘНІН ОҚЫТУДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ Зерттеу жұмысының практикалық бөлімінде 9-сынып оқушыларына «Аниондардың сапалық реакциялары. №5 зертханалық тәжірибе «Сулы ерітіндідегі Сl– , Br– , I – , PO4 3– ,SO4 2– , CO3 2– , NO3– , SiO3 2- аниондарын анықтау» тақырыбында сабақ өту әдістемесі дайындалды.
Сабақтың тақырыбы Тапсырмалар Сабақтың жоспары Оқыту формалары мен әдістері «Аниондардың сапалық реакциялары. №5 зертханалық тәжірибе «Сулы ерітіндідегі Сl– , Br– , I – , PO4 3– , SO4 2– , CO3 2– , NO3– , SiO3 2- аниондарын анықтау» 1) Тұздардың ыдырауына түсінік береді 2) -хлорид-, бромид-, йодид-, сульфат, карбонат-, фосфат-, нитрат-, силикатиондарын жазады 3) Сулы ерітіндідегі Сl– , Br– , I– , PO4 3–, SO4 2– , CO3 2– , NO3– , SiO3 2- аниондарын анықтайды 4) Ион алмасу реакцияларын бақылап нәтижесін сипаттайды Ұйымдастырушылық сәт 1- деңгей «Білу» 2- деңгей «Түсіну» 3- деңгей «Қолдану» 4- деңгей «Талдау» 5-деңгей«Жинақтау» 6- деңгей «Бағалау» «Карта таңдау» әдісі арқылы топқа бөлу Бейнекөрсетілім ұсыну «Миға шабуыл» «Кездейсоқ сұрақ» әдісі «4 сурет 1 сөз» әдісі "Quizizz" тестпен жұмыс «Кім зертханашы?», Лабораториялық жұмыс «Иә, жоқ» әдісі Блум таксономиясын қолданатын оқу сабағының технологиялық картасы
Ресурстар Ұйымдастыру кезеңі Топқа бөлу, миға шабуыл, өткен сабақты пысықтау Кездейсоқ сұраққа жауап беру, тапсырмалар орындау Зертханалық жұмысты орындау, нәтижесін талқылау, жазу Аниондарды анықтау реакцияларын жаза алады, қасиеттерін сипаттайды, атауларын біледі. Сабақ барысында: Ион, топтық реагент сөздеріне анықтама Сабақты жүргізу кезеңінде «Wordwall» (https://wordwall.net/ru) платформасы арқылы топқа бөліп, «Кездейсоқ сұрақ» тәсілі орындалды. «JeopardyLabs» программасы (https://jeopardylabs.com/) арқылы викториналық сұрақтарға жауап берді. «Quizizz» бағдарламасын қолданып, оқушылардың білім деңгейіне сәйкес Блум таксономиясы негізінде тест сұрақтары дайындалды. «Кім зертханашы?» әдісі арқылы зертханалық жұмыс жасалды. Оқушылар тапсырмаларды өз деңгейінде орындап, аниондардан тұратын қосылыстардың атауын, реакция теңдеуін жазып, қолданудың маңыздылығын анықтады. «Ия, жоқ» әдісі арқылы сабақ қорытындыланды. Көрнекілік құралдың бірі ретінде инновациялық технологияны қолдану оқушылардың көрнекі-бейнелік ойлауын дамытуын, білім алушылардың оқу-танымдық іс-әрекетінің белсенділігін арттырып, жүйеледі. Білімалушылардың сабаққа деген ынтасы артып, белсенділіктері жоғарылауы нәтижесінде оқуда жетістігі байқалып және тақырыптың мазмұны ашылды. Химия пәнін оқытуда инновациялық технологияларды қолданудың маңыздылығы сабақтың тақырыбын ашып түсінуіне мүмкіндік берді.
2.2. Комплексті қосылыстар тақырыбын тиімді өту тәсілдері Білімалушылардың білім және зерттеу деңгейлерін анықтау мақсатында сауалнама алынды. Сауалнаманы жүргізуге Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Педагогикалық Университетінің «6В1504-10-химия мұғалімін даярлау» мамандығы бойынша 2-курс студенттерінен 15 студент қатысты. Білімалушылар ұсынылған нұсқаның ішінен тек бір жауапты таңдау арқылы сауалнаманы жүргізу жүзеге асты. Жүргізілген сауалнама қорытындысы төмендегідей: - Білімалушылардың 50%-ы зерттеу жұмыстарымен айналысқандар және айналысып жатқандар; - Білімалушылардың 30%-ы зерттеу жұмыстары қиындық тудырады деп көрсетті; - Зерттеу жұмыстарымен айналысқысы келетіндер көрсеткіші 95% болып отыр. - Зертханада жұмыс істеуге қызығатын студенттер саны 5%-ды құрайды; - Зертханада жұмыс істеу қиындық тудырады деушілер 34% болып отыр. - Зертханада жұмыс жасағысы келмейтін білімалушылар 6%-ды көрсетті. Сауалнама нәтижесіне сәйкес білімалушылардың химияға 0 1 2 3 4 5 6 Категория 1 Категория 2 Категория 3 Категория 4 Ряд 1 Ряд 2 Ряд 3
2.2. Комплексті қосылыстар тақырыбын тиімді өту тәсілдері 1.Топқа бөлу Сілтеме: http://castlots.org/razdelit-na-gruppy/ 2. Постер қорғау 3. Викториналық ойын Сілтеме: https://jeopardylabs.com/play/2022-11-20-119 4. Сәйкестендіру тапсырмасы 5. Бағалау
2.2. Комплексті қосылыстар тақырыбын тиімді өту тәсілдері Қорытынды. Сабақ өтуге дайындық барысында тақырыпқа сәйкес теориялық материалдар қарастырылып, химиядан сабақ өту әдістемесіне қатысты жарияланған ғылыми мақалаларға шолу жасалды. Білім алушыларға «Әрекеттесуші массалар заңы және комплексті қосылыстар» тақырыбына дайындалған электронды жинақтама ұсынылды. Білім алушылардың топтық оқытуда топқа бөлінуі, постерлерді дайындап, оған нақты жауап берулері, тапсырмалар мен сұрақтарға, комплексті қосылыстардың формулаларына атауларын сәйкестендіру және бағалау кезеңдері жүйелі түрде жүргізілді. Сабақ барысында инновациялық әдістердің қолданылуы сабақ өту дизайнын толықтырды.
2.3. Аралас оқытуда жаңа технологияларды қолдану 1. “1 (IА) топ элементтері және олардың қосылыстары” тақырыбына демонстрациялық тәжірибе 2. Үйге берілген тапсырманы тексеру үшін “миға шабуыл” әдісі қолданылып, бірнеше сұрақтар қойылды. 3. Топтап оқыту тәсілін қолдану үшін әртүрлі пішіндегі (жүрек, алма, төртбұрыш) стикерлер арқылы сынып үш топқа бөлінді. Топ бойынша “Бодиарт” әдісін пайдаланып жарыс ұйымдастырылды.
2.3. Аралас оқытуда жаңа технологияларды қолдану Әр топтан үш оқушыдан шығарылды және олар сап түзей бір-бірінің артына тұрды, әр оқушыға қағаз таратылып, соңғы ойыншыға бір элемент берілді, соны оқушы ары қарай, келесі адамның артына сызу арқылы, бұл қандай элемент екенін анықтады. Сабақ барысында мультимедиялық технология арқылы эксперимент жұмыстырының видеороликтері арқылы Na+ , K+ катиондарының сапалық реакцияларына жасалған тәжірбиелер көрсетілді. Видеоролик көрсетілген соң, аммоний ионының сапалық реакцияларына демонстрациялық тәжірбиелер жүргізілді. Сабақтың соңында «Quizizz» тест қосымшасы арқылы тапсырмалары беріліп, оқушыларға қорытынды баға қойылды.
2.4. STEM технологиясы негізінде сабақ өткізу ерекшеліктері « Комплексонометрия әдісінің мәні. Кешендер» тақырыбы 1. Үй тапсырмасын нақтылау үшін «Wordwall» бағдарламасы Сілтеме: https://wordwall.net/ru/resource/552545 49/%d0%b1%d0%b5%d0%b7%d1%8b %d0%bc%d1%8f%d0%bd%d0%bd%d1 %8b%d0%b93 негізінде «Жәшікті аш» әдісі. 2. «Аялдамаңда тоқта» әдісі арқылы тапсырма Miro.com платформасында Сілтеме: https://miro.com/app/board/uXjVMSr6k vU=/ орындалды
2.4. STEM технологиясы негізінде сабақ өткізу ерекшеліктері 3. «LearningApps» программасының мүмкіндігін пайдалана отырып, есептер шығарды. Сілтеме: https://learningapps.org/watch?v=p2jma9 7uk23
2.4. STEM технологиясы негізінде сабақ өткізу ерекшеліктері 4. Сабақты қорыту мақсатында «Wordwall» Сілтеме: https://wordwall.net/ru/reso urce/55256615/%d0%b1%d 0%b5%d0%b7%d1%8b%d 0%bc%d1%8f%d0%bd%d0 %bd%d1%8b%d0%b94 платформасында тест алынды. 0 1 2 3 4 5 6 7 2 бағасы 3 бағасы 4 бағасы 5 бағасы Тест нәтижесі Ряд 1 Ряд 2 Ряд 3 Жүргізілген сабақты қорытындылай келе цифрлық технология негізінде «Комплексонометрия әдісінің мәні. Кешендер» тақырыбында өткізілген сабақ білімалушылардың тақырыпты жетік меңгеріп, түсінгендігін көрсетті. Сабақтың тақырыбына сәйкес таңдап алынған әдістер және тапсырмалармен жүйелі түрде жұмыс жасалды. Электронды ресурстар қолданылып, білімалушы үшін ізденімпаздық пен өз бетінше білім алуға жол көрсетілді. Қорытындылай келе, химия пәнін оқытуда Stem технологиясын қолдану білімалушылардың зерттеушілік қабілеттерін дамытуда тиімді әдіс екендігі дәлелденді.
ҚОРЫТЫНДЫ Зерттеу жұмысының мақсатына сәйкес, химия сабақтарында ақпараттық ресурстарды, компьютерлік бағдарламаларды қолдану білім алушылардың технологиялық құзыреттіліктерін дамытуға мүмкіндік беретіндігін, оқытудың мүмкіндіктерін кеңейтетіндігі анықталды. Мектепте жүргізілген зерттеу оқушыларға дәстүрлі білім беруде инновациялық технологияны қолдану арқылы білім сапасының артқаны зерттеу жүзінде оң нәтижені көрсетті. Оқушылардың бойында химия пәні мен ғылымға деген түсініктерінің жаңа деңгейге өскені анықталды. Жоғарғы оқу орнында ОҚМПУ-тің студенттерімен жүргізілген зерттеуде, түрлі педагогикалық әдістер мен инновациялық технологиялар негізінде өткізілген сабақтың тиімді тұстары анықталып, дәлелденді. Жүргізілген зерттеулердің қорытындысына сәйкес, білімалушылар инновациялық технологиялар негізінде оқытуда зерттеу жұмыстарымен айналысу, жаңа технологиялар негізінде білім алу, өз бетінше іздеу жұмыстарын жүргізу және нәтижесін талдап, қорытынды шығаруға бейімделді.
Ситуациялық талдау Ситуациялық жаттығулар мен тапсырмалар Идеялар қоржыны Эссе Нақты жағдайла рды талдау Ситуациялық рөлдік ойындар Тест сұрақтары Аялдамаңда тоқта Ия –Жоқ әдісі Пікірталас әдісі Кесте Іскерлік хатхабарлард ы талдау Класстер Миға шабуыл Кейс технологиясы Сыни ойлау технологиясы Аналитикалық химияны жүргізу әдістемесі
Лабораториялық жұмыс Сабақтың барысы Топқа бөлу Castlots, Qrcoder JeopardyLabs Labexchange EduWebLabs VirtualLab Wordwall LearningApps Қолданылған ресурстар
Қолданылған ресурстар Бағдарламалар Сабақтың барысында Castlots, Qrcoder Топқа бөлуде қолдануға болады. Labexchange EduWebLabs VirtualLab Виртуалды лабораториялық жұмысты жасау кезінде қолдануға болады. Wordwall Үй тапсырмасын қорыту мақсатында бағдарламаның бірнеше шаблондарын қолдануға болады: - диаграммалар - тест - анаграмма - кездейсоқ карта - кроссворд - сәйкестендіру - қалып кеткен сөзді немесе әріпті анықтау, т.б JeopardyLabs Ұяшықтарға жасырылған сұраққа жауап Командалық жұмыс Жұптық жұмыс, т.б LearningApps Классификация Хронологиялық кесте Жұбын тап Викториналық сұрақтар Пазлды құрастыр, т.б
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 1. Ә.С. Қарманова , Ғ.М. Мәдібекова, А.Ш. Досбенбетова, А.Н. Жылысбаева, ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ – БОЛАШАҚ ХИМИЯ ПЕДАГОГТАРЫНЫҢ КӘСІБИ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ДАМЫТУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ, BULLETIN OF NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN https://doi.org/10.32014/2518- 1467_2022_398_4_94-106 2. Stacey Lowery Bretz, Evidence for the Importance of Laboratory Courses, DOI: 10.1021/acs.jchemed.8b00874 J. Chem. Educ. 2019, 96, 193−195 3. Қазақстан Республикасының білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы / Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 988 қаулысы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900000988 4. https://informburo.kz/kaz/kogam/2023-zyly-oqusylar-men-studentter-qalai-oqidy-bilim-berudegi-ozgeristerge-solu 5. Қазақстан Республикасының білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы / Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 988 қаулысы http://adilet.zan.kz/kaz 78. (English & king, 2018 STEM Integration in Sixth Grade : Desligning and Constructing Paper Bridges. International Journal of Science and Mathematics Education) 79. (Akaygun & Aslan-Tutak, 2016 STEM Images Revealing STEM Conceptions of PreService Chemistry and Mathematics Teachers. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 4(1), 56.). 80. (Chanthala, Santiboon, & Pinkham, 2018; Instructional designing the STEM education model for fostering creative thinking abilities in physics laboratory environment classes. In AIP Conference Proceedings (Vol. 1923). https://doi.org/10.1063/1.5019501).
№ Атауы Жұмыс сипаты Жарияланған басылымы, баспаның атауы, нөмірі, жылы, беттері Көлемі (б.т.) Қосалқы авторлардың атыжөндері 1. Аралас оқытуда жаңа технологияларды қолдану... баспа "The Europe and the Turkic World: Science, Engineering and Technology" Materials of the VII International Scientific-Practical Conference. - Mersin (Turkey):. 2022. -Volume II.р. 217-221 5 Мәдібекова Ғ. М., Раймқұл А, Әбдіғапбар П 2. Аналитикалық химия пәнінің сапалық анализ курсын аралас оқыту маңызы баспа Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті, 12 - сәуір – Ғылым күніне орай өтетін Байтанаев оқулары – Х және білім алушылардың дәстүрлі республикалық XІ ғылыми-тәжірибелік конференциясы 5 Мәдібекова Ғ. М., Раймқұл А Әбдіғапбар П 3. Комплексті қосылыстар тақырыбын тиімді өту тәсілдері баспа ОҚМПУ-дың 85 жылдығына орай «ЗАМАНАУИ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ БІЛІМ: ЖАҺАНДАНУ ҮРДІСІ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ КОД» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция жұмысының ҒЫЛЫМИ МАҚАЛАЛАР ЖИНАҒЫ 3 Әбдіғапбар П.С., Мушкал Г.А., Мәдібекова Ғ.М 4. The importance of using innovative technologies in teaching chemistry қолжазба АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ, Педагогика-психология сериясы, 2023, № 2 (выпуск 55) 13 Madybekova G.M., Abdigapbar P.S., Kenesbay A.K., Bektenov N.A. M.Vincekovic 5. The importance of organizing independent work in chemistry lesson қолжазба Eurasian Journal of Social and Economic Research (EJSER) 14 Kenesbay A.K Madibekova G.M Karmanova A.S Abdigapbar P.S 2-курс магистранты Әбдіғапбар Перизат Сакенқызының ғылыми, ғылыми-әдістемелік еңбектерінің тізімі 2021-2023 жж