ธรณีภาค(lithosphere)

ก
ั
ิ
สะอาด งามนสย


คํานํา




ชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6 เรื่อง

การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก จัดทําขึ้นเพอพัฒนาการเรียนรู รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ื่
ึ
ิ
ุ
รหัสวิชา ส 33101 ตามหลักสูตรแกนกลางการศกษาขนพ้นฐาน พทธศักราช 2551 สาระภูมศาสตร (ปรับปรุง
ึ
้
ื

พ.ศ. 2560) ประกอบดวยชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรู จํานวน 7 ชุด ดังนี้
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค
ชุดกิจกรรมที่ 2 บรรยากาศภาค
ุ
ชุดกิจกรรมที่ 3 อทกภาค
ชุดกิจกรรมที่ 4 ชีวภาค
ิ
ชุดกิจกรรมที่ 5 การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่สงผลตอภูมประเทศ
ชุดกิจกรรมที่ 6 การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่สงผลตอภูมิอากาศ

ชุดกิจกรรมที่ 7 การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่สงผลตอทรัพยากรธรรมชาติ


ิ


้
ู
ชุดกจกรรมนี เนนผูเรียนเปนศนยกลาง (Child-centered) ตามหลักการเนนผูเรียนเปนสําคญ โดยใช
ั
กระบวนการทางภูมศาสตร นักเรียนมีสวนรวมในการเรียนรู ศึกษาคนควาไดอยางอิสระ โดยครูเปนผูแนะนํา
ิ


ี
่
ํ
อานวยความสะดวกและเปนทปรึกษาใหแกผูเรียน นักเรียนสามารถเชื่อมโยงองคความรูไดอยางหลากหลาย ม ี



ทักษะในการคดวิเคราะห การแกปญหา การสรุปความรูไดดวยตนเอง จนนําไปสูทกษะของผูเรียนในศตวรรษท ่ ี
ั

ิ
21
ผูจัดทําหวังเปนอยางยิ่งวาชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
ปที่ 6 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก นี้จะเปนประโยชนและเปนแนวทางในการจัดกจกรรมการ
ิ
เรียนการสอนในสาระภูมิศาสตร รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ส 33101 ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6
สําหรับครูผูสอนไดเปนอยางดีและเกิดผลดีแกนักเรียนตอไป



สะอาด งามนิสัย










ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค

ข
สะอาด งามนสย
ั
ิ



สารบัญ




หนา


คํานํา.................................................................................................................................... ก

สารบัญ................................................................................................................................. ข

ั
สารบญภาพ.......................................................................................................................... ง
ิ
สวนประกอบของชุดกจกรรม................................................................................................ 1
ิ
แผนผังขั้นตอนการเรียนรูชุดกจกรรม.................................................................................. 2
คําแนะนําการใชชุดกิจกรรมสําหรับครู................................................................................ 3
ํ
คาแนะนําการใชชุดกจกรรมสําหรับนักเรียน........................................................................ 4
ิ
มาตรฐานการเรียนรู/ตวชีวัด................................................................................................ 5
ั
้

่
.
ี
แบบทดสอบกอนเรียน เรือง ธรณภาค................................................................................. 6

ํ
กระดาษคาตอบการทดสอบกอนเรียน เรือง ธรณภาค......................................................... 8
ี
่
ี
ใบความรูเรื่อง ธรณภาค....................................................................................................... 9
ใบความรูที่ 1 โครงสรางของโลก............................................................................. 9
- กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 1.1…………………………………………………………………. 11
- กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 1.2…………………………………………………………………. 12
่
ี
ใบความรูที่ 2 การเปลียนแปลงของธรณภาค........................................................ 13
- กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.1…………………………………………………………………. 26
- กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.2…………………………………………………………………. 27

- กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.3…………………………………………………………………. 28
่
ี
แบบทดสอบหลังเรียน เรือง ธรณภาค................................................................................. 29

กระดาษคําตอบการทดสอบกอนเรียน เรื่อง ธรณีภาค......................................................... 31
บรรณานุกรม........................................................................................................................ 32
ภาคผนวก............................................................................................................................. 33

เฉลยแบบทดสอบกอนเรียนและหลังเรียน.............................................................. 34

เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพฒนาการเรียนรูที่ 1.1................................................ 35
ั
เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพฒนาการเรียนรูที่ 1.2................................................ 36
ั
เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพฒนาการเรียนรูที่ 2.1................................................ 37
ั
เฉลย/แนวคําตอบกิจกรรมพฒนาการเรียนรูที่ 2.2................................................ 38
ั


ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค

ค
สะอาด งามนสย
ิ
ั

สารบัญ (ตอ)





หนา


ั
เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพฒนาการเรียนรูที่ 2.3................................................ 39
ี
แบบบันทกคะแนนผลการเรียนรูชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค.................................... 40
ึ












































ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค

ง
สะอาด งามนสย
ิ
ั


สารบัญภาพ




หนา


ภาพที่ 1 แสดงลักษณะโครงสรางของโลก............................................................................ 9

ภาพที่ 2 แสดงตาแหนงของแกนโลก.................................................................................... 10
ํ

ภาพที่ 3 แผนทแสดงการเคลื่อนที่ของธรณีภาคหรือแผนเปลือกโลก................................... 13
ี
่
่
ภาพที่ 4 แผนทแสดงทฤษฎีทวีปเลื่อน................................................................................. 15
ี
ภาพที่ 5 แสดงแผนธรณีภาคเคลื่อนชนกัน........................................................................... 15
ั
่
่
ภาพที่ 6 การเคลือนทแยกจากกนของแผนธรณ.................................................................. 16
ี
ี
ภาพที่ 7 การเคลื่อนที่ผานกันของแผนธรณ......................................................................... 16
ี
ภาพที่ 8 แสดงชั้นหินคดโคง................................................................................................ 17
ภาพที่ 9 รอยคดโคงรูปประทนหงาย................................................................................... 17
ุ

ภาพที่ 10 แสดงการปะทุของภูเขาไฟและการไหลของหินหนืด........................................... 18
ภาพที่ 11 แสดงกระบวนการเกิดภูเขาไฟ............................................................................ 18
ภาพที่ 12 แสดงรอยเลื่อนขอเปลือกโลก.............................................................................. 19

ั
ภาพที่ 13 แสดงการผุพังอยูกบที่ทางฟสิกส......................................................................... 20
.
ภาพที 14 หินงอก หินยอย และเสาหิน............................................................................. 20
่
ั
ภาพที่ 15 แสดงการผุพังอยูกบที่ทางชีวภาพโดยรากไม...................................................... 21


ภาพที่ 16 แกรนดแคนยอน รัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา
ิ
ิ
เปนภูมประเทศทเกดจากกระบวนการกรอน......................................................... 22
ี
่
ภาพที่ 17 แสดงที่พัดพาโดยน้ํา.......................................................................................... 23
ั
ภาพที่ 18 การพัดพาและทบถมเปนตะกอนรูปพด............................................................. 23
ั
ภาพที่ 19 แสดงแผนดินถลม.............................................................................................. 24
ภาพที่ 20 แสดงหินถลม..................................................................................................... 24

ภาพที่ 21 แสดงลักษณะดินไหล......................................................................................... 25

















ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค

1
ั
สะอาด งามนสย
ิ


สวนประกอบของชดกิจกรรม
ุ




ิ
ี่
ชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปท 6 เรื่อง
่
้
การเปลียนแปลงทางกายภาพของโลก ทัง 7 ชุด ประกอบดวย
1. แผนผังขั้นตอนการเรียนรูชุดกิจกรรม
2. คําแนะนําการใชชุดกิจกรรมสําหรับครู
3. คําแนะนําการใชชุดกิจกรรมสําหรับนักเรียน

4. มาตรฐานการเรียนรู/ตัวชี้วัด

5. แบบทดสอบกอนเรียน

6. กระดาษคําตอบการทดสอบกอนเรียน

7. ใบความรู

ั
8. กจกรรมพฒนาการเรียนรู 
ิ
9. แบบทดสอบหลังเรียน
10. กระดาษคําตอบการทดสอบหลังเรียน

11. บรรณานุกรม
12. ภาคผนวก

12.1 เฉลยแบบทดสอบกอนเรียนและหลังเรียน

12.2 เฉลย/แนวคาตอบ กจกรรมพฒนาการเรียนรู 
ั
ํ
ิ
12.3 สรุปผลการเรียนรู 


****************************************************




















ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

2
ั
สะอาด งามนสย
ิ


แผนผังขั้นตอนการเรียนรชุดกิจกรรม
ู




1. ศึกษาจุดประสงคการเรียนรู






2. ศึกษาคําแนะนําการใชชุดกิจกรรม


ไมผานเกณฑ 



3. ทดสอบกอนเรียน





4. ศึกษาชุดกิจกรรม ปฏิบัติดังนี้

4.1 ศึกษาใบความรู
4.2 ทํากิจกรรมพัฒนาการเรียนรู

4.3 ทดสอบหลงเรียน
ั





5. ตรวจแบบทดสอบกอนเรียน หลัง ประเมินผลผาน
เรียนและกิจกรรมพัฒนาการเรียนรู เกณฑรอยละ 80






ผานเกณฑ 




6. ศึกษาชุดกิจกรรมชุดตอไป






ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

3
ิ
สะอาด งามนสย
ั



คําแนะนําการใชชุดกิจกรรม สําหรับครู





ึ
่
ี
ิ
เพือใหการใชชุดกจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศกษาปท่ 6
่
่
เรือง การเปลียนแปลงทางกายภาพของโลก เปนไปตามวัตถุประสงคของการจัดการเรียนการสอนและเกิด

ประโยชนสูงสุดตอผูเรียน ครูผูสอนควรปฏิบัติตามขั้นตอน ดังนี้
1. ครูศึกษาชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6

เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก ชุดนี้ใหเขาใจ
2. ครูศึกษาหลักสูตร มาตรฐานการเรียนรู ตัวชี้วัด และแผนการจัดการเรียนรูทีประกอบชุด


่

ี
ั
่
ิ
้
ิ

่
กจกรรมพฒนาการเรียนรูทางภูมศาสตร สําหรับนักเรียนชันมัธยมศึกษาปท่ 6 เรือง การเปลียนแปลงทาง
กายภาพของโลก ชุดนี้

ิ
่

ั
้
ิ
ี
3. ครูแจงการใชชุดกจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมศาสตร สําหรับนักเรียนชันมธยมศึกษาปท 6
เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลกชุดนี้ใหนักเรียนเขาใจ


ุ
4. ครูแจงมาตรฐานการเรียนรู ตัวชี้วัด สาระสําคัญ วัตถประสงคและเนื้อหาการเรียนรู ใหนักเรียน
เขาใจ

ิ
่
ิ
ื
ํ

5. ครูแจกชุดกจกรรมนี้ใหนักเรียนทุกคน ใหนักเรียนทาแบบทดสอบกอนเรียน เพอประเมนความรู 
พื้นฐานกอนเรียนดวยชุดกจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศกษาปท 6 เรื่อง
ึ
ี่
ิ

การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก ชุดนี้

ั
้
้
ิ
ํ
ึ

ึ
ิ
6. ใหนักเรียนศกษากจกรรมศกษาความรูตามลําดบของเนือหา จากนันใหนักเรียนทากจกรรม
พัฒนาการเรียนรูใหครบทุกชุด โดยมีครูเปนผูแนะนําการใชชุดกิจกรรมนี้อยางใกลชิด

ํ
ื
่
ิ
7. ใหนักเรียนทาแบบทดสอบหลังเรียน เพอประเมนพัฒนาการหลังการใชชุดกิจกรรมพัฒนาการ
เรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก ชุดนี้

ิ
ั

8. ครูตรวจกจกรรมพฒนาการเรียนรูและแบบทดสอบทุกชุด
9. บันทกคะแนนและประเมินผลตามเกณฑทไดกําหนดไว
ี่
ึ


้
ี

10. หากมนักเรียนผูใดทํากิจกรรมและทดสอบแลวไมผานเกณฑรอยละ 80 ใหนักเรียนผูนันศึกษา
ชุดกิจกรรมตามขั้นตอนใหมอีกครั้ง











ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

4
ิ
สะอาด งามนสย
ั


คําแนะนําการใชชุดกิจกรรม สําหรับนักเรียน





ชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6 เรื่อง
การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก ที่นักเรียนตองศึกษาตอไปนี้ นักเรียนควรปฏิบัติตามขั้นตอน ดังนี้

1. นักเรียนศึกษาจุดประสงคการเรียนรูใหเขาใจ
2. นักเรียนศกษาขั้นตอนการเรียนรูชุดกิจกรรมใหเขาใจ
ึ


3. ใหนักเรียนทําแบบทดสอบกอนเรียนลงในกระดาษคําตอบที่เตรียมใหอยางตั้งใจและซื่อสัตย ไมดู
เฉลยคําตอบกอน

4. นักเรียนศึกษาและทํากิจกรรมพัฒนาการเรียนรูจากชุดกจกรรมตามขั้นตอนอยางตั้งใจ ไมดูเฉลย

ิ

คําตอบกอน
ํ
5. เมื่อนักเรียนเกิดขอสงสัยในขณะทําการศึกษา ใหนักเรียนสอบถามคุณครูทันทีเพื่อขอคาแนะนํา

6. เมื่อนักเรียนศึกษาใบความรูเสร็จใหนักเรียนทําแบบทดสอบหลังเรียน
7. นักเรียนบันทกคะแนนลงในแบบบันทกคะแนนผลการเรียนรูทายชุดกิจกรรม
ึ
ึ





่
ิ
ํ

ื
8. เมอนักเรียนทาแบบทดสอบและกจกรรมพัฒนาการเรียนรูไมผานเกณฑรอยละ 80 ใหนักเรียน
ศึกษาชุดกิจกรรมตามขั้นตอนเดิมอยางตั้งใจอกครัง
้
ี


ชุดกิจกรรมพัฒนาการเรียนรูทางภูมิศาสตร สําหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 6 เรื่อง

ั

ื
การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก ชุดนี้จะมีประโยชนตอนักเรียน เม่อนักเรียนเรียนรูอยางต้งใจและม ี
ความซอสัตย ผูจัดทาหวังเปนอยางยิงวานักเรียนจะมความรูความเขาใจเกยวกบภูมศาสตรเปนอยางด สงผล
ี

่
ี
ื
่
ี
่
ิ
ํ
ั

ใหผลสัมฤทธิ์สูงขึ้น














ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

5
สะอาด งามนสย
ั
ิ

ู
มาตรฐานการเรียนร/ตัวชี้วัด





มาตรฐานการเรียนรู 
มาตรฐาน ส 5.1 เขาใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธของสรรพสิ่งซึ่งมีผลตอกัน ใช
แผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตรในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูล ตามกระบวนการทางภูมศาสตร
ิ
ตลอดจนใชภูมิสารสนเทศอยางมีประสิทธิภาพ


ตัวชี้วัด

ิ
1. วิเคราะหการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก ซึ่งไดรับอทธิพล
ิ
จากปจจัยทางภูมศาสตร (ม.4-6/1)
2. ใชแผนที่และเครื่องมอทางภูมศาสตรในการคนหา วิเคราะหและสรุปขอมูลตามกระบวนการทาง
ิ
ื
ภูมิศาสตรและนําภูมิสารสนเทศมาใชประโยชนในชีวิตประจําวัน (ม.4-6/3)


สาระสําคัญ

ิ
การเปลี่ยนแปลงทางธรณีภาคเปนการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของโลก โดยการเปลียนแปลงนันเกด
่
้
่
ู
่
จากการเปลียนแปลงจากแรงภายในโลกและกระบวนการเปลียนแปลงบนพนผิวโลก โดยวิเคราะหขอมลจาก
้

ื
เครื่องมือทางภูมิศาสตรไดอยางถูกตอง ซึ่งการเปลี่ยนแปลงทางธรณีภาคสงผลตอการดําเนินชีวิตของมนุษย

จุดประสงคการเรียนรู 
ู
1. นักเรียนอธิบายโครงสรางของโลกไดอยางถกตอง (K)
2. นักเรียนอธิบายและวิเคราะหการเปลี่ยนแปลงทางธรณีภาคไดอยางถูกตอง (K)

3. นักเรียนมีทักษะการใชเครื่องมือทางภูมิศาสตรในการอธิบายการเปลี่ยนแปลงทางธรณีภาคได
อยางถกตอง (P)
ู
4. นักเรียนมีทักษะการคิด การแกปญหา การสืบคนความรูได (P)

5. นักเรียนเห็นความสําคัญของการเปลี่ยนแปลงทางธรณีภาค (A)
6. นักเรียนมีความใฝเรียนรูและรับผิดชอบตองานที่ไดรับมอบหมาย (A)



เนือหาการเรียนรู 
้
1. โครงสรางของโลก

2. การเปลี่ยนแปลงของธรณีภาค






ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

6
ั
สะอาด งามนสย
ิ

ี
แบบทดสอบกอนเรยน
เรื่อง ธรณีภาค


คําชี้แจง แบบทดสอบมทังหมด 10 ขอ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลา 10 นาท เปนแบบปรนัยชนิดเลือกตอบ
ี
ี
้
4 ตัวเลือก
คําสั่ง ใหนักเรียนเลือกคําตอบที่ถกตองที่สุดเพียงขอเดียว แลวทําเครื่องหมาย  ลงในกระดาษคําตอบ
ู

*****************************************************************************************************
1. ขอใดกลาวถูกตองที่สุดเกี่ยวกับธรณีภาค

ก. เปนสวนของเนื้อโลกทั้งหมดที่อยูดานในจนถึงแกนโลก
ข. เปนสวนเฉพาะสวนเปลือกโลกลึกลงไปจากพื้นผิวโลกประมาณ 70 กิโลเมตร

ค. เปนของแข็งและหินหลอมละลายปะปนกันอยูใตผิวโลก

ง. เปนชั้นที่เปนหินทั้งหมดของโลก
2. แกนโลกชั้นในมีลักษณะตามขอใดมากที่สุด

ก. ประกอบดวยเหล็กและนิกเกิลในสภาพหลอมละลาย

ข. ประกอบดวยเหล็กและนิกเกิลในสภาพของแข็ง
ค. เปนซิลิกอนและอลูมินาที่เรียกวาไซอัล

ง. สวนประกอบเปนหินหนืดจํานวนมากที่ผสมระหวางแมกนีเซียมและซิลิกอน

3. เนื้อโลกชั้นใดมีความหนามากที่สุด
ก. เนื้อโลกชั้นบนสุด

ข. เนื้อโลกชั้นบน

้
ค. เนือโลกชันลาง
้
ั
ง. ทุกชั้นมีความหนาเทากน
่
4. การแปรสัณฐานของเปลือกโลกทีเกิดขึ้นมีความสัมพันธกับขอใดมากที่สุด

ก. การละลายของน้ําแข็งขั้วโลกขนาดมหึมา
ข. พลังงานความรอนใตพภพทําใหแมกมาเคลื่อนตัว
ิ

ค. พลังงานความรอนจากดวงอาทิตยที่ทําใหแมกมาเคลื่อนท ี่

ง. แกนโลกชั้นในสุดมีการเคลื่อนตัวของหินหนืด
5. การเคลื่อนทของแผนธรณภาคตามทฤษฎีทวีปเลื่อนของ อัลเฟรด เวเกเนอร แผนดินลอเรเซียและแผนดิน
ี่
ี
กอนดวานา เริ่มแยกจากกันในยุคใด

ก. ยุคไทรแอสสิค
ข. ยุคจูแรสสิค

ค. ยุคครีเทเซยส
ี
ง. ยุคเพอรเมียน




ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

7
ิ
ั
สะอาด งามนสย

6. จากทฤษฎีทวีปเลื่อนของ อัลเฟรด เวเกเนอร ทําใหเกิดเทือกเขาหิมาลัยจากการเคลื่อนที่ตามเหตุการณใด
ก. การเคลื่อนที่ของแผนอนเดียไปชนกบแผนยูเรเซีย
ั
ิ
ั
ข. การเคลื่อนที่ของแผนแอฟริกาไปชนกบแผนยูเรเซีย
ค. การเคลื่อนตัวแยกของแผนอเมริกาจากแผนยูเรเซีย

ี่
ง. การดันตัวของหินหนืดจากการเคลื่อนทของทวีปเลื่อน
ั
ี
7. การผุผังอยูกับที่ (weathering) ไมเกยวของกบขอใด
่
ก. อุณหภูมิและความชื้น
ี่
ข. กระบวนการทางเคมีทเกิดจากน้ํา
ค. การที่รากพืชแทรกตัวเขาไปในกอนหินแลวทําใหหินแตก

ง. การเกิดเปนตะกอนรูปพักบริเวณปากแมน้ําในขณะน้ําหยุดไหล

ั
8. ขอใดเปนการผุพังอยูกบททางเคม ี
ี่
ก. การเกิดถ้ํา โพลง หินงอกและหินยอย
ข. การดันตัวของรากไมทาใหหินแตกจากกระบวนการจุรินทรียยอยสลายอินทรียวัตถ ุ
ํ
ค. การเกิดหลุมยุบขนาดใหญจากการทรุดตัวของดิน
ง. หินแตกเปนกาบจากรังสีความรอนของดวงอาทิตย

9. กระบวนการพัดพาโดยน้ําเปนไปตามขอใดมากที่สุด

ก. การครูดถู การพัดกราด การพัดพา
ข. การพัดพา การทบถม การพัดกราด
ั
ค. การพัดกราด การทบถม การพดพา
ั
ั
ง. การกระทบ การพัดพา การทับถม
10. ขอใดเปนตัวกระตุนที่ทําใหมวลของดินเคลื่อนท ี่

ก. แรงสั่นสะเทือน คลื่นทะเล

ข. ลม น้ํา
่
ํ
ค. น้าหนัก แรงสันสะเทือน
ง. หิน คลื่นทะเล


****************************************************













ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

8
ิ
สะอาด งามนสย
ั


ี
กระดาษคําตอบการทดสอบกอนเรยน
เรื่อง ธรณีภาค



ุ
ั
่
ี
ชื่อ – นามสกล............................................................................................ชน ม.................เลขท.................
้
*****************************************************************************************************


กระดาษคาตอบการทดสอบกอนเรียน
ํ

คําตอบ

ขอ ก ข ค ง คะแนน
1


2
3
4


5

6
7


8
9
10


รวมคะแนน

















ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

9
สะอาด งามนสย
ิ
ั



ใบความรูเรื่อง ธรณีภาค



่
ี
ธรณีภาค คือ เปลือกโลกท่เปนของแข็งอยูชั้นนอกสุดของโลก ชั้นนอกสุดเปนผิวโลกและสิงมีชีวิต
ตางๆ ไดอาศัยดํารงชีวิต รวมถึงมีทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย


ใบความรูที่ 1 โครงสรางของโลก




โครงสรางของโลกประกอบดวย ชันเปลือกโลก ชั้นเนื้อโลก และชั้นแกนโลก โดยแตละชั้นมีความหนา
้
และมีลักษณะแตกตางกัน ดังนี้


















ภาพที่ 1 แสดงลักษณะโครงสรางของโลก

ที่มา : https://jibjitraporn.files.wordpress.com/2012/08/geol01.gif

ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)


ี
ี
้
1) เปลือกโลก (crust) เปนสวนท่อยูชันนอกสุดของโลก มสถานะเปนของแข็ง มีความหนา
ประมาณ 70 กิโลเมตร โดยแบงออกเปน 2 สวน ดังนี้
ี
่
ื้
ี
ื
ื
1.1) เปลอกโลกสวนภาคพนทวป (continental crust) เปนเปลือกโลกทรองรับพ้นทวีป

ี
และไหลทวีป มความหนาประมาณ 35 – 70 กโลเมตร ซ่งเปลือกโลกมีองคประกอบสวนใหญเปนซิลิกอน

ึ
ิ
(silicon) และอลูมินา (alumina) เรียกวา ไซอัล (sial)
1.2) เปลอกโลกสวนภาคพนสมุทร (oceanic crust) เปนเปลือกโลกสวนที่อยูใตมหาสมทร
ื้

ื
ุ
ี
ในบริเวณตางๆ มความหนาประมาณ 5 – 10 กิโลเมตร ซึ่งเปลือกโลกสวนนี้เปนเปลือกโลกที่เกดขึ้นใหมมีการดัน
ิ

ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

10
สะอาด งามนสย
ิ
ั

ิ


ี
ตวของหินหนืด องคประกอบสวนใหญเปนซลิกอน (silicon) และแมกนีเซยม (magnesium) เรียกวา ไซมา
ั
(sima)
2) เนื้อโลก (mantle) เปนสวนทอยูถดลงมาจากชันเปลือกโลก มความหนาประมาณ 2,900
ี
้
ั
ี
่
กิโลเมตร มีองคประกอบหลักเปนแมกนีเซียมและเหล็ก แบงออกเปน 3 ชั้น ดังนี้
2.1) เนื้อโลกชั้นบนสุด (uppermost mantle) มีสถานะเปนของแข็ง อยูชั้นลางของธรณีภาค
มีความหนาประมาณ 5 – 7 กิโลเมตร
้
ิ
ั
ี
2.2) เนือโลกช้นบน (upper mantle) เปนฐานธรณภาค มีความลึกประมาณ 400 กโลเมตร

ประกอบดวยหินหลอมละลายหรือแมกมา (magma)
2.3) เนื้อโลกชั้นลาง (lower mantle) มความลึกประมาณ 1,000 – 2,900 กโลเมตร สวนใหญ
ี
ิ
ประกอบดวยหินหนืดที่มีความหนืดมาก
3) แกนโลก (core) เปนสวนชั้นในสุดของโลก มีความหนาประมาณ 3,500 กิโลเมตร มีความ

หนาแนนมาก ในสวนนี้ประกอบดวยแรผสมระหวางเหล็กและนิกเกิล แบงออกเปน 2 ชั้น ดังนี้
ิ
ี
ั

้

3.1) แกนโลกชนนอก (outer core) มความหนาประมาณ 2,200 กโลเมตร ประกอบดวยเหล็ก
และนิกเกิลอยูในสภาพหลอมละลาย
3.2) แกนโลกชั้นใน (inner core) เปนชั้นที่อยูถัดจากแกนโลกชั้นนอกลึกลงไป 1,300 กิโลเมตร
็
ประกอบดวยเหล็กและนิกเกิลอยูในสภาพแขง















ภาพที่ 2 แสดงตาแหนงของแกนโลก

ํ
ที่มา : https://www.trueplookpanya.com/knowledge/content/63710/-blo-sciear-sci-
ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)










ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

11
ิ
ั
สะอาด งามนสย

กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที 1.1
่


คําชี้แจง ใหนักเรียนตอบคาถามตอไปนี้ใหถูกตอง คะแนนเต็ม 10 คะแนน (ขอละ 2 คะแนน)
ํ



1. เปลือกโลกมีลักษณะเปนอยางไร

..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................





2. เปลือกโลกสวนที่เปนภาคพื้นทวีป มีองคประกอบสวนใหญเปนอะไรและมีชื่อเรียกวาอยางไร

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................



3. เนื้อโลกชั้นใดมีความหนามากที่สุดและมีลักษณะเปนอยางไร


..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................




4. เนื้อโลกชั้นใดที่มีสถานะแตกตางจากชั้นอื่นๆ มากที่สุด เพราะเหตุใด

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................






ู
5. จงอธิบายความแตกตางระหวางแกนโลกชั้นนอกกับแกนโลกชั้นในมาใหเขาใจและถกตอง

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................




ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

12
ิ
ั
สะอาด งามนสย


ู
กิจกรรมพัฒนาการเรียนรที่ 1.2




คําชี้แจง ใหนักเรียนนําตัวอกษรหนาขอความในกรอบเล็กมาเขียนลงในชองวางหนาขอความในกรอบใหญที่ม ี
ั


ความสัมพันธกันอยางถูกตอง คะแนนเตม 10 คะแนน
็

ั

ี
้
ก. ธรณภาค ข. ไซอล ค. ไซมา ง. แกนโลกชันใน

้

จ. แกนโลกชันนอก ฉ. เนื้อโลกชั้นบนสุด ช. เนื้อโลกชั้นบน ซ. เนื้อโลกชั้นลาง


.........................1. เหล็กและนิกเกิลในสภาพหลอมละลาย


.........................2. เปลือกโลกที่มีสวนประกอบของซิลิคอนและแมกนีเซียม


.........................3. เปนชั้นหินหนืดที่มีความหนืดมาก



.........................4. เหล็กและนิกเกิลในสภาพของแข็ง


.........................5. เปลือกโลกที่มีสวนประกอบของซลิคอนและอลูมนา
ิ
ิ

.........................6. อยูชั้นลางของธรณีภาค



.........................7. ฐานธรณีภาค มีความลึก 400 กิโลเมตร


.........................8. สวนเปลือกโลกที่เปนของแข็ง อยูชั้นนอกสุดของเปลือกโลก


.........................9. สวนที่อยูดานในสุดของโลก



.........................10. สวนที่หนาที่สุดของเนื้อโลก









ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

13
สะอาด งามนสย
ิ
ั

ใบความรูที่ 2 การเปลียนแปลงของธรณภาค
ี
่



้
ธรณีภาค คือ เปลือกโลกและเนือโลกชั้นนอกสุด มีการเปลี่ยนแปลงสภาพอยูตลอดเวลา โดยม ี
่
กระบวนการเปลียนแปลง 2 กระบวนการ คือ กระบวนการเปลี่ยนแปลงจากแรงภายในโลก (endogenic
้
ื
่
process) และกระบวนการเปลียนแปลงบนพนผิวโลก (exogenic process)
2.1 กระบวนการเปลี่ยนแปลงจากแรงภายในโลก (endogenic process) เปนกระบวนการที่ไดรับ
่
ํ
ี
ี
ั
พลังงานความรอนจากภายในโลก ทาใหธรณภาคมีการเปลียนแปลงสภาพ โดยมท้งกระบวนการแปรสัณฐาน
อยางชาและกระบวนการแปรสัณฐานอยางรวดเร็ว ดังนี้
1) การแปรสณฐานของเปลือกโลก เปนกระบวนการแปรสัณฐานของธรณภาคอยางชาๆ ซึ่งเปน
ี
ั
ี
่
ั
การเคลื่อนตวของแผนเปลือกโลกทไดรับพลังงานความรอนภายในโลกทาใหแมกมาเคลือนตวอยางชาๆ เปนผล
่
ํ
ั


ี
่
ิ
ี
ี
ี
ทําใหธรณภาคทเปนของแข็งเกดการเคลื่อนทและแตกออกเปนแผนขนาดตางๆ โดยแตละแผนมลักษณะการ
่
ี
ั
ึ
้
เคลื่อนท่ในรูปแบบตางๆ ทงการชนกน การบีบอัด การแยกออกจากกัน ซ่งทําใหเปลือกโลกแปรสัณฐาน

ั
เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
นักวิทยาศาสตรไดระบุแผนเปลือกโลกที่มีการเคลื่อนตัวบนชั้นฐานธรณีภาค ไดแก แผนยูเรเซีย
แผนอินเดีย แผนอาราเบีย แผนแอฟริกา แผนออสเตรเลีย แผนสโคเทีย แผนอเมริกาใต แผนอเมริกาเหนือ
แผนแคริบเบียน แผนนาชคา แผนแปซิฟก แผนคอคอส แผนแอนตารกติก แผนฟลิปปนส แผนอนาโดเลีย
แผนกอรดา แผนริเวียรา


















่
ี
ภาพที่ 3 แผนทแสดงการเคลื่อนที่ของธรณีภาคหรือแผนเปลือกโลก
ที่มา : http://www.lesa.biz/earth/lithosphere/plate-tectonics/plate-boundaries
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั


ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

14
ิ
ั
สะอาด งามนสย

ี
ี
การเคลื่อนที่ของธรณภาคและแผนเปลือกโลกมมาเปนระยะเวลากวา 300 ลานป โดยกอนที่แผนเปลือก
ั

โลกแยกกนเชนในปจจุบัน อัลเฟรด เวเกเนอร (Alfred Wegener) นักฟสิกสชาวเยอรมนี ผูเสนอทฤษฎีทวีป
ื
เลื่อน โดยไดมีการสันนิษฐานวาเม่อ 225 ลานปกอน แผนเปลือกโลกท้งหมดติดเปนเปนแผนเดียวกัน เรียกวา
ั
่
ื

ี
ี
ิ
พันเจีย (Pangea) ทประกอบดวยแผนดินขนาดใหญ 2 สวน คอ แผนดนลอเรเซย ทางซกโลกเหนือ และ
ี
ี
แผนดินกอนดวานา ทางซีกโลกใต โดยมมหาสมุทรพันทาลัชซา อยูทางดานตะวันตก และทะเลเททิส อยูทางดาน
ตะวันออก

เมื่อประมาณ 286 – 245 ลานป เปลือกโลกเชื่อมตอเปนผืน
เดียวกันครอบคลุมซีกโลกเหนือและซีกโลกใต เรียกวา พันเจีย
(Pangaea) มีมหาสมุทรพันทาลัชซา (Panthalassa Ocean)

อยูดานตะวันตก และมหาสมุทรเททิส (Thethys Ocean) อยูดาน
ตะวันออก

ยุคเพอรเมียน 286-245 ลานป




เมื่อประมาณ 200 ลานป เปลือกโลกแยกออกจากกัน

เกิดเปน แผนดินนาดใหญ 2 แผน คือ แผนดินลอเรเซีย ทางซีก
โลกเหนือและแผนดินกอนดวานา ทางซีกโลกใต

ยุคไทรแอสซิก 200 ลานป


เมื่อประมาณ 135 ลานป แผนดินลอเรเซียและแผนดิน

กอนดวานา เริ่มแยกจากกัน โดยแผนดินลอเรเซียแยกออกเปน

ทวีปเอเชียและอเมริกาเหนือ สวนแผนดินกอนดวานามีแผนดิน
อเมริกาใตและแอฟริกาติดกันอยู แผนอินเดียเคลื่อนที่ขึ้นไป

ทิศเหนือ และแผนออสเตรเลียยังอยูที่ขั้วโลกใต

ยุคจูแรสซิก 135 ลานป


เมื่อประมาณ 65 ลานป แผนเปลือกโลกแยกจากกันมากขึ้น

เกิดเปนแผนดินลอเรเซียกับแอฟริกา อเมริกาใตแยกตัวออกจาก
แอฟริกาอยางชัดเจน แผนดินอินเดียเคลื่อนที่ไปทางทิศเหนือ

สวนออสเตรเลียยังอยูขัวโลกใตเหมือนเดิม


ยุคครีเทเซียส 65 ลานป




ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

15
สะอาด งามนสย
ั
ิ


เมื่อประมาณ 50 ลานป ที่ผานมา แผนดินยังคงเคลื่อนไหว
อยางตอเนื่อง แผนดินอินเดียเริ่มชนกับแผนยูเรเซีย ทําใหเกิด

เทือกเขาหิมาลัยและในปจจุบันมีแผนเปลือกโลกขนาดใหญ 15

แผน ทั้งเปนแผนพื้นดินกับแผนมหาสมุทรโดยที่ในปจจุบันแผน
เปลือกโลกยังมีการเคลื่อนตัวอยูตลอดเวลา

50 ลานปถึงปจจุบัน


ภาพที่ 4 แผนทีแสดงทฤษฎีทวีปเลือน
่
่
ที่มา : https://il.mahidol.ac.th/e-media/earth-science/chapter_intro.html

ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)


ลักษณะการเคลื่อนที่ของแผนธรณีภาคมีลักษณะทสําคัญ 3 ลกษณะ
ี่
ั

(1) แผนธรณีภาคเคลื่อนที่ชนกัน (convergent plate motion) สามารถเกิดขึ้นได 3 แบบ คอ
ื



ี
การเคลื่อนที่ชนกันระหวางแผนธรณภาคพื้นสมุทรกับ
ภาคพื้นทวีป











การเคลื่อนที่ชนกันระหวางแผนธรณีภาคพื้นสมุทร




ี
การเคลื่อนที่ชนกันระหวางแผนธรณภาคพื้นทวีป



ภาพที่ 5 แสดงแผนธรณีภาคเคลื่อนชนกัน

ที่มา : http://www.geothai.net/orogeny/
ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)


ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

16
ิ
สะอาด งามนสย
ั

(2) แผนธรณีภาคเคลื่อนที่แยกออกจากกัน (divergent plate)





















่
ี
ั
่
ภาพที่ 6 การเคลือนทแยกจากกนของแผนธรณ ี
ที่มา : http://www.lesa.biz/earth/lithosphere/plate-tectonics/plate-boundaries/divergent
ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)


(3) แผนธรณีภาคเคลื่อนที่ผานกัน (transform plate)














ภาพที่ 7 การเคลื่อนที่ผานกันของแผนธรณ ี

ที่มา : http://www.rmutphysics.com/charud/oldnews/187/index187.htm
ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)







ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

17
ั
ิ
สะอาด งามนสย

ี่
2) รอยคดโคง (fold) เกิดจากการที่แผนธรณีภาคเคลื่อนทชนกัน รวมถงแรงเคนและแรงเครียด
ึ
้

ของเปลือกโลก ทําใหเปลือกโลกถูกดันใหโคงงอและพับ เปนรูปคดโคงตามแรงดันนัน กระบวนการคดโคงของ
ื
ี
แผนธรณีภาคจะเปนสวนเปลือกโลกท่ไมลึกนัก และกระบวนการนี้ทําใหเกิดแนวเทอกเขา รอยคดโคงสามารถ
้

ุ

ั
ุ




เปนไดทงรอยคดโคงแบบสมมาตรรอยคดโคงแบบไมสมมาตร รอยคดโคงรูปประทนหงาย รอยคดโคงรูปประทน
คว่ํา และรอยคดโคงตลบทับ










ภาพที่ 8 แสดงชั้นหินคดโคง
ทีมา : http://www.nextsteptv.com/mysci/รอยคดโคง-fold/
่
ั
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)


















ุ

ภาพที่ 9 รอยคดโคงรูปประทนหงาย
ทีมา : http://www.nextsteptv.com/mysci/รอยคดโคง-fold/
่
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั







ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

18
ั
ิ
สะอาด งามนสย

ั
ิ
ึ
3) การเกดภูเขาไฟ (volcanism) เกิดจากแรงภายในโดยการดนตัวของหินหนืดข้นมาบนผิว
โลก เมอเกดอณหภูมิและแรงดนสูงขน หรืออาจมาจากเนือโลกโดยตรง เมอหินหนืดดนตวออกมาภายนอกแลว
ึ
ั
่
ื
ุ
ิ
้
ั
ั
่
ื
้
จะไหลไปตามพ้นทลาดเอียงของลักษณะภูมประเทศและเกดการทับถม กอใหเกดลักษณะภูมิประเทศใหมขน
้
ึ
ิ
ิ
ิ
่
ื
ี
เปนการเพิ่มระดับบนพื้นผิวโลก



ภาพที่ 10 แสดงการปะทุของภูเขาไฟและการไหล
ของหินหนืด
ี
่
ทมา : http://hilight.kapook.com/view/129364
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั























ภาพที่ 11 แสดงกระบวนการเกิดภูเขาไฟ

ที่มา: http://www.eduzones.com
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั







ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

19
ิ
ั
สะอาด งามนสย

ํ
่
ิ
ั
4) รอยเลอน (fault) รอยเลือนเปนรอยแตกของเปลือกโลก เกดจากแรงดนภายในโลกททาให
ื่
ี
่
่
่
่
ี
ั
เปลือกโลกขยับตว โดยการเคลือนทของแผนเปลือกโลกตามแนวระนาบรอยแตกของเปลือกโลก รอยเลือน
จําแนกได 3 แบบ ดังนี้

4.1) รอยเลื่อนปกติ (normal fault)
เกิดจากแรงดึงออกจากกันของหินเปลือกโลกสองฟาก รอยเลื่อน
แบบนี้ทําใหเกิด หนาผารอยเลื่อน (fault scarp) ที่มีความสูงชัน

รอยเลื่อนปกติ

4.2) รอยเลื่อนยอน (reverse fault)

รอยเลื่อนของหินเปลือกโลกซึ่งสวนที่อยูขางบนระนาบรอยเลื่อน
เคลื่อนตัวขึ้น ในขณะสวนที่อยูขางลางเลื่อนลง ถารอยเลื่อนยอน

มีคามุมเทากับหรือนอยกวา 45 องศา เรียกวา รอยเลื่อนยอนมุมต่ํา


รอยเลือนยอน
่


4.3) รอยเลอนตามแนวระนาบ (strike-slip
่
ื
fault) หรือรอยเลื่อนเหลื่อมขาง เกิดจากการเคลื่อนตัว เกิดจากการ
เคลื่อนตัวของแผนเปลือกโลกขนานระนาบไปกบแนวรอยเลือน
่
ั
้
รอยลักษณะนีจะไมเกิดหนาผาเหมือนรอยเลื่อนปกติหรือรอยเลื่อนยอน


รอยเลือนตามแนวระนาบ
่

ภาพที่ 12 แสดงรอยเลื่อนของเปลือกโลก

ที่มา : https://sites.google.com/

site/karpeliynpaelngkhxnglok/bth-srup
(สืบคนวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั














ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

20
ั
สะอาด งามนสย
ิ

ิ
ื
้
่
ี
ั
2.2 กระบวนการเปลยนแปลงบนพนผวโลก (exogenic process) เปนกระบวนการปรับระดบบน
ื
ื
้
ื
่
้
ื
ั

ิ
ุ
พนผิวโลก เพอใหพนผิวโลกเกดความสมดลประกอบดวย 2 กระบวนการ คอ กระบวนการลดระดบ
(degradation) ทําใหพื้นผิวโลกลดระดับต่ําลง และกระบวนการเพิ่มระดับ (eggradation) ทาใหพื้นผิวโลกสูงขน
ํ
ึ้
โดยผานกระบวนการตางๆ ดังนี้
1) การผุพังอยูกับที่ (weathering) เปนกระบวนการที่ทําใหหินบนพื้นผิวโลกผุพังหรือ
เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เกิดขึ้น 3 ลักษณะ ดังนี้
1.1) การผุพังอยูกับที่ทางฟสิกส เกิดจากการอุณหภูมิและความชื้นที่ทําใหแรประกอบหิน

เกิดการขยายตัวและหดตัว ทําใหผิวหนาของหินแตกออก










ั
ภาพที่ 13 แสดงการผุพังอยูกบที่ทางฟสิกส
ที่มา : หนังสือเรียนภูมิศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4 – 6 สถาบันพัฒนาวิชาการ (พว.)


1.2) การผุพังอยูกับที่ทางเคม เปนกระบวนการทางเคมีที่หินและแรไดรับการทา
ํ
ี
ปฏิกิริยาทางเคมของกรดและดางในรูปสารละลาย เชน โมเลกลของน้ําเขาไปอยูในหินหรือแร ทําใหแรขยายตว

ุ
ั
ี
้
ื
ี
ึ



ิ
ี
ู
ิ
และยุยงายขน ออกซเจนทาปฏิกริยากบแรเหล็กทําใหเกดสนิม หินปูนมแคลเซยมคารบอเนตประกอบอยูเม่อถก
ํ
ั
ิ
น้ําฝนที่มีสภาพเปนกรดออนๆจะทําใหหินปูนละลาย เกิดเปนถ้ําหรือโพลง




ภาพที่ 14 หินงอก หินยอย และเสาหิน
ที่มา : https://www.matichon.co.th/
region/news_449443
(สืบคนวันที่ 3 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั







ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

21
ิ
สะอาด งามนสย
ั


1.3) การผุพังอยูกับที่ทางชีวภาพ เปนกระบวนการผุพังของหินเปลือกโลกที่เกิดจากการ
กระทําของสิ่งมีชีวิต เชน รากของพืชแทรกเขาไปในซอกหิน ดันใหหินแตกหรือเกิดจากกระบวนการท่จุรินทรีย
ี
ุ
ยอยสลายอินทรียวัตถ ทําใหเปนกรดแลวไปทําปฏิกิริยากับแรประกอบหินบางชนิด จนทําใหหินนั้นผุพัง





















ภาพที่ 15 แสดงการผุพังอยูกบที่ทางชีวภาพโดยรากไม 
ั
ที่มา : https://sites.google.com/site/lamaiyodpho/bth-thi3-lok-laea-kar-peliynpaelng/

2-hin-rae-laea-kar-xnuraks
(สืบคนวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2562)



2) กระบวนการกรอน (erosion) เปนกระบวนการทถูกกระทําดวยตัวการทางธรรมชาต ิ
ี
่
ู
ํ
ํ

ไดแก แมน้ํา ลม ธารน้ําแข็ง และคลื่น ทาใหมวลสารของตวถกกระทากรอนออกเปนตะกอนขนาดตางๆ
ั


กระบวนการกรอนที่สําคัญมีดังนี้
ั
ั
2.1) การครูดถ เปนการกรอนโดยตวการนําพาเอาหินครูดถไปกบทองน้าหรือสองฝงลําน้า
ํ
ํ

ู
ู

หรือพื้นทองธารน้ําแข็ง
2.2) การพดกราด เปนการกรอนและพัดพาดวยแรงลมทรุนแรง ทาใหตะกอนขนาดกลาง
ั
่
ี
ํ
และขนาดเล็กถูกพัดพาไปตามทิศทางและแรงลม
่
ี
่

2.3) การกระทบกระแทกใหแตก หินขนาดใหญถกพดพาเคลือนทดวยกระแสน้ําไหลเชียว
่

ู
ั

หรือกระแสลมแรง ไปกระทบกระแทกกันทาใหหินแตกออกเปนชินสวน สวนใหญจะเกดกบตัวการแมน้ําและธาร

ั
้
ิ
ํ
น้ําแข็ง




ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

22
สะอาด งามนสย
ิ
ั





















ภาพที่ 16 แกรนดแคนยอน รัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา เปนภูมิประเทศที่เกิดจากกระบวนการกรอน
ที่มา : http://www.studysqr.com/อเมริกา/grand-canyon/

ั
(สืบคนวันที่ 3 กนยายน พ.ศ. 2561)

ี
ั
ั
ู
ิ
3) การพดพาและทับถม (transportation and deposition) เปนกระบวนการท่เกดคกน
ั
ื
ื
่
้

คอ เมอพลังงานการพดพาสินสุดลง จะทาใหเกดการทบถมในเวลาตอมาตามลักษณะของตะกอนและ
ั
ํ
ิ
สภาพแวดลอม การพัดพาและทับถมทําใหเกิดภูมิประเทศแตกตางกันตามชนิดของตะกอนและตัวกระทํานั้นๆ
3.1) การพัดพา ที่สําคัญมีดังนี้
ั
ี

ํ
่
็
- การพดพาทองธาร เปนการพัดพาโดยน้ําหรือธารน้าแขงทพัดพาตะกอนหิน กรวด
ทรายขนาดตางๆ เคลื่อนที่ไปตามพื้นทองธาร
ี
ี
่
่
่

ํ
- การแขวนลอย เปนการเคลือนทของตะกอนละเอยดทแขวนลอยไปกบน้าไดในระ
ั
ี
ทางไกลๆ
ี
่
ิ้
้
- การกลง เปนการเคลื่อนท่ดวยแรงน้า ลม คลื่น ธารน้ําแข็ง ทพาหินขนาดใหญกลิงไป

ี
ํ

เปนระยะๆ ทั้งนี้การกลิ้งอาจเกิดรวมกับกระบวนการเคลื่อนที่ของมวล
ี
- การเลอน เปนการเคลื่อนท่โดยการเลื่อนไปของตะกอนตามแรงของตัวการใดๆ หาก
ื่
ตะกอนรูปรางกลมจะเลื่อนแบบกลิ้งไป หากรูปรางแบนจะเคลื่อนที่ตามแรงของตัวการ










ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

23
ิ
สะอาด งามนสย
ั




















ภาพที่ 17 แสดงที่พัดพาโดยน้ํา

ที่มา : Geophile.net
ั
(สืบคนวันที่ 3 กนยายน พ.ศ. 2561)


3.2) การทับถม ที่สําคัญมี ดังนี้
- การทับถมโดยน้ํา ตะกอนที่ทับถม เรียกวาตะกอนน้ําพา (alluvial) เปนการทับถมโดย

่
ํ

่
่
ึ
ั
ี
ี


แมน้า ซงมีการคดขนาด เชน ตะกอนขนาดใหญจะเคลือนทไดไมไกลและตกทบถมใกลๆ สวนตะกอนละเอยดจะ
ั
เคลื่อนที่ไดไกลและไปตกทับถมเมอสิ้นสุดพลังงานพัดพา
ื่
- การทับถมโดยลม ตะกอนที่ลมพาไป เรียกวา สิ่งทับถมลมพา (eolian deposit)
็
ํ
- การทับถมโดยธารน้าแข็ง ตะกอนท่ทบถม เรียกวา ตะกอนธารน้ําแขง (moraine)
ั
ี
การทับถมโดยธารน้ําแข็งสวนใหญมักเปนการทับถมของตะกอนหลายขนาดปะปนอยูในบริเวณเดียวกัน
ั
่
ี
ึ
่
ั
ื
- การทบถมโดยคล่น ตะกอนททบถม เรียกวา ตะกอนทะเล (marine deposit) ซงเกิด
ในบริเวณชายฝงทะเลจะมีการทับถมของตะกอนท่สัมพันธกับหินบริเวณท่ใกลชายฝง โดยแยกตะกอนเปนหาด
ี
ี
หิน หาดทราย และหาดเลน

ภาพที่ 18 การพัดพาและทับถมเปนตะกอนรูปพัด
ที่มา : http://cms573.bps.in.th/group4/borne-
erosion-and-deposition-of-sediment-in-
the-world
(สืบคนวันที่ 3 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั



ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

24
สะอาด งามนสย
ิ
ั

่
ี่
4) การเคลอนทของมวล (mass wasting) เปนการเคลือนทของมวลหิน ดน ทราย ภายใตแรงโนม

ิ
ื่
่
ี
ี
ถวงลงสูพื้นดานลาง โดยมน้ําหนักหรือแรงสั่นสะเทือนกระตุนใหเกดการเคลื่อนที่ รูปแบบการเคลื่อนที่ของมวล ม ี
ิ
ดังนี้
ี
ี
4.1) แผนดินถลม (landslide) เปนการเคลื่อนท่ของมวลแผนดิน เชน ดิน หิน และสิ่งท่อยู 

ี่
ื้
ี่
บนแผนดิน เลื่อนลงมาตามความลาดชันของพนทดวยแรงดึงดูดของโลก เปนลักษณะการเคลื่อนทไถลลงมาอยาง
รวดเร็ว









ภาพที่ 19 แสดงแผนดินถลม
ที่มา : http://www.dmr.go.th/download/Landslide/what_landslide1.htm

(สืบคนวันที่ 13 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั

4.2) หินถลม (rockslide) เปนการที่หินและเศษหินที่เกิดถลมอยางรวดเร็วลงสูที่ต่ําของ

ลาดเขา สวนใหญมักเกิดบริเวณหนาผาหินที่มีรอยแตก












ภาพที่ 20 แสดงหินถลม

ที่มา : http://www.dmr.go.th/download/Landslide/what_landslide1.htm

(สืบคนวันที่ 13 กนยายน พ.ศ. 2561)
ั










ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

25
ิ
ั
สะอาด งามนสย

่
ี
4.3) ดินไหล (earth flow) เปนการทดินหรือหินพเลื่อนไถลจากบนลาดเขาหรือไหลเขา
ุ
เปนไปอยางชาๆ จนสามารถกําหนดขอบเขตดานขางของการเคลื่อนตัวได













ภาพที่ 21 แสดงลักษณะดินไหล
ที่มา : http://www.dmr.go.th/download/Landslide/what_landslide1.htm

ั
(สืบคนวันที่ 13 กนยายน พ.ศ. 2561)


































ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

26
ั
สะอาด งามนสย
ิ

กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.1


คําชี้แจง ใหนักเรียนตอบคาถามตอไปนี้ใหถูกตอง คะแนนเต็ม 10 คะแนน
ํ



1. กระบวนการเปลียนแปลงของธรณภาคประกอบดวยกระบวนการใดบาง
่
ี

.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
2. การแปรสัณฐานของเปลือกโลก เกิดขึ้นไดอยางไร
.............................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................
3. การเคลื่อนทของแผนธรณภาคมีกี่ลักษณะ อะไรบาง
ี่
ี
.............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................
4. รอยคดโคงของแผนธรณีภาคเกิดขึ้นไดอยางไร

.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

5. ภูเขาไฟเกิดขึ้นไดอยางไร และสงผลใหธรณีภาคเปลี่ยนแปลงอยางไรบาง

.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

ี่
6. รอยเลื่อนเกิดขึ้นไดอยางไร และมีกแบบ
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
้
ั
ื


7. กระบวนการลดระดบบนพนผิวโลก ไดแกกระบวนการใดบาง
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
ี่
8. การผุพังอยูกับทมีกี่ลักษณะ อะไรบาง และเกิดขึ้นไดอยางไร
.............................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................
9. จงอธิบายความสัมพันธระหวางกระบวนการกรอนกับการพัดพาและทับถม มาใหเขาใจและถูกตอง
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
ู
10. จงอธิบายความแตกตางระหวางแผนดินถลมและดินไหลมาใหเขาใจและถกตอง
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................




ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

27
ั
ิ
สะอาด งามนสย

กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.2



คําชี้แจง ใหนักเรียนทําเครื่องหมาย หนาขอความทถูกตอง และทําเครื่องหมาย หนาขอความที่ผิด
ี่
คะแนนเต็ม 10 คะแนน (ขอละ 1 คะแนน)




…………………..1) การแปรสัณฐานของเปลือกโลกเกิดจากพลังงานความรอนใตเปลือกโลก


ี
………………….2) พันเจีย (Pangea) ที่ประกอบดวยแผนดินขนาดใหญ 2 สวน คือ แผนดินลอเรเซียทางซกโลก
เหนือ และแผนดินกอนดวานาทางซีกโลกใต


…………………..3) ทฤษฎีทวีปเลื่อนเปนของ อัลเฟรด เวเกเนอร นักฟสิกสชาวเยอรมนี


ี่
ี
ุ
…………………..4) การเคลื่อนที่ของเปลือกโลกทมีความหนาแนนนอยกวาจะมดเขาไปใตเปลือกโลกที่มความ
หนาแนนมากกวา


…………………..5) เทือกเขาหิมาลัยเกิดขึ้นในยุคจูแรสสิค



…………………..6) การที่รากไมไปดันใหหินแตก เราเรียกวาเปนกระบวนการกรอน

ี
ี่
…………………..7) น้ําจะพัดพาอนุภาคทมีขนาดเล็กไปไดไกลกวาอนุภาคที่มขนาดใหญ

ั
…………………..8) การที่น้ําพัดพาตะกอนไปตกทบถมบริเวณปากแมน้ําจะทําใหเกิดตะกอนรูปพัดได


ื
…………………..9) น้ําหนักและแรงสั่นสะเทอนเปนตัวกระตุนใหมวลเคลื่อนท ี่

……………….. 10) การกระทําจากแรงภายในเปลือกโลกไมสงผลใหเกิดการเปลี่ยนแปลงบนพื้นผิวโลก












ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

28
ิ
สะอาด งามนสย
ั


ู
กิจกรรมพัฒนาการเรียนรที่ 2.3



คําชี้แจง ใหนักเรียนอธิบายตามรูปภาพทกําหนดให ใหถกตอง คะแนนเต็ม 10 คะแนน (ขอละ 2 คะแนน)
ู
ี่

1.

่
เปนการเคลือนทแบบ..........................................................................
ี
่

ลักษณะการเกด......................................................................................
ิ
.............................................................................................................

............................................................................................................



2. เปนรอยเลือนแบบ...................................................................................
่

ิ
ลักษณะการเกด......................................................................................

...............................................................................................................

...............................................................................................................



3.
่
ื
้
เปนการเปลียนแปลงบนพนโลกแบบ...................................................
ิ
ลักษณะการเกด...................................................................................
............................................................................................................
..........................................................................................................


้
่
4. เปนการเปลียนแปลงบนพนโลกแบบ...................................................
ื
ิ
ลักษณะการเกด...................................................................................
.............................................................................................................
............................................................................................................



5.
้
ื
เปนการเปลียนแปลงบนพนโลกแบบ...................................................
่
ลักษณะการเกด...................................................................................
ิ
...........................................................................................................
...........................................................................................................






ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

29
ั
สะอาด งามนสย
ิ

แบบทดสอบหลังเรียน
เรื่อง ธรณีภาค



้
ี
ี
้
คําชี้แจง แบบทดสอบฉบับนีมทังหมด 10 ขอ คะแนนเต็ม 10 คะแนน เวลา 10 นาท เปนแบบปรนัยชนิด
เลือกตอบ 4 ตัวเลือก
คําสั่ง ใหนักเรียนเลือกคําตอบที่ถกตองที่สุดเพียงขอเดียว แลวทําเครื่องหมาย  ลงในกระดาษคําตอบ

ู
*****************************************************************************************************
1. กระบวนการพัดพาโดยน้ําเปนไปตามขอใดมากที่สุด

ก. การครูดถู การพัดกราด การพัดพา

ั
ข. การพัดพา การทบถม การพัดกราด
ั
ั
ค. การพัดกราด การทบถม การพดพา
ง. การกระทบ การพัดพา การทับถม


่
2. การแปรสัณฐานของเปลือกโลกทีเกิดขึ้นมีความสัมพันธกับขอใดมากที่สุด
ก. พลังงานความรอนจากดวงอาทิตยที่ทําใหแมกมาเคลื่อนท ี่
ิ

ข. พลังงานความรอนใตพภพทําใหแมกมาเคลื่อนตัว
ค. การละลายของน้ําแข็งขั้วโลกขนาดมหึมา
ง. แกนโลกชั้นในสุดมีการเคลื่อนตัวของหินหนืด

3. การเคลื่อนทของแผนธรณภาคตามทฤษฎีทวีปเลื่อนของ อัลเฟรด เวเกเนอร แผนดินลอเรเซียและแผนดิน
ี
ี่
กอนดวานา เริ่มแยกจากกันในยุคใด
ก. ยุคครีเทเซียส

ข. ยุคเพอรเมียน

ค. ยุคไทรแอสสิค
ง. ยุคจูแรสสิค

่
ี
4. การผุผังอยูกับที่ (weathering) ไมเกยวของกบขอใด
ั
ก. การเกิดเปนตะกอนรูปพักบริเวณปากแมน้ําในขณะน้ําหยุดไหล
ข. กระบวนการทางเคมีที่เกิดจากน้ํา

ค. การที่รากพืชแทรกตัวเขาไปในกอนหินแลวทําใหหินแตก

ง. อุณหภูมิและความชื้น
5. แกนโลกชั้นในมีลักษณะตามขอใดมากที่สุด

ก. ประกอบดวยเหล็กและนิกเกิลในสภาพหลอมละลาย

ข. เปนซิลิกอนและอลูมินาที่เรียกวาไซอัล
ค. ประกอบดวยเหล็กและนิกเกิลในสภาพของแข็ง

ง. สวนประกอบเปนหินหนืดจํานวนมากที่ผสมระหวางแมกนีเซียมและซิลิกอน



ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

30
สะอาด งามนสย
ิ
ั

6. ขอใดกลาวถูกตองที่สุดเกี่ยวกับธรณีภาค
ก. เปนสวนของเนื้อโลกทั้งหมดที่อยูดานในจนถึงแกนโลก
ข. เปนชั้นที่เปนหินทั้งหมดของโลก

ค. เปนของแข็งและหินหลอมละลายปะปนกันอยูใตผิวโลก

ง. เปนสวนเฉพาะสวนเปลือกโลกลึกลงไปจากพื้นผิวโลกประมาณ 70 กิโลเมตร
7. ขอใดเปนการผุพังอยูกบททางเคม ี
ั
ี่
ก. หินแตกเปนกาบจากรังสีความรอนของดวงอาทิตย

ํ
ข. การดันตัวของรากไมทาใหหินแตกจากกระบวนการจุรินทรียยอยสลายอนทรียวัตถ ุ
ิ
ค. การเกิดถ้ํา โพลง หินงอกและหินยอย
ง. การเกิดหลุมยุบขนาดใหญจากการทรุดตัวของดิน

8. เนื้อโลกชั้นใดมีความหนามากที่สุด
ก. เนื้อโลกชั้นบนสุด

ข. เนื้อโลกชั้นบน

ค. เนือโลกชันลาง
้
้
ั
ง. ทุกชั้นมีความหนาเทากน
9. ขอใดเปนตัวกระตุนที่ทําใหมวลของดินเคลื่อนท ี่

ก. แรงสั่นสะเทือน คลื่นทะเล
ข. น้าหนัก แรงสันสะเทอน
ํ
่
ื
ค. หิน คลืนทะเล
่
ํ
ง. ลม น้า
10. จากทฤษฎีทวีปเลื่อนของ อัลเฟรด เวเกเนอร ทําใหเกดเทือกเขาหิมาลัยจากการเคลื่อนที่ตามเหตุการณใด

ิ
ั
ก. การเคลื่อนที่ของแผนแอฟริกาไปชนกบแผนยูเรเซีย
ิ
ข. การเคลื่อนที่ของแผนอนเดียไปชนกับแผนยูเรเซีย
ค. การเคลื่อนตัวแยกของแผนอเมริกาจากแผนยูเรเซีย

ี่
ง. การดันตัวของหินหนืดจากการเคลื่อนทของทวีปเลื่อน



****************************************************










ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

31
ั
สะอาด งามนสย
ิ


ี
กระดาษคําตอบการทดสอบหลังเรยน


ื
่
เรอง ธรณีภาค




ุ
ี
้
ั
ชื่อ – นามสกล............................................................................................ชน ม.................เลขท.................
่
*****************************************************************************************************


กระดาษคาตอบการทดสอบหลังเรียน
ํ

คําตอบ
ขอ ก ข ค ง คะแนน


1

2

3

4

5

6
7

8

9

10

รวมคะแนน
















ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

32
ั
ิ
สะอาด งามนสย


บรรณานุกรรม




ุ
ิ
กรมทรัพยากรธรณ. (2544). ธรณีวทยาประเทศไทย. กรุงเทพฯ : กระทรวงอตสาหกรรม.
ี
ื
ิ
ื
กวี วรกวิน และกลาหาญ พมพศรี. (2562). คูมอครูเพื่อใชคูกับหนังสอเรียนภูมิศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปท ี่
4-6. กรุงเทพฯ : พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จํากัด.
ธีรเวทย ลิมโกมลวิลาศ. (2562). หนังสอเรียนรายวชาพืนฐานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ื
้
ิ
ภูมิศาสตร ม.4-6. กรุงเทพฯ : แม็คเอ็ดดูเคชั่น จํากัด.
นอม งามนิสัย และคณะ. (2558). หนังสอเรียนรายวชาพืนฐานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ื
ิ
้
ภูมิศาสตร ม.4-6. กรุงเทพฯ : เอมพันธ จากัด.
ปญญา จารุศิริ และคณะ. (2558). ภูมิศาสตรกายภาพ. พมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสงเสริมโอลิมปก
ิ
วิชาการฯ(สอวน.).

ระวิวรรณ ตั้งตรงขันติ และคณะ. (2562). สื่อการเรียนรู รายวิชาพื้นฐาน ชุด สมฤทธิ์มาตรฐาน ภูมิศาสตร
ั
ม.4-6. พมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน จํากัด.

ิ
ราชบัณฑิตยสถาน. (2549). พจนานุกรมศัพทภูมิศาสตร. พิมพครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน.
สิริพร เกรียงไกรเพชร และคณะ. (2559). ภูมิศาสตรเทคนิค. พิมพครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสงเสริม

โอลิมปกวิชาการฯ (สอวน.).
ิ
อภิสิทธิ์ เอี่ยมหนอ และคณะ. (2562). หนังสอเรียนรายวชาพื้นฐานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ื

ภูมิศาสตร ม.4-6. พิมพครั้งท 3. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทศน จํากัด.
ี่
ั
ั
geophile.net/ . Igneous Rocks Lesson. (ออนไลน). เขาถึงเมื่อวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2562.
ื่
ั
geophile.net/ . Plate Tectonics Lesson. (ออนไลน). เขาถึงเมอวันที่ 2 กนยายน พ.ศ. 2562.
Parramon’ s Editorial Team. แปลโดย ปริศนา สิริอาชา. (2548). ภูมิศาสตรกายภาพ essential
atlas ofPhysical geography. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาสน.


















ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

33
ั
สะอาด งามนสย
ิ
























ภาคผนวก





























ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

34
ิ
สะอาด งามนสย
ั



เฉลยแบบทดสอบกอนเรยนและหลังเรียน
ี

่
ื
เรอง ธรณีภาค





กอนเรียน หลังเรียน



ขอ คําตอบ ขอ คําตอบ

1 ข 1 ง
2 ข
2 ข
3 ค 3 ข

4 ข 4 ก

5 ง 5 ค

6 ก 6 ง
7 ค
7 ง
8 ก 8 ค
9 ข
9 ง
10 ค 10 ข























ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

35
สะอาด งามนสย
ิ
ั


เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 1.1




ํ
คําชี้แจง ใหนักเรียนตอบคาถามตอไปนี้ใหถูกตอง คะแนนเต็ม 10 คะแนน (ขอละ 2 คะแนน)

1. เปลือกโลกมีลักษณะเปนอยางไร


เปลือกโลกเปนสวนที่อยูนอกสุดของโลก มีสถานะเปนของแข็ง มีความหนาประมาณ 70 กิโลเมตร โดยแบง
้
ออกเปน 2 สวน คือ เปลือกโลกสวนภาคพืนทวีปและเปลือกโลกสวนภาคพื้นสมุทร




2. เปลือกโลกสวนที่เปนภาคพื้นทวีป มีองคประกอบสวนใหญเปนอะไรและมีชื่อเรียกวาอยางไร

เปลือกโลกภาคพื้นทวีปองคประกอบสวนใหญเปนซิลิกอน (silicon) และอลูมินา (alumia) เรียกวา ไซอัล
(sial)






3. เนื้อโลกชั้นใดมีความหนามากที่สุดและมีลักษณะเปนอยางไร

ี
เนื้อโลกที่มความหนามากที่สุด คือ เนื้อโลกชั้นลาง มความหนาประมาณ 1,000 – 2,900 กิโลเมตร
ี

ประกอบดวยหินหนืดที่มความหนืดมาก
ี





4. เนื้อโลกชั้นใดที่มีสถานะแตกตางจากชั้นอื่นๆ มากที่สุด เพราะเหตใด
ุ
เนื้อโลกชั้นบนสุดมีสถานะเปนของแข็ง สวนเนื้อโลกชั้นบนกับเนื้อโลกชั้นลางเปนหินหนืดและแมกมา






5. จงอธิบายความแตกตางระหวางแกนโลกชั้นนอกกับแกนโลกชั้นในมาใหเขาใจและถกตอง
ู


แตกตางกันที่แกนโลกชั้นนอกอยูในสภาพหลอมละลายแตแกนโลกชั้นในอยูในสภาพแขง โดยประกอบดวย
็

เหล็กและนิกเกิลทั้ง 2 ชั้น





ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

36
สะอาด งามนสย
ิ
ั


เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 1.2





ั

คําชี้แจง ใหนักเรียนนําตัวอกษรหนาขอความในกรอบเล็กมาเขียนลงในชองวางหนาขอความในกรอบใหญที่ม ี
ความสัมพันธกันอยางถูกตอง คะแนนเตม 10 คะแนน
็

ี
ั
้

ก. ธรณภาค ข. ไซอล ค. ไซมา ง. แกนโลกชันใน

้

จ. แกนโลกชันนอก ฉ. เนื้อโลกชั้นบนสุด ช. เนื้อโลกชั้นบน ซ. เนื้อโลกชั้นลาง


.......... จ..............1. เหล็กและนิกเกลในสภาพหลอมละลาย
ิ


............ค.............2. เปลือกโลกที่มีสวนประกอบของซิลิคอนและแมกนีเซียม


...........ซ..............3. เปนชั้นหินหนืดที่มีความหนืดมาก


............ง..............4. เหล็กและนิกเกิลในสภาพของแข็ง



...........ข..............5. เปลือกโลกที่มีสวนประกอบของซิลิคอนและอลูมินา


...........ช..............6. อยูชั้นลางของธรณีภาค


...........ช..............7. ฐานธรณีภาค มีความลึก 400 กิโลเมตร



..........ก...............8. สวนเปลือกโลกที่เปนของแขง อยูชั้นนอกสุดของเปลือกโลก
็


...........ง..............9. สวนที่อยูดานในสุดของโลก


..........ซ...............10. สวนที่หนาที่สุดของเนื้อโลก










ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

37
ิ
ั
สะอาด งามนสย


เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.1


็
คําชี้แจง ใหนักเรียนตอบคาถามตอไปนี้ คะแนนเตม 10 คะแนน
ํ


1. กระบวนการเปลียนแปลงของธรณภาคประกอบดวยกระบวนการใดบาง
่
ี

่
กระบวนการเปลียนแปลงจากแรงภายในโลก (endogenic process) และ กระบวนการเปลียนแปลง
่
บนพื้นผิวโลก (exogenic process)

2. การแปรสัณฐานของเปลือกโลก เกิดขึ้นไดอยางไร
เกิดขึ้นจากการที่ความรอนภายในโลกทําใหแมกมาเคลื่อนตัวอยางชาๆ เปนผลทําใหธรณีภาคที่เปนของแข็ง

ี่
เกิดการเคลื่อนทและแตกออกเปนแผนขนนาดตางๆ
3. การเคลื่อนทของแผนธรณภาคมีกี่ลักษณะ อะไรบาง
ี่
ี
3 ลักษณะ คือ การเคลื่อนที่ชนกัน การเคลื่อนที่แยกออกจากกกัน แลการเคลื่อนที่ผานกัน


4. รอยคดโคงของแผนธรณีภาคเกิดขึ้นไดอยางไร

เกิดจากแผนธรณีภาคเคลื่อนชนกันและมีแรงเคนและแรงเครียดของเปลือกโลกทําใหเกิดการโคงงอและพับ
เปนรูปคดโคงตามแรงดันนั้น

5. ภูเขาไฟเกิดขึ้นไดอยางไร และสงผลใหธรณีภาคเปลี่ยนแปลงอยางไรบาง
ุ
ื่
เกิดจากแรงดันภายในเมอเกิดอณหภูมิสูงขึ้นหรือแรงดันเพิ่มขึ้น โดยจะดันหินหนืดใหขึ้นมาบนผิวโลก
ื้
ตามรอยแตกหรือปลองภูเขา เมื่อหินหนืดดันตัวออกมาภายนอกแลวจะไหลไปตามพนลาดเอียงของ
ิ
ภูมประเทศและเกิดการทับถม
ี่
6. รอยเลื่อนเกิดขึ้นไดอยางไร และมีกแบบ
ี
เกิดจากการที่เปลือกโลกมรอยแตกและเกิดแรงดันภายในโลกทําใหเปลือกโลกขยับตัว โดยเกิดได 3
ื
ลักษณะ คอ รอยเลื่อนปกติ รอยเลื่อนยอน และรอยเลื่อนตามแนวระนาบ
้
ื


ั
7. กระบวนการลดระดบบนพนผิวโลก ไดแกกระบวนการใดบาง
ี่
1. การผุพังอยูกับท 2. กระบวนการกรอน 3. การเคลื่อนที่ของมวล
ี่
8. การผุพังอยูกับทมีกี่ลักษณะ อะไรบาง และเกิดขึ้นไดอยางไร
3 ลักษณะ คือ การผุพังอยูกับที่ทางฟสิกส การผุพังอยูกับที่ทางเคมี และการผุพังอยูกับที่ทางชีวภาพ
9. จงอธิบายความสัมพันธระหวางกระบวนการกรอนกับการพัดพาและทับถม มาใหเขาใจและถูกตอง

ํ
ั
กระบวนการกรอนเปนการกดเซาะโดยตัวกระทาทางธรรมชาติ ไดแก แมน้ํา ลม ธารน้ําแข็ง และคลื่น
โดยมวลสารที่กรอนออกจะกลายเปนตะกอนขนาดตางๆ แลวตัวกระทําจะเปนตัวพัดพาตะกอนเหลานั้น
ิ
ไปตกทับถมกลายเปนภูมปะเทศตางๆ
10. จงอธิบายความแตกตางระหวางดินถลมและดินไหลมาใหเขาใจและถูกตอง
ี่
แผนดินถลมจะเปนการเคลื่อนที่ของมวลแผนดิน สิ่งทอยูบนแผนดินจะเคลื่อนลงมาดวย สวนดินไหลเปน
ดินหรือหินที่เทานั้นทไหลมาตามที่ลาดเชิงเขาหรอไหลเขา

ี่




ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี

38
สะอาด งามนสย
ั
ิ


เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.2




ี่
คําชี้แจง ใหนักเรียนทําเครื่องหมาย หนาขอความทถูกตอง และทําเครื่องหมาย หนาขอความที่ผิด

คะแนนเต็ม 10 คะแนน




 1) การแปรสัณฐานของเปลือกโลกเกิดจากพลังงานความรอนใตเปลือกโลก

ี
 2) พันเจีย (Pangea) ที่ประกอบดวยแผนดินขนาดใหญ 2 สวน คือ แผนดินลอเรเซียทางซกโลก

เหนือ และแผนดินกอนดวานาทางซีกโลกใต


 3) ทฤษฎีทวีปเลื่อนเปนของ อัลเฟรด เวเกเนอร นักฟสิกสชาวเยอรมนี


ุ
ี่
ี
 4) การเคลื่อนที่ของเปลือกโลกทมีความหนาแนนนอยกวาจะมดเขาไปใตเปลือกโลกที่มความ
หนาแนนมากกวา

 5) เทือกเขาหิมาลัยเกิดขึ้นในยุคจูแรสสิค



 6) การที่รากไมไปดันใหหินแตก เราเรียกวาเปนกระบวนการกรอน

ี่
ี
 7) น้ําจะพัดพาอนุภาคทมีขนาดเล็กไปไดไกลกวาอนุภาคที่มขนาดใหญ


 8) การที่น้ําพัดพาตะกอนไปตกทับถมบริเวณปากแมน้ําจะทําใหเกิดตะกอนรูปพัดได


 9) น้ําหนักและแรงสั่นสะเทือนเปนตัวกระตุนใหมวลเคลื่อนที่



 10) การกระทําจากแรงภายในเปลือกโลกไมสงผลใหเกิดการเปลี่ยนแปลงบนพื้นผิวโลก











ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

39
สะอาด งามนสย
ิ
ั


เฉลย/แนวคําตอบ กิจกรรมพัฒนาการเรียนรูที่ 2.3


คําชี้แจง ใหนักเรียนอธิบายตามรูปภาพทกําหนดให ใหถูกตอง คะแนนเต็ม 10 คะแนน (ขอละ 2 คะแนน)

ี่

1.

เปนการเคลื่อนที่แบบ ชนกันระหวางแผนธรณีภาคพื้นทวีป

ลักษณะการเกด แผนทวีป 2 แผน เคลื่อนที่เขาหากัน โดยแผนทม ี
ี่
ิ

ความหนาแนนมากกวาจะมุดไปอยูใตแผนที่มีความหนาแนนนอย
ก
กวา บริเวณที่แผนมุดตัวเกิดเปนสันเขาได



่
2. เปนรอยเลือนแบบ รอยเลือนยอน
่

ิ
ลักษณะการเกด คือ เปลือกโลกสวนที่อยูบนแนวระนาบรอยเลื่อน

ุ
เคลื่อนตัวขึ้น ในขณะที่อยูขางลางเคลื่อนลง ถารอยเลื่อนยอนมีคามม


เทากับหรือนอยกวา 45 องศา เรียกวา รอยเล ื่อนยอนมุมต่ํา



3.
ื
่
เปนการเปลียนแปลงบนพนโลกแบบ การผุพงอยูกับททางฟสิกส
ี่
้
ุ
ิ
ลักษณะการเกด เกิดจากอณหภูมิและความชื้นที่ทําใหแรประกอบหิน
ขยายตัวและหดตัว ทําใหหินแตกออก
..........................................................................................................

้
4. เปนการเปลียนแปลงบนพนโลกแบบ กระบวนการกรอน
ื
่
ิ
ุ
ลักษณะการเกด น้ําในธารพัดกรวดทรายมาหมนวนในแองเล็กๆ
บนหนาหิน กรวดทรายจะเปนตัวครูดถูทําใหเปนแองลึกลงและ
กวางขน
ึ้


5.
้
เปนการเปลียนแปลงบนพืนโลกแบบ การทับถม
่
ลักษณะการเกด น้ําพัดพาตะกอนไหลลงมาตามลักษณะภูมิประเทศ
ิ
ั
จากนั้นตะกอนจะตกลงมาทับถมกันเปนลักษณะตะกอนรูปพด
...........................................................................................................







ี
ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค

40
ิ
ั
สะอาด งามนสย


แบบบันทึกคะแนนผลการเรียนรู 

ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณีภาค




่
ี
้
ชื่อ – นามสกล............................................................................................ชน ม.................เลขท.................
ุ
ั
*****************************************************************************************************
ผลคะแนนการทดสอบ

การทดสอบ กอนเรียน หลังเรียน ความกาวหนา

คะแนนเต็ม (10 )

รอยละ

ระดับคุณภาพ


เกณฑการประเมินคะแนนทดสอบ


คะแนน ระดับคุณภาพ

8 – 10 ดีมาก


5 - 7 ดี

0 - 4 ปรับปรุง


สรุปผลการเรียนรูชุดกิจกรรม


ิ
ประเมนผล กิจกรรม กิจกรรม กิจกรรม กิจกรรม กิจกรรม คะแนน รอยละ
ที่ ที่ ที่ ที่ ที่ รวม
1.1 1.2 2.1 2.2 2.3

คะแนนเต็ม 10 10 10 10 10 50 100
่
คะแนนทีได


สรุปผลการประเมิน

คะแนนรวมไมต่ํากวารอยละ 80  ผานเกณฑ



คะแนนรวมต่ํากวารอยละ 80  ไมผานเกณฑ 





ชุดกิจกรรมที่ 1 ธรณภาค
ี