หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) เรื่อง หลักธรรมนำความสุข กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

หนงั สืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book)

วิชาสังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรม

เรือ่ ง

หลักธรรมนาํ ความสุข

6ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี

เรม่ิ เรียน

2บทท่ี

หลักธรรมนาํ ความสุข

ตัวช้ีวดั
• วเิ คราะหความสําคัญและเคารพพระรัตนตรัย ปฏิบตั ติ ามไตรสกิ ขาและหลักธรรมโอวาท 3 ในพระพุทธศาสนา หรือหลกั ธรรม

ของศาสนาท่ีตนนับถือตามทีก่ ําหนด
• ปฏิบัตติ นตามหลกั ธรรมของศาสนาท่ีตนนบั ถือเพ่ือแกป ญหาอบายมขุ และสิง่ เสพติด
• อธิบายหลกั ธรรมสาํ คัญของศาสนาอ่นื ๆ โดยสังเขป

พระรัตนตรยั

ไตรสกิ ขา

โอวาท 3
การปฏบิ ตั ติ นตามหลักธรรมของศาสนา
เพือ่ แกป ญหาอบายมขุ และสง่ิ เสพติด

พุทธศาสนสภุ าษิต

เชื่อวา กรรมมอี ยจู ริง เช่อื วา ผลของกรรมมจี รงิ

ศรัทธา

เชื่อวา สัตวโลกมีกรรมเปน ของตน เชอ่ื ในพระปญญาและการตรสั รูของ
พระพทุ ธเจา วา เปนความจริง

พระรัตนตรัย (แกว อนั ประเสรฐิ 3 ประการ)

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ

สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจา คําส่งั สอนขององคส มเดจ็ พระสัมมา สาวกของสมเดจ็ พระสัมมาสัมพุทธเจา
ผคู น พบหลักธรรม ทีช่ ว ยดบั สมั พทุ ธเจา เพ่ือความดับทุกข ผูศึกษาและปฏบิ ัตติ ามหลักธรรม
ความทุกขแ กมนษุ ย แลว นาํ มาส่ังสอนพทุ ธศาสนกิ ชน
อริยสจั 4
พุทธกิจ 5 เวลา หลักกรรม ความสําคัญของพระสงฆ

พระรตั นตรัย 1 ชว งเชา 2 ชว งเยน็
ทรงออกบิณฑบาต โปรดสตั ว เสดจ็ ออกไปแสดงธรรม
พระพทุ ธ และสนทนาธรรมกับผทู ท่ี รง แกป ระชาชนในทอ งถนิ่ น้ัน
เล็งเหน็ วา สั่งสอนได
พุทธกิจของสมเด็จ บําเพ็ญพุทธกิจ 3 ชว งคํา่
พระสมั มาสมั พทุ ธเจา 5 ชว งใกลรงุ ทรงประทานโอวาท
ทรงพิจารณาเลือก 5 เวลา แกเ หลาภิกษสุ งฆ
บคุ คลทจ่ี ะเสด็จ
ไปโปรดในตอนเชา 4 ชวงเท่ียงคืน
ทรงตอบปญ หาธรรม
และแสดงธรรมแกเทวดา

พระรัตนตรยั สภาวะที่
ทนไดย าก
พระธรรม
ทุกข
ขอ ปฏบิ ัตใิ หถงึ
ความดับทกุ ข มรรค อรยิ สัจ สมุทยั สาเหตุ
มี 8 ประการ ทท่ี าํ ให
เกดิ ทุกข

นิโรธ
ความดบั ทุกข

พระรตั นตรัย สมั มาทฏิ ฐิ : เห็นชอบ สมั มาอาชีวะ : เลี้ยงชีพชอบ
สมั มาวายามะ : พยายามชอบ
พระธรรม
สัมมาสติ : ระลึกชอบ
สมั มาสังกปั ปะ : ดาํ รชิ อบ สมั มาสมาธิ : ตั้งจติ มั่นชอบ

มรรค 8

สมั มาวาจา : เจรจาชอบ

สัมมากมั มนั ตะ : กระทาํ ชอบ

พระรตั นตรยั หลกั กรรม ไมฆ าสตั ว พูดส่งิ ดงี าม

พระธรรม การกระทาํ โดยเจตนา ไมโ ลภ ไมนําของผูอ ื่น
มาเปนของตน
กุศลกรรม
กรรม กายกรรม การกระทําทางกาย (ทํา) (ทําด)ี
เรียกตามทางท่ีเกิด วจกี รรม การกระทาํ ทางวาจา (พูด)
มโนกรรม การกระทาํ ทางจิต (คิด) อกุศลกรรม
(ทําชั่ว)
โลภ อยากได
พระพทุ ธเจาทรงสอนหลักกรรมไวด วยเหตุผล สิง่ ของของผอู น่ื
 ทําลายความเชื่อเรอื่ งวรรณะ
 ใหตัง้ ตนในความไมประมาท ฆา สตั ว
 สอนใหม นษุ ยมีความเพยี ร ชวยเหลอื ตนเอง พดู เท็จ
 ใหเ ปน คนเช่ือม่นั ในเหตแุ ละผล

พระรัตนตรัย ความสาํ คญั ของพระสงฆ

พระสงฆ เปน ผปู ระพฤติดี ปฏบิ ตั ชิ อบ

เปนผสู ืบทอดอายุพระพุทธศาสนา

เรยี นรพู ระธรรมแลว นํามาเผยแพร เปน แบบอยา งท่ดี ที างศีลธรรม
เปนแบบอยา งใหผ อู น่ื ทําตาม

หลักคําสอนสําคัญของพระพุทธศาสนา

ไตรสิกขา (ขอปฏบิ ตั ิทตี่ อ งศกึ ษา 3 อยาง)

ศลี สมาธิ ปญญา

• ไมเ บียดเบยี นผอู ่ืนทั้งทางกาย • การสาํ รวมจิตใจใหแ นว แน • ความฉลาดรอบรูในเหตแุ ละผล
และวาจา • ทําจิตใจใหจ ดจออยูกบั ส่ิงใดส่ิงหน่งึ • ปญญาจะเกิดเมอื่ จติ ตั้งมั่น
• เม่ือจติ เปนสมาธิจะทําใหเกิดปญญา
• การรกั ษาศลี เปน พนื้ ฐาน
ท่ีกอใหเ กดิ คณุ ธรรม

สัมมาทิฏฐิ เห็นชอบ ปญญา
ศลี
สมั มาสังกปั ปะ ดาํ ริชอบ
ไตรสกิ ขา
สมั มาวาจา เจรจาชอบ
สมาธิ
มรรค 8 สัมมากมั มนั ตะ กระทําชอบ
กับ
สัมมาอาชีวะ เลีย้ งชพี ชอบ
ไตรสกิ ขา

สมั มาวายามะ พยายามชอบ

สมั มาสติ ระลึกชอบ

สมั มาสมาธิ ตง้ั จิตมัน่ ชอบ

หลักคาํ สอนสาํ คัญของพระพทุ ธศาสนา

โอวาท

(โอวาทปาตโิ มกข ถือเปนหัวใจสําคญั ของพระพุทธศาสนา มี 3 ประการ)

การไมทาํ ความชว่ั ท้ังปวง การทาํ แตค วามดี การทาํ จติ ของตนใหผ อ งใสบริสุทธ์ิ
หลักธรรมทสี่ นับสนนุ หลักธรรมที่สนับสนุน
หลกั ธรรมทสี่ นับสนุน  เบญจธรรม
 เบญจศีล  กุศลมูล 3  การบริหารจิตและเจริญปญญา
 อบายมุข 6  พละ 4
 อกุศลมลู 3  คารวะ 6
 กตัญกู ตเวทตี อ พระมหากษตั รยิ 
 มงคล 38

โอวาท 3 เบญจศีล หรอื ศลี ไมฆ าสัตว
ชวยคุมครองตน ไมลกั ขโมย
การไมทาํ ความชั่วทั้งปวง ไมใหทําความชัว่ ไมประพฤติผดิ ในกาม
5 ประการ ไมพูดปด
ไมด มื่ สรุ าและเสพสิง่ เสพตดิ

ดื่มสรุ า เสพสิ่งเสพติด เท่ียวกลางคืน เท่ียวดูการละเลน

อบายมขุ
ทางไปสูค วามเสือ่ มท่ีเปน อบายมุข มี 6 อยา ง

เลนการพนัน คบคนช่ัวเปนมติ ร เกียจครา นทาํ งาน

โอวาท 3

การไมทําความชัว่ ทง้ั ปวง

อกุศลมลู ตน เหตุแหง ความชวั่ มี 3 อยาง

โลภะ – ความโลภ อยากไดส ิ่งของตา งๆ ทําทุจรติ ลกั ทรพั ย ฉอโกง อ่ืนๆ

โทสะ – ความโกรธ คดิ รายตอผอู ืน่ กระทาํ สง่ิ ไมด ี สรา งความเดอื ดรอนใหผ ูอื่น

โมหะ – ความหลง ไมรูจริง กระทําส่งิ ไมดี เกดิ ความเดอื ดรอ นตอ ตนเองและผูอ่นื

โอวาท 3 เบญจธรรม หรือธรรม
ขอ พึงปฏบิ ัติ เพอ่ื ใหช ีวิตเจรญิ รงุ เรอื ง มี 5 ประการ
การทาํ แตค วามดี
มเี มตตากรุณา
มีความสาํ รวมในกาม มีสัมมาอาชีวะ
มีสัจจะ
มีสติสัมปชญั ญะ

กศุ ลมูล ตนเหตุแหงความดี ผูท่ีมีหลักธรรมน้ีจะขจดั อกศุ ลมูลได

อโลภะ – ความไมโ ลภ อโทสะ – ความไมโกรธ อโมหะ – ความไมหลง

โอวาท 3 พละ ปญญาพละ – กาํ ลงั ปญญา การทําส่งิ ตางๆ ดว ยปญ ญา
ธรรมอนั เปน พลงั วิรยิ พละ – กาํ ลงั ความเพยี ร การพยายามทาํ ส่ิงตา งๆ จนสาํ เรจ็
การทําแตความดี
อนวชั ชพละ – กาํ ลงั คอื การกระทาํ ท่ีไมม โี ทษ การทําสิง่ ตา งๆ ดว ยความสุจริต
คารวะ สงั คหพละ – กาํ ลังการสงเคราะห การชวยเหลือเกื้อกลู ผูอ่นื
มีความเคารพและตระหนัก การประพฤติตนใหเปนประโยชนตอสงั คม

ในการปฏิบัตติ น คารวะในพระพุทธเจา
ตอ ส่ิงสําคญั 6 ประการ คารวะในพระธรรม
คารวะในพระสงฆ
คารวะในการศึกษา
คารวะในความไมป ระมาท
คารวะในการตอนรบั

โอวาท 3 มงคล
ธรรมอนั เปน เหตทุ ําใหเ กิดความสขุ
การทําแตค วามดี ความเจริญกาวหนาในการดาํ เนนิ ชวี ติ
มี 38 ประการ (ช้ัน ป.6 ศกึ ษาเพียง 3 ประการ)
กตัญูกตเวทีตอพระมหากษัตรยิ 
มีวนิ ัย อยใู นระเบยี บ แบบแผน ขอ บังคับ
สํานึกในพระมหากรณุ าธคิ ุณ การงานไมมีโทษ ทาํ งานท่ไี มผดิ กฎหมาย ไมผ ิดศีลธรรม
นาํ พระบรมราโชวาทมาเปน แนวทางในการดาํ เนนิ ชวี ติ ไมประมาทในธรรม มสี ตริ อบคอบ คอยเตอื นตนใหท ําความดี ละเวน ความชว่ั
ปฏิบัตติ นเปนพลเมืองดี

โอวาท 3 สวดมนตไ หวพระ
ปฏิบตั ิสมาธิ
การทําจิตของตนใหผ องใสบริสทุ ธ์ิ

เราสามารถทาํ จติ ใจ
ใหผ อ งใสบริสุทธ์ิได
ดว ยการหมั่นบริหารจิต
และเจรญิ ปญ ญา

การปฏิบตั ติ นเพื่อแกปญหาอบายมุขและสงิ่ เสพติด
การปฏบิ ัติตนตามหลักธรรมที่ศกึ ษา

อรยิ สจั 4 หลักกรรม ไตรสิกขา โอวาท 3

เบญจศีล เบญธรรม อบายมุข 6 อกุศลมูล 3

กศุ ลมูล 3 พละ 4 คารวะ 6 มงคล 38

พุทธศาสนสุภาษติ

สจเฺ จน กติ ตฺ ˚ิ ปปฺโปติ ยถาวาที ตถาการี
(สัด-เจ-นะ กิด-ติง ปบ -โป-ต)ิ (ยะ-ถา-วา-ที ตะ-ถา-กา-ร)ี
คนจะไดเกียรตดิ วยสจั จะ
พูดเชนไร ทาํ เชน นนั้

การรกั ษาคําพดู การรกั ษาสัจจะ ทําใหผูอนื่ ยอมรับ เชื่อมั่น สรา งความนยิ ม นับถอื

เนน เพือ่

พูดคําไหนคํานน้ั พูดอะไรไป ปฏิบตั ิไดตามทีพ่ ูด ทําใหเกดิ ความไวว างใจ ไดร ับการยกยอ งจากผอู น่ื

หลกั ธรรมสําคัญของศาสนาคริสต

หลกั ความรัก

ความรกั ความปรารถนาใหผูอ ่นื มคี วามสุข มนุษย ความรัก พระเจา
มคี วามเมตตากรุณา มนษุ ย ความรกั มนษุ ย
ใหอ ภัยซ่งึ กนั และกัน

หลกั ธรรมสาํ คัญของศาสนาคริสต พระบิดา

หลกั ตรีเอกานภุ าพ

การนับถอื พระเจาเพียงองคเ ดียว
แตมี 3 สภาวะ

พระเจา

พระบุตร พระจิต

หลกั ธรรมสาํ คญั ของศาสนาครสิ ต ขอปฏิบตั ิ 10 ขอ ท่พี ระเจา ทรงประทานใหครสิ ตศ าสนิกชน

บญั ญัติ 10 ประการ 6 อยา ผดิ ประเวณี
7 อยาลกั ขโมย
1 จงนมัสการพระเจาพระองคเดียว 8 อยาพดู เท็จ
2 อยา ออกนามพระเจา โดยไมมีเหตุผล 9 อยาคิดมิชอบ
3 จงถอื วนั พระเจาเปนวันศักดิ์สทิ ธ์ิ 10 อยา มคี วามโลภในทรพั ยส นิ ของผอู น่ื
4 จงนับถอื บิดามารดา
5 อยาฆาคน

หลกั ธรรมสําคญั ของศาสนาอิสลาม

หลักศรัทธา 6 ประการ หลกั คําสอนทเี่ ปนความจริงแทแนนอนและตองยดึ ถอื ปฏบิ ัติ

ศรทั ธาตอ อัลลอฮ ศรัทธาตอ ศาสนทตู ศรทั ธาตอ เทวทตู ของอลั ลอฮ

เปน พระเจาเพียงพระองคเดยี ว ศาสนทูต (เราะซลู ) จะนาํ คําสั่งสอน เทวทูตจะทาํ หนาทสี่ ื่อสารกับ
ของอัลลอฮมาเผยแผแ กมนษุ ย ศาสนทูต (เราะซูล)

ศรัทธาในวนั พพิ ากษาโลก ศรทั ธาตอ พระคมั ภรี ทงั้ หลาย ศรทั ธาในลิขติ ของอลั ลอฮ

มสุ ลิมตองเชื่อวา โลกมีวันแตกดับ เปนคัมภีรทอ่ี ัลลอฮประทานมาให มุสลิมตองเชอื่ วา อัลลอฮเปนผลู ขิ ติ
มนุษยต อ งทาํ ความดี เพอื่ เผยแผมายงั มนุษย ชวี ิตมนุษย สิ่งตางๆ ที่เกิดลว นเปน
ความประสงคข องอลั ลอฮ

หลกั ธรรมสาํ คญั ของศาสนาอิสลาม

หลกั ปฏิบัติ 5 ประการ หลกั พ้ืนฐานท่มี ุสลิมตองปฏิบตั ิ

การปฏิญาณตน มุสลมิ ตองกลาวคาํ ปฏญิ าณวา “ขา พเจา ขอปฏญิ าณวา ไมม พี ระเจา อ่ืนใด
นอกจากอลั ลอฮ และนบีมุฮัมมัดคอื ศาสนทูตของพระองค”

การละหมาด มสุ ลมิ ตอ งปฏบิ ตั ิละหมาดวนั ละ 5 เวลา (ยํ่ารุง บาย เยน็ พลบคํ่า กลางคืน)

การบรจิ าค บริจาคทรพั ย อาหาร ส่ิงของ ใหท านแกค นที่เหมาะสมตามศาสนบัญญตั ิ
ซะกาต
การถอื ศีลอด ในเดอื นเราะมะฎอน ตามปฏทิ นิ ของอิสลาม โดยละเวน การกิน ด่ืม เสพ
การประกอบ การปฏบิ ัตทิ ่ีไมถ ูกตอ ง ตง้ั แตด วงอาทติ ยขนึ้ จนถึงดวงอาทติ ยต ก
พิธีฮจั ญ มุสลิมตอ งหาโอกาสไปประกอบพิธีฮจั ญท่นี ครเมกกะ ประเทศซาอุดอี าระเบีย
อยางนอ ย 1 ครัง้ ในชวี ิต

หลกั ธรรมสาํ คญั ของศาสนาฮินดู ลักษณะของธรรมะ 10 ประการ

หลกั ธรรม 10 ประการ

1. ธฤติ 2. กษมา 3. ทมะ 4. อัสเตยะ 5. เศาจะ

ความพอใจ ความกลา ความอดทน การขมจิตใจ มสี ติ การไมล กั ขโมย การทาํ ตนใหบริสุทธ์ิ
ความมน่ั คง ความเพียรพยายาม ท้งั กายใจ

6. อินทรยี นิครหะ 7. ธี 8. วทิ ยา 9. สตั ยา 10. อโกธะ

หมั่นตรวจสอบ มีปญ ญา มสี ติ ความรูทางปรัชญา ความจรงิ ใจ ความไมโ กรธ
อนิ ทรยี ทงั้ 10 ประการ ความซื่อสัตย

หลกั ธรรมสําคญั ของศาสนาฮนิ ดู 1. พรหมจารี
วัยท่ตี องศึกษาเลาเรยี น

4. สันนยาสี อายุต้งั แต 1 ป – 25 ป 2. คฤหัสถ
วัยแหงการออกบวช บําเพ็ญเพียร วัยแหงการครองเรอื น
โดยมศี รัทธา เสียสละทกุ อยา ง หลัก อาศรม 4
อายุ 26 ป – 50 ป
อายุ 76 ป – 100 ป ข้นั ตอนการดําเนนิ ชีวิตของมนุษย
ตามหลกั ธรรมของศาสนาฮนิ ดู

3. วานปรสั ถ
แยกตวั ออกจากบาน

ไปปฏิบตั ิธรรม
อายุ 51 ป – 75 ป

ภาพจากเวปไซตตา ง ๆ

ppt จาก บริษทั อกั ษรเจริญทัศน อจท. จํากดั