การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากเห็ดนางฟ้า

mushroom การแปรรูปเห็ดนางฟ้า ฟ้

แนวคิดของการเริ่มทำ ฟาร์มมาจากคุณแม่ของคุณเจนจิรา หรือรู้จักกันในนามพี่จอยเป็นเจ้าของฟาร์มเห็ด จ.เจริญทรัพย์ คุณแม่ของพี่จอยเดิมทีทำ งานที่ต่างประเทศ ช่วงนั้นพี่จอยก็ทำ งานโรงแรม แม่ของพี่จอยเนื่องด้วยไปอยู่ ต่างประเทศนานแล้ว ตัวพี่จอยก็เป็นพนักงานโรงแรมมาถึง 5 ปี จึงปรึกษากันอยากกับมาทำ ธุรกิจที่บ้าน พูดตามตรงการ ทำ ฟาร์มเห็นคือ "กลับมาอยู่บ้านไม่รู้จะทำ อะไรแต่มีที่ดินจึง คิดเริ่มศึกษาเกี่ยวกับการเพราะพันธุ์" ต่อมาพี่จอยได้มีการ พัฒนาจากการขายเห็ดสดมาเป็นก้อนเห็ด และต่อมามีการ แปรรูปเห็ดเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้แก่ แหนมเห็ด ข้าวเกรียบ เห็ด จนฟาร์ม จ. เจริญทรัพย์ กลายเป็นที่ยอมรับของตลาด เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง mushroom ประวัติความเป็นมา ของเจ้าของฟาร์ม

ทางฟาร์มจะมีเห็ด 3 พันธ์ ได้แก่ เห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม เห็ดขอน โดย จะมีการปลูกหมุนเวียนตามฤดูกาล เช่น หน้าร้อนจะปลูกเห็ดขอนเป็น ส่วนใหญ่ หน้าหนาวจะปลูกเป็ดนางลมและเห็ดนางฟ้าเป็นส่วนใหญ่ เน้นพึ่งพาธรรมชาติ ถ้าหากปลูกตามฤดูกาลก็จะได้ผลผลิดดีกว่าจาก ประสบการณ์ทำ ฟาร์มเห็ดของเจ้าของฟาร์ม 1.การเพราะเห็ดขอน เห็ดขอนขาวเป็นเห็ดที่ขึ้นได้เองตามธรรมชาติ ตามขอนไม้ที่ผุพังใน เขตป่าร้อนชื้น เช่น ประเทศไทย ลาว เขมร เวียดนามและมาเลเซีย ประชาชนนิยม บริโภคกันมากเพราะรสชาติดี ปัจจุบันเกษตรกรหันมาสนใจการเพาะ เห็ดชนิดนี้กันมากขึ้นเรื่อย ๆ ประกอบกับการเพาะและการดูแลรักษาไม่ ยุ่งยากเกินไป และเหมาะกับสภาพดินอาหารของไทยเรา โดยเฉพาะภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ เพราะบางปีเพาะได้แม้กระทั่งฤดูหนาว สูตรการผสมขี้เลื่อยเพาะเห็ดขอนขาว ส่วนผสม 1. ขี้เลื่อย 100 กิโลกรัม 2. รำ อ่อน 10-15 กิโลกรัม 3. ปูนขาว 2 กิโลกรัม 4. ยิปซั่ม 5 ขีด 5. ดีเกลือ 4 ขีด 6. ภูไมท์ 1 กิโลกรัม 7. น้ำ 65-75 % การเพาะเห็ด

ขั้นตอนการผสมขี้เลื่อย เมื่อได้วัสดุครบทุกอย่างคลุกเคล้าให้เข้ากันสุดท้ายนำ น้ำ มา ผสมลงไป ให้พอเหมาะอย่าให้แฉะเกินไป บรรจุลงถุงพลาสติก อัดให้แน่น ใส่คอขวดพลาสติก ใส่สำ ลีปิดทับด้วยพลาสติกรัด ด้วยยางรัด แล้วนำ ไปนึ่งในอุณหภูมิ 100 องศา ใช้เวลา 3-4 ชั่วโมง การจับเวลาควรจับหลังจากที่มีไอน้ำ พุ่งขึ้นมา เป็นเส้นตรง หลังจากนึ่งเสร็จแล้วปล่อยให้เย็นแล้วค่อยนำ ออก จากหม้อนึ่ง นำ เข้าห้องเขี่ยเชื้อ การเขี่ยเชื้อลงถุงพลาสติก วัสดุอุปกรณ์ในการเขี่ยเชื้อ 1. ขวดหัวเชื้อเห็ดขอนขาว 2. ตะเกียงแอลกอฮอล์ 3. สำ ลี 4. ไม้ขีดไฟ 5. กระดาษหนังสือพิมพ์ ตัดขนาด 2.5-4 นิ้ว 6. ยางรัด ขั้นตอนการเขี่ยเชื้อเห็ดขอนขาว นำ ขวดเชื้อเห็ดขอนขาวมาลนไฟที่ตะเกียงกอฮอล์ ใช้เข็มเขี่ย เชื้อ ย่อยหัวเชื้อให้ละเอียดนำ ไปเคาะลงในถุงพลาสติกแต่ละถุง ประมาณ 20-30 เมล็ด ขวดเชื้อ 1 ขวด เขี่ยลงถุงได้ประมาณ 30-35 ถุง ปิดสำ ลีแล้วปิดกระดาษ รัดด้วยยางรัดอีกทีให้มิดชิด นำ ไปวางเรียงกันไว้บนชั้นในโรงเรือนบ่มเชื้อ การบ่มเชื้อเห็ดขอนขาว จะใช้ระยะเวลาบ่มประมาณ 35-45 วัน ก่อนนำ ไปเปิดดอก โดยใช้เซฟวิน 85 ผสมน้ำ ฉีดพ่นทุก ๆ 7 วัน การเพาะเห็ด

การเปิดดอกในโรงเรือน พอบ่มเชื้อครบ 35-45 วัน แล้วนำ ก้อนเชื้อไปวางเรียงไว้ใน แผงโรงเรือนที่เตรียมไว้ ใช้เซฟวิน 85 ผสมน้ำ รดหรือฉีดเพื่อใส่ ก้อนเชื้อเห็ดแล้ว ทิ้งไว้ 2 วัน หลังจากพ่นยาเรียบร้อยแล้ว วัน ต่อมาเข้าไปแกะกระดาษ ดึงสำ ลีออก แล้วใช้หางช้อนเช็ดด้วย แอลแอฮอล์ฆ่าเชื้อ แล้วเขี่ยเมล็ดข้าวฟ่างภายในปากถุงออกทุก ถุง ให้เสร็จภายใน 1-2 วัน เสร็จแล้วทำ ความสะอาดบริเวณพื้นที่ ภายในโรงเรือน จากนั้นรดน้ำ ให้ชุ่ม 1 วัน วันต่อมาถอดปลอกคอ ออกแล้วดึงหน้าถุงพลาสติกให้เหยียดตรง แล้วใช้มีดโกนกรีด ปากถุงด้านล่าง โดยการกรีดเข้าหาตัวเอง รดน้ำ วันละ 3 ครั้ง คือ เช้า เที่ยง เย็น แล้วสังเกตว่าถุงใดมีดอกเห็ดออกดอกเป็น ตุ่มงอกออกมาให้ใช้มีดโกนกรีดบริเวณไหล่ถุง โดยรอบออก ถ้า ก้อนไปนยังไม่ออกดอกอย่ากรีดปล่อยไปเรื่อย ๆ โดยรดน้ำ วันละ 3 เวลา และก้อนใดออกดอกเต็มที่แล้วใช้มีดคม ๆ ตัดส่งขาย ตลาดได้ อย่าพยายามดึงดอกเห็ดรุ่นแรกเพราะอาจทำ ให้หน้า ก้อนเห็ดพังได้ ให้สังเกตถ้าโรงเรือนร้อนเกินไป ดอกเห็ดจะมีขายาวไม่มีดอก หมวกเลย ควรระบายอากาศให้บ้าง โดยเปิดจั่วด้านหน้าและด้าน หลังของโรงเรือน วันละ 2-3 ชั่วโมง การเพาะเห็ด

2. การเพราะเห็ดนางฟ้าและเห็ดนางลม เห็ดนางฟ้า , นามรม เป็นเห็ดที่สามารถเพาะขึ้นได้ทุกพื้นที่ของ ประเทศไทยปัจจุบันเกษตรกรหันมาสนใจเพาะเห็ดดังกล่าวกัน มากเนื่องจากขั้นตอนการเพาะและการดูแลรักษาง่ายต่อการ ปฏิบัติ ผู้บริโภคนิยมนำ มาประกอบอาหารเพราะราคาถูก และ ราชาติอร่อย เห็ดนางฟ้า , นางรม ฤดูที่เหมาะสมต่อการเพาะ คือ ฤดูฝน ฤดูหนาว อุณหภูมิการออกดอกเพียง 28 องศาก็สามารถ ออกดอกได้ สูตรผสมเห็ดนางฟ้า , นางรม 1. ขี้เลื่อย 100 กิโลกรัม 2. รำ อ่อน 8-10 กิโลกรัม 3. ปูนขาว 2 กิโลกรัม 4. ยิปซั่ม 5 ขีด 5. ดีเกลือ 3 ขีด 6. ภูไมท์ 1 กิโลกรัม 7. น้ำ 60-70 % การผสมขี้เลื่อย เมื่อได้วัสดุครบทุกอย่างคลุกเคล้าให้เข้ากัน สุดท้ายนำ น้ำ มา ผสมลงไปให้พอเหมาะ อย่าแฉะเกินไปบรรจุลงถุงพลาสติก อัด ให้แน่น ใส่คอขวด ใส่สำ ลี ปิดทับด้วยพลาสติก รัดด้วยยางรัด แล้วนำ ไปนึ่งในอุณหภูมิ 100 องศา ใช้เวลา 3-4 ชั่วโมง การจับ เวลาควรจับหลังจากที่มีไอน้ำ พุ่งขึ้นมาเป็นเส้นตรง หลังจากนึ่ง เสร็จแล้ว ปล่อยให้เย็นแล้วค่อยนำ ออกจากหม้อนึ่ง นำ เข้าห้อง เขี่ยเชื้อ การเพาะเห็ด

การเขี่ยเชื้อลงถุงพลาสติก วัสดุอุปกรณ์ในการเขี่ยเชื้อ 1. ขวดหัวเชื้อเห็ด 2. ตะเกียงแอลกอฮอล์ 3. สำ ลี 4. ไม้ขีดไฟ 5. กระดาษหนังสือพิมพ์ ตัดขนาด 2.5 x4 6. ยางรัด ขั้นตอนการเขี่ยเชื้อ 1. จุดตะเกียงแอลกอฮอล์ 2. นำ เชื้อมาลนไฟที่ตะเกียง 3. เช็ดมือให้สะอาดด้วยแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อ 70 % 4. นำ ขวดเชื้อที่ลนไฟแล้วมาแคะหรือมาย่อยให้หัวเชื้อละเอียด 5. หลังจากเขี่ยเชื้อลงถุงเรียบร้อยแล้วปิดกระดาษแล้วรัด ด้วยยางรัดทันที 6. นำ ก้อนที่เขี่ยแล้วขึ้นตั้งเรียงไว้เพื่อทำ การบ่มเชื้อในโรง เรือนบ่ม ใช้ระยะเวลาในการบ่มประมาณ 30-35 วัน ก็สามารถนำ ไปเปิดดอกในโรงเรือนเปิดดอกได้ 7. เชื้อ 1 ขวด ควรเขี่ยลงถุงได้ 30-35 ถุง การเพาะเห็ด

ลักษณะโรงเรือนเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม ลักษณะโรงเรือนขนาดกว้าง 4.5x10 เมตร หลังคาสูง ประมาณ 2.80-3 เมตร ด้านข้างสูงประมาณ 1.40 เมตร หลังคามุงด้วยตับหญ้าคาหรือใบจาก ด้านข้างกั้นด้วยแสลน 60 % โครงสร้างภายในทำ เป็นแผง เอียงทำ มุม 75 องศา การสร้างโรงเรือนควรสร้างในแนวลมมรสุม คือ สร้างตาม แนวตะวัน ไม่ให้ขวางตะวันเพื่อการถ่ายเทอากาศในโรงเรือนได้ ดี การดูแลรักษาและการเก็บดอกเห็ด หลังจากบ่มเชื้อครบ 30-35 วัน นำ ก้อนเชื้อเข้าสู่โรง เรือนเปิดดอก โดยแกะกระดาษเขี่ยข้าวฟ่างและสำ ลีออกให้หมด ทำ ความสะอาดพื้นโรงเรือนรดน้ำ ให้ชุ่ม วันละ 3 เวลา คือ เช้า เที่ยง เย็น เห็ดจะออกดอกได้ดี การเก็บดอกเห็ด ใช้มือกดปากถุงเห็ดไว้อีกมือหนึ่งค่อย ๆ ดึงดอกเห็ดออกจาก ถุง อย่าให้หน้าก้อนเห็ดแตกและอย่าพยายามให้มีเศษขาของ เห็ดปิดรูถุงเห็ด เพราะจะทำ ให้เกิดเชื้อราปิดปากถุงเห็ดกันดอก เห็ดรุ่นต่อไปไม่ให้ออกดอกมาได้ การเพาะเห็ด

ขั้นตอนการทำ แหนมเห็ด -นำ เห็ดนางฟ้าที่เตรียมไว้ใส่ลงในชามผสม จากนั้นใส่ข้าวมันปูหุงสุก ตามด้วยกระเทียมไทยบุบ เกลือแกง พริกขี้หนูสวน และ ผงปรุงรส ตราทิพรส ลงไป แล้วคลุกเคล้าให้เข้ากันดี - ใช้ถุงขนาด 3x5 มาตัดปลายทุกออกให้เป็นทรงสามเหลี่ยม จากนั้นใส่ แหนมเห็ดลงไปแล้วใช้ยางรัดรัดให้แน่น แล้วนำ ไปหมักทิ้งไว้ใน อุณหภูมิห้องเป็นเวลา 3 วัน เพื่อให้แหนมมีรสเปรี้ยวค่ะ ขั้นตอนการทำ ข้าวเกรียบเห็ด 1. ต้มเห็ดนางฟ้าให้สุก อล้วนำ ไปสับละเอียด 2. ผสมเห็ดนางฟ้า น้ำ ต้มเห็ด แป้งมันสำ ปะหลัง เกลือ และพริกไทยเข้า ด้วยกัน 3. ปั้นส่วนผสมให้เป็นแท่งยาว แล้วห่อด้วยแร็พใสให้แน่น นำ ไปนึ่งให้ สุก พักให้เย็นลง 4. หั่นเป็นแผ่นบางๆ นำ ไปตากแดดให้แห้ง 5. เมื่อแห้งแล้วนำ ไปทอดในไฟกลาง รอให้ข้าวเกรียบพองเสมอกัน ตัก ขึ้นให้สะเด็ดน้ำ มัน 6. ถ้าจะเก็บใส่ภาชนะรอให้เย็นก่อนค่ะ จะได้กรอบนาน การแปรรูป

การดูแลรักษาฟาร์ม การวางแผนจะต้องเริ่มตั้งแต่ก่อนที่จะปลูก และจะต้องทําตามลําดับ และ ขั้นตอน ซึ่งในเรื่องของการดูแลเห็ดในเรื่องของสภาพอากาศ หรือสภาพภูมิประเทศของสถาน ที่ตั้งฟาร์มเห็ด จึงมีความสําคัญ จะ ต้องมีความเหมาะสมของประเภทของเห็ด การดูแลเห็ด จะต้องดูแล ตั้งแต่อุณหภูมิ ไม่ร้อนจนเกินไป และจะต้องไม่เย็นจนเกินไป ความชื้นจะต้องอยู่ใน ระดับที่เหมาะสม น้ําควรรดน้ําบ่อยครั้งในช่วง ฤดูร้อน 3 ครั้งต่อวัน การรดน้ําจะต้องไม่รดน้ํา มากจนเกินไปหาก เป็นช่วงฤดูร้อนสามารถรดน้ําได้มากกว่าฤดูอื่น ๆ ถ้าเกิดไม่มีการ ประสานงานในการดูแลรดน้ํา อาจจะทําให้มีการรดน้ําซ้ํากันจะทําให้ เห็ดเกิดอาการช้ําน้ําและ เน่าเสียได้ ซึ่งสอดคล้องกับการวิจัย เรื่อง การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีไอโอทีควบคุมฟาร์ม อัจฉริยะในโรงเรือน เพาะเห็ดนางฟ้า ได้กล่าวว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของเห็ด ประกอบด้วย 1) อุณหภูมิ ระดับอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญของเห็ดนางฟ้าจะ ประมาณ 25 องศาเซลเซียส หากอุณหภูมิต่ํากว่า 15 องศาเซลเซียส หรือสูงกว่า 35 องศาเซลเซียสเห็ดนางฟ้า จะไม่ออกดอก และการทํา ให้ก้อนเชื้อได้รับอุณหภูมิต่ํากว่า 20 องศาเซลเซียส ในระยะเวลาสั้น ๆ หรือได้รับอุณหภูมิต่ําในช่วงเวลากลางคืน ก็จะช่วยชักนําให้การ ออกดอก ของเห็ดดีขึ้น 2) ความชื้น เห็ดนางฟ้าเป็นเห็ดที่ต้องการสภาพความชื้นของอากาศ ค่อนข้างสูง สภาพของโรงเรือนที่เหมาะสมควรมีความชื้นไม่ต่ํากว่า 80 - 85 เปอร์เซ็นต์ 3) ปริมาณธาตุ อาหารในวัสดุเฉพาะ นับว่ามีความสําคัญต่อการเพิ่ม ผลผลิตเห็ดนางฟ้าเป็นอย่างมาก พบว่า หากให้อาหารเสริมพวก แอมโมเนียมไนเตรท จะทําให้ผลผลิตเห็ดนางฟ้าเพิ่มขึ้นประมาณ 25 เปอร์เซ็นต์

ปัญหาด้านวัตถุในการผลิต และปัญหาด้านโรค และแมลง ควรจัดทําแผนการตลาดประจําปีไว้ล่วงหน้า เพื่อทําแผนการ ผลิตเห็ด ประจําปี โดยกําหนดปริมาณ กําหนดเวลาในการ ผลิต เพื่อเป็นแนวทางในการผลิตแต่ละครั้ง และควรเตรียม วัสดุอุปกรณ์ให้พร้อม ปัญหาที่เกิดกับวัตถุดิบ และวัสดุที่มี ผลกระทบกับการผลิต จะเป็นเรื่องของวัสดุอุปกรณ์ไม่เพียง พอต่อการผลิต หรือวัตถุดิบเกิดเสียหายก่อนที่จะมาใช้ใน การ ผลิต พวกศัตรูพืชจําพวกแมลง และเชื้อรามักจะสร้างปัญหา และความเสียหายให้แก่วัสดุ และอุปกรณ์ พวกแมลงนั้นจะเข้า มาวางไข่ในวัสดุที่ใช้ทําก้อนเห็ด ปัญหาที่เกิดจากวัตถุดิบส่ง ผล ให้การผลิตก้อนเห็ดล่าช้า ส่งผลต่อการเพาะปลูกที่ล่าช้า ตามไปด้วย ปัญหาในการจําหน่ายมักจะส่งผลต่อการผลิต เพราะราคา สินค้าที่ตกต่ําหรือ การขายที่ชะลอตัวลง ทําให้การผลิตสินค้า ต้องชะลอตัวตามลงไป และราคาของผลผลิตที่ตกต่ํา ทําให้ สินค้า เพราะเห็ดเริ่มไม่เป็นที่นิยมของตลาด ทําให้ตลาดส่วน มากมีกําลังในการซื้อหรือ รองรับสินค้าที่ลดน้อยลง และอายุ ในการเก็บรักษาได้ไม่นาน เมื่อเห็ดไม่เป็นที่นิยมของตลาดใน ช่วงเวลาหนึ่ง การรับมือกับการจําหน่ายโดยการหาตลาดใน การรองรับใหม่ หรือเพาะปลูกเห็ด ตามความต้องการของ ตลาดการรับมือกับราคาสินค้าที่มีราคาที่ตกต่ําลงหรือสินค้าที่ ไม่เปน็ที่ นิยมของตลาดนั้นทําให้สินค้านั้นขายไม่ได้ หรือขาย ไม่ออก โดยนําสินค้าราคาตกต่ําไปทําเป็น ปุ๋ยชีวะภาพขาย หรือไว้ใช้ในการเพาะปลูกพืชชนิดอื่น หรือการนําสินค้าไป แปรรูป ข้อข้จำ กัดกัภายในฟาร์ม ร์