นวัตกรรมการเรียนการสอน ยืน ภู่วรวรรณ

บทความพเิ ศษ

นวัตกรรมการเรียนการสอนกับ
การศึกษาระบบ 4.01

โดย ยืน ภู่วรวรรณ
เกรน่ิ นำ�
จากประสบการณ์การท�ำงานมาต้ังแตป่ ระมาณป ี พ.ศ. 2516 เกือบสีส่ บิ ปที ผ่ี มรบั ราชการ
และเกษียณมาได้ประมาณ 5 ปี ผมท�ำงานเก่ยี วกับการศึกษามาตลอด ไดจ้ ดั กจิ กรรมคา่ ยเยาวชน
สมองแก้ว ดูแลและฝึกอบรมนักเรียนไปแข่งขันคอมพิวเตอร์โอลิมปิก หลังจากเกษียณแล้ว ก็ยัง
คลกุ คลกี บั การจดั กจิ กรรมให้เด็กและเยาวชน อบรมครูจำ� นวนมาก การจดั กจิ กรรมให้เด็ก มีตัง้ แต่
นกั เรยี นชนั้ ประถมศกึ ษา จนกระทงั่ นสิ ติ นกั ศกึ ษามหาวทิ ยาลยั ไดเ้ รยี นรแู้ นวคดิ เกย่ี วกบั การศกึ ษา
ปญั หาการศกึ ษาของไทย และจากประสบการณท์ ไี่ ดร้ บั มา พอจะทำ� การแลกเปลย่ี นเรยี นรรู้ ะหวา่ ง
กนั กับที่ประชมุ สมั มนานไี้ ด้

1 บรรยายพิเศษ เรื่อง “นวตั กรรมรูปแบบการเรียนการสอนกบั การศกึ ษาระบบ 4.0” ในโครงการฝกึ อบรมเชงิ ปฏบิ ตั ิการ หลักสตู ร
การพัฒนานวัตกรรมการสอนมิติใหม่เพ่ือส่งเสริมทักษะการคิดขั้นสูงสำ�หรับการเรียนรู้ในศตวรรษท่ี 21 จัดโดย ศูนย์นวัตกรรม
และเทคโนโลยกี ารศึกษา เม่อื วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2558 ณ หอ้ งสุรนารี สรุ สมั มนาคาร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยสี รุ นารี

ขณะเดียวกันน้ีผมยังมีโอกาสเข้าไปเป็นกรรมการที่เกี่ยวกับการศึกษาในหลายระดับ เป็น
กรรมการสภามหาวิทยาลัย กรรมการสถานศึกษา เป็นกรรมการเก่ียวกับการศึกษาอีกหลายเรื่อง
พบว่าระบบการศึกษาของไทยใหญ่และซับซ้อนมาก จนเราแก้ไขปัญหาหรือท�ำอะไรในระบบ
การศกึ ษาไทยคอ่ นขา้ งยาก เพราะการจะทำ� จะเสนอแกไ้ ข ทำ� อะไรไดย้ าก ผมจงึ สนใจในระดบั เลก็ ๆ
ท่เี ราพอจะดำ� เนินการเองได้ เรายังพอท�ำตามจุดม่งุ หมายของเราได้ หรือตามใจเราได้ เพอ่ื ทดลอง
และดูผล แต่การที่เราท�ำในระดับเล็ก ๆ เม่ือเสี่ยงน้อย ก็หวังผลท่ีจะเปล่ียนแปลงระบบได้ยาก
มผี ลกระทบไม่ถงึ
ผมอยากชี้ให้ดูก่อนว่า สิ่งรอบตัวเราเปล่ียนแปลงไปจากเดิมมาก เรารู้ว่า การรับรู้ข้อมูล
ขา่ วสารรอบตวั หลายสิ่งหลายอย่างเปลีย่ นหมด ซง่ึ ท่ีเปล่ยี นแปลงในวนั นี้ อยา่ งเด่นชดั คือ ถา้ เรา
อยากรู้จักใคร ว่าคนนั้นมีความเป็นมาอย่างไร เป็นใคร มาจากไหน เช่น ถ้าที่ประชุมน้ี อยาก
รจู้ กั ผม พธิ กี รผดู้ ำ� เนนิ รายการไมต่ อ้ งแนะนำ� กไ็ ด้ ทกุ คนสามารถคน้ หาจากมอื ถอื พมิ พช์ อ่ื ทตี่ อ้ งการ
รู้จักในมือถือ ก็หาข้อมูลได้ เม่ือผมไปประชุม เป็นการประชุมคร้ังแรก เม่ือนั่งที่ประชุม เรารู้ว่า

เราจะพบ เจอใครบ้าง เราก็ค้นหาดูประวัติความเป็นมาของเขา
กอ่ นได้ เราอยากรวู้ า่ คนนมี้ ี background อยา่ งไร กเ็ รยี กคน้ ดกู อ่ น
แนน่ อนท่สี ดุ วา่ บนมอื ถือ สมาร์ทโฟนอยา่ งเดยี ว เรากส็ ามารถหา
ข้อมูลได้ ท�ำอะไรได้อีกหลาย ๆ อย่าง สังเกตให้ดี ๆ นะครับว่า
ณ วันนี้ เทคโนโลยีได้เข้ามามีอิทธิพลกับเราแล้ว ลองคิดดูครับ
เช่น ผมถามวา่ เมอื่ คนื ก่อนนอนคณุ ท�ำอะไร หลายคนคงมคี �ำตอบ
ส�ำหรับผม เม่ือคืนก่อนนอน ผมบอกราตรีสวัสด์ิโทรศัพท์มือถือ
ผมจะลองท�ำให้ดูนะครับ (หยิบสมาร์ทโฟนมาทดลองพูดให้ดู)
จรงิ ๆ นะครบั ผมใหด้ นู ่ี “อยา่ ลมื ปลกุ ตอนตี 4 ครงึ่ นะ” เหน็ ไหมครบั
ว่าเขาบอกว่า การต้ังปลุกของผมตั้งตอนตีส่ีครึ่ง เป็นไงครับ ผมมี
เพอื่ นทด่ี ี ใชไ่ หมครบั เหน็ ไหมครบั เทคโนโลยที กุ วนั น้ีเปลย่ี นแปลง

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 135

วิถีชีวิตเราไปหมดแล้ว หลายอย่างเก่ียวกับตัวเราเปล่ียนไปหมดแล้ว วันน้ีผมให้ดูว่า การเรียนรู้
ของเรานน้ั จะเปลย่ี นแปลงอยา่ งไร
วันนี้ สมมติงา่ ย ๆ อยากรูว้ ่าฝนจะตกไหม ผมจะลองถามให้ (หนั ไปทค่ี อมพวิ เตอร์แลว้ ถาม
คอมพวิ เตอร์ด้วยเสยี งว่า) Is it raining to day? ฟังครับ คอมพิวเตอร์บอกว่าไงครับ คอมพวิ เตอร์
บอกว่า บริเวณมหาวิทยาลัยแห่งนี้ฝนจะตก รอดูกันนะครับ วันน้ีเราอยากรู้อะไร ในเร่ืองต่าง ๆ
ทุกวันน้ีง่ายมาก อยากรู้อยากถามอะไรก็ได้ ท่ีเหนือกว่านั้น ยังถามด้วยเสียง แม้เป็นเสียงพูด
ภาษาไทยกไ็ ด้ เดอื นก่อน ผมไปงานศพกับลูกชาย เลกิ งานเจ้าภาพแจกด้ายแดงมา ผมหนั มาถาม
ลูกชายว่า ด้ายแดงหมายถึงอะไร ลูกชายหยิบไอโฟนมาถามต่อ โดยพูดว่า ไปงานศพ ด้ายแดง
หมายถึงอะไร ไอโฟนสง่ ลงิ กค์ วามหมายมาใหอ้ า่ น เดี๋ยวน้อี ยากรอู้ ะไร ถามเลย การเรยี นรูข้ องเรา
เปลี่ยนแปลงจากเดิมไปมาก ลองดูอีกตัวอย่างนะครับ สมมติว่า ผมใช้ google ในการค้นหา
(หนั ไปหาคอมพวิ เตอร์ เพอ่ื พดู กบั คอมพวิ เตอร)์ “ไปงานศพ ดา้ ยแดงหมายถงึ อะไร” เดย๋ี วนงี้ า่ ยมาก
เพราะใช้เสียงส่ังงานหรือพูดคุยกับคอมพิวเตอร์ได้ ที่ง่ายมากกว่าเม่ือก่อน ในเร่ืองการเรียนรู้
การแสวงหาความรู้ ทำ� ไดเ้ รว็ เชน่ วนั นเ้ี ขา้ หอ้ งนำ�้ เสรจ็ ธรุ ะ กดชกั โครก เหน็ นำ้� หมนุ สงสยั อยากรวู้ า่
น้�ำหมุนวนซ้ายหรือหมุนวนขวา เพราะเหตุใด ก็ถามโทรศัพท์สมาร์ทโฟนเลยว่า เปิดอ่างน้�ำ
น้�ำหมุนวนซ้ายหรือหมุนวนขวา อยากรู้เพ่ิมอีกว่า น�้ำหมุนวนซ้ายหมุนวนขวาเป็นเพราะอะไร
ถามจากคอมพิวเตอรเ์ ลยครบั (ทดลองให้ดู) เปน็ ไงครับ ผมถามไดห้ มด
การแสวงหาความรู้หรือการเรียนรู้น้ัน แตกต่างจากเม่ือก่อนมาก ที่แตกต่างในวันนี้ คือ
ครูบาอาจารย์สอนม่ัวไม่ได้ เพราะลูกศิษย์ สามารถตรวจสอบได้ตลอดเวลา เอาง่าย ๆ นะครับ
เขาบอกว่าอกี 10 ปี โรงเรียนจะมีอะไรบางอย่างหายไป ส่งิ ทเ่ี รากลวั ทสี่ ดุ คือ คุณครูหายไป วนั นี้
สมมติวา่ เราไปเกาหลี เราสามารถส่ือสารไดโ้ ดยไม่ตอ้ งเรยี นภาษาเกาหลี ทีส่ ดุ ยอดคอื อะไร ลองดู
นะครับ ผมพูดภาษาไทยนะครับ พูดใส่เคร่ือง แล้วดูว่าเขาแปลเป็นภาษาเกาหลี แล้วพูดว่าอะไร
จะจบี สาวเกาหลตี อ้ งพดู วา่ อยา่ งไร ลองดู ผมจะพดู วา่ “สวสั ดคี รบั เธอสวยนา่ รกั จงั เลย” ฟงั นะครบั
วา่ คอมพิวเตอรพ์ ดู วา่ อะไร คงไม่ใช่ บ้า! Thank you ………………………..

ความส�ำคญั ของนวัตกรรมคอมพวิ เตอร์กับการศกึ ษา
วันนี้ ค�ำถามต่อมาคือ เทคโนโลยีก้าวหน้าไปถึงไหนแล้ว อีกหน่อยอยู่ในบ้านจะเหงา
ไหมครับ เดนิ ผ่านตู้เยน็ คงทกั ทายตเู้ ยน็ ได้ อกี ไมน่ าน เรากบั ตเู้ ย็นกไ็ ดค้ ยุ กนั เดนิ ผา่ นเครือ่ งซกั ผ้า
ก็คยุ กบั เครื่องซกั ผา้ ครับ เพราะฉะน้ันวันน้ี การศกึ ษาเราตอ้ งหานวัตกรรมใหม่ ทำ� ไมเราตอ้ งไปที่
เวอรช์ นั 4.0 ผมให้ดกู ่อนนะครับวา่ อดตี ผมเคยกล่าวอะไรไว้ ผมจะเปิดเฟสบุ๊ก มคี นแทก็ มาหาผม
ผมเขียนไว้หลายปีแล้ว แต่ไม่ทราบเหมือนกันว่าเขียนไว้ในน้ี ลองดูในเฟสบุ๊กผมนะครับ มีคน

136 นวัตกรรมการเรยี นการสอนกับ\การศึกษาระบบ 4.0

แท็กเป็นข้อความของผม ข้อความของผม ที่มีการแชร์ออกไป เร่ืองของนิวพาราดาม หรือกรอบ
ความคดิ ใหม่เพอื่ การศกึ ษา ผมน่าจะเขยี นเมื่อปีทีแ่ ล้ว เดือนกนั ยา 1 ปมี าแลว้ การศกึ ษานัน้ ถา้ เรา
คิดแบบเดิมมันก็จะได้สิ่งเดิม ๆ เพราะฉะนั้นการศึกษาปฏิรูปมาแล้ว 2 หน ไม่ดีขึ้นมีแต่แย่ลง
หนแรกในปี 43 เราปฏิรปู กันและหลังจากน้ันเหน็ วา่ ไมด่ ีขนึ้ กป็ ฏริ ปู คร้ังท่ี 2 เราใชค้ �ำวา่ ปฏริ ูป
การศึกษาเลย มีกฎหมาย มีอะไรต่าง ๆ มีการแบ่งหน่วยงานในกระทรวงศึกษาใหม่ ที่ผมมักจะ
เรียกวา่ มหี ลายองค์ชาย สกอ. กเ็ ปน็ องค์ชายหน่ึงในนน้ั ตอนนกี้ ำ� ลังจะปฏิรูปใหม่ คราวนเ้ี หน็ ว่า
มีหน่วยงานใหม่ หรือองคช์ ายใหมอ่ อกมาเยอะแยะมากมายเลย อันนี้คือการปฏริ ูปการศึกษา
ตามความเห็นของผม ระบบการศึกษาเหมือนซอฟแวร์ที่สร้างมาอย่างสลับซับซ้อน ต้อง
พัฒนาแบบเปล่ียนเวอร์ชัน การเปล่ียนเวอร์ชัน ต้องท�ำให้ Upward compatible คือใช้กับ
ของเกา่ ได้ อยา่ งเชน่ วนิ โดวเ์ วอรช์ นั ใหม่ นำ� โปรแกรมเกา่ ๆ ไปใชใ้ น windows ใหมก่ ไ็ ด้ โดยของเกา่
ต้องใช้ได้ ไม่จ�ำเป็นต้องรื้อของเก่าทิ้ง การท�ำซอฟต์แวร์ต้องมีวิธีการ มีแผนการ วิธีการ ท�ำให้มี
เวอรช์ นั เวอร์ชันใหม่ดีขึ้นเร่อื ย ๆ เพราะฉะนั้น ตอ้ งคิดวา่ การศกึ ษาเหมือน software เดย๋ี วผม
จะใหด้ วู า่ ทำ� ไมถงึ บอกวา่ การศกึ ษาเหมอื น software แลว้ มนั จะคอ่ ย ๆ upgrade มนั คอ่ ย ๆ ปรบั
ระบบเอง ใหด้ ขี ้ึน ค่อย ๆ Patch ค่อย ๆ ปรบั เปลีย่ นในลักษณะเวอรช์ นั เพราะฉะนน้ั การศกึ ษาน้ัน
เราจะพบว่าเราอยากก้าวสู่เวอร์ชัน 4.0 ท�ำไมเราต้องมาถึงเวอร์ชัน 4.0 ความจริงแล้วผมไม่ได้
ตดิ ใจตรงเวอรช์ นั 1 2 3 นะครบั บงั เอญิ ทางมหาวทิ ยาลยั แหง่ น้ี ทา่ นอยากไปเรว็ เลยขอไป 4.0 เลย
ผมอยากจะใหด้ วู า่ สงิ่ นนั้ คอื อะไร เรามาลองดกู อ่ นนะครบั วา่ การกา้ วสู่ 4.0 ไดน้ น้ั มนั มคี วามทา้ ทาย
ซ่ึงเป็นแรงกดดันจากเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยแห่งน้ี เชี่ยวชาญทางด้านเทคโนโลยี เพราะเรารู้ว่า
เทคโนโลยีกดดันเราแรง บนมือถือเรา ถามว่าอยากจะเรียนรู้อะไรต่าง ๆ เราเรียนรู้บนน้ีได้หมด
เพราะฉะน้ันวิธีของการเรียนหนังสือน้ันเปลี่ยน เพราะเทคโนโลยีท�ำให้มันเปล่ียน เม่ือเทคโนโลยี
ทำ� ใหเ้ ปลี่ยน กม็ าดูตอ่ ว่าถ้าหากเรายังคิดแบบเดิม คดิ แบบเดมิ นะครับ คงไมไ่ ด้ เชน่ ถ้าอยากร้วู ่า
สงครามโลกครั้งที่ 1 เกิดเมื่อไหร่ เป็นไงครับ ลองนึกดูนะครับว่า สงครามโลกครั้งที่ 1 เกิดข้ึน
เมื่อใด ค�ำตอบมาทันทีบนมือถือเราเลยครับ เพราะฉะน้ันในวันน้ี การศึกษาจะท�ำแบบเดิมไม่ได้
อีกแล้ว ท่ีสนใจเน้ือหา ลองนึกต่อไปว่า เราบอกให้นักศึกษาจดจ�ำอะไร เพื่อไปสอบ นักศึกษาก็
ตอ้ งจำ� เวลาสอบกต็ อ้ งการจะสอบใหไ้ ด้ เขากพ็ ยายามจดจำ� ไว้ สอบไดแ้ ลว้ เปน็ ไงครบั กค็ นื อาจารย์
กว็ างไวต้ รงนัน้ แลว้ กลับไปตวั เปลา่ ไม่เอาอะไรไปเลย
ตัวอย่างวิชาเคมี 111 พื้นฐาน นักศึกษาไม่ชอบ เรียนยาก พอเรียนได้แล้ว เป็นไงครับ
คืนอาจารย์หมด วันรับปริญญาเอาข้อสอบเดิมมาสอบใหม่อีกครั้ง เป็นไงครับ เหมือนไม่มีอะไร
ติดตัวไปเลย เพราะเรียนเพ่ือให้สอบได้เท่าน้ันเอง เพราะฉะน้ันผม อยากให้มองการศึกษาใน
รูปแบบใหม่ ถา้ ยังเป็นแบบนี้อยู่ เราไม่มีวันท่ีจะเปลยี่ นแปลงการศกึ ษาใหด้ ีขน้ึ ได้ ไมส่ ามารถที่จะ

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 137

พัฒนาการศึกษาไปข้างหน้าได้เลย เราต้องคิดถึงอนาคต เพราะการศึกษาเป็นการสร้างคนเพ่ือไป
ดำ� รงชวี ิตในอนาคต ให้เขาไปสรา้ งสรรคอ์ นาคต เหน็ ไหมครบั การศึกษานัน้ คือ เราก�ำลงั อยากจะ
สร้างคนเพ่ือไปด�ำรงชีวิตในอนาคต ผมอยากเชิญชวน ลองดูอย่างง่าย ๆ ให้พวกเราช่วยดูคลิป
ทีจ่ ะใหด้ ูนี้ว่าเปน็ อยา่ งไร เมื่อมีเด็กที่เกดิ มาในปนี ี้ ผมถามวา่ เขาเรยี นจบอนบุ าลในปี 2563 จะจบ
ประถมต้น จบมัธยมในปี 2575 และจบมหาวิทยาลัย 2580 แล้วก็ท�ำงานต่อไปจนถึงปี 2600
กวา่ ๆ ตอ่ มาลองคดิ วา่ ชว่ งชวี ติ เขาในอนาคตจะเปน็ เชน่ ไร ผมถามวา่ เรากำ� ลงั เตรยี มเขาไปในอนาคต
ได้อย่างไร ให้ดูคลิปในอนาคตนะครับว่าเป็นอย่างไร ท่ีเรียนมาทั้งหมดน้ีจะใช้ในอนาคตได้ไหม
ลองนกึ ดูกอ่ นวา่ เราลงทนุ ลงแรง คา่ ใช้จ่ายอะไรตา่ ง ๆ เก่ยี วกบั การศกึ ษา เพ่ือทจ่ี ะสร้างคนไปใช้
ในอนาคต ในคลปิ นี้ อนาคตอกี 10 ปขี า้ งหน้าจะเป็นอยา่ งไร ดจู ากคลิปสั้น ๆ เขาบอกวา่ ภายใน
10 ปขี า้ งหนา้ ถา้ เราดทู กี่ ระจก กระจกจะแสดงผลเปน็ แบบ LCD เปน็ มา่ น เปดิ ปดิ มา่ นเอง หอ้ งนอน
ทกุ หอ้ งเปน็ แบบนี้ ถามวา่ อกี 10 ปขี า้ งหนา้ จะเจอไหม ของทเ่ี หน็ ในคลปิ นี้ ตอบวา่ คงไดพ้ บแนน่ อน
พอดใี นคลบิ น้ี เขามลี กู 2 คน ลกู ไปโรงเรยี น พอ่ เปน็ หมอ แมท่ ำ� งานในเรอ่ื งการออกแบบ ดา้ นดไี ซน์
เขาให้เห็นใน 1 วันของพ่อแม่ลูก ลูกจะไปโรงเรียน โรงเรียนเป็นอย่างไร ผมเอาให้ดูแค่นี้ก่อนไว้
ไปดกู ันเองนะครับ ถ้าเราถามต่อว่าอนาคตนี้ พวกเราจะเปน็ อยา่ งไร เชื่อไหมว่า สักวันหน่ึง เราอาจ
จะได้เหน็ ผมโทรศัพทไ์ ปเรียกแท็กซ่ี และอยู่ ๆ มีแท็กซ่มี ารบั พอผมขึ้นแท็กซไี่ ปสง่ ที่หมาย โดยที่
ไม่ตอ้ งถามว่าไปสง่ ที่ไหน และไมต่ อ้ งมคี นขับ เป็นไปไดไ้ หมครบั หรอื ผมลองดูนกึ ดู จินตนาการดู
ผมไปทานอาหาร ผมสั่งอาหารโดยจิ้มลงที่โต๊ะ ส่งั อาหารโดยไมม่ ีพนักงานมายนื ข้าง ๆ โต๊ะ สกั พกั
อาหารมาวางบนโต๊ะเราได้เองโดยมีโดรนส่งอาหาร เป็นไปได้ไหมครับ ถ้าอยากรู้ว่าเป็นไปได้ไหม
ลองดคู วามก้าวหน้าทางเทคโนโลยี อปุ กรณ์หลายอยา่ งในห้องแล็ป กท็ �ำงานแบบอตั โนมตั ิ แมเ้ มื่อ
เลน่ เฟสบกุ เพยี งอัพรปู ขึ้น และเคยบอกชือ่ ไว้ ครั้นอัพรปู อกี คร้ัง เฟสบกุ จะจำ� หนา้ ได้หมด มนั จะ
ทำ� Auto tagging ให้

การเรยี นการสอนตอ้ งใชน้ วตั กรรมใหม่
เมอ่ื ประมาณเดอื นทแ่ี ลว้ ผมจดั กจิ กรรมคา่ ยสำ� หรบั นกั ศกึ ษาปหี นง่ึ เปน็ คา่ ยชอื่ คา่ ยทะลฟุ า้
ให้นักศึกษาช่วยกันออกแบบอุปกรณ์ช่วยงานแบบอัตโนมัติ ผมติดต่อบริษัท Intel ประเทศไทย
ให้สนับสนุนชุดไมโครคอนโทรลเลอร์ ชื่อ กาลิเลโอ เปน็ แผน่ วงจรเล็ก ๆ นดิ เดียว เพื่อให้นักศึกษา
ท�ำโครงงาน Internet of Things นักศึกษาในค่ายต้องช่วยกันออกแบบให้ใช้เพิ่มการท�ำงานให้
สมาร์ท เช่น เป็น Smart farm หรืออยู่บ้านก็เป็น Smart Home, Smart Office แต่ละกลุ่ม
ช่วยออกแบบโดยใช้หลักการให้ของเช่ือมกัน หรือท่ีเรียก อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง ส่ิงที่เกิดขึ้น
ในวนั น้ี คือ วันนี้การประยุกตค์ อมพวิ เตอรเ์ ขา้ กับสิง่ ต่าง ๆ ทำ� ได้งา่ ยขึน้ มากเลย

138 นวัตกรรมการเรียนการสอนกบั \การศึกษาระบบ 4.0

เพราะฉะนั้นในวันนี้เทคโนโลยีก้าวหน้าเร็วมาก การสร้างนวัตกรรมการศึกษาเพ่ืออนาคต
ก็เช่นกัน ผมขอให้ในท่ีน้ีลองนึกถึงในอนาคตก่อนนะครับ มามองภาพในอนาคตร่วมกัน เม่ือวาง
อนาคตรว่ มกนั แลว้ เรารวู้ า่ การทเ่ี ราอยากสรา้ งนวตั กรรม การศกึ ษานนั้ ทำ� ไปเพอื่ อะไร การศกึ ษานนั้
ถ้าเราคิดใหม่ หานวัตกรรมมาช่วย การศึกษาก็จะไปข้างหน้าได้ เดิมทีเดียวเราจัดการศึกษาแบบ
อตุ สาหกรรม เพราะฉะนนั้ เราพยายามผลติ เยอะ ๆ เราพยายามทำ� Mass Production สงิ่ ทเ่ี ราทำ� นน้ั
เปน็ Batch หรอื รบั แตล่ ะรนุ่ จำ� นวนมาก สอนเปน็ หอ้ ง เหมอื นกนั ทง้ั หอ้ ง ทำ� แบบการผลติ เปน็ ลอ๊ ต ๆ
การศึกษาน้ันไม่เหมือนอุตสาหกรรม ท่ีสร้างผลิตภัณฑ์ให้ทุกช้ินเหมือนกันได้ มนุษย์มีความ
แตกตา่ งกันทุกคน เป็น Individualism แต่ละคนไม่เหมอื นกัน แต่ละคนมคี วามถนัดและ talent
แตกตา่ งกนั การพฒั นาคนต้องท�ำเฉพาะบคุ คล ใหแ้ ต่ละคนมศี ักยภาพสงู ขนึ้ อีกเรอื่ งคือ การศึกษา
มีตน้ ทนุ เราใช้ตน้ ทนุ คอ่ นข้างสูง เพราะฉะน้นั เราต้องหาทางลดการใช้ต้นทนุ ให้ตำ่� ลง ทกุ วนั นเ้ี รา
ใช้เงินกับการศึกษามาก นั่นหมายความว่า เราต้องพยายามหานวัตกรรมมาช่วยจัดการศึกษา
การใชน้ วตั กรรมจดั การศกึ ษาจงึ มคี วามสำ� คญั เราจะไมเ่ รยี นเพอื่ Content อยา่ งเดยี วอกี ตอ่ ไปแลว้
ตอ้ งสรา้ งทกั ษะทไ่ี ปเรยี นรเู้ อง เรยี นเพอ่ื ใหไ้ ด้ Learning Curve เรว็ หมายถงึ เรยี นรสู้ ง่ิ ใหม่ ๆ ไดเ้ รว็
เป้าหมายคืออะไรครับ เช่นถ้าผมอยากรู้อะไรใหม่สักอย่างหน่ึง ผมต้องเรียนรู้ในเร่ืองนั้นในเวลา
อันสน้ั ๆ เราตอ้ งมี Learning Curve คอ่ นข้างเรว็ เพราะฉะนั้นการที่เรามี Learning Curve ท่ี
ค่อนข้างเร็วนี้จึงเป็นเรื่องดี เช่น ผมถามว่าดอกทานตะวันมันมีก่ีกลีบ แล้วมีการจัดเรียงอย่างไร
ผเู้ รยี นตอ้ งหาวธิ เี รยี นรไู้ ดเ้ รว็ ไดค้ ำ� ตอบมาเรว็ เพราะฉะนน้ั สงิ่ ทตี่ อ้ งการคอื นกั ศกึ ษาอยากจะเรยี นรู้
อะไร ก็เรียนรู้เองได้เร็ว อีกตัวอย่างเช่น สมมติว่าเรารู้ว่าดวงอาทิตย์เป็นศูนย์กลางของจักรวาล
ถามว่า รู้ได้อย่างไรว่าดวงอาทิตย์เป็นศูนย์กลาง หรือ ผมอยากรู้ว่าโลกของเรากลม รู้ได้อย่างไร
พิสูจน์ไดไ้ หม ถา้ รวู้ า่ โลกของเรากลม จะหาอะไรมาพสิ ูจน์ เรยี นรวู้ ธิ พี ิสูจน์ว่าโลกกลม คงไม่พิสจู น์
แบบเกา่ ทไี่ ปดเู รอื แลน่ เขา้ หาฝั่ง แล้วดูเสากระโดง วนั นีต้ อ้ งค�ำนวณว่ารศั มีโลกมคี า่ เทา่ ไหร่ ตอ้ งใช้
คณติ ศาสตร์ช่วยค�ำนวณ วา่ มรี ัศมเี ท่าไร ตอ่ มาถา้ อยากรู้ต่อวา่ โลกหมนุ รไู้ ดอ้ ย่างไรว่าโลกหมนุ ได้
หมนุ อยา่ งเดยี วไมพ่ อ รวู้ า่ หมนุ แบบเอยี ง ๆ แกนเอยี งเทา่ ไร ตอ้ งคำ� นวณหรอื พสิ จู นไ์ ด้ ไมใ่ ชจ่ ำ� เฉย ๆ
เคยอา่ นในเฟสบกุ๊ ไหมครบั ทผ่ี บู้ รหิ ารประเทศมาตรวจหอ้ งเรยี นแลว้ พบลกู โลกวางไวห้ ลงั หอ้ งเรยี น
แลว้ ถามนักเรียนว่า ท�ำไมลูกโลกเอียง เดก็ ตอบว่า ผมปา่ วครับ ผมไม่ได้ทำ� อะไรใหม้ นั เสีย มนั เอยี ง
ของมันอยู่อย่างน้ันต้ังนานแล้ว ครูประจ�ำช้ันเดินมา จึงถามครูประจ�ำช้ันว่าท�ำไมลูกโลกท่ีอยู่หลัง
หอ้ งเอยี ง ครปู ระจ�ำช้ันบอกวา่ งบประมาณนอ้ ยครับ เลยซ้อื ของเสียมา
Smart การศกึ ษาต้องสมาร์ท
เทคโนโลยแี ละนวัตกรรมใหม่ ๆ ทำ� ใหช้ วี ิตเรานั้น Smart ข้นึ เราอยู่กับเคร่อื งจักรท่ีฉลาด
เรามีอุปกรณ์ เครื่องมือที่ดีข้ึน โดยเฉพาะทางด้านไอที อยากรู้อะไร ถามได้เลย ท�ำให้เรารู้ได้

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 139

มีการมองเห็นได้ Visibility ได้ดี เพราะว่า ไม่ว่าเราอยากจะรู้อะไร ถามจากกูเกิ้ลได้ นอกจากน้ี
การเรียนรยู้ งั ง่าย เช่น สมมติ วา่ “ลูกบิดประตู” เสีย เราสามารถเรยี นรู้การเปลยี่ นเอง ดูได้ดว้ ยการ
คน้ หาจากยทู ปู (เรยี กคน้ ใหด้ )ู ในทน่ี จี้ ะมกี ารเสนอวธิ กี ารเปลย่ี นลกู บดิ ประตใู หม้ ากมาย คราวนถ้ี า้
สมมุติว่า ผมเข้าบ้านไม่ได้ ลืมกุญแจไว้ในบ้าน ผมก็เรียกจากยูทูป มาเรียนรู้วิธีสะเดาะกุญแจ
มีการสอนทุกวิธี เพื่อการสะเดาะกุญแจ ดูในคลิปอย่างเดียวแล้วท�ำตามยังได้เลย แล้วถ้าอยู่ ๆ
ผมอยากสะเดาะกุญแจรถยนต์ ยากไหมครับ ไม่ยากเลยครับ มีคนสอนในยูทูปให้ สอนหมดทุก
แงม่ ุม เป็นไงครับ การเหน็ visible สิง่ ทีม่ อี ยู่ ความรู้ วิธีการ visible หมด ในท่ีนี้ ถา้ ผมอยากจะ
ท�ำอะไร ก็ Search เลย เป็นไงครับไม่ยากเลย เพราะฉะน้ันอยากรู้อะไร ก็ท�ำได้จากยูทูปเลย
อยากเรียนรู้อะไรเรียนได้หมด ลองไปเรียนรู้เองนะครับ เราอาจจะเป็นผู้เช่ียวชาญเฉพาะด้าน
ก็ได้นะครับ แล้วที่ส�ำคัญอาจจะมีอาชีพพิเศษใหม่ หรือท่ีอยู่ใหม่ก็ได้ เพราะฉะนั้นวันน้ีเราอยู่กับ
ส่งิ ต่าง ๆ ทเี่ ปน็ นวตั กรรม หรือของใหม่ ของใหมท่ ส่ี มารท์ การศกึ ษาเราจึงตอ้ งสมารท์
ของใหมน่ น้ั กดดันเรานะครบั ถ้าเรารวู้ ่าโลกของการเปล่ียนแปลงน้ี กำ� ลังเปล่ียนแปลงไปสู่
อนาคตอย่างรวดเรว็ เหน็ ไหมครับว่าเทคโนโลยเี ติบโตกา้ วหน้า เปน็ แบบก้าวกระโดด เป็น เอก็ โพ
เท็นเชยี ล เราจงึ ถอื วา่ ของเกดิ ใหม่มีอิทธิพลมาก ท�ำชวี ิตเราใหเ้ ปลยี่ นแปลง
นวตั กรรมใหมช่ ่วยอำ� นวยความสะดวกให้เรา เช่นวันนี้ ผมออกจากบา้ นท่ีกรงุ เทพฯ มาท่ีนี่
ผมเช่ือไอโฟน หมดเลยครับ ผมให้ไอโฟนน�ำทางมาตลอดเลยครับ วันน้ีไอโฟนพามาทางลัดครับ
เข้าดงข้าวโพด ลัดมาจนมาถึงมหาวิทยาลัยได้ ดังนั้นเรารู้ว่า การท�ำงานในวันน้ีของเราน้ัน
เปลี่ยนแปลงไปมาก เรารู้ว่าการศึกษาของเรานั้นต้องตอบสนองต่อแนวโน้มของอนาคต อนาคต
ของเรานั้นเราอยู่ในเมืองท่ีเรียกว่า smart city เราก�ำลังเดินไปสู่เศรษฐกิจใหม่ท่ีชื่อว่า Digital
Economic เราก�ำลังยงุ่ เกี่ยวกบั digital รอบ ๆ ตวั เรา วธิ กี ารเรยี นรขู้ องเราก็เปลยี่ นไปใช้ดจิ ิทัล
ซง่ึ เปน็ การเปลย่ี นไปแบบสน้ิ เชงิ เชน่ การอา่ นกเ็ ปน็ การอา่ นแบบเปน็ สว่ น ๆ ไมอ่ า่ นแบบ Complete
story คืออา่ นไมค่ รบทุกตัวอกั ษรตง้ั แตต่ ้นจนจบ คนยคุ ก่อน อา่ นแบบจบ มีเทา่ ไหรก่ ็อ่านจนจบ
อ่านบน Physical media แตว่ ันน้ีเดก็ อา่ นแบบเปน็ สว่ น ๆ อา่ นท่ีตวั หนงั สือน้อย ดูรปู มาก เรา
ตอ้ งเขา้ ใจวา่ การอา่ นยคุ ใหม่ เน้นแบบ Entertain Experience เอาหนงั สือนวนยิ ายเปน็ เลม่ เชน่
คกู่ รรม ของ ทมยนั ตใี หเ้ ด็กรนุ่ ใหม่อ่าน จะอ่านไหมครับ ไมอ่ ่านแน่นอน เด็กรนุ่ ใหมย่ ังอา่ นแบบ
ลักษณะของจินตภาพ Visualization ชอบดมู ากกว่าอา่ น วธิ กี ารเรยี นร้นู นั้ เปล่ยี นไปตามยคุ สมัย
อย่าดึงเด็กกลับไปในอดีต เพราะว่าเขามีเทคนิคการอ่านของเขา เราเองต้องเรียนรู้ ปรับตัว
หาวิธีการไปกบั เขาให้ได้ แลว้ ไปช่วยเสริมต่าง ๆ แตว่ ันน้คี รูพยายามจะดึงเดก็ ให้ถอยกลับ ยอ้ นยุค
การศึกษาวันน้ีต้องเดินไปข้างหน้า การศึกษาต้องสมาร์ท มีโรงเรียนที่สมาร์ท ห้องเรียนท่ีสมาร์ท
เพ่อื สรา้ งนักเรียนท่ีสมาร์ท

140 นวตั กรรมการเรยี นการสอนกบั \การศึกษาระบบ 4.0

วนั น้เี ราไมอ่ ยากจดจำ� อะไร เทคโนโลยีชว่ ยจดจ�ำให้ เช่น มีคนย่ืนนามบัตรมาใหเ้ รา เรารบั
มาแล้วถ่ายรปู นามบัตรไว้ แล้วคนื ใหเ้ ขา น่แี หละครับ เวลาขบั รถไปจอดไวท้ ่ีจอดรถ กลัววา่ หารถ
ไมพ่ บ เราทำ� ไงดคี รับ เราก็ถ่ายรปู ตน้ เสาไว้ 1 ต้น เพื่อจดจำ� ทจ่ี อด เวลาท�ำอะไรกลวั ลมื กถ็ า่ ยรปู ไว้
ดังน้ันเรารู้ว่าเราต้องอาศัยเคร่ืองมือสมัยใหม่ช่วยเรา ถ้าวันนี้เราลืมสมาร์ทโฟนไว้ที่บ้าน จะเกิด
อาการกระวนกระวาย เดือดร้อนครับ อยไู่ ม่เปน็ สุขท้งั วัน ดังน้นั เมอื่ เราอย่กู บั ส่งิ ๆ นี้ สิ่งที่มีความ
สำ� คญั กบั ชวี ติ ชวี ติ กำ� ลงั จะเปลย่ี นมาเปน็ digital เมอื่ ชวี ติ เปลยี่ นมาสยู่ คุ digital การศกึ ษาของเรา
น้ันก�ำลงั ไดร้ ับแรงกดดนั 3 เร่อื ง 1. ผ้เู รียนเปล่ยี นไป สงิ่ แวดล้อมต่าง ๆ เปลี่ยนไป ท�ำให้เรากดดัน
การศึกษาไปส่กู ารเรียนแบบใหม่ 2. เทคโนโลยีเปล่ียนแปลงไปตลอดเวลา 3. สงั คมและกฎหมาย
เปลีย่ น เราจะเหน็ ว่า มีกฎหมายเกิดใหม่ทางด้านไอที วา่ ดว้ ยธรุ กรรมอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ กฎหมายใหม่
ออกมาหลายฉบับ กฎหมายวา่ ดว้ ยเรื่องข้อมลู ข่าวสาร ว่าด้วยเร่อื งความเปน็ ส่วนตัว ดังนัน้ ชวี ติ เรา
เจอกบั สง่ิ ใหม่ ๆ ทกี่ ดดนั เราอยู่ เมอื่ เรามองแบบนแี้ ลว้ คำ� ถามตอ่ มาวา่ การศกึ ษาของเรานนั้ จะเปน็
อยา่ งไร การศกึ ษาของเรานนั้ เรารวู้ า่ ผคู้ นเปลยี่ นไป ผมใหด้ รู ปู นะครบั วา่ เดก็ อายไุ มถ่ งึ ขวบ เดก็ เรมิ่
น่ังได้ เอา tablet ไปวางใกล้ ๆ จะเห็นว่าเด็กจะให้ความสนใจพิเศษ เข้ามา ใช้น้ิวลากจอได้
เด็กเหล่านี้เกิดมาในยุคดิจิทัล เรียนรู้การใช้แต่เริ่มแรก จึงเรียกว่า “ชาวพื้นเมืองดิจิทัล” Digital
native แตค่ รอู าจารยเ์ กดิ กอ่ น แลว้ ยา้ ยมาอยกู่ บั เดก็ สมยั ใหมเ่ ลยเรยี กวา่ “ผอู้ พยพดจิ ทิ ลั ” Digital
Immigrant ดังนั้น ในวันน้ีเราเรียกครูบาอาจารย์ว่าผู้อพยพดิจิทัล เด็กนักเรียนมีสภาพเป็นชาว
พนื้ เมืองดิจทิ ลั เปน็ โดยกำ� เนดิ โดยไมต่ อ้ งสอน สง่ โทรศพั ท์มอื ถือไอโฟน เดก็ ใช้ได้โดยไม่ตอ้ งสอน
เด็กนักเรียนสมัยน้ีไม่ต้องสอนการใช้ อินเตอร์เน็ท การใช้ Power Point, word ไม่ต้องสอน
เดก็ ทำ� เองได้ เพราะเปน็ ชาวพนื้ เมอื งดจิ ทิ ลั คนเหลา่ นจ้ี ะเขา้ กบั เทคโนโลยไี ดด้ ี วนั นเี้ รามซี มิ โทรศพั ท์
ในประเทศไทย ประมาณ 100 ลา้ นกวา่ หมายเลข เรามปี ระชากรเกอื บ 70 ลา้ นคน นน่ั หมายความวา่
เกนิ จำ� นวนประชากร วนั นจ้ี ึงเสมือนว่า เดก็ เกิดมา เขาถอื ซมิ มาด้วย
สมมติทีบ่ า้ นเราไปซอื้ TV ซึ่งเป็น Smart TV ถามวา่ พ่อแม่เซต็ เครอื่ งไดไ้ หม ค�ำตอบคือ
ไม่ได้ ต้องให้ลูก ๆ มาเซ็ตเครื่อง เรียกพวกชาวพ้ืนเมืองดิจิทัล มาต่อเคร่ืองให้ ฉะนั้นวันน้ี เราดู
ได้เลยวา่ หน่วยงานไหนพฒั นาเวบ็ เทคโนโลยีได้ดีแคไ่ หน กด็ วู า่ เขาพัฒนาให้ชาวพื้นเมอื งใชห้ รอื ไม่
ชาวพ้นื เมอื งใชโ้ ทรศัพทม์ อื ถือ Smart Phone แบบมอื เดียว และใช้น้ิวโปง้ แคน่ วิ้ เดียว ดูสจิ ะเข้ามา
ดเู ว็บได้ไหม การใชม้ ือเดยี วแบบน้เี รยี กวา่ Responsive หมายความวา่ โต้ตอบบนอปุ กรณโ์ มบาย
ได้ทุกชนิด เชน่ นกั ศกึ ษาอยากลงทะเบยี น จะลงทะเบียน จะเข้าเวบ็ ของมหาวทิ ยาลยั กรอกขอ้ มูล
ด้วยสมาร์ทโฟน สามารถใช้มือเดียวได้ เพราะชีวิตของคนทุกวันนี้มันเหลือนิ้วโป้งน้ิวเดียวเอง
การออกแบบหน้าจอ ตัวหนังสือต้องพอดีจอ ต้องอ่านได้บนอุปกรณ์โมบายนะครับ ซ่ึงลักษณะน้ี
เราเรียกว่า Responsive เพราะฉะน้นั ในการใชง้ านวนั น้ี ต้องใช้แบบ Responsive ได้

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 141

อีกตัวอย่างคือ อยากรู้ว่าเป็นเด็กรุ่นใหม่หรือรุ่นเก่า ดูวิธีการกดลิฟต์ ถ้ากดลิฟต์โดยใช้
น้ิวโปง้ แสดงว่าเป็นเดก็ ร่นุ ใหม่ เพราะวา่ น้วิ โป้งถนัด เพราะเขาใช้บ่อย ใชจ้ นชิน ถนดั แลว้ เพราะใช้
กบั โมบาย เรารวู้ า่ ในโลกาภวิ ตั นน์ ้ี เดก็ ๆ มสี ว่ นรว่ ม มอี ทิ ธพิ ลตอ่ เทคโนโลยี ฉะนนั้ การศกึ ษากบั เดก็
รนุ่ ใหม่ เทคโนโลยจี งึ มคี วามสำ� คญั กบั เดก็ สงู สดุ เพราะวา่ การเรยี นรตู้ า่ ง ๆ อาศยั เทคโนโลยี เครอื่ งมอื
ช่วยท�ำเร่อื งยาก ๆ ให้กลายเปน็ เรอ่ื งงา่ ย ๆ แต่การศึกษาทุกวนั น้ีแปลกนะครับ ท�ำเรอ่ื งง่ายที่ควร
จะเรียนรไู้ ด้ไม่ยาก ให้เป็นเรื่องยาก

อยา่ ดงึ การศึกษาย้อนยุค
ผมมโี อกาสสอนคณติ ศาสตรใ์ หก้ บั นกั ศกึ ษา ผมตอ้ งดงึ เรอื่ งยากใหเ้ ปน็ เรอ่ื งงา่ ย เพราะปจั จบุ นั
มเี ครอื่ งมอื ทางคณติ ศาสตรช์ ว่ ยมาก ตวั อยา่ ง ผมใชโ้ ปรแกรมเครอ่ื งมอื ชว่ ยคำ� นวณทางคณติ ศาสตร์
เชน่ โจทย์ อยากจะเปรยี บเทียบวา่ เสยี งนาย ก. กับนาย ข. เหมือนกนั ไหม กม็ ีเคร่ืองมือท่สี ามารถ
ทำ� ไดโ้ ดยงา่ ย สามารถวเิ คราะหเ์ สียงใหอ้ ยู่ในรูปสเป็กตรมั อยู่ทว่ี า่ จะท�ำให้มันงา่ ยข้ึน เพอ่ื เขา้ ใจ
ได้อย่างไร หรือวิชาแคลคูลัสที่เด็กเรียนแล้ว บอกว่าไม่รู้จะเอาไปท�ำอะไร เรียนแบบท่องสูตร
แบบนจ้ี ะทำ� ใหม้ นั ยาก เพราะเดก็ จะจำ� ไมไ่ ด้ และไมร่ วู้ า่ ทำ� เพอื่ อะไร แตถ่ า้ ใชเ้ ครอื่ งชว่ ย จะทำ� ใหเ้ หน็
การประยกุ ตใ์ ช้ เราร้วู า่ คนร่นุ ใหมส่ นใจกบั เทคโนโลยี แตม่ ขี ้อแมว้ า่ ครพู ยายามดึงนกั เรยี นกลบั สู้
ย้อนยุค ครูบอกว่าให้แต่งกลอน 4 เกี่ยวกับเพื่อนมา 1 บท เด็กก็แต่งเลย “เพ่ือนเอ๋ย เพ่ือนรัก
คกั คัก คคุ ิ แอบเนยี น อิอิ คิคิ คคุ กั ” กลอนกเ็ พราะดี สมั ผัสก็ถกู แต่ ครบู อกให้ไปแตง่ ใหม่ ทั้ง ๆ
ทีเ่ ด็กท�ำตามทค่ี รสู ัง่ ทกุ อยา่ ง ถูกต้องทุกอยา่ ง เดก็ สรา้ งสรรค์ แตค่ รูอยากยอ้ นยคุ ไปสมยั สนุ ทรภู่
ลองนกึ ดูนะครับ ครเู ขา้ ใจนักเรียนแคไ่ หน
ครตู อ้ งเข้าใจเดก็ ร่นุ ใหม่ เด็กรนุ่ ใหม่มลี ักษณะพิเศษอะไรบา้ ง เราช่วยกนั นึกดวู า่ มีอะไรบา้ ง
1. เขาจะคิดอะไรก็ตาม คิดแบบ Parallelism เช่น น่ังทำ� การบ้าน อาจดูทีวี หูฟงั เพลง เลน่ เนต็
ไปด้วยพร้อมกัน ท�ำไป 3-4 อย่างขนานกัน เพราะว่าเวลาเปิดคอมพิวเตอร์ มีวินโดวส์เยอะ
หลายวนิ โดว์ ท�ำงานพรอ้ มกัน 2.เดก็ มีทักษะของการคอนเนก็ ทวิ ิต้ีสูง การเชื่อมตอ่ กับผู้อื่น สงั คม
การเชอื่ มโยง เครอื ขา่ ยสงั คมเพราะฉะนน้ั พวกนเี้ ขาจะสอ่ื สาร มี ไลน์ เฟสบกุ๊ อะไรตา่ ง ๆ อกี มากมาย
มักจะแสดงอารมณ์ ดว้ ยการใส่ตัวอกั ษร ขอ้ ความ เชน่ อิอิ มมุ ิ มุมิ อะไรท�ำนองนนั้ ใส่ Emoticon
สญั ลักษณ์แทนอารมณ์ เวลาตอบขอ้ สอบ นักเรยี นก็เขียนใส่ อโี มตคิ อนไปดว้ ย เพื่อแสดงความร้สู ึก
กับครู แต่ครูบอกว่า ฉันไม่ใช่เพื่อนเล่น เป็นไงครับ นอกจากนี้ มีการแทนความรู้สึก ด้วยการส่ง
sticker เปน็ รูปภาพแทนความหมายและความรู้สกึ 3.นกั เรียนท�ำอะไรส้ัน ๆ เขยี นส้นั ๆ บางครั้ง
เขาอาจจะมคี วามอดทนต่ำ� เพราะเขาอยใู่ นอะไรทีร่ วดเรว็ ไปหมด พอรวดเร็วหมดทุกอยา่ ง สเกล
เวลาก็คนละสเกลกับครู ถ้าเราท�ำคลิปยาว ๆ เขาจะดูไม่จบ คลิปที่ใช้ส่ือการศึกษา ต้องส้ัน ๆ

142 นวตั กรรมการเรยี นการสอนกับ\การศกึ ษาระบบ 4.0

ถ้าเราเขา้ ใจอยา่ งน้ี เราก็สามารถจดั การศึกษาไดไ้ ม่ยาก

การศกึ ษาต้องใช้เทคโนโลยชี ว่ ย
เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงเร็วมาก เรารู้ว่าคอมพิวเตอร์ประมวลผลดีข้ึนอย่างมากมาย
มหาศาล ลองนึกดูนะครบั วา่ ทำ� ไมผมพดู แล้ว คอมพิวเตอร์รูเ้ รือ่ ง ทำ� ไมมันประมวลผลเรว็ ท�ำไม
การเก็บข้อมูลในวันนี้ มันเก็บข้อมูลได้มากมาย ดังน้ันวันนี้ทุกอย่างใช้ค�ำว่ามหาศาล ถ้าผมอยาก
จะรู้เรื่องอะไรสักอย่างหน่ึง มันต้องสะดวกและรวดเร็วแค่ค้นในเว็บไซต์ในคอมพิวเตอร์ในมือถือ
ก็พบอยา่ งมากมายมหาศาล ดังนน้ั ทกุ วันน้เี ดก็ ไมอ่ ่านอะไรเยอะ ใชต้ วั หนงั สอื บวกกบั ภาพ เรยี กว่า
อนิ โฟกราฟกิ ส่ิงทเ่ี กิดขน้ึ ในวนั นคี้ ือ สอื่ มีล้นโลก มีทเี่ กบ็ มากมายมหาศาล เรามี ทีเ่ กบ็ เฉพาะของ
มหาวทิ ยาลยั สเกลนนั้ เปน็ เพตา้ (Peta) สามารถจัดการstorageจำ� นวนมาก

การพัฒนาการศกึ ษาตอ้ งเปน็ เวอรช์ น่ั
แนวทางการจดั เก็บขอ้ มูลเติบโตเร็วมาก มขี นาด storage เพม่ิ ข้นึ เรอื่ ย ๆ การพัฒนาทาง
เทคโนโลยีจะมีล�ำดับการพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้น จากเวอร์ชัน 1 เป็นเวอร์ชัน 2 คราวน้ี ท�ำไม
การศกึ ษา ตอ้ งมาท่เี วอรช์ ัน 4 เวอรช์ นั 1 เป็นเวอร์ชนั การใช้งานครงั้ แรก ถ้าเป็นเรื่องหนงั สือ ก็คง
เปน็ การพิมพ์ลงกระดาษ แล้ว Electronic มาแทนกระดาษ จะเห็นวา่ Encyclopedia ทบี่ ริษทั
จัดพิมพ์ด้วยกระดาษ เปลี่ยนเวอร์ชันเป็นอิเล็กทรอนิกส์ เป็น Wikipedia ขณะน้ีดิกชั่นนารีเป็น
เลม่ ๆ เลิกผลิตแล้ว ถา้ ใครมกี ็อยากให้เก็บไว้ เพราะเดี๋ยวจะกลายเป็นหนังสือหายาก ยิง่ พฒั นา
มาจนถงึ ขณะนี้ ทกุ อยา่ งเปน็ Online หมด เมอ่ื เปน็ เชน่ น้ี เราเรยี กเวอรช์ นั 2 คอื การเอาเทคโนโลยี
มาทดแทน
การทดแทนจะเกดิ อะไรขึน้ เพราะทดแทนแลว้ ของเก่าจะหายไป เชน่ บริษัท Kodak เคย
ผลติ ฟลิ ม์ แตเ่ มอ่ื มกี ลอ้ งดจิ ทิ ลั บรษิ ทั ไมพ่ ฒั นาตาม ไมย่ อมยา้ ยมาทำ� digital เพราะวา่ เจนเนอรเ์ รชนั
ท่ี 2 หรอื เวอรช์ นั ที่ 2 ต้องเปน็ digital ทดแทนฟิลม์ แต่ Kodak ไม่ยอมย้ายไปเรว็ เพราะฉะนั้น
Kodak กอ็ ยไู่ มไ่ ด้ คำ� ถามวา่ การศกึ ษานมี่ นั พฒั นาไปตงั้ หลายเวอรช์ นั แลว้ แตถ่ า้ เราไมย่ อมยา้ ยไปดว้ ย
ต่อไปการศึกษาของเราจะเป็นอย่างไร วันนี้ผมอยากให้เห็นว่าการศึกษามีหลายเวอร์ชัน มีการ
เปลยี่ นแปลงอยา่ งรวดเรว็ การเปลย่ี นแตล่ ะเวอรช์ นั นนั้ เวลามนั สนั้ ลง ถา้ มนั มขี องใหม่ เวอรช์ นั ใหม่
ของเกา่ จะลา้ สมัย ตวั อย่างเชน่ windows กา้ วหนา้ เป็น Windows 98, 2000 อัพขน้ึ ไปเรือ่ ย ๆ
ดังน้นั เรานึกวา่ ทุกสิง่ ทกุ อย่างมนั มีเวอร์ชนั ท่เี ปลีย่ นไปเร่ือย ๆ การศึกษากต็ ้องมเี วอรช์ นั ท่ีเปลย่ี น
ไปด้วยเชน่ กนั
อย่าลืมนะครับว่า อย่าไปรื้อระบบ หรือปฏิรูป ผมก็แปลกใจเหมือนกันท่ีเราคิดปฏิรูปการ

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 143

ศึกษา ส่ิงแรกท่ีกระทรวงจะปฏิรูปการศึกษา คือการ ท�ำหลักสูตร การท�ำหลักสูตรคือการหยิบ
องคค์ วามรู้ มาใสต่ ะกร้า เดมิ ทีเดียวไม่ร้วู า่ จะอยตู่ ะกรา้ ไหน แต่ตอนนี้หยิบมาใส่ 8 ตะกรา้ เป็น
8 กลุ่มสาระ ทนี ท้ี ุกคนกม็ องกลุ่มสาระตามวชิ าหรอื องคค์ วามรเู้ ดิม ของตัวเอง เชน่ จะสอนฟิสิกส์
กย็ งั คงเปน็ ฟสิ กิ สเ์ หมอื นเดมิ อยวู่ นั ยงั คำ่� การสอนเหมอื นเดมิ ทำ� แลป็ ก็ Instruction Lab เหมอื นเดมิ
สงั่ ใหเ้ ดก็ ทำ� ตามขน้ั ตอน ขน้ั ที่ 1 เปน็ แบบน้ี ขน้ั ที่ 2 3 เปน็ แบบนนั้ แบบน้ี ณ วนั นกี้ ระบวนการเรยี น
การสอนเราใชร้ ปู แบบ Instruct, Instruct คอื “สง่ั ” ถา้ เราบอกใหเ้ ดก็ แกงสม้ เราจะสอนเดก็ แกงสม้
อยา่ งไร ก็สั่งให้ท�ำเปน็ ขัน้ ๆ เชน่ ขนั้ ท่ี 1. ใหเ้ ด็กเตรยี มนนู่ น่ีน่นั ขน้ั 2 ให้เดก็ ท�ำแบบน้นั แบบนี้ ครู
จดั การเสรจ็ หมดเลย ถามวา่ เด็กคดิ อะไรเปน็ ไหม นคี่ อื การศกึ ษาของไทยนะครบั

ของใหม่ คอื เวอรช์ นั ใหม่
อย่างไรก็ตาม อย่าไปร้ือระบบ ให้เปลี่ยนวิธีคิดใหม่ ให้เด็กได้คิดได้ท�ำ สมัยผมท�ำฟิสิกส์
อยา่ งไร สมยั นกี้ ย็ งั คงทำ� การทดลองฟสิ กิ สแ์ บบนน้ั อยู่ 50 ปมี าแลว้ ไมเ่ คยเปลยี่ นวธิ กี ารเรยี นการสอน
ดงั นน้ั ถา้ เราเหน็ แบบนแี้ ลว้ เรานา่ จะตอ้ งคดิ วา่ วนั นต้ี อ้ งมขี องใหม่ มนี วตั กรรมการเรยี น การสอนใหม่
เกดิ ขน้ึ มากมาย อยา่ งเชน่ มอี ยเู่ วบ็ ไซตห์ นงึ่ ทเี่ ขา้ ไปดวู า่ มใี ครคดิ คน้ กระบวนการเรยี นการสอนอะไร
แลว้ บ้าง ซ่งึ มขี องใหม่เกดิ ขึ้นทกุ วันเลย วันต่อวันเลย และไปไกลมากเลย
ของใหม่ท่ีเป็นนวัตกรรม ผมยกตัวอย่างให้ดู คืออันนี้ เป็นชุดกาลิเลโอ คือ computer
microcontroller เครอื่ งหนึง่ มี wifi มีต่อแลน ต่อคีย์บอร์ด เอา Linux มาลง เอาอะไรตา่ ง ๆ มาลง
กเ็ ลน่ ไดห้ มดเลย เอามาทำ� การเรยี นรู้ มาทำ� การทดลองทางฟสิ กิ ส์ ทำ� เรอ่ื ง Internet of things หรอื
อนิ เทอรเ์ นต็ ของสรรพสงิ่ เอาเซน็ เซอรม์ าตอ่ เขยี นโปรแกรมจดั การไดห้ มด นกั ศกึ ษาเรยี นรกู้ ารเขยี น
Program ถา้ มาสอนเด็กเล็ก เช่น เอามาสอนเดก็ ป. 5 ยงั ได้เลย โดยมคี นทำ� โปรแกรมแบบเด็ก ๆ
ใหเ้ รยี นรกู้ ันได้ คอื เรามองเห็นว่าต้องทำ� ทุกสิง่ ทุกอย่างใหง้ า่ ยข้ึน ถา้ เราจะมาสอนเด็กวันนม้ี ันงา่ ย
เด็กก็อยากเรียน เรียนเข้าใจ เห็นประโยชน์ กค็ ิดว่างา่ ย ถา้ เปน็ เด็กโตหน่อยก็เพิ่มความรใู้ ห้มากขึ้น
ทำ� ไมการศกึ ษาตอ้ งเปลยี่ นเวอรช์ นั หรอื อพั เกรดเวอรช์ นั การทเี่ ราอพั เกรดเวอรช์ นั นนั้ หมายถงึ
เรากำ� ลงั หาทางเปลยี่ นเปน็ ของใหม่ เราเหน็ วา่ มนั เปน็ Evolution มากกวา่ เปน็ Revolution มนั ควร
จะอภวิ ตั นไ์ มใ่ ชป่ ฏวิ ตั หิ รอื ปฏริ ปู การศกึ ษา เปน็ ระบบทใ่ี หญม่ าก แลว้ กท็ ำ� กนั เปน็ รอ้ ย ๆ ปี อยู่ ๆ จะไป
รอื้ เปลยี่ นแปลง ไมม่ ที างสำ� เรจ็ ดงั นนั้ สงิ่ ทเี่ ราอยากเหน็ การพฒั นาการศกึ ษานนั้ มนั เหมอื นการพฒั นา
OS มันต้องมีกระบวนการทำ� แบบ software, software มนั มกี ระบวนการแบบพัฒนาไดต้ อ่ เนื่อง
ต้องหาวิธีอัพเกรดที่ดีขึ้นได้เป็นเวอร์ชันแทน การที่เป็นเวอร์ชันน้ี ผมอยากให้ดูว่าถ้าผมนึกถึงว่า
เรามีหนงั สือเล่มหนง่ึ เดมิ เป็นเวอร์ชัน 1 พมิ พล์ งกระดาษ ตอ่ มามี Electronic มาแทนท่ไี ด้ มนั จะ
เขา้ มาส่เู วอร์ชัน 2 การศกึ ษาของเรากอ็ ย่างเดยี วกัน ถา้ มนั มีวิธกี ารเรยี นการสอน มีเทคโนโลยกี ม็ า

144 นวัตกรรมการเรียนการสอนกับ\การศึกษาระบบ 4.0

ทดแทน แต่เรามักจะคิดแล้วด้วยจุดมุ่งหมายอ่ืน เรามีเงิน เราอยากจะประชานิยม คือซื้อไปแจก
อยา่ งซอื้ Tablet เอาไปแจกแลว้ บอกวา่ นแี่ ทนหนงั สอื เปน็ เลม่ ๆ เดก็ จะไดไ้ มต่ อ้ งถอื หนงั สอื เยอะ ๆ
ค�ำถามว่า แค่เปลี่ยนเวอร์ชันแบบนี้พอไหม คือตอบได้ว่า ล้มเหลวอย่างท่ีเราเห็นนั่นแหละ คือ
เสยี เงนิ เปลา่ จะเหน็ วา่ ในระบบเดมิ ถา้ เราเอาเทคโนโลยมี าแทนทนี่ นั้ ยงั ไมพ่ อ วนั นผ้ี มถอื วา่ มนั เลย
มาไกลหลายเวอร์ชันแล้ว เมื่อเราท�ำการใช้เทคโนโลยีแล้ว สิ่งต่อมาคือต้องท�ำกรณีแทบเบล็ตคือ
หนังสือหรอื Content และต้องท�ำใหม้ ชี วี ิต ใช้งานได้ ตรงใจเดก็ เม่ือมีชีวติ แลว้ สงิ่ ท่เี กดิ ขึน้ กจ็ ะ
เปลยี่ นไป แลว้ เราจงึ นยิ ามหนงั สอื ใหม่ เปน็ หนงั สอื ทมี่ ชี วี ติ โดยหาทางเชอื่ มผใู้ ชก้ บั หนงั สอื นใี้ หเ้ ขา้ ไป
ร่วมกัน เหมอื นการโลดแล่นรว่ มกนั การเรียนรูว้ ิธคี ดิ วธิ อี ะไรต่าง ๆ ทหี่ นงั สอื จะบอกได้ จากน้ัน
ต้องมาทำ� การนยิ ามหนงั สือสมัยใหม่ ซง่ึ จะท�ำใหก้ ารใช้หนังสอื น่าสนใจ ขยายความตอ่ ว่าน่าจะเดิน
ไปสใู่ นสว่ นไหนของหนงั สอื การทจี่ ะทำ� สว่ นนี้ เพราะมคี วามทา้ ทายทเี่ ราจะเปลยี่ นการเรยี นรมู้ าสยู้ คุ
digital เพราะเรารู้วา่ ยังไงก็ตอ้ งเปลยี่ นมาสูย่ ุคใหมแ่ นน่ อน ลองนึกดูนะครับวา่ วนั นก้ี ารแสวงหา
การเรียนรนู้ ้นั เร็วขึ้นกวา่ เดิมเยอะเลย ที่เคยเรียน 4 ปี มันน่าจะเหลือ 2 ปี แค่นน้ั ไมพ่ อ น่าจะเรียน
จบไดเ้ รว็ กวา่ และมนั มขี องทจ่ี ะเรยี นมากขนึ้ ไปอกี เพราะเราอยากจะเรยี นรอู้ ะไรเราเขา้ ถงึ ไดห้ มดเลย
เทคโนโลยที เี่ ราจะเรยี นมันอยู่ใกลแ้ ค่นิดเดียวเอง Search Google Internet ก็เจอกศ็ กึ ษาไดเ้ ลย
ดังนัน้ ในวันนี้เราเรียนรูไ้ ดโ้ ดยไม่ต้องรอครู
รูปแบบการเรียนรทู้ เ่ี ปล่ียนไป
สมมตวิ า่ ผมอยากเรยี นเรอ่ื ง LED ไมม่ คี วามรอู้ ะไรเลย แลว้ ผมพมิ พ์ What is LED ในเวบ็ ไซต์
กเู กิ้ล ก็จะมีข้อมลู มาอธิบายมากมายเกี่ยวกับ LED วา่ มนั เปน็ อะไร ท�ำงานได้อยา่ งไร การเรยี นรู้
ทกุ วนั นม้ี นั ไดเ้ ปลยี่ นไปหมดแลว้ อยากรเู้ รอื่ งอะไรตา่ ง ๆ กห็ าขอ้ มลู ได้ การเรยี นจงึ ตอ้ งจดุ ประกาย
ให้สนใจ ใฝ่รู้ เรากไ็ ปจงู ใจ เรอื่ งทอี่ ยากรู้ แลว้ ไปแสวงหาไม่ต้องรอแตค่ รแู ลว้ สง่ิ ทีเ่ ราเรียนรู้ไดจ้ าก
บนมอื ถอื บนมอื ถอื ของเรา ลองไปถามนกั เรยี นเลยวา่ วนั นมี้ ใี ครไมใ่ ช้ smart phone บา้ ง จะเหน็ วา่
ทุกวนั นี้เขาใช้ smart phone กันหมดเลย
โลกของเราเปลย่ี นไปสู่ digital เทคโนโลยี Internet เป็นโครงสรา้ งพ้นื ฐานท่เี ปลย่ี นแปลง
รูปแบบการศึกษาอย่างส้นิ เชงิ หลังจากปี 1994 Information ไปรวมอยบู่ นเว็บไซต์ แลว้ พฒั นา
จนกลายเปน็ Cloud กลายเปน็ แหลง่ ความรมู้ หมึ าทเ่ี รยี กวา่ Cloud Knowledge อยากรอู้ ะไรตา่ ง ๆ
กเ็ รียกลงมา รูปแบบการเรียนรู้จงึ เปลยี่ นไป
อินเทอรเ์ นต็ ของสรรพส่ิง
ในอนาคตจะเกดิ การเปลยี่ นแปลงเมอ่ื ทกุ สงิ่ ทกุ อยา่ งกำ� ลงั จะเชอ่ื มเขา้ หาInternetความหมาย

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 145

คือ ในอนาคตอนั ใกล้ ทุกสง่ิ ทกุ อยา่ งในโลกนี้ จะตอ่ กบั Internet เปน็ เร่อื งของการนำ� สิ่งของทกุ สิง่
ทุกอย่างมาเช่ือมต่อกัน การให้มันเช่ือมต่อกัน มันก่อให้เกิดการส่ือสารข้อมูลข่าวสารระหว่างกัน
เหมือนการเชอื่ มโยงหรือการรวมกนั ของคนในสงั คม ซึ่งก่อใหเ้ กิด Connectivity ทดี่ ีมาก แล้วมัน
จะสร้างคณุ คา่ ใหก้ ับสงั คม
ลองดตู วั อยา่ งการสรา้ งประโยชนแ์ ละคณุ คา่ จากการเชอื่ มตอ่ ภายในสงั คม ตวั อยา่ งเรอื่ งการ
สร้างข้อมูลของ Wikipedia ผู้สรา้ งวกิ พิ เี ดยี ได้คนในสงั คมชว่ ยกนั เพ่ิมคณุ ค่า ใช้ประโยชน์ร่วมกนั
อูเบอร์เป็นบริษัทแท็กซ่ีที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่ไม่มีแท็กซ่ีของตัวเอง แปลกไหมครับ แต่ใช้วิธีการ
เชื่อมต่อระหวา่ งกัน สรา้ งคณุ ค่ารว่ มกนั

การเรยี นร้ใู นแนวราบ ครเู ปน็ ผูจ้ ดั การ
วธิ คี ดิ แบบกจิ การเพอื่ สงั คม คอื เปน็ กจิ กรรมทท่ี ำ� รว่ มกนั คอื ถา้ เปน็ รปู แบบหนง่ึ ของการศกึ ษา
การเป็นแบบสังคม คือการเรียนรู้ร่วมกันในแนวราบ การเรียนรู้ในแนวราบเป็นแบบท่ีดีสุดพิเศษ
แบบหนึง่ ลองคดิ ดวู ่า เด็กเกิดมาเรยี นร้กู บั พ่อแม่ เรยี นร้แู บบสงั คม เพียงแค่ 3 ปี ก็พดู ได้คล่อง
การเรยี นในแนวราบ หรอื เรยี นแบบสงั คมมคี วามสำ� คญั เชน่ กรณเี รยี นภาษาองั กฤษ เรยี นในโรงเรยี น
แบบแนวดิ่งท่ีมีครูสอน เรียนแล้วได้ผลอย่างไร คราวนี้ลองไปถามคนพัทยาดู เขาเรียนแนวราบ
เรยี นอยา่ งไร ทำ� ไมใชภ้ าษาองั กฤษไดค้ ลอ่ ง ในวนั นเ้ี หน็ วา่ เราตอ้ งไมม่ องการศกึ ษาเปน็ แบบแนวดงิ่
อย่างเดยี ว แนวดิ่ง คอื โรงเรยี นท่มี ีครสู อน ครูท�ำหน้าทส่ี อนอย่างเดียว ต้องเปล่ียนใหม่เปน็ ให้ครู
เป็นผู้จดั การ เรียกวา่ เป็นผู้จัดการช้นั เรียน คอยจัดการให้นกั เรยี นไดเ้ รียนรู้ เรียนแบบหลากหลาย
รปู แบบ ทง้ั แนวดง่ิ และแนวราบ ดงั นน้ั ในวนั น้ี จงึ ไมอ่ ยากใหเ้ ปน็ ครู สอนหนงั สอื อยา่ งเดยี ว แตต่ อ้ ง
สอนครใู หเ้ ปน็ ผจู้ ดั การใหเ้ ดก็ ไดเ้ รยี นในแนวราบดว้ ย ผมเคยใชก้ บั นกั ศกึ ษาเกษตรฯ ไดผ้ ลมากเลย
เป็นการเรียนแบบค่าย ตอนท�ำค่าย ให้เรียนในแนวราบหมดเลย คือเรียนแบบช่วยกัน การเรียน
ในแนวราบ คอื ครไู มต่ ้องสอนหนา้ หอ้ ง ให้เด็กเรยี นกบั เด็กเอง ให้มที กั ษะต่าง ๆ ระหวา่ งกันเอง
ดังนนั้ เราจงึ บอกว่า โมเดลของการเรียนทางสงั คมน้นั มีมากมายเลย การทีเ่ ราอยากจะให้เดก็ ไดค้ ดิ
ได้ทำ� การเรยี นจากการปฏิบตั ิ
รูจ้ กั แอร์บีแอนด์บไี หม ผมจะเปิดเวบ็ ใหด้ ู แอร์บแี อนดบ์ ี airbnb คืออะไรครบั เป็นธรุ กิจ
ท่ีประสบความส�ำเร็จตามรูปแบบแนวราบ ผมสมมติว่า วันน้ีเรามีโรงเรียนขนาดเล็กจ�ำนวนมาก
เหมือนในที่นี้มีบ้านท่ีร่วมกับ แอร์บีแอนด์บี ลองมองลึก ๆ นะครับว่า โรงเรียนขนาดเล็กจะไปสู้
โรงเรียนขนาดใหญข่ นาด 4,000 คนได้อย่างไร โรงเรียนขนาดนกั เรยี น 40 คน ไม่คมุ้ ทางเศรษฐกจิ
ค่าครุภัณฑ์ ค่าพนักงานตัดหญ้า ดูแลสนาม ดูแลอาคาร ไม่คุ้มเลย แต่บอกว่ายุบได้ไหม ก็ไม่ได้
คำ� ถาม ทำ� อยา่ งไรใหโ้ รงเรยี นขนาดเลก็ มคี ณุ ภาพ ถา้ ผมเสนอ เรากเ็ อาแนวคดิ ของอเู บอร์ แอรบ์ เี อนบี

146 นวัตกรรมการเรียนการสอนกับ\การศกึ ษาระบบ 4.0

มาใช้ ซงึ่ แนวคดิ แบบทำ� งานรว่ มกนั ทางสงั คมหรอื แนวราบ ภายใตแ้ นวคดิ แบบนี้ ถา้ ทำ� ธรุ กจิ โรงแรม
ไปแขง่ กบั โรงแรมขนาดใหญไ่ ดไ้ หมครบั ถา้ ทำ� คนเดยี ว ไมม่ ที างทำ� ได้ แตถ่ า้ รวมกลมุ่ ในสงั คม แลว้ มี
โรงเรยี นอยทู่ ่ัวไป ใชไ้ อทีช่วยกันท�ำงาน บรหิ ารตรงกลาง ใครมาตรงไหนกไ็ ปพักได้ ถ้าเป็นโรงเรยี น
การบรหิ ารงานอยตู่ รงกลาง ทป่ี ลายทางคือการเรยี นการสอน ฉะนั้น อย่าลืมนะครบั วา่ เล็ก ๆ นนั้
ถ้ามารวมกันแล้วเป็นสง่ิ ทชี่ ว่ ยกนั ท�ำในบางอย่างก็สามารถแขง่ ขนั กับคนอ่ืนได้ ดังนั้น วนั นส้ี ิ่งทีเ่ รา
มองเห็นในลักษณะนี้ คือ บนพื้นฐานของธุรกิจหรือโรงเรียนน้ัน เราเร่ิมมองแบบการเรียนรู้แบบ
สงั คม Social Learning ตวั อยา่ ง ถ้าผมสอนหนังสือวชิ าการบรหิ ารธรุ กิจ ถามว่านักศึกษาเคยทำ�
ธรุ กจิ ไหม เวลาเราสอนวชิ าบรหิ าร เดก็ นกั ศกึ ษายงั ไมเ่ คยบรหิ ารงานอะไรมา เราจะสอนอะไรตา่ ง ๆ
นักศึกษาก็ได้แต่จ�ำ แต่ไม่เข้าใจ หากเคยมีประสบการณ์มา ก็จะมาแชร์แบ่งปันกัน แลกเปล่ียน
ประสบการณก์ นั แตถ่ า้ ผมจะสรา้ งเครอื ขา่ ยสงั คม ใหค้ นขา้ งนอกมาเจอคนขา้ งในหอ้ งเรยี น การเรยี นรู้
เปน็ การเรยี นรใู้ นรปู แบบใหม่ ทีไ่ อทอี าจช่วยได้ เราลองมองแนวคดิ ของ แอร์บแี อนดบ์ ี การศึกษา
กเ็ ชน่ เดยี วกนั ตอ้ งมาระดบั จดุ เลก็ ๆ ในระดบั คน สร้างสังคมการเรียนรู้ร่วมกนั สร้างวธิ ีการเรยี น
แบบร่วมมือกนั ถา้ เปน็ แบบน้ี โรงเรียนอาจเหมือน ร้านสะดวกซอ้ื ท่ีมีทกุ ซอย ขนาดเล็ก ถ้าจดั ดี ๆ
ไม่ข้ึนอยู่กับขนาด ใช้จุดเด่นของพ้ืนท่ี และให้ไอทีช่วย แต่ถ้าสอนแบบเดิม ก็คงไม่ประสบความ
สำ� เรจ็ การศกึ ษากเ็ ชน่ เดยี วกนั เราอยากจะใชห้ ลกั การของสง่ิ ทเี่ ปน็ ประโยชนจ์ ากเทคโนโลยมี าเพม่ิ
คณุ ค่า นวัตกรรมใหม่สามารถเอามาใช้เพิม่ คณุ ค่า ในสง่ิ ที่เราอยากจะใหม้ ี วนั นเ้ี ทคโนโลยชี ่วยการ
ศึกษาอยูใ่ นมือหมดแลว้ สงั เกตไหมครับว่าคอมพิวเตอรต์ ้งั โตะ๊ ขนาดใหญ่ ๆ ตอนนีห้ าซ้อื ยากแลว้
ดังน้ันเราดูการด�ำเนินกิจกรรมต่าง ๆ พยายามย้ายไปอยู่บนมือถือ ถึงแม้ว่าบนมือถือจะเล็ก แต่
สามารถท�ำอะไรได้มาก เพราะอยู่ใกล้กับเราตลอดเวลา วันน้ีเทคโนโลยียังคงเดินไปข้างหน้าอีก
บนพน้ื ฐานทมี่ ขี อ้ มลู มากมายมหาศาล เรารวู้ า่ ในกระบวนการเรยี นการสอนของเรานน้ั สง่ิ ทเ่ี ราเรยี กวา่
เปน็ Knowledge เปน็ แหลง่ ขา่ วสารขอ้ มลู รอบ ๆตวั หมายความวา่ ณวนั นที้ กุ สง่ิ ทกุ อยา่ งอยรู่ อบ ๆตวั
ทุกวันนี้จึงไม่มีความจ�ำเป็นที่จะอยากจะจดจ�ำอะไร เพราะเรียกหาได้เร็ว พอเราสอนอะไรใน
หอ้ งเรยี น เด็กก็หยบิ มือถอื มาถา่ ยรูป ถา่ ยวีดโี อ เอาไวด้ ูกนั
ดิจิทัล ดจิ ิทัล ดจิ ิทลั …ทำ� ให้การศึกษาเปล่ยี นไป
วนั น้ี การศึกษาไดร้ บั การท้าทาย ทุกส่ิงทกุ อยา่ งของการเรยี นรอู้ ยบู่ นอณูของ digital มอี ยู่
มากมายมหาศาลบนคลาวด์ เมอ่ื มมี ากมาย นกั ศกึ ษากไ็ มร่ จู้ ะเกบ็ ขอ้ มลู ไวก้ บั ตวั ทำ� ไม เพราะมากมาย
แต่ตระหนักว่า ถ้าจะใช้ข้อมูลอะไร สามารถหยิบมาใช้ได้ การเป็นครู ต้องรู้ว่านักเรียนสามารถ
หยบิ จบั ขอ้ มลู ไดเ้ รว็ ทส่ี ำ� คญั ในวนั นี้ จงึ ตอ้ งหาหนทาง หยดุ นกั ศกึ ษา ทำ� วธิ ตี ดั ปะ เราจะสอนอยา่ งไร
ไมใ่ หน้ ักศึกษาตดั ปะ เพราะทุกวนั น้ีขอ้ สอบของเรายงั คงถามเน้ือหาทต่ี ้องจดจำ� ต้องตัดปะอยเู่ ลย

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 147

การเรยี นการสอนมกั ทำ� สง่ิ งา่ ย ๆ ใหย้ าก เปา้ หมายของนกั ศกึ ษาคอื เรยี นเพอื่ สอบใหไ้ ดเ้ ทา่ นน้ั คณุ คา่
การเรียน อย่ทู ีก่ ระดาษมีค่าเทา่ ไหร่ (ใบปรญิ ญา) ถ้าผมสมมตใิ ห้กระดาษมคี ่าเท่ากับ 15,000 บาท
ต่อเดอื นเทา่ กัน ถามว่านักศกึ ษาอยากจะเลอื กใบท่ีไดม้ ายาก ๆ อีกไหม หรือควรเลอื กใบท่เี อามา
แบบงา่ ย ๆ ค�ำตอบคอื เลอื กวิธีท่ีงา่ ย เพราะยงั ไงก็ได้ ฉะนัน้ วิธีท่ีงา่ ยท่ีสดุ ในการสอบ นักศึกษาจึง
ถือคตวิ า่ ความรู้อยรู่ อบตวั หันซา้ ยหนั ขวา ลอกเพ่ือน ไดค้ ำ� ตอบมางา่ ย ๆ เพอื่ นตอบอะไรก็ตอบ
ตามเพ่อื น ทกุ วันนนี้ ักศึกษาจึงเรียนเพอื่ สอบ เขาหาทางลดั ใหไ้ ด้คะแนน นน่ั คือการลอก
ถ้าเราอยากรู้อะไร ทุกคนมีโอกาสเรียนรู้ได้เท่ากัน เพราะเรียนรู้จาก Information และ
ความรู้จากบนคลาวด์ท่ีเรียกได้เท่าเทียม ทุกคนจะเห็นเหมือนกัน ขึ้นอยู่ท่ีใครจะต่อยอดได้
มากกวา่ กนั บน Information climate ทกุ คนหยบิ คน้ ได้ มสี ทิ ธเิ์ ทา่ กนั ดงั นน้ั เราตอ้ งเปลยี่ นความคดิ
ของการศกึ ษาใหม่ ถอื ว่า Information นน้ั เป็นเพียง Basic Knowledge เพื่อเป็นฐาน นำ� มาใช้
ประโยชน์ หรอื ต่อยอด ถ้าเราสามารถน�ำขอ้ มลู ความรู้ มาสร้างทักษะ มาใช้ประโยชน์ จึงท�ำให้
เกิดคุณคา่ เราหยบิ คน้ Information ได้ ไม่ใช่แค่เอามาตอบข้อสอบเท่านน้ั
ในอนาคตอันใกล้ มีเครื่องช่วยประมวลผลความรู้ ที่เราเรียกว่า Knowledge engine มี
เคร่ืองมอื สำ� หรับท�ำการวเิ คราะห์ขอ้ มูลขนาดใหญ่ หรือ อานาไลติก ทกุ วันนี้ ถา้ อยากรเู้ รอื่ งอะไร
ที่มาจากความรบู้ นคลาวด์ มีเคร่ืองมือช่วยคน้ หา วเิ คราะห์ ท�ำใหเ้ กดิ ประโยชน์มากข้นึ
ทกุ วนั น้ี นกั ศกึ ษารนุ่ ใหม่ มจี นิ ตภาพ visualize เกง่ เขาไมช่ อบอา่ นหนงั สอื ทลี ะหลายๆบรรทดั
หรอื หลายหน้า แบบ complete story เขาจะอ่านเปน็ ส่วน ๆ เราต้องเอาจุดเดน่ ที่เขาใชจ้ ินตภาพ
เชอ่ื มโยงความรอู้ อกมา เช่นเขาดรู ูปภาพ หรืออ่านการต์ นู รเู้ ร่อื งดี เพราะเวลาคนร่นุ ใหมอ่ า่ นขอ้ มูล
บนเนต็ ทกุ วันนเ้ี หมอื นผ่านการเชอ่ื มโยงความรู้ แลว้ จนิ ตนาการมา ผใู้ หญ่ คนรนุ่ เกา่ มีจิตนาการ
ได้น้อยกว่า อา่ นการ์ตูนแล้วไม่มีจิตนาการ ซงึ่ เด็กจะมจี ินตนาการมากกว่า ฉะน้นั วิธีการอ่านของ
เดก็ ไมเ่ หมือนกับผู้ใหญ่ เมอื่ เรารูเ้ ชน่ นี้ ต้องจัดสงิ่ แวดล้อมใหเ้ ข้ากับความต้องการของคนรนุ่ ใหม่

ทรพั ยากรดจิ ทิ ัลเพื่อการเรียนรู้มีมากมาย
มีเครื่องมือสมัยใหม่บนเว็บ ช่วยในการเรียนรู้มากมาย เรียนรู้ได้ง่ายข้ึน เช่นจะท�ำโจทย์
คณติ ศาสตร์ ก็มรเครื่องมอื ชว่ ยทำ� มี mathematic tool เช่น Mathematica, Scilab จะเห็นว่า
ทกุ วนั น้ี จะใหเ้ ดก็ ทำ� อะไรยาก ๆ ทำ� ไม เพราะทกุ วนั นมี้ เี ครอื่ งมอื ชว่ ย คงตอ้ งปรบั มาเรอื่ งการประยกุ ต์
ใชเ้ ครือ่ งมอื ต้อง Apply ได้ ใชป้ ระโยชน์ได้ น�ำไปต่อยอดได้ เช่นถ้าผมมแี ก้วใบหนึ่ง แลว้ ผมเจาะรู
มนี ้ำ� ไหลออก อตั ราการไหลออกเทยี บกับเวลาไมค่ งที่ อีก 10 นาที น�ำ้ เหลอื เท่าไหร่ นักศกึ ษาควร
จะแก้ปญั หาอยา่ งนไ้ี ด้ เพราะวา่ มเี คร่อื งมือช่วยทางคณติ ศาสตร์ แตเ่ ขาตอ้ งเข้าใจว่า วธิ กี ารน�ำมา

148 นวตั กรรมการเรยี นการสอนกบั \การศกึ ษาระบบ 4.0

ใช้ประโยชนท์ �ำอย่างไร ทำ� เพอื่ อะไร
การศึกษาแบบท่องจำ� ทำ� ให้เกิดโรค Math-phobia
การศึกษาวันนี้ ยังเน้นให้เด็กท่องจ�ำ ท�ำสอบ ท่องโดยไม่รู้ว่าคืออะไร ประยุกต์ได้อย่างไร
การเรยี นทผ่ี า่ นมา นกั ศกึ ษาเหน็ วา่ ยาก เพราะตอ้ งจดจำ� มาก ดงั จะเหน็ วา่ ทกุ วนั นน้ี กั ศกึ ษาเปน็ โรค
Math-phobia โรคกลัวคณิตศาสตร์ เพราะเห็นว่าคณิตศาสตร์เป็นเรื่องยาก การศึกษาถ้ายังเป็น
แบบเดมิ เราจะพบปญั หาอกี มาก เรารวู้ า่ การเรยี นการสอน ตอ้ งไปสดู่ จิ ทิ ลั แลว้ ลองเทยี บการศกึ ษา
กบั ถา่ ยรปู จะเหน็ วา่ ยคุ แรกเปน็ การใชฟ้ ลิ ม์ ตอ่ มานำ� รปู มาสแกนเปน็ digital ยคุ ตอ่ มาถา่ ยออกมาได้
digital โดยตรงเลย ยุคต่อมารวมรูป กับสื่อต่าง ๆ เข้าด้วยกัน เห็นไหมครับว่า ถ่ายปุ๊บแชร์ปั๊บ
ทุกวันน้อี ะไร ๆ ท�ำไดง้ ่ายหมด เรานยิ ามของการใชส้ ่ือแบบน้ีวา่ การหลอมรวมสอ่ื
ดจิ ทิ ัลเปล่ยี นแปลงวถิ ชี ีวติ
ทกุ วนั นเ้ี รามปี ระชาสมั พนั ธอ์ งคก์ ร ตอ่ มาบอกวา่ เปน็ การประชาสมั พนั ธอ์ งคก์ รไมไ่ ด้ ตอ้ งเปน็
การสอื่ สารองค์กร องคก์ รตอ้ งรู้วธิ ีการสอ่ื สาร ต่อมาเมื่อเรม่ิ มกี ารหลอมรวมสื่อระหว่างสอ่ื ใหมก่ บั
สอื่ เก่า วิธคี ิดของส่ือใหม่ เริม่ เปลี่ยนไป มชี ีวติ มคี วามรู้สกึ อะไรต่าง ๆ แทรกไปหมด ดังน้ันรปู แบบ
การมองการศกึ ษา กต็ อ้ งเปลย่ี นจากเดมิ คดิ แบบเดมิ ไมไ่ ด้ เรามคี วามจำ� เปน็ ทจ่ี ะกา้ วไปสยู่ คุ digital
ทุกวันนี้เราต้องไปสู่ยุคใหม่ท่ีเป็น digital แม้กระทั่งการเงินก็เป็น digital โทรศัพท์มือถือเป็นได้
ทกุ อยา่ ง ตอ่ ไปอาจเปน็ กระเปา๋ สตางค์ เวลาไปซอื้ อะไรสกั อยา่ งเขาใหก้ รอกหมายเลขโทรศพั ท์ เพราะ
เบอรโ์ ทรศพั ทเ์ ปรยี บเสมอื นเลขบตั รประจำ� ตวั ประชาชน เพราะเปรยี บเสมอื นเปน็ ของแสดงตวั ตน
จะบอกวา่ เทคโนโลยมี นั หลอ่ หลอมกนั ทางดา้ นน้ี พบวา่ สง่ิ ทเี่ กดิ ขนึ้ จะมาสกู่ ารทำ� งานรว่ มกนั ถา้ เรา
ลองนกึ ดูวา่ ด้วยกลไกลของการใช้งาน digital เราทำ� อะไรไดบ้ ้าง เรารูว้ ิธีการตา่ ง ๆ โรงเรยี นตอ้ ง
ปรับตัวเองใหม่ โรงเรียนไม่ใช้ดิจทิ ลั เลยไมไ่ ด้ เดก็ ไมใ่ ช้เทคโนโลยีเลยไมไ่ ด้
ผคู้ นเรมิ่ เปลยี่ นตวั เองไปสู่ รปู ทม่ี คี วามเปน็ ปจั เจกบคุ คล Individualism สงู ถามวา่ นกั เรยี น
ในวันน้ีเปลี่ยนไหมครบั คนรนุ่ ใหมม่ ีความคิดอสิ ระ ชอบเสรี ถ้านกั เรยี นถามวา่ ทำ� ไมผมต้องแต่ง
เครอื่ งแบบมาโรงเรยี น ทำ� ไมตอ้ งตดั ผมสนั้ ทำ� ไมตอ้ งมาบงั คบั ใหท้ ำ� โนน่ ทำ� นี่ เขาอยากเปน็ อสิ ระชน
ซง่ึ แนวโนม้ จะเปน็ แบบนนั้ อยแู่ ลว้ ซง่ึ แนวโนม้ มลี กั ษณะเปน็ Individualism สงู เมอ่ื Individualism
การศกึ ษาตอ้ งปรบั ตวั เองใหเ้ ขา้ กบั การเรยี นรตู้ ามปจั เจกบคุ คลมากขนึ้ การศกึ ษาในระบบ จะพยายาม
ทำ� ใหท้ ุกคนเหมอื นกนั ไม่ได้ ทำ� Standardize สำ� หรับบคุ คลไดย้ าก ลองนึกดูวา่ คนทเี่ รยี นแยท่ ี่สดุ
ไต่กวา่ จะถงึ เสน้ มาตรฐานยากมาก แต่บางคนเกนิ มาตรฐานแลว้ คนเรยี นดอี ยแู่ ล้วไม่ตอ้ งเรยี นกไ็ ด้
ลองนึกต่อไปว่า ยิ่งถ้าการศึกษามันไม่ได้เอาเวลามาเป็นตัวจ�ำกัด เราอาจจะเรียนต่อไปในอนาคต

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 149

ก็ได้ ฉะน้ันเราต้องคิดใหม่ว่ารูปแบบการศึกษานั้นมันต้อง Individualism มากข้ึน ในอนาคตจะ
ค่อย ๆ เป็นกลุ่มเล็กลงเรื่อย ๆ พอเป็นกลุ่มเล็กลงแล้ว จะสังเกตเห็นว่า คนในวันนี้ จะมีความ
สามารถต่างกนั คนละดา้ นตามความถนัด
ผู้คนในปัจจุบัน มีความโดดเด่ียวในฝูงชน เวลาอยู่ในกลุ่มก็ยังโดดเดี่ยว อย่างเช่น อยู่ใน
รถโดยสาร อยูค่ อนโดกจ็ ะโดดเด่ยี ว เพราะมเี ทคโนโลยีเชอ่ื มตอ่ กับคนอ่ืนได้ เลยไม่อยากเชอื่ มกบั
คนใกลต้ วั มนุษยเ์ ป็นสตั วส์ ังคม โดดเด่ยี วไม่ไดอ้ ยแู่ ลว้ แตเ่ ทคโนโลยสี รา้ งสังคม เครอื ขา่ ยสงั คมให้
คนรนุ่ ใหมม่ ลี กั ษณะ เปน็ พวกวตั ถนุ ยิ ม ความตอ้ งการอยกู่ บั เทคโนโลยสี มยั ใหม่ เราตอ้ งเขา้ ใจวา่ สงิ่ น้ี
เปน็ ทชี่ น่ื ชอบของคนรนุ่ ใหม่ ซง่ึ คนรนุ่ ใหมจ่ ะเหมอื นรนุ่ เกา่ ไมไ่ ด้ อาจารยจ์ ะใหเ้ ดก็ เขา้ หอ้ งเรยี นแลว้
มานง่ั นง่ิ ๆ หา้ มคยุ ไมไ่ ด้ ตอ้ งดวู า่ ธรรมชาตขิ องเขาเปน็ อยา่ งไร ถา้ จะทำ� ใหเ้ ขา Active ตอ้ งไมอ่ ยนู่ ง่ิ
การศึกษาจงึ ต้องทำ� ใหแ้ อกทฟี มีชวี ิต

สอ่ื ใหม่กบั เนอ้ื หาบนกอ้ นเมฆ
สงิ่ ใหมอ่ กี สง่ิ หน่งึ ที่มีผลตอ่ การศึกษา คอื New Media การเรยี นร้ขู องเรา ไปอยู่บนกอ้ นเมฆ
ความรไู้ ปรวมกนั อยบู่ นกอ้ นเมฆ เรารวู้ า่ Content Base, Content ไปรวมกนั อยบู่ นกอ้ นเมฆ ถา้ อยาก
จะหยบิ Content จะหยบิ จากกอ้ นเมฆ ถา้ อยากจะรอู้ ะไร กห็ าจากกอ้ นเมฆได้ สงิ่ หนง่ึ ทจี่ ะเตอื นเรา
คอื ถา้ มใี ครถามคำ� ถาม ถา้ ไมแ่ นใ่ จอยา่ เพงิ่ ตอบ ใหห้ าขอ้ มลู กอ่ นคอ่ ยตอบ เพราะหาขอ้ มลู หาไดง้ า่ ย
และเรว็ จะเหน็ วา่ การหาขอ้ มลู นน้ั เรว็ เพราะพอถามมาปบุ๊ หาขอ้ มลู แลว้ สามารถตอบไดท้ นั ที รวดเรว็
บนมือถอื นนั่ เอง ด้วยกลไกลหลายอยา่ ง เราเลยมีความจำ� เป็นที่จะเรยี นรู้ วธิ แี สวงหาความรใู้ ห้เรว็
เพือ่ ใช้ประโยชนจ์ ากกรณีทกี่ ลา่ วมานี้ วันนี้เราเรียนรจู้ ากครูสามคน กูเก้ิล วกิ ิ ยทู ปู ไมใ่ ช่เดาเอา
นะครบั เดก็ รจู้ กั ครทู ง้ั 3 คนนอี้ ยา่ งดี ในเรอื่ งฮอรโ์ มน ผมถามวา่ รจู้ กั ไผก่ บั เฟริ น์ ไหมครบั เขามปี ญั หา
เขามใี ครเปน็ ทปี่ รกึ ษา คนรนุ่ ใหมเ่ มอื่ เจอปญั หาเขาจะไมป่ รกึ ษาพอ่ แม่ ครู เพอื่ นกไ็ มป่ รกึ ษา เขาจะ
ปรกึ ษา Google ซง่ึ จะชว่ ยเขาไดห้ มด เราตอ้ งเขา้ ใจวา่ เรามเี ครอื่ งมอื ทช่ี ว่ ยเรา ทำ� งานอยบู่ นกอ้ นเมฆ
มีความรูเ้ พ่ือการศกึ ษามากมายมหาศาล ถ้าให้ทกุ คนแนะนำ� ตวั กนั ภายใน 5 นาที ให้เร็วท่ีสดุ วิธี
แนะนำ� ทดี่ ที สี่ ดุ ทำ� ไดโ้ ดยพบกนั บนกอ้ นเมฆ ทกุ วนั นี้ วธิ กี ารทำ� อะไร มเี ครอื่ งมอื ทช่ี ว่ ยในการศกึ ษา
มากมาย ทกุ วนั น้ี ทางดา้ นขอ้ มลู เชน่ คลปิ จะเอาไปทำ� การศกึ ษา เปดิ ใหน้ กั ศกึ ษาดู กเ็ ลอื กหาบนยทู ปู
ได้มากมาย หรือจะสรา้ งหอ้ งเรยี น สรา้ งข้อสอบ ใหน้ กั ศกึ ษาทำ� บนก้อนเมฆ ให้โตต้ อบผา่ นมอื ถอื
เปน็ คลกิ เกอร์ วันนเ้ี ครอ่ื งมอื งา่ ยทุกเร่อื ง การเรียนการสอนจ�ำเป็นต้องรูว้ ิธีการใช้เคร่อื งมือ เพราะ
เทคโนโลยีเป็นเร่ืองท่ีสำ� คัญ มีเทคโนโลยีใหม่ ๆ เกดิ ขนึ้ ทกุ วนั แว่นตา นาฬกิ า ใครอยากจะร้อู ะไรก็
YouTube, Google ประโยชน์ใชท้ �ำอะไรไดบ้ า้ ง ราคาเทา่ ไหร่ จะเห็นว่าเทคโนโลยีไปเรว็ มาก

150 นวตั กรรมการเรียนการสอนกับ\การศึกษาระบบ 4.0

ส่ิงทห่ี ายไปในอนาคต
ผมให้ดูเว็บหน่ึง เขาบอกว่ามีอยู่ 21 ส่ิงที่จะหายไปหรือล้าสมัยในปี 2568 ส่ิงหนึ่งนั่นคือ
โตะ๊ เรยี นนกั เรยี นหอ้ งแลป็ เสยี ง เดสกท์ อ็ ปคอมพวิ เตอร์ การบา้ นนกั เรยี น ทำ� ไมโตะ๊ เรยี นในหอ้ งเรยี น
ถงึ จะหายไป เพราะการเรยี นของนกั ศกึ ษาเปลย่ี นไป หอ้ งเรยี นจะอยตู่ รงไหนกไ็ ด้ นกั ศกึ ษาสามารถ
เรียนไดท้ ุกที่ ทกุ เวลา เชอ่ื มต่อกับครไู ด้ ไม่จ�ำเปน็ ต้องเรียนในหอ้ งเรยี น รปู แบบการเรียนเปลย่ี นไป
ครอู ยา่ แปรเจตนาผดิ วา่ การเรยี นจะตอ้ งหายไป การเรยี นเปลย่ี นวธิ ไี ป หอ้ งแลป็ เรยี นภาษาไมจ่ ำ� เปน็
ตอ้ งมี เพราะมเี ครื่องมือจะเรยี นภาษาได้ ส่งิ ท่ีสำ� คญั มากกว่านั้น รปู แบบของการศึกษานน้ั ส่ิงทเ่ี รา
ต้องการ คือ ให้เรยี นรู้วิธีการเรียนรู้ ใหเ้ รยี นร้วู ิธีการเรียน คอื เรยี นรูใ้ หม้ ี Learning Curve เร็ว
การศกึ ษาไทยมจี ุดอ่อนอย่างมากคือ บรษิ ัทเพียร์สนั ท�ำการศกึ ษาสส่ี ิบประเทศ เราอยใู่ นลำ� ดบั ม่ี
35 จาก 40 ทางด้านการเรียนรู้ คือถ้ามีอะไรใหม่มาเด็กไทยจะเรียนรู้ช้า เกาหลีใต้มาเป็นที่ 1
นอกจากนี้ Learning Curve ยงั แปรตามกลมุ่ อายุ ความหมายคอื ยง่ิ อายมุ าก Learning Curve ยง่ิ ตก
หมายความวา่ คนอายุ 50 ปี เรียนรู้ชา้ กว่าคนอายุ 20 ปี ดงั นน้ั วันนีเ้ ราตอ้ งท�ำ Learning Curve
ของไทยใหส้ งู ขนึ้ ขณะเดยี วกนั อาชพี ตา่ งกนั Learning Curve กต็ า่ งกนั สมมตเิ ปน็ หมอ เปน็ ครกู บั
ผใู้ ชแ้ รงงาน Learning Curve ของตา่ งอาชพี กต็ า่ งกนั เพราะใชร้ ะดบั ขอ้ มลู ขา่ วสารในการประกอบ
อาชีพต่างกัน ฉะน้นั วนั นี้ เราใหค้ วามส�ำคญั ของการสร้าง Learning Curve

โรงเรียนทำ� ลายความคดิ สร้างสรรค์ของเด็ก
มคี ลปิ อยคู่ ลปิ หนงึ่ เปน็ การบรรยายของเซอร์ เคน โรบนิ สนั เขาบอกวา่ โรงเรยี นทำ� ลายความคดิ
สรา้ งสรรคข์ องเดก็ ยงิ่ เรยี นหนงั สอื เดก็ ยง่ิ คดิ ไมเ่ ปน็ เพราะโรงเรยี นไปกรอบความคดิ สอนอยา่ งเดยี ว
วิธกี ารสอนนั้น ก�ำหนดใหม้ ีเส้นทางเดียว เพอื่ ตอบขอ้ สอบ เด็กไม่ต้องคิดใหจ้ ำ� อย่างเดยี ว สั่งใหจ้ �ำ
แมท้ �ำแลป ก็เน้นใช้คำ� สั่งให้ท�ำทลี ะขนั้ ท�ำตาม ไมต่ ้องคิด หรอื ท�ำเอง
วิธีทดสอบว่าย่ิงเรียน ความคิดสร้างสรรค์ย่ิงหายไป คือ เอาเด็กอนุบาลมาเทียบกับเด็ก
อุดมศึกษาว่าใครคิดเก่งกว่ากัน ลองเอาชอล์กไปจ้ิมท่ีกระดาน แล้วถามเด็กว่าเห็นอะไร เด็ก
อดุ มศกึ ษาตอบเปน็ สิง่ เดยี วกนั วา่ “จดุ ” เพราะอาจารยส์ อนวา่ นี่คอื จดุ แลว้ เชอื่ ว่านค่ี ือ จุด สมอง
จะไมค่ ดิ เปน็ อย่างอ่ืน แต่ถ้าถามเด็กอนบุ าลทีไ่ มเ่ คยถกู สอนว่าคือจุด เขาจะเหน็ ว่ามันคอื อยา่ งอืน่
ได้มากมาย เป็น ไข่ปลา เม็ดทราย ฯลฯ จะเห็นได้ว่าย่ิงสอนเด็กย่ิงไม่มีความคิดสร้างสรรค์
เคนโรบินสัน กล่าวไว้ว่า ท�ำอย่างไรจึงจะให้การศึกษาหลุดออกจากหุบเขาแห่งมรณะ เหมือน
เมอื งไทยวนอยู่ ปฏริ ปู กท่ี กี ว็ นอยใู่ นนนั้ การทวี่ นอยใู่ นหบุ เขาแหง่ มรณะน้ี เพราะวา่ กลไกลของระบบ
การศึกษานนั้ เราไปเกาะกบั ความคิดเดมิ จนเปา้ หมายเราไม่รูว้ ่าเราเรยี นไปเพือ่ อะไร เพอื่ กระดาษ
ใบเดยี วใช่ไหม แลว้ กระดาษใบนัน้ เราก็ไปตีคุณคา่ จึงทำ� ใหท้ กุ คนอยากได้กระดาษใบน้ัน เพราะมี

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 151

คณุ คา่ เราจะหลดุ ออกจากตรงนไ้ี ดอ้ ยา่ งไร เพราะในชวี ติ จรงิ นน้ั เราไมไ่ ดเ้ รยี นเพอื่ กระดาษแผน่ นน้ั
แตเ่ ราตอ้ งเรียนตลอดชวี ิต เหน็ อะไรร้อู ะไรมา ก็ต้องเรียนรู้ต่อไปเรอื่ ย ๆ

เทคโนโลยมี ีความสำ� คัญต่อการศึกษา
วนั นอ้ี ยา่ ลมื วา่ กลไกลของการศกึ ษา ไมไ่ ดจ้ บทกี่ ระดาษใบเดยี ว หรอื อกี จดุ หนงึ่ คอื ในระบบ
การศกึ ษา เราสรา้ งแมไ่ ก่ เราใหค้ วามสำ� คญั กบั แมไ่ ก่ อยู่ 2 เรอื่ งเทา่ นน้ั 1. แมไ่ กต่ อ้ งรจู้ กั Content ดี
สมมติว่าจะเป็นครูสอนคณิตศาสตร์ก็ต้องรู้ Content ของคณิตศาสตร์ เร่ืองที่ 2 เราให้ความ
สำ� คัญกบั วธิ กี ารสอนของครูสูงมาก การเปน็ ครนู ัน้ เขาอาจจะสอนเปน็ อยา่ งเดียว คือ pedagogy
กระบวนการถ่ายความรจู้ ากครไู ปให้ เหมือนการป้อนลกู นกลูกกา เป็นการ transfer การ transfer
ไม่เวิร์คในวันนี้ เพราะเด็กไม่รับ เด็กต้องเรียนรู้เองจากภายในออกภายนอก ไม่ใช่จากภายนอกสู่
ภายใน แตว่ นั น้เี ราใหค้ วามสำ� คัญกบั ครู เนน้ การสอน เน้นมกี ระบวนการของความเปน็ ครู ผมไมไ่ ด้
บอกวา่ ไมด่ ี ความเป็นครู คือ พยายาม transfer content หรือ knowledge นไ้ี ปใหก้ บั เด็ก
วันนม้ี นั ไม่ใชเ่ ร่ืองการสง่ ความรู้ หรือการสอนอยา่ งเดียวแล้ว ส่ิงท่ีสำ� คญั คือเทคโนโลยี เป็น
เครอื่ งมอื ทจ่ี ะไปเรยี นรู้ ตกั ตวงความรู้ ทกุ วนั นถี้ า้ เราจะไปรบกบั ใคร เขาไมใ่ ชก้ ำ� ลงั แบบเดมิ แลว้ เขา
ใชเ้ ครอื่ งจกั รกนั หมดแลว้ การทำ� นาเมอื่ 20 ปที แ่ี ลว้ กบั ตอนนแี้ ตกตา่ งกนั ชาวนาไมห่ ลงั สฟู้ า้ หนา้ สู้
ดนิ อีกแล้ว ชาวนาวนั นที้ �ำนาด้วยโทรศพั ทม์ อื ถือ โทรไป เดย๋ี วมีคนมาเก่ียวขา้ วให้ ตอนน้ีตัวทเ่ี ปน็
กลจักรส�ำคัญคือเทคโนโลยี content ถูก technology น�ำไปเป็น digital แล้วเอาขึ้นไปบน
กอ้ นเมฆ
กระบวนการเรียนการสอนโดยเทคโนโลยีเข้ามาดึงเข้าไปในกระบวนการเรียนการสอนใน
รปู แบบ Electronic เยอะแยะไปหมด ไมว่ า่ จะเปน็ e-learning เปน็ Process ของ online learning
เพราะฉะนั้นในการเรียนวันน้ี อยู่บนหน้าจอ เรียนตอนไหนก็ได้ ออนไลน์ตอนไหนก็ได้ การเรียน
สนกุ กวา่ เรยี นในหอ้ งเรยี นตง้ั เยอะ เพราะเรยี นตามความสนใจของผเู้ รยี น วนั นเี้ ทคโนโลยเี ปน็ เครอ่ื งมอื
ท่ีเราจะไปสู้กับใครได้ ท�ำให้ระบบการศึกษาหลุดออกจากหุบเหวได้ นี่คือเร่ืองของนวัตกรรมทาง
การศกึ ษา ฉะน้นั ถ้าเราไมค่ ดิ ใหม่ ไม่มเี คร่อื งมือ เราจะไมห่ ลุดออกจากหบุ เขามรณะทางการศกึ ษา
ฉะนน้ั วันนอ้ี ยา่ ลืมนะวา่ เทคโนโลยี คอื เครอื่ งมือ เราไปรบกับใครไมไ่ ด้ ถ้าไมใ่ ชเ้ ทคโนโลยี เมือ่ เป็น
แบบนี้แล้วทกั ษะการเรียนรู้ สำ� คญั กว่าเนอ้ื หา เทคนคิ วธิ กี ารเรยี น หรือท�ำอะไรตา่ ง ๆ สำ� คญั กว่า
เน้ือหา เราต้องสร้างนวัตกรรม เรารู้ว่ากระบวนการเรียนการสอนส�ำคัญกว่าหลักสูตร แต่ปฏิรูป
ทไี รกน็ ึกถึงแต่หลักสตู ร นึกอย่างอนื่ ไมไ่ ด้ สงิ่ ท่ีส�ำคญั คือกระบวนการ การเรยี น การสอน เราจะ
Integration ความรู้ได้อย่างไร เพอ่ื นำ� ความรูไ้ ปใช้ เราตอ้ งคิดเอง เราตอ้ งสรา้ งเอง แล้วเทคโนโลยี
เป็นเครอ่ื งมอื ทสี่ ำ� คญั

152 นวตั กรรมการเรยี นการสอนกับ\การศึกษาระบบ 4.0

ถ้าจะอยากอภิวัตน์การศึกษา เราไม่ใช้ค�ำว่าปฏิวัติหรือปฏิรูป เราต้องถือว่าของเดิมมันดี
แลว้ มาเปลย่ี นแปลงของเดมิ ใหม้ นั ดขี นึ้ ไปเรอ่ื ย ๆ เราไมไ่ ดม้ ารอ้ื ของเดมิ เราถอื วา่ กระบวนการศกึ ษา
อะไรดเี ราจะเอาไว้ แตอ่ ะไรไม่ดีเราก็จะเปลยี่ น เราคอ่ ย ๆ เปลย่ี น Evolution
เพราะฉะนนั้ การท่จี ะพัฒนาไปส่เู ด็กร่นุ ใหมน่ ัน้ เราควรจะให้ความส�ำคญั ในเร่ืองนวตั กรรม
การเรียนรู้ แตแ่ น่นอนเปน็ เรอ่ื งท่ีเปลีย่ นแปลงยาก เลิกใชแ้ ผนการสอนแบบเดิมดีไหม teach less
learn more ได้เลยไหม แตผ่ มบอกวา่ คอ่ ย ๆ เปลี่ยน ใหเ้ รียนตามความตอ้ งการมากข้ึน เขาลด
ตารางสอนลงมาเหลือบ่าย 2 โมง อีก 2 ชว่ั โมงทเี่ หลือเด็กอยากเรยี นอะไรกไ็ ปเรียน น่คี ือแนวโนม้
ของการเปล่ียนแปลง ค่อย ๆ เปล่ียน นี่คือแนวคิดที่บอกว่าอยากจะเปล่ียน ให้เปล่ียนทีละน้อย
ถ้าใหเ้ รยี นเหมอื นกนั ทัง้ หอ้ ง เด็กไมใ่ ช่เครอื่ งจักร ไมใ่ ชช่ น้ิ สว่ นอตุ สาหกรรมทที่ ุกตวั ต้องเหมอื นกนั
วนั น้ีเลยอยากจะใหเ้ หน็ วา่ ดว้ ยกลไกลของธรรมชาตนิ นั้ มนั ปฏริ ูปไม่ได้

ทกั ษะสำ� คัญกวา่ เน้ือหา
ถา้ เราบอกวา่ อยากอภวิ ัตน์คน นกั ศึกษา ไปสอู่ นาคต ศตวรรษที่ 21 เลยมา 15 ปีแล้ว เหลอื
85 ปี การศึกษาเพอ่ื อยใู่ น 85 ปีน้ี ถามว่าเราจะ Evolution การศึกษา เพอ่ื สร้างคนไปอยู่ใน 85 ปี
ขา้ งหนา้ ไดอ้ ยา่ งไร เรารวู้ า่ มนั มที กั ษะเพอ่ื อนาคต เรอ่ื งน้ี ละเอยี ดออ่ นมาก ถามวา่ อกี 20 ปขี า้ งหนา้
ทักษะทเี่ ราต้องการคืออะไร ถ้าเราบอกว่าตอ้ งการอย่างนี้ คอื เราต้องเตรยี มการคนน้ไี ปอย่ตู รงนนั้
ยงิ่ นบั วนั ไป content ยงิ่ หมดความหมาย เพราะมนั หยบิ ไดเ้ รว็ หาไดง้ า่ ย สามารถหยบิ จบั ไดบ้ นโลก
ด้วยเทคโนโลยี ดังนน้ั เราจำ� เป็นตอ้ งหาทางเปลย่ี นแปลง ต้องมี Innovation ใหม่ ๆ วิธกี ารของ
เทคโนโลยใี หม่ ๆ ทำ� ใหผ้ เู้ รยี นมจี นิ ตนาการตา่ ง ๆ ไดง้ า่ ยขน้ึ ถา้ ถามวา่ นวตั กรรมการศกึ ษาคอื อะไร
นวตั กรรมคอื การทำ� ใหเ้ กดิ ขนึ้ มาใหม่ หรอื ปรบั ปรงุ ของเกา่ ใหม้ นั ดขี น้ึ ถา้ อยู่ ๆ บอกวา่ การนง่ั เรยี น
แบบนไ้ี มด่ ี นงั่ เรยี นเปน็ กลมุ่ ดกี วา่ นคี่ อื นวตั กรรม หรอื การเปลย่ี นแปลง การสอนใหเ้ ดก็ คยุ กนั เพอ่ื
แลกเปลย่ี นความรกู้ นั ไมไ่ ดส้ อนใหเ้ ดก็ นง่ิ เฉย ๆ ฉะนนั้ การสง่ เสรมิ ใหเ้ ดก็ คยุ กนั กเ็ ปน็ วธิ กี ารหนงึ่ ได้
น่ีคือสิ่งที่ผมบอกว่าให้เด็กเรียนแบบแนวราบ คือร่วมมือกันเรียน แบบว่าคนน้ีรู้อะไรมาแล้วคุยให้
เพอื่ นฟงั พดู จาภาษาเดยี วกนั ดกี วา่ ครบู าอาจารยพ์ ดู ถา้ เรามองแบบนี้ ตอ้ งบอกวา่ ตอ้ งคดิ หาวธิ ใี หม่
หรือปรบั ปรงุ วิธีเดิมใหด้ ขี ึน้ ฉะน้ันเราจะหยดุ อยูน่ ิ่ง ๆ เฉย ๆ ไม่ได้
ส�ำหรับการศึกษานั้น ต้องเปล่ียนให้ครูคิดเอง อยากท�ำอะไรก็ท�ำด้วยการคิดเอง ตอนแรก
อาจไมด่ ี กล็ องทำ� ใหม่ หาวธิ ใี หม่ ๆ จนกวา่ จะพบทางทดี่ ที ส่ี ดุ จะเหน็ วา่ สงิ่ นคี้ อื นวตั กรรม การสรา้ ง
นวตั กรรมน้ี จะทำ� อยา่ งไรถงึ จะดขี น้ึ ผมถามวา่ ถา้ เราอยากใหก้ ารเรยี นของนกั ศกึ ษา Active ปจั จบุ นั
เดก็ ไทยทงั้ ประเทศ passive คอื พอถามวา่ เขา้ ใจไหม เดก็ ไทยจะเงยี บ เฉย ฉะนน้ั เราจงึ บอกวา่ การ
ศกึ ษาไทยต้องพยายามหาทางสรา้ งนวตั กรรม เพอื่ การเรียนแบบแอกตฟี

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 153

ทกั ษะสำ� หรบั อนาคตคอื อะไร ภายใตท้ กั ษะสำ� หรบั อนาคตมคี วามสำ� คญั การศกึ ษาตอ้ งสนกุ
ความสนุกเป็นตัวนำ� สาระเปน็ ตัวตาม ทกั ษะท่สี �ำคญั 4 ทักษะทคี่ วรสนใจ ทักษะแรกคือ Critical
Thinking คดิ แบบวพิ ากษ์ คิดแบบมวี จิ ารณญาณ คนทุกวันนไ้ี ม่ได้สอนให้ใชว้ ิจารณญาณ แต่เปน็
การสอนใหเ้ ชอ่ื พอเชอื่ มาก ๆ กลายเปน็ ลทั ธิ เมอื ไทยจงึ เปน็ ประเทศเดยี วทม่ี กี ฬี าส ี ทห่ี นกั ไปกวา่ นนั้
คนไทยขาด basic science หรือความร้ทู างวทิ ยาศาสตร์
ทกุ วนั นม้ี นั มที กั ษะหลายเรอ่ื งทค่ี รตู อ้ งชว่ ยกนั สรา้ ง สรา้ งในลกั ษณะทป่ี ลกู ฝงั ทกั ษะการคดิ
แบบมีวิจารณญาณ คิดแบบสรา้ งสรรค์ คดิ นอกกรอบ หรือการแสวงหาความรู้ การอยูก่ ับคนอย่าง
มคี วามสุข ทกั ษะทางสงั คม ทักษะทางการสอื่ สาร ทกั ษะเหล่านี้เปน็ ส่งิ ท่ีตอ้ งให้ความสำ� คญั เพราะ
เราร้วู า่ ทักษะที่สำ� คัญมันมีมากกว่า 3R คอื การเขียน การอา่ น การคำ� นวณ ส่ิงท่ีเราต้องการทักษะ
เพมิ่ เตมิ คอื การเปน็ ผนู้ ำ� ทด่ี ี การรจู้ กั ใชเ้ ทคโนโลยี มกี ารสอื่ สารทดี่ ี การคดิ รเิ รมิ่ การเปน็ ผปู้ ระกอบการ
ใหมไ่ ด้ การทำ� งานร่วมกนั การเปน็ พลเมืองโลก มลี ักษณะหลาย ๆ อยา่ ง เพราะน่เี ปน็ ทักษะแห่ง
อนาคต ถ้าเราบอกว่า เม่ือมันเป็นทักษะแห่งอนาคต การศึกษาในวันนี้ ต้องพยายามตอบโจทย์
อนาคต

การศึกษาไม่ได้อยูท่ ก่ี ารจดั ล�ำดบั
การศกึ ษานนั้ ตอ้ งเปลยี่ นกรอบความคดิ ใหม่ คอื การศกึ ษานน้ั อยา่ เอาบคุ คลไปเปรยี บเทยี บกนั
เช่น การสอบจัดล�ำดบั จดั Ranking ของโรงเรยี น ซงึ่ ทจี่ รงิ ไมส่ ามารถเปรียบเทยี บกนั ได้ เพราะมัน
คนละมิติ คนละมุมมอง เราจึงพยายามให้การศึกษาเป็นการพัฒนาตัวเอง ไม่แข่งกับใคร เรารู้ว่า
ต้องเอาสง่ิ ตา่ ง ๆ ข้อดีของเรา มาใช้ประโยชน์ แลว้ ไม่ว่าจะทำ� อะไร ตอ้ งดีขน้ึ ตอ้ งคำ� นงึ ถงึ ต้นทุน
การศกึ ษาในไทยมตี น้ ทนุ สงู มาก สงู กวา่ หลาย ๆประเทศ แมป้ ระเทศพฒั นาแลว้ การศกึ ษาตอ้ งใหม้ ี
ผลเชื่อมโยงกับความงอกงามของมนุษย์ ดังนั้น การศึกษาจึงต้องสอนให้น้อย เรียนเองให้มาก ๆ
ความหมายคอื ผเู้ รยี นควรจะทำ� อะไรตา่ ง ๆ ดว้ ยตนเอง เรามองวา่ ครคู อื ผจู้ ดั การใหเ้ ดก็ ๆ ไดเ้ รยี นรู้
ผู้จัดการทีด่ คี ือ ผู้จดั การหอ้ งเรียน ไม่ใช่สอน การจดั ทกุ อยา่ งให้เดก็ ไดเ้ รยี นหนังสือ จะเรียนยงั ไง
ครจู ัดการได้หมด ครูเป็นเหมือน CEO ของหอ้ งเรยี น ที่จัดการอะไรกไ็ ด้ ต้องเปลี่ยนบทบาทของ
ครูให้ได้ ถ้าสอนอย่างเดียวจะเหมือนการ Transfer Knowledge เม่ือเราเอาก้อนน้�ำแข็งไปใส่
มือเด็ก เพราะเหมือนเราจะเอาความรู้ไปให้เด็ก เด็กก็รับไว้ แต่ไม่รู้จะรับได้มากแค่ไหน สักพักก็
ละลายหมด หายหมด
การศกึ ษาจำ� เปน็ ตอ้ งปรบั ปรงุ เปลย่ี นแปลง เชน่ สอนศลิ ปะ ในชว่ั โมงนจ้ี ะสอนเรอ่ื งเสน้ ชว่ั โมงน้ี
จะสอนสี สอนตามแผนการสอน พอสอนเสรจ็ ก็สั่งเด็กใหท้ ำ� งานสง่ เด็กกว็ าดรูปทำ� อะไรต่าง ๆ สง่
แลว้ มา Present นค่ี อื การสอนแบบเดมิ ทนี คี้ ดิ ใหม่ คอื ไมส่ อน แลว้ ใหเ้ ดก็ ไปนงั่ ไปคน้ ควา้ หาความรู้

154 นวัตกรรมการเรยี นการสอนกับ\การศกึ ษาระบบ 4.0

หาวิธีการวาดรูป แล้ววาดรูปท่ีดีที่สุดที่คิดได้ตอนนั้น แล้วเอามาน�ำเสนอว่ามันดีอย่างไร เด็กก็ได้
ทำ� ตามความคิดของตวั เอง ค้นควา้ แสวงหาด้วยตนเองวา่ ดีอย่างไร จากนนั้ มา Present ทำ� ให้ครู
ไดถ้ ามเดก็ วา่ มนั ดอี ยา่ งไร คอ่ ยสอนหรอื ชท้ี ฤษฎใี ห้ ดงั นนั้ หนา้ ทขี่ องครใู นอดตี คอื จะสอนแตส่ ง่ิ ดี ๆ
หรอื กำ� หนดเสน้ ทางใหเ้ ดก็ เดก็ กจ็ ะไมค่ ดิ เปน็ อยา่ งอน่ื เลย เดก็ จะเชอ่ื ครู ถา้ ไมเ่ ชอ่ื เดยี๋ วไมไ่ ดค้ ะแนน
ดังนั้นเด็กก็ไม่ต้องคิดอะไร ซ่ึงเด็กอยากลองอยากรู้อยากออกนอกเส้นทาง ก็ท�ำไม่ได้ อย่างเช่น
ครูสั่งให้ท�ำขนมบัวลอย พอเด็กได้แป้งมาก็มาปั้นเป็นวัว เป็นควาย แต่ครูไม่ชอบ เด็กก็ไม่กล้า
เพราะส่งิ ทคี่ รูอยากเหน็ คอื บวั ลอยต้องเปน็ ลกู กลม ๆ

จากระบบปิดมาสรู่ ะบบเปดิ
นวตั กรรมการศกึ ษาทำ� ใหร้ ะบบปดิ กลายเปน็ ระบบเปดิ ทำ� ใหก้ ารศกึ ษาเราเปดิ คอื การเขา้ ถงึ
ไดอ้ ยา่ งอสิ ระ เมอ่ื เขา้ ถงึ ไดอ้ ยา่ งอสิ ระ การศกึ ษาแบบเปดิ มาจาก content ทเ่ี ปน็ digital ทเ่ี ราเรยี นวา่
Open Education Resource ให้พิจารณาว่า Open Education Resource เป็นทรัพยากรทใ่ี ช้
ร่วมกันได้ เราถึงตอ้ งเปลย่ี นจาก learning object เปน็ digital object แล้วเปล่ยี นจากโครงสร้าง
ของการศกึ ษามาเปน็ ระบบการศกึ ษาทเ่ี ปดิ ให้คนที่อยหู่ า่ งไกลมาเรยี นแบบออนไลนไ์ ด้
การเรยี น และการเขา้ ถงึ แบบเปดิ มรี ะบบการเรยี นใหม่ ๆ เกดิ ขน้ึ จาการใชท้ รพั ยากรทางการ
ศกึ ษาท่ีเปน็ ดิจทิ ลั เช่น การศึกษาออนไลน์ แบบ MOOC Massive Open Online Course มี
มหาวิทยาลัยหลายแห่งใหบ้ รกิ ารการเรยี นการสอนแบบน้ี
อีกเทคนคิ หนึ่งทีเ่ ปน็ Innovation ทางการศึกษา คอื Gamification in Education หรอื
ทำ� การเรยี นการสอนใหส้ นกุ เพราะอาชพี ของเดก็ คอื การเลน่ ไมใ่ ชก่ ารเรยี น ดงั นน้ั ตอ้ งทำ� การเรยี น
ใหเ้ หมอื นเป็นการเลน่ ใหไ้ ด้ ถ้าสนกุ แล้ว กเ็ รียนอะไรไดท้ ุกเรื่อง ถา้ เรียนสนุกก็จะไดผ้ ลการเรยี นทด่ี ี
การจดั การศกึ ษาใหส้ นกุ มพี ารามเิ ตอรอ์ ะไรบา้ ง แปลกนะครบั เราไดข้ จดั พารามเิ ตอรข์ องความสนกุ นี้
ออกจากหอ้ งเรยี นหมดเลย พารามเิ ตอร์ของความสนกุ ของเดก็ คือ การเคล่อื นไหว ความอยากรู้
อยากเหน็ ความทา้ ทาย ถา้ เราสรา้ งความทา้ ทายเกนิ เออ้ื มมนั กไ็ มส่ นกุ ตอ้ งทา้ ทายแบบหรอื อกี แบบ
เกือบจะชนะแต่ไม่ชนะ น่ีคือการสร้างโมเดลความสนุก การกระหายที่อยากจะเรียนรู้ในเร่ืองที่
น่าสนใจ การมีสังคม และ การมีรางวัลให้ เหล่าน้ีเป็นเรื่องท่ีจะท�ำให้สนุก ซึ่งเอามาประกอบกัน
ในเทคนคิ ของการเรยี นการสอน ตอ้ งประกอบกนั หลาย ๆ สว่ น ดงั นน้ั ในวนั นต้ี อ้ งคดิ สรา้ ง Innovation
ทจี่ ะทำ� อย่างไรใหเ้ ด็กติดการเรยี น เปลีย่ นมาเปน็ ติดเรียน เพราะเรยี นแล้วสนุก ผมอยากให้เห็นว่า
วิธีท�ำการเรียนการสอนให้มันสนุกเป็นอย่างไร วิธีออกแบบให้สนุกนั้นเป็นแบบไหน เพราะโดย
หลักการนั้นถ้าเราจะให้รางวัลต้องยืนอยู่บนหลักการความยุติธรรม ถ้าไม่ยุติธรรมก็จะเกิดการ
ประท้วง ร้องเรียน ดังนั้นการท�ำอะไรบางอย่างนั้นเป็นเร่ืองส�ำคัญ การคิด การออกแบบ ดังนั้น

Suranaree J. Soc. Sci. Vol. 9 No. 2; December 2015 155

การศึกษาตอ้ งอาศยั ประสบการณ์ดว้ ย

ฝากอนาคตการศึกษาไวก้ ับทกุ คน
สรุปวันนเี้ รามาจดั การเรียนรู้ของนักศกึ ษาเพ่อื อนาคต อย่ามองวา่ เรียนเพอ่ื วนั น้ี เราต้องคิด
เพอ่ื อนาคต จะทำ� การศกึ ษา ใหเ้ ดก็ และนกั ศกึ ษาเรา ไปเปน็ ประชาชนทดี่ ใี นอนาคตไดอ้ ยา่ งไร จงึ ตอ้ ง
ฝากการศกึ ษาไว้กบั ทกุ คนในทน่ี คี้ รับ

สวสั ดคี รับ ขอบคณุ ครบั

ยนื ภวู่ รวรรณ

ประวตั ิการศึกษา
พ.ศ. 2509 สำ� เร็จการศึกษาระดบั มธั ยมศกึ ษาตอนต้นจากโรงเรยี นพระปฐมวิทยาลัย จงั หวดั นครปฐม
พ.ศ. 2511 ส�ำเรจ็ การศกึ ษาระดบั มัธยมศกึ ษาตอนปลายจากโรงเรยี นพระปฐมวิทยาลัย จังหวัดนครปฐม
พ.ศ. 2515 วศิ วกรรมศาสตร์บัณฑิตเกยี รตินยิ ม สาขาวิศวกรรมไฟฟ้าสือ่ สาร จากจฬุ าลงกรณม์ หาวิทยาลยั
พ.ศ. 2518 วิศวกรรมศาสตรม์ หาบัณฑติ สาขาวิศวกรรมไฟฟ้า จากจุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย
พ.ศ. 2518 M.Eng. Industrial Engineering จาก Asian Institute of Technology
ประวัติการเปน็ กรรมการ/อนุกรรมการขององคก์ รตา่ ง ๆ ท้ังในประเทศและตา่ งประเทศ
- กรรมการสมาคมคอมพวิ เตอร์แหง่ ประเทศไทยในพระบรมราชปู ถัมภ์ ตงั้ แต่ปี 2539
- กรรมการสมาคมอเิ ล็กทรอนกิ ส์แหง่ ประเทศไทย ต้ังแต่ปี 2529
- ผ้ทู รงคณุ วุฒิในการใหค้ ำ� ปรึกษา การพจิ ารณาระบบงานคอมพิวเตอรข์ องส่วนราชการของส�ำนักงบประมาณ
ตัง้ แตป่ ี 2536
- รองประธานกรรมการ คณะกรรมการวชิ าการท่ี 478 สำ� นกั งานมาตรฐานผลติ ภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรมจดั ทำ� มาตรฐาน
มอก. 620-2529 UDC 681.3.04ซ003.62 “Standard for Thai Character Code for Computer”
- กรรมการปรบั ปรงุ วธิ กี ารถอดอกั ษรไทยเปน็ อกั ษรโรมนั ตามมาตรฐาน TC 92 ขององคก์ ารวา่ ดว้ ยเรอื่ งมาตรฐาน
ระหวา่ งประเทศ (ISO) จดั ดำ� เนินการโดยราชบณั ฑติ ฯ
- ผู้ทรงคุณวุฒิในการจัดท�ำหลักสูตรคอมพิวเตอร์ส�ำหรับนักเรียนในระดับมัธยม สถาบันส่งเสริมการสอน
วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ต้งั แต่ปี พ.ศ. 2532
- คณะกรรมการทปี่ รกึ ษา โครงการจดั หาระบบคอมพวิ เตอรข์ องหนว่ ยงานราชการ ของสำ� นกั งบประมาณ ตงั้ แต่
ปี พ.ศ. 2535
- ทปี่ รกึ ษาด้านระบบงานคอมพิวเตอร์ของ การประปานครหลวง ต้ังแต่ปี พ.ศ. 2529
- ผทู้ รงคณุ วฒุ แิ ละทป่ี รกึ ษาทางดา้ นเทคโนโลยสี ารสนเทศของสำ� นกั คอมพวิ เตอร์ มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช
ตัง้ แตป่ ี 2534
- ประธานจดั การประชมุ นานาชาติ “International Symposium on Natural Language Processing” ครง้ั ที่ 2
ในวนั ท่ี 3-5 สิงหาคม 2538
- กรรมการจัดประชมุ นานาชาติ ICASE-ASIAN SYMPOSIUM ครง้ั ท่ี 9 จัด ณ กรุงเทพฯ

156 นวตั กรรมการเรียนการสอนกบั \การศกึ ษาระบบ 4.0

- ตัวแทนในคณะกรรมการ International Olympiad in Information ในฐานะที่ประเทศไทย จะรับเป็น
เจ้าภาพจัดการแข่งขนั Computer Olympic ในปี 2544
- ท่ปี รึกษาโครงการเทคโนโลยีคอมพิวเตอรช์ ่วยในการจดั เก็บภาษขี องกรมสรรพากร ตั้งแต่ปี 2533
เกียรตยิ ศและรางวลั ทีไ่ ดร้ ับ
พ.ศ. 2525 ได้รับรางวัลผลงานวิจยั ดเี ดน่ และสรา้ งช่ือเสยี งใหก้ ับมหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร์ วนั สถาปนาฯ
เรื่อง “หุ่นยนต์อุตสาหกรรม”
พ.ศ. 2526 ได้รับรางวลั งานคดิ คน้ หรอื สง่ิ ประดษิ ฐ์ท่ีเป็นประโยชน์แกป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 2 จากสภาวิจัยแหง่ ชาติ
เรือ่ ง “การประมวลผลขอ้ มลู ภาษาไทย ด้วยไมโครคอมพวิ เตอร”์
พ.ศ. 2527 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สงิ่ ประดษิ ฐท์ เี่ ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 2 จากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เรื่อง “อลั กอริทมึ ค�ำไทย และการสงั เคราะหเ์ สยี งพูดภาษาไทย”
พ.ศ. 2527 ได้รบั รางวลั ผลงานวจิ ัยดเี ด่นและสรา้ งชือ่ เสียงใหก้ ับมหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวนั สถาปนาฯ
เรื่อง “การปะมวลผลขอ้ มูลภาษาไทย และไทยเวิร์ดโปรเซสซ่ิง”
พ.ศ. 2528 ได้รับรางวลั ผลงานวจิ ยั ดีเดน่ และสร้างชื่อเสยี งให้กับมหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์ ในวนั สถาปนาฯ
เรื่อง “การประยกุ ตใ์ ชอ้ ลั กอริทมึ ภาษาไทย”
พ.ศ. 2529 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สง่ิ ประดษิ ฐท์ เ่ี ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 3 จากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เรื่อง “การประยกุ ตใ์ ชฐ้ านความรอบรดู้ ้วยไมโครคอมพิวเตอร์”
พ.ศ. 2530 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สง่ิ ประดษิ ฐท์ เี่ ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 3 จากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เรอ่ื ง “ระบบการจัดเรียงพมิ พ์ด้วยไมโครคอมพวิ เตอร์”
พ.ศ. 2531 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สงิ่ ประดษิ ฐท์ เี่ ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 3 จากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เรอ่ื ง “ซอฟต์แวรไ์ บออสสำ� หรับไมโครคอมพวิ เตอร์”
พ.ศ. 2533 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สง่ิ ประดษิ ฐท์ เ่ี ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ที่ 3 จากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เร่ือง “ไมโครคอมพวิ เตอร์ 32 บทิ และระบบแกน่ ภาษาไทย”
พ.ศ. 2535 ไดร้ บั รางวลั ผลงานคดิ คน้ หรอื สงิ่ ประดษิ ฐท์ เ่ี ปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศชาติ รางวลั ชมเชยจากสภาวจิ ยั แหง่ ชาติ
เร่ือง “พจนานุกรมอิเล็กทรอนิกสแ์ บบมือถอื ”
พ.ศ. 2535 ได้รับรางวัลการน�ำเสนอผลงานดีเด่น สาขาเทคโนโลยี ในการประชุมวิชาการ ประจ�ำปีของมหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ เรอ่ื ง “อรรถาภธิ าน”