สมเด็จ ด็ พระกนิษฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพ รัต รั นราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี เสด็จ ด็ พระราช สมภพเมื่อ มื่ วัน วั เสาร์ที่ ร์ ที่ ๒ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๙๘ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวัง วั ดุสิ ดุ ตสิทรงเป็น พระราชธิดธิาพระองค์ที่ ๒ ในพระบาทสมเด็จ ด็ พระบรมชนกาธิเธิบศร มหาภูมิ ภู พมิลอดุล ดุ ยเดชมหาราช บรมนาถบพิตพิร และสมเด็จ ด็ พระนางเจ้า จ้ สิริสิกิริ กิติ์ พระบรมราชินีชิ นี นาถ พระบรมราชชนนีพัน พั ปีหลวง ทรงมีพ มี ระนามเดิมดิว่า ว่ สมเด็จ ด็ พระเจ้า จ้ ลูก ลู เธอ เจ้า จ้ฟ้า ฟ้ สิริสินริธรเทพรัต รั นสุด สุ า กิติวัฒ วั นาดุล ดุ โสภาคย์ พระราชสมภพ
ทรงเริ่มริ่เข้า ข้ รับ รั การศึกษาระดับ ดั ชั้น ชั้ อนุบาลที่โรงเรีย รี น จิตจิรลดา ทรงมีพ มี ระสติปัญญาไวสนพระทัยการอ่าน อย่า ย่ งมาก ขณะเดีย ดี วกันก็ทรงมีพ มี ระอัธยาศัย งดงาม มีพ มี ระอารมณ์ขัน ขั โปรดสนุกสนาน ไม่ถื ม่ ถื อ พระองค์ เป็นที่รัก รั ใคร่ชื่ ร่ ชื่ น ชื่ ชมของพระอาจารย์แ ย์ ละ พระสหายทั่วกัน ในขณะที่ทรงศึกษา ณ โรงเรีย รี นจิตจิรลดานอกจากจะทรงพระปรีช รี า สามารถด้า ด้ นการเล่า ล่ เรีย รี นแล้ว ล้ ยัง ยั ทรงโปรด กิจกรรมด้า ด้ นกีฬา การบัน บั เทิง และการบำ เพ็ญ พ็ ประโยชน์ต่อส่ว ส่ นรวม ทรงดำ รงตำ แหน่งในคณะ กรรมการนักเรีย รี น อาทิ ประธานชมรมห้อ ห้ งสมุด ปฏิคม และประธานนักเรีย รี นหญิงในปีสุด สุ ท้ายที่ ศึกษาที่โรงเรีย รี นจิตจิรดา เมื่อทรงพระเยาว์
สมเด็จ ด็ พระกนิษฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพรัต รั นราชสุ ดาฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี ทรงสอบเข้า ข้ ศึกษาต่อระดับ ดั อุดมศึกษาในคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทวิยาลัย ลั เมื่อ มื่ปีการศึกษา ๒๕๑๖ โดยทรงเลือ ลื กศึกษาวิชวิา ประวัติ วั ติศาสตร์เ ร์ป็นวิชวิาเอก วิชวิาภาษาไทยและวิชวิาภาษาบาลี และสัน สั สกฤตเป็นวิชวิาโท ทรงสำ เร็จ ร็ การศึกษาเมื่อ มื่ปี พุทธศักราช ๒๕๒๐ หลัง ลั จากนั้นทรงเข้า ข้ ศึกษาต่อในระดับ ดั ปริญริญาโทพร้อ ร้ มกันสองสถาบัน บั คือ ที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทวิยาลัย ลั ซึ่ง ซึ่ ทรงสำ เร็จ ร็ การศึกษาในปี พุทธศักราช ๒๕๒๓ และที่คณะโบราณคดี มหาวิทวิยาลัย ลั ศิลปากร สำ เร็จ ร็ การศึกษาในปีพุทธศักราช ๒๕๒๒ จากนั้น ทรงเข้า ข้ ศึกษาในระดับ ดั ปริญริญาเอกสาขาวิชวิาพัฒ พั นศึกษา ศาสตร์ มหาวิทวิยาลัย ลั ศรีน รี ครินริทรวิโวิรฒ ทรงได้รั ด้ บ รั พระราชทานปริญริญาการศึกษาดุษ ดุ ฎีบัณ บั ฑิตฑิ ในปี พุทธศักราช ๒๕๒๙ เจริญพระชนมพรรษา
ด้า ด้ นวรรณศิลป์ ทรงได้พ ด้ ระราชนิพนธ์ทั้ธ์ทั้ งร้อ ร้ ยแก้วและร้อ ร้ ยกรองเป็น จำ นวนมาก อีกทั้งมีคมีวามหลากหลายในแนวเรื่อรื่งและลีลลีา งามด้ว ด้ ย รสถ้อยทางภาษา เปี่ยมด้ว ด้ ยสุน สุ ทรียรีะและเนื้อหาสาระในหนังสือสืเทพ รัตรันบรรณศิลป์ ทรงพระปรีชรีาสามารถแต่งคำ ประพันพัธ์ไธ์ด้ทั้ ด้ ทั้ งโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน และร่า ร่ ย ทรงแต่งโคลงสี่สุ สี่ ภ สุ าพได้ดี ด้ ยิ่ดีงยิ่เช่น ช่ เรื่อรื่ง อยุธยา กษัตริยริานุสรณ์ พุทธศาสนสุภ สุ าษิต เป็นต้น ทรงเป็นกวี และปราชญ์ทางภาษาแห่ง ห่ รัตรันโกสินสิทร์ร่ร์ว ร่ มสมัยมัผู้ทผู้ รงสืบสืทอดความ งามความชื่นชื่ชมแห่ง ห่ วรรณศิลป์ไป์ทยได้อ ด้ ย่า ย่ งดีเดีลิศลิและยังยัทรงเป็น ตัวอย่า ย่ งพิสูพิจ สู น์ให้เ ห้ ห็น ห็ ว่า ว่ การเป็นกวีนั้วี นั้ นผสานกลมกลืนลืกันระหว่า ว่ ง “พรสวรรค์” และ “ความวิริวิยริะในการฝึกฝน” เป็นศาสตร์แร์ละศิลป์อัป์ อัน สร้า ร้ งสรรค์จากปัญญาและหัวหัใจร่ว ร่ มกัน นอกจากนี้ ยังยัทรงพระราช นิพนธ์สัธ์กสัวากลอนสด อันแสดงถึงลีลลีากวีที่วี ที่ เฉียบคมและมีอมีารมณ์ขันขั อันเป็น “รส” ทางวรรณศิลป์ที่ป์ ที่ มีเมีอกลักลัษณ์ พระอัจฉริยภาพ
ด้า ด้ นทัศนศิลป์ ลายสือสืศิลป์พู่ป์พู่ กั พู่ กันจีน จี เป็นอีกหนึ่งพระอัจฉริยริภาพ ของพระองค์ในการเขีย ขี นหนังสือสืจีน จี ด้ว ด้ ยพู่กั พู่ กัน ดังดัลายสือสืฝี พระหัตหัถ์ที่เขีย ขี นว่า ว่ “เซิ่งซิ่ โซ่ว ซ่ อู๋ เจีย จี ง” แปลว่า ว่ “ทรงพระเจริญริยิ่งยิ่ ยืนยืนาน” ที่ประดับดัเด่น ด่ เป็นสง่า ณ ซุ้ม ซุ้ ประตูเ ตู ฉลิมลิพระเกียรติ ๖ รอบพระชนมพรรษา ณ บริเริวณวงเวีย วี นโอเดีย ดี น ด้านทัศนศิลป์
ภาพวาดการ์ตูร์น ตู ทรงเขีย ขี นไว้ม ว้ ากมายหลายลักลัษณะ ล้ว ล้ นสื่อ สื่ ความ คิด จินจิตนาการและอารมณ์ขันขัจากใจสู่ใ สู่ จได้อ ด้ ย่า ย่ งน่ารักรันอกจากนี้ ยังยัทรงมีง มี านปั้นอีกจำ นวนหนึ่ง ณ สถาบันบัการศึกษาและโรงงาน เซรามิคมิหลายแห่ง ห่ รวมทั้งยังยัทรงเขีย ขี นภาพจิตจิรกรรมไว้ถึ ว้ ถึ ง ๑๐๐ ภาพ เช่น ช่ ภาพกลับลับ้า บ้ นเกิด มิตมิรภาพ รวมถึงภาพจิตจิรกรรมที่วัดวั ท่าสุท สุ ธาวาส และวัดวัอัมพวันวัเจติยาราม เป็นต้น ภาพวาดการ์ตูน
ด้า ด้ นสังสัคีตศิลป์ ทรงเป็นนักร้อ ร้ ง นักดนตรีไรีทย ที่มีคมีวามสามารถรอบ ด้า ด้ น ทรงพระราชนิพนธ์เธ์นื้อเพลงไทยไว้ห ว้ ลายเพลง รวมทั้งเพลงลูก ลู ทุ่ง ทุ่ ซึ่ง ซึ่ เพลงแรกก็คือ “ส้ม ส้ ตำ ” ที่เรารู้จั รู้ กจักันดี สมเด็จ ด็ พระกนิษฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพรัตรันราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี ทรงเคยพระ ราชนิพนธ์ไธ์ว้ใว้ นหนังสือสืมณีพลอยร้อ ร้ ยแสง ซึ่ง ซึ่ ธนาคารไทยพาณิชย์ จำ กัด ได้จั ด้ ดจัพิมพิพ์ขึ้พ์ขึ้ น ขึ้ เมื่อมื่พ.ศ. ๒๕๓๓ เกี่ยวกับเรื่อรื่ง “เหตุใ ตุ ดข้า ข้ พเจ้า จ้ จึง จึ ชอบดนตรีไรีทย” ว่า ว่ การที่พระองค์ได้ยิ ด้ นยิเสียสีงดนตรีมรีาตั้งแต่ประสูติ สูตินั้น พระองค์ทรงตรัสรัว่า ว่ ในระยะต้น ๆ ก็ไม่ไม่ ด้ส ด้ นใจมากนัก ทรงมีคมีวามรู้สึ รู้ ก สึ อยากเล่น ล่ เพียพีงนิดหน่อย แต่เมื่อมื่ ได้เ ด้ ห็น ห็ และได้ฟัด้ งฟัอย่า ย่ งตั้งใจแล้ว ล้ จึง จึได้รู้ ด้ รู้ แจ้ง จ้ ว่า ว่ เพลงไทยนั้น มีคมีวามไพเราะและสนุก คนไทยจำ นวนมากเห็น ห็ ว่า ว่ เพลงไทยเป็นเพลงที่ฟังฟัแล้ว ล้ น่าเบื่อบื่หรือรื ไม่รู้ ม่ เ รู้ รื่อรื่ง แต่พระองค์ได้พิ ด้ สูพิจ สู น์ ให้เ ห้ ห็น ห็ แล้ว ล้ ว่า ว่ ถ้ามีคมีวามใส่ใส่ จที่จะศึกษาจริงริๆ แล้ว ล้ จะเข้า ข้ ถึงความไพเราะ สนุกสนาน ก่อนทรงเรียรีนดนตรีไรีทยพระองค์ยังยัไม่ท ม่ รงรู้จั รู้ กจัเครื่อรื่ง ดนตรีไรีทย เพียพีงแต่ทรงรู้จั รู้ กจัทำ นองเพลงไทยง่าย ๆ ที่คุ้น คุ้ หูเ หู ท่านั้น ด้านสังคีตศิลป์
พระมหากรุณ รุ าธิคุธิณ คุ ด้า ด้ นการอนุรั นุ ก รั ษ์มรดกทางศิลปวัฒ วั นธรรม ของสมเด็จ ด็ พระกนิษนิฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพรัต รั นราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารีที่ รี ที่ มีต่ มี ต่ อพสกนิกนิรชาวจัง จั หวัด วั ชลบุรี สมเด็จ ด็ พระเทพรัตรันราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี เสด็จ ด็ ทรงเปิดโครงการอ่างเก็บ น้ำ คลองหลวง รัชรัโลทร อันเนื่องมาจากพระราชดำ ริ เมื่อมื่วันวัที่ ๒๘ มกราคม ๒๕๕๙ พระบาทสมเด็จ ด็ พระเจ้า จ้ อยู่หั ยู่ วหัทรงพระกรุณ รุ าโปรด เกล้า ล้ ฯให้ สมเด็จ ด็ พระเทพรัตรันราชสุด สุ า ฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี เสด็จ ด็ พระราชดำ เนิน แทนพระองค์ไปทรงเปิดโครงการอ่างเก็บน้ำ คลองหลวง รัชรัชโลทรอันเนื่องมาจาก พระราชดำ ริ จังจัหวัดวัชลบุรี ซึ่งซึ่เป็นส่ว ส่ นหนึ่งในโครงการพัฒพันาแหล่ง ล่ น้ำ ในพื้นพื้ที่ลุ่ม ลุ่ น้ำ บางปะกงตอนบนและสาขา เพื่อพื่ ให้มี ห้ น้ำมีน้ำเพียพีงพอสำ หรับรัการเพาะปลูก ลู การอุปโภคบริโริภค รวมทั้งช่ว ช่ ยป้อ ป้ งกันอุทกภัยในพื้นพื้ที่บริเริวณลุ่ม ลุ่ น้ำ ตลอดจนรับรัรองการ พัฒพันา ด้า ด้ นอุตสาหกรรมและพาณิชยกรรมในบริเริวณพื้นพื้ที่ชายฝั่งทะเลตะวันวัออก รวมทั้งยังยัเป็นแหล่ง ล่ ท่องเที่ยว แหล่ง ล่ น้ำ เพื่อพื่การประมงและขยายพันพัธุ์สัธุ์ตสัว์น้ำว์น้ำอีก ด้ว ด้ ย สร้า ร้ งความปลื้มลื้ติอย่า ย่ งหาที่สุด สุ มิไมิด้แ ด้ ก่พสกนิกรชาวไทย ทรงปลูก ลู ต้นประดู่ป่ดู่ า ป่ ๑ ต้น ทอดพระเนตรนิทรรศการ ฯ ฉายพระฉายาลักลัษณ์ร่ว ร่ มกับคณะผู้บผู้ ริหริาร กรมชลประทาน และคณะผู้ปผู้ ฏิบัติบั ติงาน ทรงปล่อ ล่ ยพันพัธุ์สัธุ์ตสัว์น้ำว์น้ำ และทรงลงพระนามาภิไธยในสมุดเยี่ย ยี่ ม
สมเด็จ ด็ พระเทพรัตรันราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารี เสด็จ ด็ พระราชดำ เนินทรงเปิด ห้อ ห้ งสมุดประชาชน “เฉลิมลิราชกุม กุ ารี”รีอำ เภอพนัสนิคม จังจัหวัดวัชลบุรี และทรงเปิด สวนสาธารณะเฉลิมลิพระเกียรติ ณ สวนสาธารณะเฉลิมลิพระเกียรติ อำ เภอพนัสนิคม จังจัหวัดวัชลบุรี พระมหากรุณ รุ าธิคุธิณ คุ ด้า ด้ นการอนุรั นุ ก รั ษ์มรดกทางศิลปวัฒ วั นธรรม ของสมเด็จ ด็ พระกนิษนิฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพรัต รั นราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารีที่ รี ที่ มีต่ มี ต่ อพสกนิกนิรชาวจัง จั หวัด วั ชลบุรี
พระมหากรุณ รุ าธิคุธิณ คุ ด้า ด้ นการอนุรั นุ ก รั ษ์มรดกทางศิลปวัฒ วั นธรรม ของสมเด็จ ด็ พระกนิษนิฐาธิรธิาชเจ้า จ้ กรมสมเด็จ ด็ พระเทพรัต รั นราชสุด สุ าฯ สยามบรมราชกุม กุ ารีที่ รี ที่ มีต่ มี ต่ อพสกนิกนิรชาวจัง จั หวัด วั ชลบุรี วันวัที่ ๒๐ มีนมีาคม ๒๕๕๘ เวลา ๑๒.๐๐ น. สมเด็จ ด็ พระเทพรัตรันราชสุด สุ า ฯ สยามบรม ราชกุม กุ ารี เสด็จ ด็ พระราชดำ เนินโดยรถยนต์พระที่นั่ง ถึงอุทยานรังรัสรรค์นวัตวักรรม อวกาศ อำ เภอศรีรรีาชา จังจัหวัดวัชลบุรี ทรงเปิดอาคารศูนย์ภูย์มิ ภู สมิารสนเทศสิริสินริธร (สภ.) กระทรวงวิทวิยาศาสตร์แร์ละเทคโนโลยี โดยสำ นักงานพัฒพันาเทคโนโลยีอยีวกาศ และภูมิ ภู สมิารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือรืสทอภ.
สำ นัก นั งานวัฒ วั นธรรมจัง จั หวัด วั ชลบุรี