คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับพหุวัฒนธรรมศึกษา

คำศัพท์ CHONLADA PHUKMAT 630210016 SEC:006มศึกษา
PRESENT

สำคัญเกี่ยวกับพหุวัฒนธรร

E-BOOK

100315 MULTICULTURAL EDUCATION AND
COMMUNITY-BASED EDUCATION

1.วัฒนธรรม (Culture)

หมายถึง ทุกสิ่ง ทุกอย่างที่มนุษย์สร้างขึ้นมา นับตั้งแต่ภาษา ขนบธรรมเนียมประเพณี ศาสนา
กฎหมาย ศิลปะ จริยธรรม ตลอดจนวิทยาการและเทคโนโลยีต่าง ๆ อาจกล่าวได้ว่าวัฒนธรรมเป็น
เครื่องมือที่มนุษย์ คิดค้นขึ้นมาเพื่อช่วยให้มนุษย์สามารถดำรงอยู่ต่อไปได้ เพราะการจะมีชีวิตอยู่ในโลก
นี้ได้มนุษย์จะต้องรู้จักใช้ประโยชน์จากธรรมชาติและจะต้องรู้จักควบคุมความประพฤติของมนุษย์ด้วย
กัน วัฒนธรรม คือคำตอบที่มนุษย์ในสังคมคิดขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาเหล่านี้

(อ้างอิง: สุเมธ ชโลมชัย.(2553).ความหมายของวัฒนธรรม ,สืบค้นเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2565 . จาก https://www.gotoknow.org/posts/377088)

2.พหุวัฒนธรรมนิยม
(Multiculturalism)

หมายถึง แนวคิดที่มีการนำมาใช้ในการจัดการกับความหลากหลาย
ทางเชื้อชาติ และวัฒนธรรม ให้แก่คนต่างกลุ่มสามารถอยู่ร่วมกันใน
สังคมบนหลักของความเท่าเทียมกัน และให้สิทธิในการดำรงไว้ซึ่งความ
เป็นเอกลักษณ์เฉพาะกลุ่มแก่ชุมชนทางวัฒนธรรม

(อ้างอิง: ศิริจิต สุนันต๊ะ.(2556). สถานการณ์โต้แย้งเรื่องพหุวัฒนธรรมในประเทศไทย ,วารสารภาษาและวัฒนธรรมปีที่ 32 (1) ,
7-8 . file:///C:/Users/Windows%2010/Downloads/jlcmanager,+Journal+manager,+JLC32-1-Sirijit-SN.pdf)

3.ความหลากหลายทางวัฒนธรรม
(Cultural diversity)

หมายถึง ความหลากหลายของวัฒนธรรมของกลุ่มคนต่างๆที่อยู่ในสังคม ที่
วัฒนธรรมของแต่ละคนล้วนมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเองทำให้วัฒนธรรมนั้นแตกต่างกัน
ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง ภาษา การแต่งกาย วิถีชีวิตเป็นต้น

(อ้างอิง: ความเข้าใจของตัวเอง)

4.อนุรักษนิยม (Conservatism)

หมายถึง ปรัชญาหรือแนวคิดที่รักษาและให้ความสำคัญ เกี่ยวกับวัฒนธรรมของคน
กระแสหลัก และมีการพยายามกลืนกลายวัฒนธรรมของคนกลุ่มน้อย ให้วัฒนธรรมของ
คนกลุ่มน้อยได้มีบทบาทลดลงในสังคม และเป็นแนวคิดที่ยึดแต่ความคิดของคนในกระแส
หลักที่มันอาจเป็นเรื่องที่เก่า โบราณ ไม่มีความก้าวหน้าต่อยุคสมัยที่มีการเปลี่ยนแปลง

(อ้างอิง: ชำนาญ จันทร์เรือง . (2558) ,อนุรักษนิยมแบบไทยๆ ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก. https://www.bangkokbiznews.com/blogs/columnist/110617)

5. เสรีนิยม (Liberalism)

หมายถึง อุดมการณ์ที่เชิดชูสิทธิเสรีภาพ ความยุติธรรม และความเสมอภาคเป็นพื้นฐาน
ทำให้เสรีนิยมมีความก้าวหน้าสามารถปรับให้ทันต่อยุคสมัยต่างๆได้

(อ้างอิง: Michael Freeden . (2558).เสรีนิยม: ความรู้ฉบับพกพา,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565,จาก.
https://bookscape.co/books/very-short-introductions/vsi-liberalism)

6.หลังสมัยใหม่นิยม
(Postmodernism)

หมายถึง แนวคิดทางการเมือง ปรัชญา วัฒนธรรม สังคม ดนตรี และอื่น ๆ ที่ก่อตัวขึ้นโดยมีมุมมองที่
ต่างออกไปจากมุมมองทางความคิดแบบเดิม ๆ ของโลก และจะช่วยให้เรามองเห็น “ความแตกต่าง”
ท่ามกลางภาพกว้างของกระแสหลัก ซึ่งนอกจากจะช่วยให้เราเห็นความแตกต่างละทิ้งความซ้ำซาก และ
หลังสมัยใหม่สอนให้เรารู้จักคิดแบบองค์รวม

(อ้างอิง: วิรุฬหก .(2563).แนวคิดหลังยุคนวนิยม (Postmodernism),สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.https://www.blockdit.com/posts/5ed36e0d0eb1c426d325d801)

7.อุดมการณ์ (Ideology)

หมายถึง หลักการที่วางระเบียบไว้เป็นแนวปฏิบัติเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดให้

(อ้างอิง: WORDY GURU.(2562).อุดมการณ์,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565,จาก.https://www.wordyguru.com/a)

8.การกลืนกลาย (Assimilation)

หมายถึง เครื่องมือชนิดหนึ่งที่รัฐใช้ในการสร้างรัฐชาติให้เกิดความเป็นอันหนึ่งอัน
เดียวกันและเพื่อให้ชนกลุ่มน้อยเข้าผสมกลมกลืนกับชนกลุ่มใหญ่ โดยผ่าน การศึกษา ค่า
นิยม กฎหมาย และประเพณี เป็นต้น

(อ้างอิง: สไลค์การสอนของอาจารย์)

9.วาทกรรม (Discourse)

หมายถึง รูปแบบของความคิด หรือกรอบความคิด เกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ที่มีลักษณะเป็น
สถาบันและมีการสืบทอด "ซึ่งแสดงออกผ่านทางการพูดและเขียนอย่างจริงจัง/ประโยคหรือ
นิยามที่ใช้บ่อยๆ" เพื่อที่จะคงไว้ซึ่งลักษณะของวาทกรรม และการปรับเปลี่ยนลักษณะของวาท
กรรมนั้น ๆ

(อ้างอิง: Zcooby .(2561).วาทกรรม คืออะไร? ความหมายและตัวอย่าง,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.https://www.zcooby.com/discourse-meaning/)

10.กระบวนทัศน์ (Paradigm)

หมายถึง กรอบความคิดหรือแนวทางทั่วไปที่ใช้ในการมองโลก หรือหมายถึง ระบบคิด
วิธีคิด หรือแบบของการคิดที่ใช้เป็นแนวในการศึกษาวิจัยเรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรือเป็นแนว
ในการจัดระบบในสังคม

(อ้างอิง: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.(2550). กระบวนทัศน์,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.http://legacy.orst.go.th/?knowledges=%E0%B8%)

11.ความเท่าเทียม (Equality)

หมายถึง การให้ทุกคนได้ทุกอย่างเหมือนกัน เท่ากันๆ แต่ “ความเท่าเทียม” จะกลายเป็นความ
เป็นธรรมและความยุติธรรมได้ก็ต่อเมื่อทุกคนเริ่มจากจุดเดียวกัน

(อ้างอิง: Laksana Kachaban .(2564) . Equality และ Equity คืออะไร ? เมื่อความเท่าเทียมไม่ใช่ความเสมอ
ภาค,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565,จาก.https://blog.startdee.com/equality-equit)

12.ความเสมอภาค (Equity)

หมายถึง ทุกคนจะได้ “การเข้าถึงโอกาสเหมือนกัน” มีโอกาสเท่าๆกันใน
สังคม หรือที่เรียกว่า ความยุติธรรม

(อ้างอิง: กาแฟดำ .(2559).ความเท่าเทียมไม่ใช่ความเสมอภาคในสังคม,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.https://www.bangkokbiznews.com/blogs/columnist/113670)

13. คนชายขอบ (Marginal people)

หมายถึง คนที่อยู่ห่างไกลจากสังคม มักหมายถึงผู้ที่ไม่ได้รับการดูแล ไม่ได้รับบริการหรือความ
คุ้มครองจากรัฐอย่างที่คนอื่น ๆ ได้รับ. เป็นคนที่ต้องดูแลตนเอง และมีวัฒนธรรมของตนเอง ที่อาจ
จะแตกต่างจากวัฒนธรรมของคนที่อยู่ในเมือง

(อ้างอิง: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา (2550).คนชายขอบ ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.http://legacy.orst.go.th/?knowledges)

14.ความเป็นธรรมทางสังคม
(Social justice)

หมายถึง แนวคิดที่ว่าด้วยความเป็นธรรมในทุกมิติของสังคม ในการปฏิบัติต่อกัน
อย่างเป็นธรรม หรือความเท่าเทียมของโอกาสในการเข้าถึงสวัดิการต่างๆของรัฐ โดย
ทุกคนมีสิทธิเข้าถึง

(อ้างอิง: Salforest . (2553). Social Justice,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.http://www.salforest.com/glossary/social-justice)

15.อำนาจนำ (Hegemony)

หมายถึง การครองความเป็นใหญ่ หรืออุดมการณ์ที่หยั่งรากฝังลึกเหมือนวัฒนธรรม และก็เป็น
วัฒนธรรมที่มีลักษณะครอบงำชักนำคนในสังคม ผ่านทางภาษา แบบแผนการประพฤติปฏิบัติในชีวิต
ประจำวัน สามัญสำนึก หรือเรื่องที่เป็นจิตไร้สำนึกทางวัฒนธรรม เช่น เราจะรู้สึกไม่สบายใจและไม่พอใจ
ขึ้นมาทันทีเวลาเห็นคนขี่คอพระพุทธรูป เพราะวัฒนธรรมสามารถทำให้เรามีปฏิกิริยากับสิ่งที่เกิดขึ้นโดย
ไม่ต้องคิด ไม่ทันคิด อันเนื่องมาจากการปลูกฝังสั่งสมมายาวนานทั้งชีวิต

(อ้างอิง: Darksingha.(2550) .อำนาจนำ (hegemony) ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.https://www.bloggang.com/m/viewdiary.php)

16.การเหมารวม (Stereotype)

หมายถึง คตินิยมหรือทัศนคติของสังคมทั่วไปที่มีต่อกลุ่มคนอื่น ชาติอื่น หรือลักษณะของ
บุคคลบางประเภทจนกลายเป็นมาตรฐาน และการเหมารวมมักจะเกิดจากความคิดที่คุ้นเคย
ทางมโนธรรม เช่น จะเหมารวมว่าคนที่มีรอยสักมักจะเป็นคนไม่ดี

(อ้างอิง: Google Arts and Culture .(2560).การเหมารวม ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565,จาก.https://artsandculture.google.com/entity/m0jntv?hl=th)

17.การสร้างภาพตัวแทน
(Representation)

หมายถึง ผลของความคิดในสมองของเราผ่านภาษา เป็นการเชื่อมโยงระหว่างความ
คิดและภาษา ซึ่งทำให้เราสามารถอ้างอิงถึงโลกวัตถุจริง ผู้คน เหตุการณ์ หรือ
จินตนาการถึงโลกสมมุติ ผู้คน และเหตุการณ์สมมุติได้ และสามารถใช้ภาพตัวแทนใน
การทำความเข้าใจปรากฎการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคม

(อ้างอิง: Seksanrmutl.(2556).แนวคิดการสร้างภาพแทน (Representation),สืบค้นเมื่อ 6
กรกฎาคม 2565,จาก.https://phdcommunication.wordpress.com)

18.ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ
(Power relations)

หมายถึง ความสัมพันธ์ของผู้ที่มีอำนาจ และผู้ที่ใช้อำนาจทางการปกครองเมื่อกระทำสิ่งใดแล้วได้รับ
ผลประโยชน์ทั้งสองฝ่าย จะมีการเอื้อประโยชน์ต่อกัน ขาดกันไม่ได้ เช่นเดียวกัน การจัดสรรผลประโยชน์
ผ่านนโยบายไม่กระจุกผูกขาดผลลัพธ์อยู่ที่กลุ่มใดเพียงกลุ่มเดียว ก็เรียกความสัมพันธ์เชิงอำนาจเช่น
นั้นว่าเป็นแบบพหุนิยม

(อ้างอิง: ความเข้าใจของตนเอง)

19.ความเป็นอื่น (Otherness)

หมายถึง การมองคนอื่นที่ไม่ใช่พวกของตนว่าเป็นคนด้อยค่าหรือศัตรูซึ่งเป็นผลมา จาก
การสร้างระบบความคิดผ่านบทเรียนประวัติศาสตร์ที่มีคนไทยเป็นคนเอก มีกลุ่มคนประเทศ
เพื่อนเป็น ศัตรู ทำให้คนไทยบางคนชอบดูถูกชนกลุ่มน้อย

(อ้างอิง: จิราภรณ์ ไพรเถื่อน .(2564). “ความเป็นอื่น” และการเข้าถึงสวัสดิการทางสังคมของ แรงงานข้ามชาติชาวเมียนมาที่
ถูกกฎหมายในสถานการณ์โควิด-19. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร.จาก
chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/156.pdf)

20.อคติ (Bias/prejudice)

หมายถึง ไม่ควร ความเป็นไปในทางผิด, การทำผิด, การทำชั่ว เหตุที่ทำให้เกิด
ความลำเอียง , มุมมองในทางที่ผิดๆ เช่นการมีอคติกับเพศที่หลายหลาย

(อ้างอิง: พจนานุกรมไทย .(2561). อคติ ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565, จาก
https://xn12cn0cga1azjg1mtc2h.com/45-510%B8%B4.html)

21.การเลือกปฏิบัติ (Discrimination)

หมายถึง การกระทำใด ๆ โดยการกีดกัน แบ่งแยก จำกัด หรือการปฏิบัติใด ๆ ต่อบุคคล
หรือกลุ่มคนโดยไม่เท่าเทียมกันและไร้ เหตุผล อันเป็นการปฏิบัติที่แตกต่างกันในสถานการณ์
เดียวกัน อันทำให้บุคคลไม่ได้รับความเท่าเทียม

(อ้างอิง: นันธิดา บุญนาค.(2565) . SDG Vocab | 33 – Discrimination – การเลือกปฏิบัติ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม
2565, จาก.https://www.sdgmove.com/2021/07/15/sdg-vocab-33-discrimination/)

22.Gender (เพศสภาวะ หรือเพศสภาพ)

หมายถึง ลักษณะต่าง ๆ ที่บ่งบอกความเป็นชาย และความเป็นหญิง ตามหลักชีววิทยา

(อ้างอิง: Google Arts and Culture .(2561).สถานะเพศ,สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565,
จาก.https://artsandculture.google.com/entity/m09hcb?hl=th)

23.เพศหลากหลาย (LGBTQ- Lesbian, Gay,
Bisexual, Transgender and Queer)

หมายถึง กลุ่มคนที่มีอัตลักษณ์ทางเพศ หรือ
รสนิยมทางเพศที่แตกต่างไปจากคนส่วนใหญ่ใน
สังคม และมีเพศสภาพไม่สอดคล้องกับเพศกำเนิด
โดยจะแบ่งออกเป็น

L - Lesbian กลุ่มผู้หญิงรักผู้หญิง
G - Gay กลุ่มชายรักชาย
B - Bisexual หรือกลุ่มที่รักได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง
T - Transgender คือกลุ่มคนข้ามเพศ จากเพศชายเป็นเพศหญิง หรือเพศ
หญิงเป็นเพศชาย
Q - Queer คือ กลุ่มคนที่พึงพอใจต่อเพศใดเพศหนึ่ง โดยไม่ได้จำกัดในเรื่องเพศ
และความรัก

(อ้างอิง: โรงยาลเพรชเวช.(2563). LGBTQ ความหลากหลายที่ต้องเข้าใจ) ,สืบค้นวันที่ 6 กรกฎาคม 2565
,จาก.https://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/LGBTQ)

24.ความสามารถที่แตกต่าง
(Differently abled)

หมายถึง ความสามารถเฉพาะบุคคลที่โดดเด่นออกมา เช่น ความสามารถในการคิดเลขเร็ว
ความรถสามารถในการการร้องเพลง เป็นต้น ซึ่งในสังคมเมื่ออยู่รวมกันกับบุคคลที่หลากหลาย
แต่ละคน ย่อมมีความสามารถเฉพาะตัวที่แตกต่างกัน เมื่อคนๆหนึ่งไม่สามารถทำอะไรบางสิ่งได้
จะกลายเป็นคนไร้ความสามารถ แต่บางทีเขาอาจมีความสามารถอย่างอื่นที่เราไม่ถนัดก็ได้

(อ้างอิง: ความเข้าใจของตัวเอง)

25.ทวิ/พหุภาษา
(Bi/Multilingual education)

หมายถึง การศึกษาภาษาที่มากกว่าหนึ่งภาษา เมื่อคนเราเกิดมาจะต้องพูดภาษาแม่ได้
ต่อมามีการศึกษาที่อาจใช้ภาษาอื่นที่นอกจากภาษาแม่ ทำให้เรารู้ภาษาที่มากกว่า 1 ภาษา

(อ้างอิง: Hmong. (2563).ทวิศึกษา) ,สืบค้นวันที่ 6 กรกฎาคม 2565
,จาก.https://hmong.in.th/wiki/Bilingual_education)

26.หลักสูตรแฝง (Hidden curriculum)

หมายถึง หลักสูตรที่ไม่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าหรือคาดหวังว่าจะเกิดขึ้นกับผู้เรียนเป็นสิ่ง
ที่อยู่นอกเหลือหลักสูตรแต่สามารถถ่ายถอดให้ผู้เรียนได้ ซึ่งหลักสูตรแฝงจะไม่ได้เกิดขึ้น
ในเฉพาะห้องเรียนหรือนอกห้องเรียนเท่านั้น แต่เกิดขึ้นจากระบบโรงเรียนสถาบัน
ครอบครัวและสังคมที่ผู้เรียนอาศัยอยู่ ๆ

(อ้างอิง: ฐิรายุ ชาพิทักษ์ (2560) . หลักสูตรแฝง (Hidden Curriculum) ,สืบค้นวันที่ 6
กรกฎาคม 2565 ,จาก. http://thirayu1999.blogspot.com/p/blog-page_20.html)

27.หลักสูตรทางการ (Official curriculum)

หมายถึง โครงสร้างขององค์ความรู้และเนื้อหาวิชาที่เป็นแนวทางหรือเส้นทางให้ผู้เรียน
ได้เรียนรู้ตามเส้นทางของโครงสร้างแห่งแผนรายวิชาเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ใน องค์
ความรู้ ฝึกทักษะและประสบการณ์ไปสู่เป้าหมายความสำเร็จตามวัตถุประสงค์ของ
หลักสูตร เช่น หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551

(อ้างอิง: Watcharapol (2554). หลักสูตร หมายถึงอะไร , สืบค้นเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2565 ,
จาก . http://www.xn--12c4b1bf0ad7b1d.com/index.php/example-pages-3)

28. การสอนที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมของผู้เรียน
(Culturally responsive teaching)

หมายถึง การเรียนรู้จากประสบการณ์ ทางวัฒนธรรมของตนเอง โดยการนำเรื่องราวสู่
การไตร่ตรองสะท้อนคิด เพื่อเรียนรู้ความแตกต่างหลากหลาย และความเท่าเทียมกันในสังคม
เพื่อให้เข้าใจว่า เส้นทางสู่การเรียนรู้มีหลายทาง รวมทั้งเพื่อให้คุ้นกับการนำจินตนาการเชิง
วัฒนธรรมมาช่วยการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง

(อ้างอิง: วิจารณ์ พานิช.(2558). เ​รียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง : ๙. เรียนรู้ผ่านมิติทางวัฒนธรรม,สืบค้นเมื่อวันที่ 7
กรกฎาคม 2565 ,จาก. https://www.gotoknow.org/posts/590136)

29.ทฤษฎีเชิงวิพากษ์ (Critical Theory)

หมายถึง ทฤษฎีที่สนใจปรากฎการณ์ในสังคม เกี่ยวกับการต่อรองและการครอบงำทาง
อำนาจระหว่างกลุ่มต่างๆในสังคม ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์บางอย่าง เช่น
การเมือง เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม ซึ่งสื่อมวลชนนั้น ได้เข้ามามีบทบาทในการทำหน้าที่
เป็นเครื่องมือและเป็นช่องทางเผยแพร่ ครอบงำหรือต่อรองอำนาจเกี่ยวกับผลประโยชน์เหล่า
นั้น โดยการนำเสนออุดมการณ์เพื่อตอกย้ำ ครอบงำหรือสกัดอุดมการณ์ฝ่ายตรงข้ามหรือ
เสียเปรียบในสังคม

(อ้างอิง: BOVY DUV'EY.(2558). Critical Theory, สืบค้นเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2565 ,จาก. https://minimore.com/b/y0SZ8/11)

30.การศึกษาเชิงวิพากษ์
(Critical pedagogy)

หมายถึง การศึกษาที่มีอิทธิพลต่อสังคม โดยสร้างจิตสำนึกให้ผู้เรียนมีโอกาศคิดด้วยตัวเอง มี
การนำปัญหาของสังคมมาระดมความคิดแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและวิพากษ์ อย่างอิสระ และครู
ผู้สอนจะต้องสร้างพื้นที่ปลอดภัยในการวิพากษ์ ของผู้เรียนโดยไม่มีการเบียดขับของ ภาษา
ศาสนา ความเชื่อ และเพศสภาพ ของผู้เรียน

(อ้างอิง: อรัชพร ขาวอ่อน . (2563) .ปรัชญาการศึกษาวิพากษ์, สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2565
.จาก https://prezi.com/p/d_srzq1gb_nk/presentation/)

Thyaonuk!

นางสาวชลดา ผูกมาศ 630210016 SEC:006