เครื่องมือเครื่องใช้ วัสดุ อุปกรณ์ ในการผลิตเอกสาร

ความหมายสานกั งาน งานสานักงาน หมายถึง การ
ปฏบิ ัตงิ านตา่ งๆ ภายในสานักงาน ซ่งึ
สานักงาน (Office) มกั จะเปน็ งานท่ีเก่ียวกับเอกสาร การ
หมายถงึ สถานทที่ ใ่ี ช้เปน็ ทที่ างาน วางแผนและการจัดการเพื่อวัตถปุ ระสงค์
ของพนักงานในหน่วยงานทง้ั ท่ีเป็น ในการควบคมุ การประมวลเหตุการณ์
หนว่ ยงานทางภาครัฐและภาคเอกชน และดาเนินงานดว้ ยประสทิ ธภิ าพ ซง่ึ โดย
มกี ารปฏบิ ัตงิ านอย่างมรี ะบบและมี สว่ นใหญแ่ ลว้ สานกั งานมักจะถูกจดั ให้
ประสทิ ธภิ าพ เป็นศูนษ์การปฏิบตั ิงานเอกสาร ศูนย์
ความจา แหล่งอานวยความสะดวก
พบปะติดต่อ ประสานงานระหว่างผมู้ า
ตดิ ต่อและผู้ท่ีทางานอยูภ่ ายในสานกั งาน

แหล่งทม่ี า http://furniture-supplier-17.blogspot.com/p/office-3-1.html

ความสาคัญของเครือ่ งใช้
สานักงาน

เครื่องใช้สานักงานนบั วา่ มีความสาคัญตอ่ สานกั งานและองค์การ
ในการนา มาใช้ ช่วยพนักงานในการปฏบิ ัติงานให้มีความ
สะดวก ประหยัดแรงงาน และทางานอยา่ งมีประสิทธภิ าพ ซง่ึ ปัจจบุ ัน
เครอ่ื งใชส้ านักงานมรี าคาทถี่ ูกลงชว่ ยให้สานักงานขนาดเล็กสามารถซ้อื เพื่อ
นาไปใชง้ านได้ และเครอื่ งใช้สานกั งานในปัจจุบัน ได้มีการพัฒนาระบบ
การทางาน โดยนาเทคโนโลยใี หม่ๆเข้ามาใชเ้ พอื่ ให้พนักงานสามารถใช้ งาน
เครื่องใชส้ านักงานได้งา่ ย และสะดวกมากย่ิงข้นึ

แหล่งทีม่ า http://furniture-supplier-17.blogspot.com/p/office-3-1.html

ความหมายของการผลิต
เอกสาร

การผลิตเอกสาร หมายถึง การจัดทา การสรา้ งเอกสารต่าง ๆ ข้ึนมาเพอื่ ใช้
ในการตดิ ตอ่ สอื่ สารกับหนว่ ยงานภายนอกหรือภายในหน่วยงาน และทีเ่ ราพบ
เห็นอยู่ท่ัวไปจะมีรูปแบบท่หี ลากหลายแตกต่างกันไปขึ้นอยู่ กบั วัตถปุ ระสงค์ของ
การผลิตเอกสารน้ัน ของแตล่ ะสานกั งานบางสานักงานจะเน้นท่ี ความ
สวยงามประณีต บางสานกั งานจะเนน้ ที่ ความเรยี บงา่ ย บางสานักงานเน้น
ในดา้ นความประหยัด ดงั นั้นการที่เอกสารทผี่ ลติ ออกมาของแต่ละสานกั งานจะ
แสดงคณุ คา่ ในตัวเองใหแ้ ก่ผู้อา่ น

แหล่งที่มา https://sites.google.com/site/teeachaihu/bth-thi4

ความสาคัญของการผลติ
เอกสาร

1. เอกสารเป็นสิ่งสาคัญสาหรบั หน่วยงาน
ใช้เป็นสือ่ กลางในการตดิ ต่อสื่อสาร

2. เป็นส่อื กลางในการประชาสัมพันธ์ ชว่ ยให้
เกดิ ความเข้าใจอยา่ งถูกต้องตรงกนั

3. สามารถเก็บไว้เปน็ หลกั ฐานเพ่ือการอ้างอิง
หนว่ ยงานตา่ ง ๆ

4. ชว่ ยใหง้ านของหนว่ ยงานดาเนินไปอย่างมี
ประสิทธิภาพ

แหล่งทม่ี า https://readgur.com/doc/2502148/ความหมายและความสาคญั ของการผลิตเอกสาร

เครื่องใช้สานกั งานในการผลิตเอกสาร

1. เคร่ืองคอมพิวเตอร์ (Computer)
เป็นเคร่อื งมอื อิเลก็ ทรอนิกส์

สามารถจดจาขอ้ มลู และคาสงั่ จากผูใ้ ช้
เพอ่ื นาไปประมวลผลขอ้ มูลใหไ้ ดต้ ามท่ี
ต้องการ

2. เครือ่ งพิมพ์ (Printer)
เปน็ อปุ กรณแ์ สดงผลที่ต้องทางานร่วมกับเครื่องคอมพวิ เตอรโ์ ดยรบั คาส่งั มาจาก

เคร่ืองคอมพวิ เตอรใ์ นการพมิ พ์ขอ้ มูลทีอ่ ยู่ในคอมพิวเตอรอ์ อกมาในรปู แบบของเอกสาร แผน่ ใส
หรือโปสเตอร์ สามารถพิมพ์ไดท้ ้งั ขาวดาและสงี านทพ่ี มิ พ์ดว้ ยเครื่องพมิ พส์ ามารถนาไปใชง้ าน
ไดห้ ลากหลายประเภท เช่น รายงานจดหมาย การทาอาร์ตเวิร์ก ใบเสรจ็ ฯลฯ

เครื่องพมิ พ์ทีน่ ยิ มใชก้ นั อยทู่ วั่ ไป แบง่ เปน็ 3 ประเภทหลัก ๆ คอื
1) เคร่อื งพมิ พ์แบบกระแทก (Dot – Matrix Printer)
2) เครอ่ื งพิมพแ์ บบฉีดหมกึ (Ink Jet Printer)
3) เคร่ืองพมิ พเ์ ลเซอร์ (Laser Printer)

3. เคร่อื งสแกนเนอร์ (Scanner)
เปน็ อุปกรณ์ทใี่ ชส้ าหรบั การนา

ข้อมลู ท่ีเป็นรปู ของสิง่ พิมพ์หรือเปน็ รูปวัตถุ
ที่มขี นาดไมห่ นาไม่ใหญเ่ กินไป โดยการ
นาเอาส่งิ พมิ พห์ รือวัตถมุ าวางบนเคร่ือง
สแกนเนอร์ เคร่อื งจะทาการสแกนภาพ
แลว้ นาเข้าข้อมูลภาพทส่ี แกนเขา้ สู่เครอื่ ง
คอมพวิ เตอร์

4. เครอ่ื งถ่ายเอกสาร (Copier Machine)
เปน็ เครอ่ื งใช้สานกั งานประเภทหน่งึ ที่ได้รับความนยิ มในการนามาช่วยทา

สาเนาผลิตเอกสารโดยการถา่ ยภาพเอกสารต้นฉบบั แล้วทาสาเนาลงบนกระดาษ
ได้อย่างรวดเร็วประหยดั เวลา แรงงานและคา่ ใชจ้ า่ ยอย่างมาก

ประเภทของเครอ่ื งถ่ายเอกสาร
1) เครื่องถ่ายเอกสารแบบธรรมดา
2) ถา่ ยเอกสารแบบย่อและขยาย
3) เครือ่ งถ่ายเอกสารระบบดิจติ อล

5 เครื่องอดั สาเนาระบบดจิ ิทลั (Copy Print Machine)
เป็นเครื่องมอื ท่ีใชใ้ นการจดั ทาเอกสารที่มีปรมิ าณมาก และไม่จากัดจานวนได้

อยา่ งสะดวกและรวดเร็ว สามารถทาสาเนาเอกสารไดท้ ุกชนิดไมว่ ่าจะเปน็ หนังสอื
แผน่ ปลิว ภาพถา่ ย รูปภาพ ฯลฯ เอกสารที่ผลิตได้มีความคมชดั สวยงามเหมือนตน้ ฉบบั
สามารถทาสาเนาเอกสารใหเ้ ปน็ สีอ่ืน ๆ นอกจากสดี าด้วยการเปลย่ี นลูกโมและหมึกสี
ตามทตี่ อ้ งการ เหมาะสาหรบั การจัดทาเอกสารเพอื่ เผยแพรป่ ระชาสมั พันธ์

แหล่งที่มา https://sites.google.com/site/erhyukiyil789p789p78/xupkrn-rxb-khang-khxng-khxmphiwtexr/4-kheruxngphimph-printer

เคร่ืองใช้สานกั งานในการออกแบบผลิต
เอกสาร

1. ดินสอ ใชใ้ นการเขยี นฉบับร่าง ใน
งานออกแบบ กาหนดขอบเขตการพมิ พ์
ตรกี รอบ ฯลฯ มีหลายชนดิ ตั้งแตเ่ ส้น
บางไปจนเส้นหนา และความเข้มน้อยไป
จนถึงเขม้ มาก คอื ตั้งแต่ 9H, H, HB,
B, 9B

2. ปากกาเขยี นแบบ เป็นปากกาท่ี
สามารถเกบ็ หมึกไวใ้ นปากกาได้ ใช้
ในการเขียนตวั อกั ษร ตีกรอบ วาด
รูป ฯลฯ มขี นาดตัง้ แต่ 0.1 มม.
ไปจนถงึ 2.0 มม.

3. ไมบ้ รรทดั ใชส้ าหรบั ขีดเส้น มที ัง้
ที่ทาจากพลาสติก และเหลก็ ควร
เลือกใชไ้ มบ้ รรทัดท่มี ตี ัวเลขชดั เจน ผิว
เรยี บไมข่ รขุ ระ และควรมีไว้ทั้งขนาดยาว
และสน้ั เพอ่ื เลือกใชใ้ หเ้ หมาะสมกับ
ลกั ษณะงาน

4. ยางลบ ใชส้ าหรับลบรอยดินสอ
ที่ไม่ตอ้ งการ ยางลบทดี่ ีควรมเี น้อื
เปน็ สขี าว ลบสะอาด และไม่กดั เน้อื
กระดาษทีเ่ ขียน

5. นา้ ยาลบคาผิด ใชใ้ นการลบรอย
หมึกพมิ พ์หรือคราบสกปรกต่าง ๆ
ท่ไี ม่ตอ้ งการใหป้ รากฎบนเอกสาร
ตน้ ฉบบั

เคร่อื งใชส้ านักงานในการเข้าเล่มเอกสาร

1. กาว
เป็นวสั ดุสาคัญทใี่ ช้ในการ

ยึดเลม่ หนงั สอื เขา้ ด้วยกนั และ
ตกแต่งต้นฉบบั ปก มใี ห้เลือกใชต้ าม
ความเหมาะสม ไดแ้ ก่

1)กาวลาเท็กซ์
2) กาวยางน้า
3) กาวหนงั

2. เทปกาว เปน็ วสั ดทุ ่ใี ช้ในการปิด
ทับสันหนงั สือท่เี ยบ็ เล่มเสร็จ
เรียบร้อยแลว้ มี 2 ชนิด คอื
1) เทปกาวกระดาษ
2) 2) เทปกาวผา้

3. เขม็ -ดา้ ย เป็นวัสดุท่ใี ชใ้ นการเข้า
เล่มหนังสอื โดยเฉพาะการเข้าเลม่
ปกแขง็ ด้วยมือควรเลือกใช้ด้านทมี่ ี
เสน้ ใยเหนยี ว ไม่ขาดงา่ ย เชน่ ด้าย
เบอร์ 8

4. เชอื ก เป็นวสั ดุที่ใช้ในการเขา้ เล่ม
อีกรูปแบบหนึ่ง ที่ช่วยสร้างสรรค์
งานเขา้ เลม่ ให้มคี วามสวยงามแปลก
ตาออกไป ปจั จบุ นั นีม้ เี ชอื กหลาย
รูปแบบใหเ้ ลอื กใช้ ทัง้ ที่ทาจากใย
สังเคราะห์ กระดาษสา ฯลฯ

5. ลวดเยบ็ กระดาษ ใช้ควบคู่กบั
เครือ่ งเย็บกระดาษ โดยใชส้ าหรับ
เยบ็ กระดาษหรือเอกสารให้เป็น
รูปเลม่ มมี ากมายหลายขนาด ควร
เลือกใช้ให้เหมาะสมกบั ความหนาของ
เลม่ ที่จะใช้เย็บ

6. ผ้าแร็กซนี เปน็ วสั ดทุ ใ่ี ชใ้ นการ
ห้มุ หอ่ ปกแข็งของหนังสือ เพอื่ ให้
หนงั สือมคี วามสวยงาม คงทนถาวร
และใชง้ านได้ยาวนานยงิ่ ขึ้น

7. ผ้าค้วิ เป็นวสั ดทุ ีใ่ ช้ในการเข้าเลม่
ปกแขง็ ติดสว่ นหัวและทา้ ยของสนั
เพื่อให้หนงั สือปกแข็งท่เี ขา้ เลม่ ดู
เรียบรอ้ ย

8. ผา้ ก๊อซ เปน็ วสั ดทุ ่ีมีลักษณะเปน็
ผ้าตาห่างเชน่ เดยี วกบั ผา้ กอ๊ ซพนั แผล
มคี วามกว้างและความยาวใหเ้ ลือก
หลายขนาด ใช้ในการช่วยยึดเลม่ ใน
การเขา้ เลม่ ปกแข็ง เพื่อใหเ้ ลม่
แข็งแรง ทนทานมากย่งิ ขึน้

9. รบิ บ้นิ เปน็ วสั ดทุ ่มี ลี ักษณะเปน็
ผ้าขลิบรมิ ท้ังสองด้าน เพือ่ ป้องกัน
การรุ่ย มหี ลายสี นิยมเลอื กใช้
ขนาดกว้าง 0.75-1 ซม. ใช้คนั่ หนา้
หนงั สอื ใชใ้ นการเข้าเล่มปกแข็ง

10. หว่ งพลาสติก ใชส้ าหรับการเข้า 11. สันพลาสติก ใชส้ าหรบั การเขา้
เลม่ เอกสารแบบร้อยห่วง ใช้เฉพาะ เลม่ เฉพาะเคร่ืองเขา้ เล่ม
เครอื่ งร้อยหว่ งพลาสติก

12. เคร่ืองเย็บกระดาษ ใช้ควบคู่กับลวด
เย็บกระดาษ ที่นิยมใช้อยู่มี 2 แบบด้วยกัน
คือ
1)เครือ่ งเย็บกระดาษแบบมอื ถือ
2) เครอ่ื งเยบ็ กระดาษแบบตั้งโต๊ะ

13. เครื่องเจาะเล่มร้อยห่วงพลาสตกิ
เป็นอุปกรณส์ าหรับเข้าเลม่ เอกสาร
ชนิดหนง่ึ ที่สามารถเขา้ เลม่ ได้ตั้งแต่
ขนาดบางไปจนถงึ ขนาดหนา ตาม
ขนาดของหว่ ง

14. เคร่อื งเจาะเลม่ เสียบสัน
พลาสติก ใช้ในการเจาะรูสันขา้ งของ
เล่ม เพ่ือใช้สนั พลาสติกเป็นตวั ยึด
เลม่ โดยใชก้ ระแสไฟฟ้าเป็นตวั
ละลายแกนพลาสติกให้ยึดเล่ม
เหมาะสาหรบั การเข้าเล่มเอกสารท่ีมี
ความหนาไม่เกนิ 2 น้ิว

15. แท่นเจาะ ใช้สาหรบั อัดเลม่ ให้
แนน่ เพื่อเจาะรูด้วยสว่าน ชว่ ยทาให้
เลม่ ไมเ่ คลื่อนท่ใี นขณะทกี่ าลงั เจาะ
และมีรูนาร่องในการเจาะระยะหา่ ง
เทา่ ๆ กัน

16. สว่าน ใชส้ าหรับเจาะรูหนังสอื
เล่มมีทั้งชนดิ หมุนด้วยมอื และไฟฟ้า
สามารถเปลีย่ นดอกสว่านตามขนาด
ทตี่ ้องการ

17. แผน่ ไม้ ใช้สาหรบั รองรับเล่ม 19 ที่หนบี กระดาษ
เอกสารในขณะท่ีใช้ค้อนทุบลวดเย็บ
เพ่ือปอ้ งกันไมใ่ หพ้ ้ืนเปน็ รอย มี
ขนาด 30 x 25 ซม. หนาไม่นอ้ ย
กว่า 1 ซม.

18. คอ้ น

20. แปรงอ่อน/แปรงสฟี นั ใช้ทากาว
สันหนังสอื และปกแขง็ เพอื่ ทากาวได้
ท่วั ทุกพน้ื ทอี่ ยา่ งสม่าเสมอ สะดวก
รวดเร็ว

21. ลูกกลิ้งยาง ใชป้ ระโยชนใ์ นการ
เกลย่ี กาวใหท้ ว่ั ถึงสม่าเสมอ และช่วย
ไลฟ่ องอากาศ ออกไปจากปกทห่ี ุ้ม
กระดาษแขง็ ในการเข้าเล่มปกแข็ง

22. ไม้เนียน ใชส้ าหรบั ไลฟ่ องอากาศ
เกลย่ี กาวให้ท่วั ในขณะเข้าปก ทาจากไม้
ไผ่ยาวประมาณ 6-7 น้วิ กว้าง
ประมาณ 1 น้วิ เหลาด้านข้างทงั้ 2
ดา้ น ให้เรยี บ

23. ปลอกน้ิว ใช้สาหรบั ไลฟ่ องอากาศ
เชน่ เดียวกบั ไม้เนยี น ทาจากสงั กะสี
ทาเปน็ กรวยสวมนว้ิ ชี้

เครื่องมอื ที่ใชใ้ นการตดั แต่งเล่ม

1. กรรไกร ใช้สาหรบั ตดั กระดาษ ผา้
และวสั ดบุ าง ๆ ควรใชก้ รรไกรให้ตรงกับ
ลักษณะงาน คอื เม่อื ใช้กับงานใดแล้วควร
ใชก้ บั งานนนั้ ตลอดไปไมค่ วรใช้ปะปนกนั
เชน่ ไมน่ ากรรไกรตดั ผ้าไปใช้ตัดกระดาษ
เพราะจะทาให้กรรไกรเสียคมงา่ ย

2. กรรไกรซกิ แซก ใชส้ าหรบั ตดั ตกแต่ง
สงิ่ พมิ พ์ ให้สวยงามตามความต้องการ ไม่ควร
ใชพ้ รา่ เพร่ือโดยไมจ่ าเป็น เพราะจะทาใหเ้ สียคม
ไดง้ ่าย ลักษณะใบกรรไกรเปน็ รูปหยกั คล้าย
ฟนั เล่ือย

3. คัตเตอร์ ใชป้ ระโยชนไ์ ด้อยา่ งกว้างขวาง
เชน่ การตดั ตัวหนงั สือ รปู ทม่ี ีรายละเอียด
มาก ๆ รวมท้งั การตดั กระดาษใหไ้ ด้ขนาด
ตามทีต่ ้องการ และสามารถถอดเปลยี่ นใบมีด
ไดง้ ่าย

4. แผ่นยางรองตัด เป็นแผ่น
ยางสาหรบั รองรบั คมมดี
ในขณะตดั กระดาษ ป้องกัน
พนื้ เป็นรอย มหี ลายขนาดให้
เลอื กใช้

5. แผน่ กระจก ใชป้ ระโยชน์
เช่นเดียวกับแผ่นยางรองตัด
แตเ่ นอ่ื งจากแผน่ กระจกลน่ื ทาให้
กระดาษเคลอื่ นที่ได้งา่ ย จงึ ใช้ไม่
ดเี ทา่ กบั ใชแ้ ผ่นยางรองตัด

6. เครอ่ื งตดั กระดาษ มี 2 แบบ คือ
6.1 เครื่องตัดกระดาษแบบมอื โยก แบ่ง

ออกได้เปน็ 2 แบบ คอื
1)เคร่ืองตดั กระดาษแบบตงั้ โต๊ะ
2) เคร่ืองตัดกระดาษแบบต้งั พ้ืน

6.2 เครื่องตดั กระดาษไฟฟ้า

แหล่งท่ีมา http://www.chaiwattana.co.th/category.php?id_category=6

หนงั สืออิเล็กทรอนกิ สเ์ ลม่ น้ี
เปน็ สว่ นหน่งึ ของวิชาการผลิตเอกสารเพื่องานสานักงาน

รหสั วิชา 30216-2005

เสนอ
ครูปรียา ปนั ธยิ ะ

จดั ทาโดย
นางสาวชดิ ชนก ตาคาปญั ญา

เลขท่ี 7 สบจ.63.1

สาขาการจดั การสานักงาน
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564

วทิ ยาลยั อาชวี ศึกษาลาปาง