วรรณคดีใดีนสมัย มั รัชรั กาลที่ ๔ ณคดีใดีนสมัย มั รัชรั กาลที่ ๔ กกลุ่ลุ่ลุ่มลุ่มที่ที่ที่ที่ ๔๔ บ้บ้ บ้ า บ้ านปล่ล่ ล่ อ ล่ องเหลี่ลี่ ลี่ ย ลี่ ย ลี่ลี่ ม โโรรงงเเรีรีรี ย รี ยนน ปีปีปี ก ปี กาารรศึศึศึ ก ศึ กษษาา ๒๕๖๖ / ๒ รราายยวิวิ วิชวิชาา ภาษาไทย ๒
คำ นำ อีบุ๊คเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาภาษา ไทย ๒ มัธยมศึกษาปี่ ๔ จัดทำ ขึ้นเพื่อให้ ผู้อ่านได้ทราบถึงชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง ลักษณะ คำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง และคุณค่าของ วรรณคดีในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ผู้จัดทำ หวังว่าอีบุ๊คเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ การศึกษา และการเรียนรู้ หากมีข้อผิดพลาด ประการใด ผู้จัดทำ ขออภัยมา ณ ที่นี้ที่นี้ อีบุ๊คเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาภาษา ไทย ๒ มัธยมศึกษาปี่ ๔ จัดทำ ขึ้นเพื่อให้ ผู้อ่านได้ทราบถึงชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง ลักษณะ คำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง และคุณค่าของ วรรณคดีในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ผู้จัดทำ หวังว่าอีบุ๊คเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ การศึกษา และการเรียนรู้ หากมีข้อผิดพลาด ประการใด ผู้จัดทำ ขออภัยมา ณ ที่นี้ที่นี้ ก
สารบัญ ข เรื่อง หน้า พระรามเดินดง ประกาศและพระบรมราชาธิบาย มหาชาติ 5 กัณกั ฑ์ วนปเวสน์ จุล จุ พน มหาพน สักสั กบรรพ ฉกษัต ษั ริย์ ริย์ นารายณ์ปราบนนทุก คำ นำ สารบัญ ก ข-ค ๑ ๒-๖ ๗ ๘ ๙ บทจับระบำ เรื่องรามสูรและเมขลา
สารบัญ ค เรื่อง หน้า อิศรญาณภาษิต จดหมายเหตุเรื่องราชทูตไทยไปลอนดอน นิราศลอนดอน คำ ถาม เฉลยคำ ถาม ผู้จัดทำ ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๓ ๑๔ ๑๗-๑๘ บทพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด (บทรำ ดอกไม้เงินทอง) ๑๕-๑๖ จารึกวัดพระเชตุพนธ์ ๑๙
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง พระรามเดินดง ร้อยเเก้ว เมื่อ มื่ พระราม พระลักษณ์ และนางสีดา เดินทางออก จากเมืองอยุธ ยุ ยา ก็เดินเข้าดงพงไพร ๑ คุณค่าทางสังคมและวัฒนธรรมไทย เช่น ความรัก ความซื่อสัตย์ ความกตัญญู ความ กล้าหาญ ความยุติ ยุ ติ ธรรม นอกจากนี้ เนื้อหา ของเรื่องยังแฝงไปด้วยคติสอนใจ เช่น การ อดทน การต่อสู้กับความชั่วร้าย การให้อภัย ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง ๒ มหาชาติ กัณฑ์ วนปเวสน์ ชาดก คุณค่าด้านสังคม สอนให้รู้ว่าการเพียรพยายาม เป็น ป็สิ่งที่สำ คัญ ความกตัญญูเป็น ป็สิ่งที่ดีง ดี าม และความทุกข์ยากสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน พระเวสสันดรทรงบำ เพ็ญเพียรอย่างหนักหน่วง โดยไม่ย่ ม่ ย่ อท้อต่อความยากลำ บาก พระชาลีแ ลี ละพระกัณหาทรงกตัญญูต่อพระบิดา มารดาอย่างสูงส่ง ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง มหาชาติ กัณฑ์ จุล จุ พน ชาดก พระเวสสันดรทรงเสียสละทรัพย์สมบัติ ราชสมบัติ และพระโอรสพระธิด ธิ า เพื่อช่วยเหลือผู้อื่น พระชาลีและพระกัณหาทรงกตัญญู ต่อพระบิดามารดาแม้ในยามที่ทรงลำ บาก คุณค่าด้านสังคม หากมีอำ นาจหากขาดสติ ปัญ ปั ญาไตร่ตรองย่อมถูก ถู หลอกได้ง่าย ๓ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง มหาชาติ กัณฑ์ มหาพน ชาดก พระกัณหาทรงมีปัญญาเฉียบแหลม สามารถตอบคำ ถามของชูชกได้อย่างแยบยล พระกัณหาทรงมีความเมตตากรุณาต่อชูชก แม้จะรู้ว่าชูชกเป็น ป็ คนทุศีล คุณค่าด้านสังคม คบคนให้ดูหน้า ซื้อผ้าให้ดูเนื้อ ๔ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง ชาดก คุณค่าด้านสังคม การทำ ความดีแ ดี ม้คนอื่น ไม่เ ม่ ห็น แต่ก็ยังคงเป็น ป็ ความดีอยู่วั ยู่ วั นยังค่ำ มหาชาติ กัณฑ์ สักกบรรพ พระอินทร์ทรงมีปัมี ญ ปั ญาอันเฉียบแหลม สามารถ ล่ว ล่ งรู้ถึง ถึ เหตุการณ์ในอนาคตได้ พระเวสสันดร ทรงมีบ มี ารมีอั มีอั นสูงส่ง สามารถอดทนต่อความ ยากลำ บากได้ ๕ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง ชาดก มหาชาติ กัณฑ์ ฉกษัตริย์ ๖ พระเจ้ากรุงสัญชัย พร้อมด้วยพระนางผุสดีและ จตุรงคเสนา เดินทางไปถึงเขาวงกต กษัตริย์ทั้ง ๖ พระองค์ ได้มาพบกันในกลางป่า ป่ โดยมิได้คาดฝัน ฝั ก็ทรงวิปโยค โศกศัลย์จนถึงวิสัญญีภ ญี าพสลบลง ฝนโบกขรพรรษบันดาล ตกลงมาให้ทรงฟื้น แล้วพากันขอลุโทษ และทูลอาราธนา ให้ลาผนวช คุณค่าด้านสังคม คือก่ารให้อภัย ภั เป็น ป็ เพราะได้สำ นึกเป็น ป็ เหตุให้ลบรอยร้าวฉานบันดาลสันติสุขแก่ส่วนรวม ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง ประกาศและพระบรมราชาธิบ ธิ าย ร้อยเเก้ว ๗ -ภาคที่ ๑ หมวดวรรณคดี - ภาคที่ ๒ หมวดราชประเพณีโบราณ - ภาคที่ ๓ หมวดราชจารีตโบราณ - ภาคที่ ๔ หมวดโบราณสถานและโบราณวัตถุ ด้านเนื้อหา ให้ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ของประเทศไทย ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง บทจับระบำ เรื่องรามสูรและเมขลา กลอนบทละคร นามณีเมขลา มีลู มี ลู กแก้วที่งดงามทำ ให้รามสูร เกิด กิ ความโลภ จึงต้องการของลูกแก้วแต่การจับ นางมณีเมขลานั้นยากทำ ให้รามสูรโกรธ แล้วเข่นฆ่าเทวดานางฟ้ามากมาย คุณค่าด้านเนื้อหา สอดแทรกข้อคิดว่า เมื่อ มื่ เกิด กิ ความโลภ อยากได้ในสิ่งที่ไม่ใม่ ช่ของตนแล้วใช้ กำ ลัง ลั แย่งมา ย่อมไม่เ ม่ป็น ป็ ผลดี ๘ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง กลอนบทละคร นารายณ์ปราบนนทุก นนทกทำ หน้าที่ล้างเท้าเทวดา และโดนกลั่น ลั่ แกล้ง พระอิศวรจึงมอบนิ้วเพชรให้ แต่นนทกใช้นิ้วเพชร นั้นไล่ฆ่ ล่ ฆ่ าเหล่า ล่ เทวดา พระอิศวรให้พระนารายณ์ ไปปราบนนทก คุณค่าด้านเนื้อหา สะท้อนความเป็น ป็ จริง ของมนุษย์ที่เต็มไปด้วย รัก โลภ โกรธ หลง ๙ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง บทละคร บทพระราชนิพนธ์เ ธ์ บ็ดเตล็ด (บทรำ ดอกไม้เงินทอง) ชายสองคนถือ ถื ดอกไม้เงินดอกไม้ทองออกมารำ ด้วยท่าทีสง่างาม เป็น ป็ บทชมชายที่ออกมารำ ในโรงละคร คุณค่าด้านสังคม เป็น ป็ การชมผู้อื่นด้วย ความเต็มใจ ๑๐ ผู้แต่ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง ๑๑ ผู้แต่ง จารึกวัดพระเชตุพนธ์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หั ยู่ หั ว มีค มี วามสอดคล้องกับ กั การปฏิสัฏิสั งขรณ์ในสมัย มั พระบาทสมเด็จพระพุทธยอด ฟ้าจุฬ จุ าโลก พ.ศ. ๒๓๓๑ และสอดคล้องกับ กั งานวรรณคดีใดี นสมัย มั นั้น และ เนื้อหาวรรณคดีอี ดีอี กส่วนหนึ่งเป็น ป็ เรื่องที่มีก มี ารเขียนเพิ่ม พิ่ เติมเข้าไป ทำ ให้ วัดพระเชตุพนฯ เป็น ป็สถานที่เก็บวรรณคดีจำ ดีจำนวนมากในรูปแบบจารึก และ แสดงให้เห็นความสำ คัญของวรรณคดีใดี นแง่ศิลปะที่สัมพันธ์กั ธ์ บ กั ความรู้ และพุทธศาสนาอันเป็น ป็ ขนบที่มีม มี านาน คุณค่าด้านเนื้อหา ภาษาที่ปรากฏในจารึก เป็น ป็ หลัก ลั ฐาน ที่ชัดเจน เอื้ออำ นวยต่อการศึกษาภาษาไทย ร้อยแก้ว
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง อิศรญาณภาษิต กลอนเพลงยาว คุณค่าด้านสังคม ให้ข้อคิดในการดำ เนินชีวิต เพื่อดำ รงอยู่ใ ยู่ นสังคมได้อย่างมีค มี วามสุข เป็น ป็ คำ สั่งสอนแบบเตือนสติ และแนะนำ เกี่ย กี่ วกับ กั การประพฤติให้เป็น ป็ ที่พึงพอใจแก่ผู้ ก่ ผู้ อื่น โดยเฉพาะ ผู้ที่มีอำ มีอำ นาจมากกว่า ๑๒ ผู้แต่ง หม่อ ม่ มเจ้าอิศรญาณ
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง จดหมายเหตุเรื่องราชทูตไทยไปลอนดอน อธิบายประเพณีทูตไทยไปยุโรปสมัยโบราณ พระนิพนธ์สมเด็จฯ กรมพระยาดำ รงราชานุภาพและจดหมายเหตุของหม่อมราโชทัย เล่าการเดินทางของราชทูตไทยตั้งแต่ออกจากกรุงเทพฯ ผ่าน สิงคโปร์ ไคโร เกาะมอลตา เมืองยิบรอลตา เมืองไวโค ปอร์ตสมัท และลอนดอน นอกจากนี้ยังเล่าถึงการต้อนรับของควีนวิกตอเรีย แห่งอังกฤษ การเข้าเฝ้าบัญชีคนทั่วไป บัญชีเครื่องราชบรรณาการ บทร้อยแก้ว คุณค่าด้านสังคม สะท้อนให้เห็นสภาพชีวิตและ สังคมของประเทศมหาอำ นาจอย่างอังกฤษกับ กัไทย ๑๓ ผู้แต่ง หม่อ ม่ มราโชทัย ( ร.ม.ว กระต่าย อิศรางกูร กู ฯ)
ชื่อเรื่อง คุณค่า ลักษณะคำ ประพันธ์ เนื้อเรื่อง กลอนแปดสุภาพ คณะราชทูตไทยอัญเชิญพระราชสาส์น พร้อมทั้งเครื่องราช บรรณาการไปถวายสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ซึ่งทำ ให้ ได้รับผลดีคื ดีคื อมีก มี ารเปลี่ย ลี่ นแปลงสัญญาใหม่ โดยที่ไทย ได้ประโยชน์เพิ่ม พิ่ ขึ้น คุณค่าด้านสังคม สะท้อนให้เห็นสภาพชีวิต และสังคมของประเทศมหาอำ นาจอย่าง อังกฤษกับไทย นิราศลอนดอน ๑๔ ผู้แต่ง หม่อ ม่ มราโชทัย ( ร.ม.ว กระต่าย อิศรางกูร กู ฯ)
๑๕ คำ ถาม ๑)ลักษณะคำ ประพันธ์ของนิราศลอนดอนคืออะไร ก.กลอนแปดสุภาพ ข.โคลงสี่สุภาพ ค.บทละคร ง.บทร้อยแก้ว ๒) พระรามเดินดงมีลักษณะคำ ประพันธ์อย่างไร ก.ร้อยเอ็ด ข.ร้อยละ ค.ร้อยกลอง ง.ร้อยเเก้ว ๓) คุณค่าของเรื่องพระรามเดินดงเป็นอย่างไร ก. ความรัก ๔) ลักษณะคำ ประพันธ์ของบทพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด ( บทรำ ดอกไม้เงินทอง ) คืออะไร ข.ความห่วงใย ค.ความเมตตากรุณา ง.ความดีงาม ก.ร้อยเเก้ว ข.ชาดก ค.บทละคร ง.โครงสี่สุภาพ ๕) คุณค่าของมหาชาติ กัณฑ์ วนปเวสน์เป็นอย่างไร ค.ความเพียรพยายามเป็นสิ่งสำ คัญ ก.ความรักเป็นสิ่งสำ คัญ ข. ข้อ ก ถูก ง.ไม่มีข้อถูก
คำ ถาม ๑๖ ๖) นารายณ์ปราบนนทุกมีลักษณะคำ ประพันธ์อย่างไร ก.กลอนเเปด ข.กลอนสี่ ค.กลอนละครไทย ง.กลอนบทละคร ๗) ประกาศและพระบรมราชาธิบายมีกี่ภาค ก. ๑ ภาค ค. ๓ ภาค ข. ๒ ภาค ง. ๔ ภาค ๘) คุณค่าของบทพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด ( รำ ดอกไม้ เงินทอง ) คือด้านอะไร ก.ด้านสังคม ค.ด้านสุขภาพ ข.ด้านเนื้อหา ง.ด้านวรรณศิลป์ ๙) กัณฑ์ชาดกมีทั้งหมดกี่ชาติ ในสมัยรัชกาลที่ ๔ ก.๑๓ ชาติ ค.๕ ชาติ ข.๑๒ ชาติ ง.๙ ชาติ ๑๐) พระเจ้ากรุงสัญชัย อยู่ในวรรณคดีเรื่องใด ก.มหาชาติกัณฑ์ฉกษัตริย์ ค.อิศรญาณภาษิต ข.พระรามเดินดง ง.นารายณ์ปราบนนทก
๔) ลักษณะคำ ประพันธ์ของบทพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด ( บทรำ ดอกไม้เงินทอง ) คืออะไร ค.บทละคร ๕) คุณค่าของมหาชาติ กัณฑ์ วนปเวสน์เป็นอย่างไร เฉลยคำ ถาม ๑๗ ๑)ลักษณะคำ ประพันธ์ของนิราศลอนดอนคืออะไร ก.กลอนแปดสุภาพ ๒) พระรามเดินดงมีลักษณะคำ ประพันธ์อย่างไร ง.ร้อยเเก้ว ๓) คุณค่าของเรื่องพระรามเดินดงเป็นอย่างไร ก. ความรัก ค.ความเพียรพยายามเป็นสิ่งสำ คัญ
เฉลยคำ ถาม ๑๘ ๖) นารายณ์ปราบนนทุกมีลักษณะคำ ประพันธ์อย่างไร ง.กลอนบทละคร ๗) ประกาศและพระบรมราชาธิบายมีกี่ภาค ง. ๔ ภาค ๘) คุณค่าของบทพระราชนิพนธ์เบ็ดเตล็ด ( รำ ดอกไม้ เงินทอง ) คือด้านอะไร ก.ด้านสังคม ๙) กัณฑ์ชาดกมีทั้งหมดกี่ชาติ ในสมัยรัชกาลที่ ๔ ค.๕ ชาติ ๑๐) พระเจ้ากรุงสัญชัย อยู่ในวรรณคดีเรื่องใด ก.มหาชาติกัณฑ์ฉกษัตริย์
นางสาวณัฏฐ์กฤตา ปิ่นแก้ว เลขที่ ๓๐ นางสาวธัญญ่า เลขที่ ๓๘ ผู้ผู้ ผู้ จั ผู้ จัจั ด จั ดทำทำ ทำทำ นายธนเทพ บำ รุงพันธ์ เลขที่ ๕ นายเกรียงศักดิ์ เฮี้ยนชาศรี เลขที่ ๑๓ นางสาวตัณฑิตา ศรีสุขใส เลขที่ ๒๐ นายนิธิกร ชาวสวน เลขที่ ๒๓ ๑๙