2 การเลี้ยงสัตว์

การเลยี้ งสัตว์

ความเป็ นมาของการเลยี้ งสัตว์

•มนุษยด์ ำรงชีวิตอยไู่ ดด้ ว้ ยกำรพ่ึงพำอำศยั สัตวม์ ำต้งั แต่
อดีต ท้ังในกำรใช้เป็ นอำหำรและใช้แรงงำนในกำร
ทำงำน โดยเฉพำะกำรนำมำเป็นอำหำรน้นั ตอ้ งมีกำรไล่
ตอ้ นฝูงสัตว์มำกกั ขงั ไวเ้ พื่อเก็บไวร้ ับประทำนนำน ๆ
มนุษยจ์ ึงเห็นควำมสำคญั ของกำรเล้ียงสัตว์ จนกระทง่ั
พฒั นำกำรเล้ียงสตั วใ์ หม้ ีประสิทธิภำพและไดผ้ ลผลิตที่มี
คุณภำพ

ชนิดของสัตว์เลยี้ ง

• 1. สัตว์เคีย้ วเอือ้ ง

• โคเนอื้ โคที่เล้ียงในบำ้ นเรำ เป็นโคขนำดเลก็ มีกำรเจริญเติบโตชำ้ ส่วนใหญ่เล้ียงไวใ้ ช้
งำนเช่น ไถนำ ทำไร่ และเทียมเกวยี นหรือลอ้ เพ่ือใชใ้ นกำรขนส่งระยะส้นั ๆ

• โคนม โคพ้ืนเมืองของไทยให้ นมนอ้ ยประมำณวนั ละ 2-3 ลิตร ทำงรำชกำร จึงได้
ทดลองนำโคพนั ธุ์จำกตำ่ งประเทศ เขำ้ มำเล้ียงหลำยพนั ธุ์ดว้ ยกนั ผสมกบั ววั พ้ืนเมือง
และพบวำ่ โคนมลกู ผสมขำวดำ (โฮลสไตน์ ฟรีเชียน) กบั โคพ้ืนเมือง เป็นโคนมลกู ผสม
ที่ใหน้ มดีที่สุด บำงตวั ใหน้ มสูงถึง 34 ลิตรตอ่ วนั

• กระบืองานหรือกระบอื ปลกั เพื่อใชง้ ำนเป็นหลกั ใหน้ ้ำนมนอ้ ย
• แพะ แพะพ้ืนเมืองของบำ้ นเรำ มีเล้ียงกนั มำกในภำคใต้ ตวั ค่อนขำ้ งเลก็ หนกั ประมำณ

10-18 กิโลกรัม
• แกะ แกะพ้ืนเมืองเล้ียงกนั มำก ในภำคใตเ้ ช่นเดียวกบั แพะ ตวั มีขนำดเลก็ มำก

สัตว์กระเพาะเดยี ว

• สัตว์ไม่เคยี้ วเออื้ ง (simple stomach or non ruminant) ท่อ
ทำงเดินอำหำรมีกำรพฒั นำแบบง่ำย ๆ ไม่ยงุ่ ยำก ไดแ้ ก่ ท่อ
ทำงเดินอำหำรของสตั วก์ ินเน้ือ (carnivorous) รวมท้งั สตั วท์ ่ีกิน
เน้ือและเมลด็ ธญั พืช (omnivorous) เช่น สุนขั แมว สุกร สตั ว์
ปี ก กระต่ำย และ มำ้ เป็นตน้

• สตั วก์ ระเพำะเดียวที่มีควำมสำคญั ต่อเศรษฐกิจของประเทศคือ
สุกร ซ่ึงมีกำรเล้ียงกนั มำกทว่ั ประเทศ

สัตว์ปี ก

• ไก่

• ไก่เนอื้ คือ ไก่ที่เล้ียง ประมำณ 8 สปั ดำห์ หรือ 56 วนั ก็จะส่งตลำด หรือเขำ้ โรงฆำ่ เป็น
ไก่ท่ีมีกำรเจริญเติบโตเร็ว และมีเน้ือมำก

• ไก่ไข่ ในระยะเร่ิมแรก ท่ีนำเขำ้ มำเล้ียง เมื่อประมำณ 40 ปี จนถึงเม่ือ ประมำณ 15 ปี ท่ี
แลว้ มำ ส่วนใหญ่เป็นไก่พนั ธุ์แท้ ซ่ึงไดแ้ ก่ ไก่พนั ธุ์โรดไอส์แลนดแ์ ดง และพนั ธุ์เลก็
ฮอร์นขำวเป็ นหลกั

สัตว์ปี ก

• เป็ ด เป็ดพ้นื เมืองของเรำมีเล้ียงมำกที่นครปฐม สมุทรปรำกำร และชลบุรี จึงมกั
เรียกชื่อเป็ดพ้นื เมือง ตำมแหล่งท่ีเล้ียงวำ่ เป็ดนครปฐม เป็ดปำกน้ำ และเป็ด
ชลบุรี เป็นตน้

• เป็ ดไข่ เป็ดไข่ท่ีนำเขำ้ มำเล้ียงในบำ้ นเรำส่วนใหญ่ เป็นเป็ดพนั ธุ์กำกีแคมเบลล์ เป็นเป็ดท่ี
มีอตั รำกำรไขค่ อ่ นขำ้ งสูง บำงตวั ไข่ถึง 300 ฟองต่อปี

• เป็ ดเนอื้ เป็ดเน้ือท่ีนำเขำ้ มำเล้ียงในบำ้ นเรำมีหลำยพนั ธุ์ แต่พนั ธุ์ท่ีนิยมมำกท่ีสุดคือ เป็ด
พนั ธุ์ปักก่ิง

สัตว์ปี ก

• ห่าน ห่ำนท่ีเล้ียงในบำ้ นเรำ ส่วนใหญเ่ ป็นห่ำนจีน มีท้งั ชนิดตวั สีขำว และสี
น้ำตำล ห่ำนกินอำหำรไดท้ ุกชนิด ท้งั หญำ้ ผกั เมลด็ พชื ปลำ หรืออำหำรผสม แต่
เนื่องจำกคนไทยยงั ไม่คอ่ ยนิยมบริโภค จึงมีกำรเล้ียงค่อนขำ้ งจำกดั

• ไก่งวง ไก่งวงสำมำรถกินอำหำรตำ่ งๆ ไดค้ ลำ้ ยกบั ห่ำน เกษตรกรมกั จะเล้ียง
ปล่อยใหห้ ำอำหำรกินเองไก่งวงที่เล้ียงในบำ้ นเรำมีท้งั ชนิดสีขำว และสีเทำปน
น้ำตำล แต่ไม่ค่อยแพร่หลำยนกั

• นกกระทา ที่เล้ียง ในบำ้ นเรำส่วนใหญ่นำมำจำกประเทศญ่ีป่ ุน และ เล้ียงเพื่อเอำ
ไข่เป็นหลกั มีกำรเล้ียงกนั บำ้ งใน ภำคกลำงแต่กย็ งั ไม่แพร่หลำยเท่ำที่ควร

กลุ่มสัตว์นา้ จืด

• ชปฯ๑ส่ลอล)ตั ฯนำปวตน์ลปะส้ำำลพ่จวปำดัืดนหรทปปมะ่ีนลลกอิำยำอปกทมบดลัี่เเดลลำปว้้้ีียยดยงงลุกปกไำวปนหัลเ้ลำโำพทงดำื่อนนี่เยลคิกทล้ียวยวั่งำปงูไไมลปวปสำเ้มลไวพีดนำยอื่ สงงั บปำนอมร้ลีดิโคำปภทวลคำบั ำมเนทหเพ้ือิมมลเอปปิดส็นลเี พำฯอแลำลรหินฯดำเรชป่นเลชำ่ปนบลู่ปำลคำำร์ฟ
• ตก๒ทำิด้ะ)มตเกลก่องุส้ รกำกำบับมงุ้ ทนหสะ้งำรเจขือลืดลกเทำงุช้ แ่ีม่นมีขแ่นนม้ำำ่นซด้้ึงำใเจหจะญำ้ พพ่ทบรี่สะกุดยงุ้ แำชลแนะมิดน่นนิย้ำ้ีไมบดเำลต้ ง้ียำปมงะกบกนัรงิเมวรำณวกมแททม่ีส้่นงัุดแ้ำคมทือ่นี่มก้ำีอตงุ้ำรณำำดเขต
น๓อ)กหจอำกยนห้นั อยยงันม้ำีกจำืดรทท่ีเดล้ียลงอกงนัเลท้ียว่ังไหปอไยดกแ้ำบก่เหพอ่ือยผขลมิตมแุกตน่ไ้มำจ่แืดพร่หลำยมำกนกั

๔) สตั วน์ ้ำจืดอ่ืนๆ ที่มีควำมสำคญั ทำงเศรษฐกิจมี
ดงั น้ี

- ปลิง นกั วชิ ำกำรดำ้ นกำรแพทย์ พบวำ่ สำรประกอบบำงชนิดในตวั ปลิงสำมำรถ
นำไปใชป้ ระโยชนท์ ำงกำรป้ องกนั รักษำโรคบำงชนิดได้

- กบ
- ตะพำบน้ำ กำรเล้ียงตะพำบน้ำกำลงั เป็นที่นิยมมำกในขณะน้ี เนื่องจำกเป็น
สินคำ้ ออกท่ีสำคญั โดยเฉพำะอยำ่ งยงิ่ ประเทศไตห้ วนั เป็นตลำดท่ีรับซ้ือตะพำบน้ำ
จำกไทยเป็นจำนวนมำกและตอ่ เนื่องตลอดมำ
- จระเข้ ในประเทศไทยนิยมเล้ียงจระเขน้ ้ำจืดกนั มำกข้ึนเนื่องจำกตลอดมีควำม
ตอ้ งกำรสูงท้งั เน้ือและหนงั

กล่มุ สัตว์นา้ เคม็

• ปลา ปลานา้ เคม็ ท่นี ิยมเลยี้ งในกระชังตามชายฝ่ังทะเลหรือป่ าชายเลน
เพ่ือบริโภคเป็ นอาหารได้แก่ ปลากะรังหรือปลาเก๋า ปลากะพงขาว
ปลากระบอก ปลาทฯู ลฯ

• ๒) กุ้ง กุ้งนา้ เคม็ ท่นี ิยมเลยี้ งกันมากท่สี ุดเน่ืองจากเป็ นสนิ ค้าออกท่สี าคญั
ของไทยมอี ยู่ ๒ ชนิดคอื กุ้งกุลาดาและกุ้งแชบ๊วย ซงึ้ เลีย้ งกันมากใน
ภาคใต้และภาคตะวนั ออก

กลุ่มสัตว์นา้ เคม็

• ๓) หอย หอยเป็ นท่นี ิยมเลยี้ งและนิยมบริโภคกันมาก ได้แก่ หอยแมลงภู่
หอยแครง หอยนางรม หอยตะโกรม หอยมุก เป็ นต้น

• ๔) ปทู ่นี ิยมเลีย้ งกนั ท่วั ไปคือปทู ะเล ซ่งึ นิยมเลีย้ งตามชายฝ่ังป่ าชายเลน
ในภาคใต้และภาคตะวนั ออกในปัจจุบนั ได้พัฒนารูปแบบการเลยี้ งโดย
ใช้เทคโนโลยที าให้ปลู อกคราบแล้วนาไปจาหน่ายในรูปของ ปนู ่ิม ซงึ้
ขายได้ราคาดีเป็ นท่นี ิยมบริโภคกนั