D837BB25-BE12-41AB-BC55-6B557576D173

ลิลิตพระลอ

“เสียงลือเสียงเล่าอ้าง อันใด พี่เอย
เสียงย่อมยอยศใคร ทั่วหล้า
สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่น ฤาพี่
สองพี่คิดเองอ้า อย่าได้ถามเผือ”

เค้าโครงจากตำนานรักอมตะ
พื้นบ้านเมืองเหนือ

ลิลิตพระลอ   |    1

ลิลิตพระลอ

ผู้แต่ง : หาข้อยุติไม่ได้ว่าแต่งในสมัยใด จึงยังไม่ทราบว่าใครแต่ง
ลิลิตพระลอ เป็นลิลิตโศกนาฏกรรมความรัก ที่แต่งขึ้นอย่างประณีต
งดงาม มีความไพเราะของถ้อยคำ และเต็มไปด้วยสุนทรียศาสตร์
พรรณนาเรื่องด้วยอารมณ์ที่หลากหลาย ใช้กวีโวหารอย่างยอดเยี่ยม ใน
การบรรยายเนื้อเรื่อง ที่มีฉากอย่างมากมาย หลากหลายอารมณ์ โดยมี
แก่นเรื่องแบบรักโศก หรือโศกนาฏกรรม และแฝงแง่คิดถึงสัจธรรมของ
ชีวิต แต่งถวายพระมหากษัตริย์ เพื่อให้เป็นที่สำราญพระราชหฤทัย

ลิลิตพระลอ   |    2

ลักษณะการแต่ง เป็นลิลิตสุภาพ ประกอบด้วยร่ายสุภาพ ร่ายสอด
สร้อย โคลงสองสุภาพ โคลงสามสุภาพ และโคลงสี่สุภาพ สลับกันตาม
จังหวะลีลา 

ลิลิตพระลอ   |    2

เนื้อเรื่อง

ลิลิตพระลอ   |    3

มีเมืองสรวง เจ้าเมืองชื่อท้าวแมนสรวง ชายาชื่อนางบุญเหลือ มีโอรส
ชื่อพระลอ เป็นชายที่มีรูปร่างงามมาก ส่วนอีกเมืองหนึ่งชื่อเมืองสรอง เจ้า
เมืองชื่อท้าวพิมพิสาร มีโอรสชื่อท้าวพิชัยพิษณุกร บิดาได้ไปขอนางดารา
วดีเป็นชายา มีธิดา ๒ องค์ คือพระเพื่อนและพระแพง

ต่อมาท้าวแมนสรวงได้ยกทัพไปตีเมืองสรอง ท้าวพิมพิสาร ออกรบถูก
อาวุธตาย ท้าวพิชัยพิษณุกรโอรสจึงป้องกันเมืองอย่างแข็งขัน ทำให้ท้าว
แมนสรวงต้องยกทัพกลับ ต่อมาความงามของพระลอเป็นที่เลื่องลือจนมี
นักขับเพลงนำความงามของพระลอไปขับยลโฉมยังเมืองต่างๆพระเพื่อน
พระแพงได้ฟังคำเล่าลือ เกิดไข้ใจหลงรักทั้งยังไม่เคยเห็นหน้า นางรื่น นาง
โรยพี่เลี้ยงของนางทั้งสองคิดกลอุบายให้พระลอมาเมืองสรอง จึงได้หา
หมอทำเสน่ห์ คือ ปู่เจ้าสมิงพราย

ลิลิตพระลอ   |    4

พระลอเกิดคลั่งไคล้ไม่ยอมอยู่เมือง นางบุญเหลือขัดขืน
พระลอไว้ไม่ได้จึงอนุญาตให้ไป พระลอเดินทางไปพร้อมพี่เลี้ยง
คือนายแก้ว นายขวัญ เมื่อเดินทางถึงแม่น้ำกาหลงจึงเสี่ยงน้ำ มี
ลางบอกเหตุว่าไปแล้วจะเป็ นอันตราย พระลอก็ไม่ยอมเดินทาง
กลับ รับสั่งให้นายแก้วนายขวัญ ไปลาดเลาในเมืองสรอง และ
เตรียมที่พักซ่อนตัว จึงกลับมารายงาน ขณะที่พระลอเดินทางเข้า
เมืองสรอง นางรื่นนางโรย ก็ไปเตือนปู่เจ้าสมิงพราย ปู่ เจ้าจึง
เสกผีเข้าสิงไก่ไปล่อพระลอ พระลอหลงตามไก่และไปพักหลบอยู่
ใ น ส ว น ส งั ด

SOCIAL PSYCHOLOGY   |    72

ใกล้สวนพระเพื่อนพระแพง โดยพระลอปลอมตัวเป็ น
พราหมณ์ชื่อศรีเกศ นายแก้วนายขวัญเปลี่ยนชื่อเป็ น นายรัตน์
นายราม ปลอมตัวเป็ นนักท่องเที่ยว ต่อมาพระลอได้พบกับพระ
เพื่อนพระแพง โดยนางรื่น นางโรยออกอุบายลอบนำพระลอ
นายแก้ว นายขวัญ เข้าไปซ่อนไว้ในที่ประทับของพระเพื่อนพระ
แพง ซ่อนอยู่นานถึงครึ่งเดือน เรื่องรู้ไปถึงท้าวชัยพิษณุกร เมื่อ
พระองค์ได้เห็นพระลอก็ทรงเมตตา และตรัสว่าได้ฤกษ์ วันดี
คืนดี จะจัดอภิเษก แต่เจ้าย่ายังผูกใจเจ็บได้ออกอุบายล้อมจับใน
คืนดึกสงัด พระลอ พระเพื่อน พระแพง นางรื่น นางโรย นาย
แก้ว นายขวัญ ได้ต่อสู้จนถูกตายหมด

SOCIAL PSYCHOLOGY   |    72

ท้าวพิชัยพิษณุกรทรงทราบ จึงจับทหารเหล่านั้นพร้อมเจ้าย่า
ประหารชีวิต แล้วให้บรรจุศพสามกษัตริย์และพี่เลี้ยง มีสารไปแจ้ง
แก่นางบุญเหลือ นางบุญเหลือจึงแต่งทูตพร้อมเครื่องบูชาศพไป
ยังเมืองสรอง ท้าวพิชัยพิษณุกรจัดถวายเพลิงศพ จึงสร้างสถูปขึ้น
๓ องค์ บรรจุอังคารสามกษัตริย์ และพี่เลี้ยง แต่นั้นมาทั้งสอง
เมืองก็เป็นไมตรีต่อกัน

SOCIAL PSYCHOLOGY   |    72

คุณค่าและความสำคัญ

๑. ลิลิตพระลอเป็นยอดในกระบวนกลอนลิลิตทั้งหลาย
๒. ชี้ให้เห็นอารมณ์และกิเลสของมนุษย์ เข้าใจลึกซึ้งยิ่งขึ้น
๓. เป็นแบบอย่างในการเขียนสมัยต่อมาของวรรณคดีเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโคลงครู
“เสียงฦๅ เสียงเล่าอ้าง” หรือการแต่งลิลิตตะเลงพ่ายของกรมพระปรมานุชิตชิโนรสหรือ
เสภาขุนช้างขุนแผน ตอนขุนแผนชมม่านนางวันทอง
๔. ในลิลิตพระลอ กวีใช้เทคนิคการเล่นคำได้อย่างไพเราะ ไม่ว่าจะเป็นลักษณะการซ้ำเสียง
พยัญชนะ และซ้ำคำ ซึ่งปรากฏอยู่ในเนื้อความที่เกี่ยวกับบทชมความงามและบทกวี

สมาชิก

นายคมชาญ คำหาญ เลขที่ 1
นายธนากฤต นุ่มนวล เลขที่ 7
นายพุทธินันท์ วันชม เลขที่ 11
นายทัพพ์ ชัยราช เลขที่ 13
นายอารยชน กัลยบุตร เลขที่ 15

โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2