องค์ความรู้ผ้าไหมเปือย ปรับแล้ว 140864

51

ฝน เป็นต้น ลายทเี่ ก่ยี วกบั ส่ิงท่ีได้พบเห็นในส่ือปัจจุบันเช่น ลายการบินไทย ลายสายหัวใจ ลาย
ขอพระเทพ ลายดรุฑธูปแต้ม วัดไชยศรี ลายประเพณีท้องถิ่น เป็นต้น และลวดลายจากความ
เชื่อในทางศาสนา เชน่ ลายพญานาด ลายนาค ลายนาคซ้อน ซึ่งเป็นความเชื่อเก่ียวกับพญานาค
ในตํานานพุทธศาสนา

การมัดหมี่ เกิดจากการสั่งสมความรู้ ภูมิปัญญาในท้องถ่ินท่ีเป็นเอกลักษณ์ท่ีสามารถ
พัฒนาลวดลายต่อไปได้ไม่รู้จบขึ้นอยู่กับการรับเอาสิ่งใหม่เข้ามาในสังคม การได้รับการกระตุ้น
จากภาครัฐหรือหน่วยงานท่ีเก่ียวกับเข้ามาให้การส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดการมัดหมี่ลวดลายข้ึน
ลวดลายที่นํามาเสนอน้ี มีหลากหลายท้ังลวดลายด้ังเดิม เช่น ลายขอ ลายหมากจับ
ลายดอกแก้ว ลายโคมห้า ลายโคมเจ็ด ลายพญานาค ลายต้นสน ลวดลายต่อยอดจกภูมิปัญญา
ท้องถ่ิน เช่น ลายเต่า และ ลายเสมาพันปี ส่วนลวดลายที่ภูมิปัญญาชาวบ้านร่วมกับเยาวชน
นักเรียนพัฒนาขึ้นในภายหลังระหว่างปี พ.ศ. 2561 - พ.ศ. 2563 ได้แก่ ลายรุกขมรดกของ
แผ่นดินใต้ร่มพระบารมี ลายเทพประทาน ลายตะแบกบาน ลายตะแบกแก้ว ลายขอเอ้ือ และ
ลายขอเจ้าฟูาสิริวณั วรนี ารรี ัตน์ โดยมรี ายละเอยี ดพอสังเขปดังต้อไปนี้

52

ลายขอ
ลายขอ ลายหม่ีขอมรี ูปร่างลักษณะโค้งงอคล้ายตะขอ บางคร้ัง
ลายจะมีลักษณะคล้ายกับลักษณะเล่ือย ขนาดของลวดลายจะมีขนาด
ใหญ่ ขนาดเล็กแตกต่างกันไปตามจินตนาการของผู้ออกแบบ แต่มี
ลักษณะเด่น คือ ลายจะเป็นเส้นโค้งงอไปมา ผู้ออกแบบลายจะใช้ลาย
ขอเป็น แม่ลาย และจินตนาการให้ลายขอมีรูปร่างต่างๆ เช่น ลาย
ขอนาค ลายขอกระบวย ลายขอหร่าย ลายขอเชิงเทียน ลายขอบักแปบ
เป็นต้น ท้ังน้ี ตามจินตนาการของผู้ออกแบบลวดลายและตามที่มาของ
ลวดลาย

53

มดั หม่ีลายขอ
ลายขอ

54

2. ลายดอกแก้ว
ลายดอกแก้ว เป็นลายโบราณท่ีปัจจุบัน ยังเป็นลายท่ีขายได้ไม่
ตกยุค สามารถนํามา มัดย้อมเป็นสีสันต่าง ๆ ได้ง่ายและสวยงาม มักมัด
เป็นลายเด่ียว ๆ ไม่นิยมผสมกั บลายอื่น อกี ทั้งสามารถนํามามัดย้อมให้
มีสสี นั ไดห้ ลากหลายและสวยงาม ลักษณะของลายดอกแก้วจะถอดแบบ
มาจากดอกแก้วที่มีกลีบดอกเรียวแหลม กลีบดอกสีขาว และกล่ินหอม
เฉพาะตวั เปน็ ดอกไมไ้ ทยทีป่ ลกู มากในท้องถนิ่

55

ลายดอกแก้ว
แกว้ แกว้

การมัดหมีล่ ายดอก
แกว้

56

๓. ลายหมากจับ
ลายหมากจับ เป็นลายโบราณดั้งเดิมของอีสาน ท่ีมาของลาย

เกิดจากการลอกเลียนแบบรปู ร่างลักษณะของต้นหญ้าชนิดหนึ่งเมื่อเดิน
ผา่ นดอกหญา้ ชนิดนี้จะตดิ แนน่ บนเสื้อผ้า ชาวบ้านจงึ เรยี กหญ้าชนิดนี้ว่า
หมากจับ จึงสังเกตรูปร่างลักษณะแล้วนํามาออกแบบเป็นลายผ้า
ลักษณะลวดลายด่ังเดิมจะเป็นลายขนาดเล็ก ผู้ท่ีมีความชํานาญจึงจะ
สามารถมดั ผา้ ลายนไ้ี ด้สวยงามและสมบรู ณ์

57

ลายหมากจับ

58

4. ลายโคมห้า
ลายโคมห้าเปน็ ลายแมแ่ บบดั้งเดมิ ของการมัดหมี่ เกิดจากการ

ลอกเลยี นแบบโคมไฟ สอ่ื ถึง ความสวา่ งไสว เจริญรุง่ เรอื ง เหมอื นโคม
ไฟ ในดา้ นการประกอบอาชีพทางการเกษตรความอุดมสมบูรณ์ ของ
ทรพั ยากรธรรมชาตใิ นท้องถิ่น

59

ลายโคมห้า

60

5. ลายโคมเจ็ด
ลายโคมเจ็ดมที ี่มาจากการเลยี นแบบโคมไฟจึงมคี วามหมายที่

บ่งบอกถึงวถิ ชี วี ติ ชมุ ชนความเปน็ อยทู่ ดี่ ขี องชาวเมือง ความเพิม่ พนู ของ
ผลผลติ ทางการเกษตร ความอุดมสมบูรณ์ ความสดใสในชวี ิต เปน็
เหมอื นโคมไฟส่องสวา่ งสู่ความเจริญรุง่ เรืองมิรจู้ บ

61

ลายโคมเจ็ด

62

6. ลายพญานาค
ลายพญานาค เป็นลายที่เลียนแบบสัตว์ในคติความเชอ่ื ที่

ชาวบ้านเคารพนับถือ ชาวบ้านมีความเชื่อว่านาคเป็นเจ้าแห่งงู
ทั้งหลายท่ีนําความสมบูรณ์มาให้แก่ชาวโลก กล่าวคือ พญานาค
เป็นผู้กําหนดฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล ฉะนั้นถ้าใครสามารถ
ทําลายผ้าเป็นรูปพญานาคได้คนน้ันจะได้รับ การยกย่องว่าเป็น
ตัวแทนของความอดุ มสมบูรณ์

63

ลายพญานาค

64

7. ลายตน้ สน
ลายต้นสน มีที่มาจากการลอกเลียนแบบลวดลายของต้น

สน เน่ืองจากต้นสนเป็นพืชท่ีมีใบเรียงเป็นระเบียบในตัวเอง จึง
เหมาะที่จะนาํ มาเป็นลายผ้ามัดหมี่ ท้ังน้ีเพราะชาวบ้านมีความเช่ือ
วา่ ชวี ิตคนจะตอ้ งเปน็ ระเบียบเรียบรอ้ ยเหมือนกับใบของต้นสน ถ้า
ใครทาํ ลายนี้ไดก้ จ็ ะทาํ ใหช้ วี ติ สงบสขุ และมีระเบยี บวนิ ัย

65

ลายตน้ สน

66

8. ลายเต่า
ลายเต่า มีท่ีมาจากการเลียนแบบรูปทรงของเต่า ซึ่งเป็น

สตั วท์ ี่สามารถพบได้ในท้องถิ่น และชาวบ้านเชอื่ ว่าเต่าเป็นสัตว์ที่มี
อายยุ นื จึงปรากฏการทอผ้ามดั หม่ีลายเต่าข้นึ

67

ลายตน้ สน

รอภาพ

68

9. ลายรุกขมรดกของแผน่ ดนิ ใต้รม่ พระบารมี
ลายรุกขมรดกของแผ่นดินใต้ร่มพระบารมี มีท่ีมาจาก
ต้นตะแบกหรือต้นเปือยท่ีได้รับคัดเลือกเป็นรุกขมรดกของแผ่นดิน
ในรัชกาลท่ี 10 ประจําปี 2561 ต้นตะแบกหรือต้นเปือย
เป็นตน้ ไมส้ งู ขนาดใหญ่ มคี วามสงา่ งาม อยูค่ ู่กับท้องถิ่นมาอยา่ งชา้
นานจึงต้ังช่ือบ้านนามเมืองว่าบ้านเปือย นอกจากนั้นยังมีใบหิน
เสมายุคทวาราวดีท่ีมีอายุเก่าแก่ถึง 3000 ปี ชาวบ้านเช่ือว่าเป็น
ผู้ที่คอยดูแลรักษาบริเวณน้ันในท้องที่ด้วยสิ่งสําคัญในท้องถิ่น
ท้ังสองประการนี้ จึงเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดลายมัดหม่ีลาย
รุกขมรดกของแผน่ ดนิ ใตร้ ่มพระบารมขี ้นึ

69

ลายรุก ข มรดกของแผน่ ดินใต้ร่มพระบารมี

70

ลายรุกขมรดกของแผ่นดินใต้รม่ พระบารมี(แต้มสี)
ลายรุกขมรดกของแผ่นดินใต้ร่มพระบารมี ต่อยอดโดย

การใช้เทคนิคการแต้มสีลงบนผืนผ้า อีกช้ันหนึ่ง เพื่อเพิ่มสีสันให้
สอดคล้องกับธรรมชาติ ผู้แต้มต้องใชค้ วามละเอียดอ่อน ละศิลปะ
ค่อนข้างสูง ใช้ความละมัดระวัง ปราณีต บรรจงแต้มแต่งใช้สมาธิ
สูง มีความแม่นยํา ใช้จิตใจที่สูงส่ง ระลึกถึง ต้นตะแบกหรือต้น
เปือยท่ีได้รับคัดเลือกเป็นรุกขมรดกของแผ่นดินในรัชกาลที่ 10
และใบหินเสมายุคทวาราวดีที่มีอายุเก่าแก่ถึง 3000 ปี ชาวบ้าน
เช่ือว่าเป็น ผู้ที่คอยดูแลรักษาบริเวณน้ันในท้องท่ีด้วยส่ิงสําคัญใน
ท้องถ่ินทั้งสองประการนี้เป็นแรงบันดาลใจให้เกิดลายมัดหมี่ลาย
รุกข มรดกของแผ่นดินใต้ร่มพระบารมีและการแต้มสีในผืนผ้า
อย่างนา่ ช่นื ชม

71

ลายรุก ข มรดกของแผน่ ดนิ (แตม้ สี)

72

10. ลายเทพประทาน
ลายเทพประทาน เป็นลายท่ีผสมผสานลายหมากจับ

และลายนาคน้อยเข้าด้วยกัน ลักษณะคล้ายลายไทยโบราณ
เกิดแรงบันดาลใจจากภาพจิตรกรรมฝาผนังขณะปฏิบัติธรรมท่ีวัด
ผู้คิดค้นลายคือ คุณตาสวน ทองวรณ์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น ปราชญ์
ชาวบ้านด้านหม่อนไหมบ้านเปือย หัวดง และท่านได้ถ่ายทอด
ลายมัดหมี่เทพประทานน้ีให้ทายาทหม่อนไหมในโรงเรียนอนุบาล
ลอื อาํ นาจ (ชุมชนเปอื ยหัวดง) ได้สบื สานไว้

73

ลายเทพประทาน

74

11. ลายขอเจ้าฟ้าสริ ิวัณวรีนารรี ัตน์
ผ้ามัดหมี่ลายขอเจ้าฟูาสิริวัณณวรีฯ มีที่มาจากเจ้าฟูาสิริวัณวรีนารีรัตน์ ทรง

สร้างแรงบันดาลใจและทรงแบ่งปันองค์ความรู้ให้แก่วงการผ้าไทย ทรงมีพระวินิจฉัยนํา
แนวคิดอันเป็นสากล มาสู่การพัฒนาต่อยอดมรดกภูมิปัญญาผ้าไทย ให้ผ้าไทยเป็นส่ิง
แสดงเรื่องราวอตั ลักษณ์วัฒนธรรมประจําถ่ิน โดยใช้ลายขอ ซึ่งเป็นลายมัดหมี่แม่แบบ
ท่มี ีมาแตโ่ บราณมาพฒั นาประยุกตก์ บั ลายหัวใจ ทําให้เกิดลวดลายทมี่ ีความทนั สมัยข้ึน
สามารถนําไปออกแบบและตัดเย็บเป็นเคร่ืองแต่งกาย ท่ีสวมใส่ได้ในชีวิตประจําวัน
อย่างเหมาะสมกับทุกเพศ ทุกวัย และทําให้เกิดความรัก ความตระหนัก ให้ผ้าไทยมี
ชวี ติ ชีวา คงคณุ ค่าอยสู่ ืบไป อีกทง้ั ยังไดร้ ับ พระกรุณาธิคุณประทานพระอนุญาต
แบบลายมัดหม่ี แก่ช่างทอผ้า ชื่อลาย “ผ้ามัดหมี่ลายขอเจ้าฟูา สิริวัณณวรีฯ”
เพื่อเปน็ ของขวญั ปีใหม่ 2564 และส่อื ความหมายถึงการส่งมอบความรกั และความสุข
ใหแ้ ก่ชาวไทยทกุ คน และสํานักงานพฒั นาชุมชน ได้ใหก้ ลมุ่ ทอผ้าผลติ ผ้ามดั หม่ี ลายผ้า
มัดหมี่ลายขอเจ้าฟูาสิริวัณณวรี ฯ ขึ้น โรงเรียนอนุบาลลืออํานาจ (ชุมชนเปิอยหัวดง)
จงึ ไดน้ าํ ลายผ้านมี้ าฝกึ หัดให้นกั เรยี น ได้อนุรักษ์สืบสานพัฒนาต่อยอดให้วงการผ้า
ไหม มีความยั่งยนื และพฒั นาตอ่ ไป

75

ลายขอเจา้ ฟาู สิรวิ ณั วรนี ารรี ตั น์ มดั หมี่ลายขอเจา้ ฟาู สิริวณั วรี
นารรี ตั น์
รอภาพ

76

12. ลายขอเออ้ื อานาจเจรญิ
ลายขอเอ้ือ เป็นลายผ้าไหมมัดหม่ีที่เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัด

อํานาจเจริญ ลายขอ เป็นแม่แบบของลายมัดหม่ีท่ีเกิดจากการลอกเลียนแบบ
รูปทรงของตะขอ ซ่ึงเป็นอุปกรณ์สําหรับเกี่ยวสิ่งของ สามารถตีความหมาย
ถึงการรักใคร่ผูกพันสามัคคีของคนในชุมชน ลายขอเอ้ือ จึงหมายถึง
ชาวอํานาจเจริญเป็นชุมชนที่มีความรักใคร่ผูกพันสามัคคี เป็นชุมชนแห่ง
ความสุข เกาะเกี่ยวกันดั่งตะขอ และมีความเอ้ือเฟ้ือเผื่อแผ่กันด่ังความหมาย
ของดอกเอ้อื

77

ลายเทพประทาน

78

13. ลายตะแบกบาน
ลายตะแบกบาน มีท่ีมาจากดอกตะแบกอันงดงามที่บานบนต้นตะแบก
ต้นไม้ประจําท้องถิ่นและเป็นสัญลักษณ์ของโรงเรียนอนุบาลลืออํานาจ
(ชุมชนเปือยหัวดง) ลายตะแบกบานนี้มีที่มาจากสัญลักษณ์ของชุมชนและ
โรงเรียนจึงมีลักษณะลวดลายที่คล้ายกันกับลายต้นตะแบกใบเสมาแต่มีความ
แตกต่างกันรูปทรงต่าง ๆ ของต้นตะแบกที่มีความแตกต่างกันประกอบกับ
ลวดลายท่ีนํามาสร้างสรรค์ประยุกต์ใช้ร่วมกันในการมัดหมี่ลายตะแบกบาน
เพื่อใหเ้ กิดความสวยงามย่งิ ข้ึน

79

ลายตะแบกบาน

80

๑๔.ลายตะแบกแก้ว
ลายตะแบกแก้ว มีที่มาจากดอกตะแบกซ่ึงเป็นต้นไม้ประจํา

ท้องถ่ินและเป็นสัญลักษณ์ของโรงเรียนอนุบาลลืออํานาจ (ชุม
ชนเปือยหัวดง) เป็นการประยุกต์ผสมผสานลวดลายที่
หลากหลาย เช่น ลายเสมา ลายต้นตะแบก ลายหมากจับ และ
ลายดอกแก้ว เป็นต้น จนกลายเป็นลวดลายที่สวยงามลงตัว
สามารถสะท้อนให้เห็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นเปือย หัวดง ได้
เป็นอย่างดี

81

ลายตะแบกแก้ว

82

ลวดลายบนผืนผ้าไหมเปือยหัวดง ที่บอกถึงเล่าเรื่องราววิถีชีวิต ความคิด และ
ประสบการณ์ของคนในท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี ลวดลายด้ังเดิมท่ีตกทอดมาจากบรรพบุรุษซ่ึง
ถ่ายทอดมาจากธรรมชาติ วัฒนธรรมและส่ิงแวดล้อม ลวดลายใหม่ ๆ ที่มีการพัฒนาต่อยอด
ลวดลายจากลวดลายดงั้ เดแิ ละภูมปิ ัญญาใหม่ ของคนในท้องถ่ินสะท้อนให้เห็นความพยายามวิ๔
แหง่ วัฒนธรรม จากทช่ี มุ ชนเปือยหัวดงได้สืบทอดการผลิตผ้าไหมทําให้หน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาา
ส่งเสริมการทอผ้าไหมในตําบลเปือย เป็ยการเสริมรายได้ของคนในชุมชน และเป็นการอนุรักษ์
สืบสานภมู ิปัญญาอันทรงคณุ ค่าของท้องถิน่ หน่วยงานท่ีให้การส่งเสริมสนับสนุน เช่น สํานักงาน
วฒั นธรรมจงั หวัดอํานาจเจรญิ ศูนย์หมอ่ นไหมเฉลมิ พระเกียรติ ฯ อุบลราชธานี เป็นต้น

ภูมปิ ัญญาชาวบ้าน

ผูใ้ ห้ข้อมูลและผูเ้ กบ็ ข้อมลู

ลําดับท่ี ๑ ชอ่ื นางงาม นามสกลุ นิลแสง อายุ ๖๘ ปี เพศ หญงิ
ทอ่ี ย่ทู ่สี ามารถตดิ ตอ่ ได้ บา้ นเลขที่ ๒๖ หมทู่ ่ี ๖ บ้านเปอื ย ตาํ บลเปอื ย
อาํ เภอลืออาํ นาจ จงั หวัดอํานาจเจริญ รหัสไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามรดู้ า้ นงานชา่ งฝมี อื ทอผา้ ไหม

ลําดับที่ ๒ ช่อื นางลุ นามสกุล นามปญั ญา อายุ ๖๗ ปี เพศ หญงิ
ที่อยทู่ ส่ี ามารถตดิ ตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี ๔๖ หมู่ท่ี ๑ บ้านเปอื ย ตําบลเปอื ย
อาํ เภอลอื อาํ นาจ จังหวัดอํานาจเจรญิ รหสั ไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความรดู้ า้ นงานชา่ งฝมี อื มัดหมี่ , ทอผ้าไหม

ลาํ ดับที่ ๓ ช่ือ นายสวน นามสกลุ ทองวรณ์ อายุ ๖๒ ปี เพศ ชาย
ที่อยู่ที่สามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขที่ ๔๓ หมู่ที่ ๑๐ บ้านหัวดง ตําบลเปอื ย
อาํ เภอลืออํานาจ จังหวัดอํานาจเจริญ รหสั ไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความรดู้ า้ นงานชา่ งฝีมือ มัดหม่ี , ทอผ้าไหม , เลี้ยงไหม

ลําดับท่ี ๔ ชื่อ น.ส.ยพุ ิน นามสกุล แก้ววชิ ยั อายุ ๔๙ ปี เพศ หญิง
ทอ่ี ยทู่ ี่สามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขที่ ๑๐ หมู่ที่ ๑ บ้านเปอื ย ตาํ บลเปือย
อําเภอลืออาํ นาจ จังหวดั อํานาจเจรญิ รหสั ไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามรูด้ า้ นงานชา่ งฝีมอื มดั หมี่

ลําดบั ที่ ๕ช่อื นางคําเภานามสกุล ไกยสิทธิ์ อายุ ๕๕ ปี เพศ หญิง
ทอ่ี ยทู่ ี่สามารถติดต่อได้ บา้ นเลขท่ี ๘๘ หมู่ท่ี ๑ บ้านเปือย ตําบลเปือย
อาํ เภอลอื อํานาจ จังหวัดอาํ นาจเจริญ รหสั ไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความรู้ด้านงานช่างฝมี อื มดั หมี่ , ทอผา้ ไหม

83

ลําดบั ท่ี ๖ ชอ่ื นางทองเพชร นามสกลุ ไกยพันธ์ อายุ ๗๕ ปี เพศ หญงิ
ท่ีอยู่ท่สี ามารถตดิ ต่อได้ บา้ นเลขท่ี - หมทู่ ี่ ๖ บา้ นเปอื ย ตําบลเปอื ย
อาํ เภอลืออาํ นาจ จงั หวัดอํานาจเจรญิ รหัสไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความร้ดู า้ นงานช่างฝมี ือ มดั หม่ี , ทอผ้าไหม

ลาํ ดบั ที่๗ ช่ือ นางราํ ไพ นามสกุล โสคําภา อายุ ๔๓ ปี เพศ หญิง
ที่อยู่ที่สามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี - หมทู่ ี่ ๗ บา้ นเปือย ตําบลเปอื ย
อําเภอลืออํานาจ จงั หวัดอาํ นาจเจริญ รหัสไปรษณยี ์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามร้ดู า้ นงานชา่ งฝีมอื มัดหมี่ , ทอผา้ ไหม

ลําดบั ที่ ๘ ชอื่ นางพร นามสกลุ สายแดง อายุ ๔๑ ปี เพศ หญงิ
ที่อยทู่ ี่สามารถตดิ ตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี ๗๐ หมู่ท่ี ๗ บา้ นเปอื ย ตาํ บลเปอื ย
อําเภอลืออาํ นาจ จงั หวัดอํานาจเจรญิ รหัสไปรษณยี ์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามรู้ด้านงานชา่ งฝีมือ มัดหมี่ , ทอผ้าไหม

ลําดบั ท่ี ๙ ช่ือ นางชู นามสกลุ สอนสุข อายุ ๗๘ ปี เพศ หญงิ
ทอ่ี ยู่ทส่ี ามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขที่ ๖๘ หมู่ที่ ๖ บ้านเปอื ย
ตาํ บลเปอื ย อําเภอลืออํานาจ จงั หวดั อํานาจเจริญ รหัสไปรษณยี ์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความร้ดู ้านงานช่างฝมี อื เลีย้ งไหม , ทอผ้าไหม

ลําดับที่ ๑๐ ชอ่ื นางนอ้ ย นามสกุล ธรรมสิงห์ อายุ ๖๕ ปี เพศ หญิง
ทอ่ี ยู่ทส่ี ามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี ๒๓ หมู่ท่ี ๖ บ้านเปือย ตําบลเปือย
อาํ เภอลอื อาํ นาจ จังหวัดอํานาจเจริญ รหัสไปรษณยี ์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามรดู้ า้ นงานชา่ งฝีมือ ทอผ้าไหม

ลาํ ดบั ที่ ๑๑ ชื่อ นางลม นามสกุล ไชยยศ อายุ ๖๑ ปี เพศ หญงิ
ทอ่ี ยทู่ ่ีสามารถตดิ ตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี ๒๓ หมูท่ ่ี ๗ บ้านเปือย ตําบลเปือย
อําเภอลืออาํ นาจ จงั หวัดอาํ นาจเจรญิ รหสั ไปรษณยี ์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองคค์ วามรูด้ ้านงานช่างฝีมอื ทอผ้าไหม

ลาํ ดับท่ี ๑๒ ชือ่ นางหนูผนิ นามสกลุ ร่มเย็น อายุ ๖๕ ปี เพศ หญงิ
ที่อยทู่ ีส่ ามารถตดิ ตอ่ ได้ บา้ นเลขท่ี - หม่ทู ่ี ๗ บา้ นเปือย ตําบลเปอื ย
อําเภอลอื อาํ นาจ จังหวัดอํานาจเจริญ รหัสไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความรู้ดา้ นงานช่างฝีมือ มัดหมี่ , ทอผา้ ไหม

ลาํ ดับท่ี ๑๓ชื่อ นางอดุ ร นามสกุล บญุ พิทักษ์ อายุ ๕๓ ปี เพศ หญิง
ทอ่ี ย่ทู ี่สามารถติดต่อได้ บา้ นเลขท่ี - หมทู่ ่ี - บ้านเปอื ย ตําบลเปือย
อาํ เภอลอื อํานาจ จังหวดั อาํ นาจเจรญิ รหัสไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความรู้ดา้ นงานช่างฝีมือ มัดหม่ี , ทอผ้าไหม

84

ลําดบั ท่ี ๑๔ ชื่อ นางสําเรงิ นามสกุล บุญศรัทธา อายุ ๖๑ ปี เพศ หญิง
ทอี่ ย่ทู ่ีสามารถติดตอ่ ได้ บา้ นเลขที่ - หมทู่ ี่ - บ้านเปือย ตําบลเปือย
อาํ เภอลืออํานาจ จงั หวัดอาํ นาจเจริญ รหัสไปรษณีย์ ๓๗๑๒๐
ประเภทองค์ความร้ดู ้านงานช่างฝีมอื ทอผ้าไหม

85

บทท่ี ๔
สรปุ ผลและข้อเสนอแนะ

การศึกษาและจัดทําองค์ความรู้งานด้านช่างฝีมือพื้นบ้าน การผลิตผ้าไหมมัดหมี่และ
ลวดลาย ผ้ามัดหม่ีชุมชนบ้านเปือยของตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัดอํานาจเจริญมี
วตั ถุประสงค์ ๔ ขอ้ คอื ๑) เพ่ือศึกษาความเปน็ มา สภาพปัจจุบนั ของผา้ ไหมและลวดลายผ้าไหม
มัดหมี่ของตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัดอํานาจเจริญ ๒) เพ่ือประชาสัมพันธ์และ
ถ่ายทอดกระบวนการในการผลิตผ้าไหมมัดหมี่ของภูมิปัญญาท้องถ่ินให้กับยุวชน เยาวชน และ
นักเรียน ชุมนุมหม่อนไหม โรงเรียนอนุบาลลืออํานาจ (ชุมชนเปือยหัวดง) ๓)เพื่อส่งเสริมการ
พัฒนาลวดลายผ้าไหมมัดหมี่ของตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัดอํานาจเจริญ ๔)
เพ่ือปลูกฝังเจตคติท่ีดีต่ออาชีพทอผ้าไหม สร้างความภาคภูมิใจในการสืบสานวัฒนธรรม
อนั ดงี ามของไทย
สรุปผลการศกึ ษาและจดั ทาองค์ความรู้

การศึกษาในครั้งนี้ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยท่ีเก่ียวข้องกับไหมและการมัดหม่ี
ทั้งประวัติความเป็นมาของไหม ข้อมูลเก่ียวกับท่ัวไปของ ตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัด
อํานาจเจริญ งานวิจัย ที่เกี่ยวข้องกับการมัดหม่ีเพ่ือเป็นความรู้และการทําเข้าความเข้าใจใน
เบื้องต้นเก่ียวกบั ความเป็นมาของท้องถิน่ และการมดั หม่ีทจี่ ะสามารถนาํ ความรมู้ าใช้ในการศึกษา
ต่อไป หลังจากนั้นได้ศึกษาลวดลายมัดหม่ีของ ตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัด
อํานาจเจริญ จากภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนและนําลวดลาย ที่ได้จากการศึกษาลวดลายมัดหมี่
ของ ตําบลเปือย อําเภอลืออํานาจ จังหวัดอํานาจเจริญ จากภูมิปัญญาท้องถิ่น ในชุมชน
ใหน้ กั เรียนในโรงเรยี นชมุ นมุ หม่อนไหม โรงเรยี นอนบุ าลลืออํานาจ (ชุมชนเปือยหัวดง)

ผลการศึกษาพบว่าลวดลายการมัดหมี่เกิดจากการสั่งสมความรู้ ภูมิปัญญาในท้องถิ่นท่ี
เป็นเอกลักษณ์ท่ีสามารถพัฒนาลวดลายต่อไปได้ไม่รู้จบขึ้นอยู่กับการรับเอาสิ่งใหม่เข้ามาใน
สังคม การได้รับการกระตุ้นจากภาครัฐหรือหน่วยงานที่เกี่ยวกับเข้ามาให้การส่งเสริมสนับสนุน
ให้เกิดการมัดหม่ีลวดลายข้ึน ดังเช่น ลวดลายที่ผู้วิจัยนําเสนอในงานวิจัยน้ี เป็นลวดลายท่ีมีทั้ง
ลวดลายดง้ั เดิม เช่น ลายขอ ลายหมากจับ ลายดอกแก้ว ลายโคมห้า ลายโคมเจ็ด ลายพยานาค
ลายต้นสน ลายเต่า และลายเสมา และลวดลายท่ี ภูมิปัญญาชาวบ้านร่วมกับนักเรียน
พัฒนาข้ึนในภายหลังระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๖๒ - พ.ศ. ๒๕๖๔ เช่น ลายรุกขมรดกของแผ่นดิน
ใต้ร่มพระบารมี ลายเทพประทาน ลายตะแบกบาน ลายตะแบกแก้ว ลายขอเอื้อ และ
ลายขอเจ้าฟาู สิรวิ ัณวรี ฯ

86

๑.ข้อเสนอแนะเชงิ นโยบาย

การบริหารจัดการที่เหมาะสมสําหรับสํานักงานวัฒนธรรมจังหวัด ภายใต้การกํากับดูแล
ของรัฐ ซ่ึงดําเนินการผ่านกิจกรรมโครงการของกระทรวงวัฒนธรรม ควรพิจารณาแนวทางใน
การส่งเสริมรูปศักยภาพการผลิตและการตลาดกับภาวการณ์เปล่ียนแปลงที่เกิดขึ้น การพัฒนา
ศักยภาพของบุคลากรและเครือข่าย พัฒนาด้านระบบข้อมูลและการเข้าถึงข้อมูล เพื่อ
ประสทิ ธภิ าพและประสทิ ธิผลในการสง่ เสรมิ ด้านงานดา้ นช่างฝีมือพ้นื บ้าน อย่างจริงจัง

๒.ข้อเสนอแนะด้านการนาไปใช้
ควรส่งเสริมให้มีการพัฒนาการวิจัยและเตรียมความพร้อมสู่อาเซียนและระดับสา กล

และควรส่งเสริมให้มีการศึกษาวิจัยเพื่อการประชาสัมพันธ์เก่ียวกับวัฒนธรรมท้องถิ่น อย่างเป็น
รปู ธรรม