เรื่องเล่าผ้าขาวม้า

คำนำ

ก คำนำ

เร่ืองเล่ำผ้ำขำวม้ำทอมือเล่มน้ีเป็นส่วนหนึ่งของวิชำ กำรเรียนรู้ตำมแนว
พระรำชดำริและภูมิปัญญำไทย โดยมีจุดประสงค์เพื่อเป็นกำรศึกษำเกี่ยวกับ
ผ้ำขำวม้ำทอมือ กลุ่มสตรีผ้ำทอมือบ้ำนรำงจิก ซึ่งหนังสือเล่มเล็กนี้มีเนื้อหำ
เก่ียวกับประวัติควำมเป็นมำกลุ่มสตรีผ้ำทอมือ ประวัติผ้ำขำวม้ำ ขั้นตอนกำรทอ
ผ้ำ อุปกรณ์ต่ำง ๆ รวมถึงรูปภำพข้ันตอนกำรทอผ้ำ เพ่ือเป็นกำรเพิ่มควำมรู้ใน
เร่ืองของกำรทอผ้ำขำวม้ำ ผู้จัดทำได้เลือกหัวข้อเรื่องนี้ในกำรทำหนังสือเล่มเล็ก
เนอ่ื งมำจำกเปน็ เร่อื งทนี่ ำ่ สนใจ และเดก็ ยุกตใ์ หมค่ วรได้รบั ร้ขู ้อมูลในเร่อื งน้ี

ขอขอบคุณอำจำรย์ ดร.เอื้อมพร โตภำณุรักษ์กุล ผู้ให้ควำมรู้และ
คำแนะนำในกำรจัดทำเร่ืองเล่ำผ้ำขำวม้ำทอมือผู้จัดทำหวังว่ำเรื่องเล่ำผ้ำขำวม้ำ
จะเปน็ ประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจ หำกมีข้อผดิ พลำดประกำรใด ผจู้ ัดทำขออภัย ณ ที่น้ี

คณะผูจ้ ดั ทำ

ข สำรบัญ

คำนำ ก
สำรบัญ ข
แผนที่กำรเดินทำง 1
QR Code แผนที่กำรเดนิ ทำง 2
ควำมเป็นมำของหมู่บ้ำนรำงจิก 3
ควำมเป็นมำของกล่มุ สตรผี ำ้ ทอมอื บ้ำนรำงจิก 4
อปุ กรณ์ในกำรทอผ้ำขำวม้ำ 5
ขนั้ ตอนในกำรทอผำ้ ขำ้ วมำ้ 8
สินค้ำที่จดั จำหน่ำยของกลุ่มสตรผี ำ้ ทอมือบำ้ นรำงจิกและสนิ คำ้ ที่ได้รบั ควำมนยิ ม 9
กำรนำสินคำ้ ท่ีมมี ำแปรรปู 10
ชอ่ งทำงกำรสง่ั ซื้อสนิ คำ้ ผำ้ ทอมือบ้ำนรำงจกิ 11
รูปกที อผำ้ 12
รปู กำรลงมอื ทอผ้ำ 13
กำรลงพื้นทเี่ กบ็ ขอ้ มลู 14
ขอบคณุ ผใู้ ห้กำรสัมภำษณ์ 15
ประวตั ผิ ู้จดั ทำของสมำชิกในกลุม่ 17

1 แผนทก่ี ำรเดินทำง

มหำวทิ ยำลรั ำชภฏั เพชรบุรี - กลุ่มสตรที อผำ้ บำ้ นรำงจกิ

2 QR Code แผนที่กำรเดนิ ทำง

มหำวิทยำลรั ำชภฏั เพชรบุรี - กล่มุ สตรีทอผ้ำบำ้ นรำงจกิ

3 ควำมเป็นมำของหมู่บำ้ นรำงจิก

สวัสดีค่ะ ดิฉันช่ือนำงสำวเสำวนีย์ เอ่ียมสำอำงค์อำศัยอยู่ท่ีหมู่บ้ำนรำงจิก ตำบล ไร่ใหม่พัฒนำ อำเภอชะอำ
จงั หวดั เพชรบรุ ี ดฉิ ันเชอ่ื วำ่ ทกุ หมบู่ ้ำนต้องมที ่มี ำของช่ือหมู่บ้ำนซง่ึ หมู่บ้ำนรำงจิกก็มีที่มำเช่นกันค่ะ ช่ือหมู่บ้ำนรำงจิกนมี้ ีที่มำจำก
ตอนแรกไมไ่ ดเ้ รยี กชอื่ รำงจิกมันเป็นชื่อน้ีเพรำะเม่ือก่อนเป็นชื่อหนองอะไรนี่แหละจำไม่ได้ แต่พอมำมันมีต้นจิกข้ึนตำมลำรำง
หนองน้ำตลอดทำงแต่ว่ำแถวบ้ำนเรำมันหมดไปแล้วเลยเขำเรียก “รำงจิก” แต่เม่ือก่อนไม่ได้เรียก “รำงจิก” ทีแรกเขำเรียก
“หนองจกิ ” แต่เพ้ยี นไปเพ้ยี นมำกลำยเป็น “รำงจกิ ” และตน้ จกิ เมือ่ กอ่ นมีเต็มแตป่ จั จุบนั มีต้นเดียวอยู่ตรงศำลำกลำงหมู่บ้ำนบ้ำน
รำงจกิ (ผำสขุ ศรสี วัสด,ิ์ 2564) และนกี่ ็เปน็ ที่มำของช่อื หม่บู ำ้ นรำงจิกค่ะ

หม่บู ้ำนรำงจกิ อำศยั อยรู่ ว่ มกนั มีทั้งชำวพุทธและชำวอสิ ลำมสว่ นตวั ที่ดิฉนั นบั ถือศำสนำอสิ ลำม ซึ่งจะมีซอยที่เป็นชุมชนของชำว
อิสลำมอำศยั อย่สู กั ประมำณ 20 ครัวเรอื น ซง่ึ กวำ่ จะมำเปน็ ชมุ ชนชำวอิสลำมในปัจจบุ นั ก็มตี ำนำนและที่มำของชุมชนน้ี ช่นกันต้อง
ยอ้ นกลับไปในอดีตหลำย 10 ปี พ้ืนทตี่ รงนเ้ี คยเป็นปำ่ สงวนมำกอ่ นมตี น้ ไม้เล็กและใหญ่ปนกนั ไป ซึ่งอยู่มำวันหนึ่งได้มีกลุ่มคนกลุ่ม
แรกท่ีเป็นชำวอิสลำมมำจำกเพชรบุรหี ลำยพืน้ ที่เชน่ ตำบลบำงครก อำเภอบำ้ นแหลม อำเภอบำงขุนไทร จงั หวัดเพชรบรุ ี ได้รวมตัว
กนั มำบกุ เบิกปำ่ สงวนโดยมี นำยลี นำคอนุเครำะห์ นอ้ งชำยยำยดฉิ นั ได้เป็นผู้นำพำกันมำบุกเบิกป่ำสงวน (ไม่มีเจ้ำหน้ำที่มำคอยดู
และพื้นที่ตรงนคี้ ่ะ) หลังจำกท่ีไดม้ กี ำรบกุ เบกิ ป่ำทงั้ วันก็เริ่มมีกำรปลกู เพลิงหลังเพื่ออำศัยและมีกำรถำงป่ำเพื่อปลูก “ข้ำวโพดและ
ปลกู ตน้ ละห่งุ ” เพื่อนำเอำไปขำยท่ีตลำดท่ำยำงทร่ี ้ำนตำฮว่ั ส่วนถนนทใ่ี ช้ในกำรเดินทำงในอดตี เป็นถนนดินเดินใช้เกวียนหรือรถรุน
ต่อมำไดม้ ีกำรทำถนนให้เปน็ ถนนลูกรังแล้วมรี ถเมล์วง่ิ ตี 5 ถงึ 5 โมงเย็น เที่ยวเดยี วขับไปทำ่ ยำงคนกข็ น้ึ รถและนำขำ้ วโพดไก่กบั เมด็
ละหุ่งไปขำยและเมอ่ื ประมำณ 2 ปที ผ่ี ำ่ นมำกไ็ ดม้ กี ำรทำถนนอกี ครัง้ โดยเปลี่ยนจำกถนนลกู รังใหเ้ ป็นถนนยำงมะตอย

ต่อมำชำวอิสลำมกไ็ ดเ้ ปลีย่ นอำชพี เป็นกำรปลูกสับปะรดโดยเอำพันธม์ุ ำจำกทีอ่ น่ื เนื่องจำก
ทป่ี ลกู สับปะรดเพรำะแถวบำ้ นอย่ชู ่องกลำงระหว่ำงเขำ เมอ่ื ชมุ ชนคนเร่ิมมำกขึ้นก็ได้มีกำร
สรำ้ งมัสยิดไม่ใหญ่เป็นมัสยิดชั้นเดียวเอำไว้ละหมำด มัสยิดชื่อว่ำ “มัสยิดดำรุสซำรีฟ”
อยู่มำประมำณ 50 กว่ำปีก็ได้มีกำรตดิ ตอ่ จำกชำวอำหรับเพอ่ื มำสรำ้ งมัสยิดใหใ้ หม่โดยใช้
ช่อื ว่ำ “มัสยดิ อัลเลำห์มะดำรสุ ซำรีฟ” ปจั จบุ นั มสั ยิดหลังนส้ี รำ้ งขึ้นได้ประมำณ 3 ปี

ชมุ ชนชำวอิสลำมท่ีเดิมเป็นคนเพชรบรุ ีอำศัยอยู่แต่ภำยหลังคนเพชรบุรีก็ได้กลับไปอยู่ถิ่นเดิมท่ีจำกมำแล้ว
ขำยท่ดี นิ ใหก้ ับคนชมุ พรและคนกรุงเทพมหำนครทส่ี นใจมำปลูกบำ้ นเพ่ืออำศยั อยู่หลงั เกษยี ณอำยุรำชกำรและปลูก
ยำงพำรำเป็นอำชีพนอกจำกน้ีชุมชนหม่บู ำ้ นรำงจกิ ยงั มอี ำชีพใหก้ บั คนที่อยูใ่ นชมุ ชนนนั้ ก็คอื กลุ่มสตรีผ้ำทอมือเพื่อ
เป็นกำรสร้ำงอำชีพให้กับคนในชุมชนโดยสินค้ำจะมีผ้ำขำวม้ำและผ้ำพันคอนอกจำกน้ียังมีกำรแปรรูปจำก
ผ้ำขำวมำ้ เป็นแมสและกระเปำ๋ ผ้ำเปน็ ต้นจะเห็นไดว้ ำ่ หมู่บ้ำนรำงจกิ มที ัง้ ชุมชนชำวพทุ ธและชำวอิสลำมมีท้ังตำนำน
และท่ีมำท่ีน่ำสนใจซึ่งเป็นองค์ควำมรู้ให้กับผู้ท่ีสนใจถึงเรื่องรำวที่มำของหมู่บ้ำนรำงจิก ถึงจะต่ำงศำสนำแต่ก็
ชว่ ยเหลือกนั และอำศยั อย่รู ว่ มกนั อย่ำงมคี วำมสขุ (นดิ ำ และอรณุ , 2564)

4 ควำมเปน็ มำของ
กล่มุ สตรผี ้ำทอมอื บำ้ นรำงจกิ

ศูนย์ห้วยทรำยอันเน่ืองมำจำกพระรำชดำริและอุตสำหกรรมภำค 8
โดยนำมำจำกผใู้ หญบ่ ้ำนคนเดมิ คอื นำยเติม สังข์สิรินำโครงกำรเข้ำมำให้หมู่บ้ำน
มกี ำรประกำให้ชำวบ้ำนเข้ำมำสมัครเป็นสมำชิกในโครงกำร เริ่มแรกได้ชำวท่ีมำ
สมัคร 15 คน ปัจจุบันเหลือที่ยังเหลือมี 5 คน ส่วนคนอ่ืนที่ออกไปก็ไปทำอำชีพ
ตำ่ ง ๆ

5 อุปกรณใ์ นกำรทอผ้ำขำวมำ้

1. กท่ี อผ้ำ
2. ไนปนั่ ด้ำย

3. กง

6 อุปกรณใ์ นกำรทอผำ้ ขำวม้ำ

4. ฟืมหรอื ฟนั หวี
5. กำ้ นสวย (กระสวย)

6. ตะกอหรอื เขำหกู
7. หลอดกรอไหม

7 อปุ กรณใ์ นกำรทอผ้ำขำวมำ้

8. อัก
9. ผัง

10. กรรไกร

8 ข้ันตอนในกำรทอผ้ำข้ำวม้ำ

1. เตรยี มด้ำยเขำ้ หลอด
2. เดินดำ้ ย
3. แยงฟันหวี
4. หวดี ้ำย
5.เชค็ ดำ้ ย
6. เกบ็ สะกอ
7. ผูกโยง
8. เร่ิมผลติ

9 สินค้ำทจ่ี ัดจำหนำ่ ย

ผ้ำขำวม้ำววั ลำน (ขำยดีท่สี ดุ )

ผ้ำพันคอ

10 กำรนำสนิ คำ้ ท่มี ีมำแปรรูป

กระเป๋ำ
แมส

พวงมำลยั

11 ช่องทำงกำรส่ังซ้อื สนิ คำ้

นำงนิภำ ครึกครื้น (คุณป้ำภำ)
ประธำนกลมุ่ สตรีผำ้ ทอมือบ้ำนรำงจิก

โทร 087-1264326

12 รูปกที อผ้ำ

13 รปู กำรลงมอื ทอผ้ำขำวมำ้

14 กำรลงพน้ื ทเี่ ก็บข้อมลู

15 ขอบคณุ ผู้ใหก้ ำรสมั ภำษณ์

นำงนิภำ ครึกครือ้
ประธำนกล่มุ สตีผ้ำทอมอื

บำ้ นรำงจกิ

นำงเจริญขวัญ โชติ
คณุ ป้ำม็อก

16 ขอบคณุ ผใู้ ห้กำรสัมภำษณ์

นำงสำวผำสกุ ศรีสวสั ด์ิ
คณุ ปำ้ หนู

นำงสำวนฐั วรรณ หอมกล่ิน
คณุ ปำ้ ปืด๊

17 ประวตั ผิ ู้จดั ทำของสมำชกิ ในกลมุ่

นำงสำวศิรินภำ ชเู นยี ม
รหสั นักศึกษำ 604101617

สำขำวิชำภำษำไทย
คณะมนษุ ยศำสตรแ์ ละสงั คมศำสตร์

มหำวิยำลยั รำชภฏั เพชรบรุ ี

นำงสำวเสำวนยี ์ เอย่ี มสำอำงค์
รหัสนักศกึ ษำ 604101619

สำขำวิชำภำษำไทย
คณะมนษุ ยศำสตรแ์ ละสังคมศำสตร์

มหำวิยำลยั รำชภัฏเพชรบุรี

คำนำ