การซ่อมแซมเสื้อผ้า

การซ่อมแซมเสื้อผา้

กล่มุ สาระการงานอาชพี
โรงเรียนบา้ นขุนประเทศ
สานกั งานเขตหนองแขม กรงุ เทพมหานคร

การซอ่ มแซมเสอื้ ผ้า ก

คานา

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เร่ือง การซ่อมแซมเส่อื ผ้า เปน็ ส่อื การสอนที่
พฒั นาขน้ึ เพือ่ ประกอบการเรียนการสอนของกลมุ่ สาระการงานอาชีพ
โรงเรยี นบา้ นขุนประเทศ สานักงานเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร

สาหรบั หนงั สอื อเิ ลก็ ทรอนิกสเ์ ล่มนีไ้ ด้รวมรวมวธิ กี ารในการซอ่ มแซม
เส้อื ผ้า พรอ้ มทัง้ คาอธิบายอปุ กรณท์ ี่ใช้ในการซอ่ มแซมเสอื้ ผา้ และวธิ กี าร
ในการซอ่ มแซมเสอื้ ผ้า สามารถใช้เปน็ สือ่ ประกอบการเรยี นการสอนใน
วิชาการงานอาชีพในทุกระดับชน้ั สามารถเขา้ ศึกษาและทบทวนเนอ้ื หา
ได้ตลอดเวลา นอกจากนย้ี งั นาไปใชใ้ นชีวิตประจาวันได้อกี ดว้ ย

ผูจ้ ดั ทาหวงั เปน็ อยา่ งยิ่งวา่ หนงั สืออิเล็กทรอนกิ ส์ เรื่อง การ
ซ่อมแซมเสือ่ ผ้า จะเกดิ ประโยชนแ์ กก่ ารจัดการเรยี นการสอนได้เป็น
อยา่ งดี

ธรี จิตร จอกเก้ือ
ผจู้ ัดทา

การซอ่ มแซมเสื้อผา้ ข

สารบัญ

เรอื่ ง หนา้
คานา ก
สารบัญ ข
การซ่อมแซมเสื้อผ้า ๑
อปุ กรณท์ ใี่ ช้ในการซอ่ มแซมเส้อื ผา้ ๑
การซ่อมแซมกระดุมเสอื้ หลุด ๒
การซอ่ มแซมกระดุมเสือ้ หลดุ ๕
การซอ่ มแซมเสื้อที่มรี อยขาดสา ๙
สาระน่ารู้ ๑๑
แหล่งอ้างองิ ๑๒
ผูจ้ ัดทา ๑๓

การซ่อมแซมเส้ือผา้ ๑

การซ่อมแซมเสอ้ื ผ้า

การซอ่ มแซมเส้อื ผา้ ท่ีชารดุ เชน่ กระดมุ หลุด เสอื้ ขาด
กระเป๋าฉีกขาด ชายกระโปรงหรอื กางเกงหลุด
เพ่ือเป็นการประหยัดและใชเ้ วลาว่างใหเ้ ป็นประโยชน์

อุปกรณท์ ีใ่ ชใ้ นการซ่อมแซมเส้ือผา้

อปุ กรณท์ ่ีใช้ในการซ่อมแซมเส้อื ผา้ มดี งั นี้
1. เข็มเยบ็ ผา้ มีหลายขนาด
เข็มเบอร7์ มีขนาดใหญ่ ใช้สาหรับเย็บผา้ ที่มีเน้อื หนาหรอื เยบ็ กระดมุ
เข็มเบอร8์ มีขนาดเลก็ ลงมา ใช้ในงานเย็บท่วั ไป
เขม็ เบอร9์ มีขนาดเลก็ บาง เรยี กวา่ เขม็ สอย ใช้สาหรับการสอยหรอื ชุนผ้า
2. เข็มหมุด มลี กั ษณะหัวกลม ไมม่ รี ู ใชส้ าหรบั กลดั ผา้ ตัง้ แต่ 2 ชน้ิ ขึ้นไป
ใหต้ ดิ กันช่วั คราว
3. ด้าย มหี ลายสีถา้ ตอ้ งการใชเ้ พื่อเย็บผ้าชว่ั คราวไม่ควรใช้ดา้ ย
ท่ีมคี วามเหนยี วมาก แต่ถ้าเปน็ งานเยบ็ ปะผ้า หรอื ชุนผา้ ควรเลือกใช้ด้ายที่
เหนียว ไม่ขาดง่าย และมีสเี ดยี วกบั ผา้
4. กรรไกร ใชส้ าหรับตดั ผ้าหรอื ดา้ ยเฉพาะ ไม่ควรนาไปตดั กระดาษ
เพราะจะทาใหก้ รรไกรไม่คม

การซ่อมแซมเส้อื ผา้ ๒

การซอ่ มแซมกระดุมเสอื้ หลุด

การซ่อมแซมกระดุมเสอ้ื หลุด มกี ระบวนการทางานดังน้ี

1. การวางแผน เป็นการกาหนดกรอบของการซอ่ มแซมกระดมุ เส้ือหลดุ
โดยสร้าง แผนที่ความคิดเพ่อื ให้เห็นภาพรวมของการทางานดังนี้

วัตถปุ ระสงค์ ซอ่ มแซมกระดมุ เสอื ้ หลดุ ได้

ส่ิงทตี่ ้องจดั เตรยี ม วัสดอุ ปุ กรณ์  ดา้ ย
 กระดมุ แปบ๊
 เขม็ เยบ็ ผ้า
 กรรไกร

ศึกษาวิธกี าร วธิ ีการซอ่ มแซมกระดมุ เสอื ้ หลดุ

– ขั้นตอนการซอ่ มแซมกระดุมเสอ้ื หลุด
– การตรวจสอบผลงาน
– การปรับปรุงแก้ไข

การซอ่ มแซมเสอ้ื ผ้า ๓

การซอ่ มแซมกระดมุ เสอ้ื หลุด

๒. การปฏบิ ตั ิงาน โดยทาการซ่อมแซมกระดมุ เส้ือหลุดด้วย
การติดกระดุมแปบตามขนั้ ตอนตอไปน้ี

1)หาตาแหน่งทก่ี ระดุมเสื้อหลุด แล้วเยบ็ กระดุมตวั ผ้ตู ามวธิ ีการดังนี้

(1) รอยดายยาวพอประมาณ ขมวดปมปลายดาย

(2) วางกระดุมหงายขน้ึ ตรงตาแหนงทีต่ องการใชเขม็ แทงเขา
ไปในชองท่ีอยูริมกระดุม

(3) เย็บกระดมุ เหมอื นขอ้ ที่ 2 ประมาณ 6–8 คร้ัง จากน้นั แทงเข็มใหทะลุ
ในชองถดั ไปของกระดมุ แลวเยบ็ เชนเดียวกับชองแรกจนครบทกุ ชอง

(4) พันปลายเข็ม 3–4 คร้งั เพือ่ เกบ็ ดาย แลวตดั ดายท่เี หลอื ออก

การซอ่ มแซมเสื้อผา้ ๔

การซอ่ มแซมกระดมุ เส้อื หลดุ

๒. การปฏิบัตงิ าน โดยทาการซ่อมแซมกระดุมเส้ือหลดุ ด้วย
การติดกระดมุ แปบตามข้ันตอนตอไปน้ี
2) เยบ็ กระดุมตัวเมยี ตามวิธกี ารดงั น้ี

(๒. 1) ร้อยดา้ ยยาวพอประมาณ
ขมวดปมปลายด้าย

(๒.2) วางกระดมุ ตรงตาแหน่งที่ตอ้ งการจะเย็บ
ใชเ้ ข็มแทงเข้าไปในช่องที่อยูร่ มิ กระดุม

(๒.3) เย็บกระดุมเหมือนข้อที่ 2
ประมาณ 3–4 ครงั้ จากนั้นแทงเข็มให้ทะลุ
ในช่องถดั ไปของกระดุม แลว้ เย็บเช่นเดียวกับ
ชอ่ งแรกจนครบทกุ ชอ่ ง

(๒.4) พันปลายเข็มกบั ขอบกระดุม 2–3 คร้งั
เพอ่ื เกบ็ ด้าย แลว้ ตัดด้ายที่เหลอื ออก

การซอ่ มแซมเส้ือผ้า ๕

การซอ่ มแซมกระดมุ เส้ือหลุด

3. การตรวจสอบผลงาน ตรวจดูความแนน่ ของกระดุมแปบ๊ ท่ตี ดิ ใหม่
4. การปรับปรุงแก้ไข ถ้าตดิ กระดุมแป๊ปไมแ่ นน่ หรือวางไมต่ รงกนั

ตอ้ งเลาะออกแลว้ ตดิ ใหม่

การซอ่ มแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงหลดุ

การซอ่ มแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลดุ มกี ระบวนการทางานดงั นี้
๑. การวางแผน เป็นการกาหนดกรอบการซอ่ มแซมชายกระโปรงหรือ
ชายกางเกงหลุด โดยสรา้ งแผนทค่ี วามคิดเพ่อื ให้เหน็ ภาพรวม
ของการทางาน ดังนี้

วัตถปุ ระสงค์ การซอ่ มแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงหลดุ ได้

ส่งิ ที่ต้องจดั เตรียม วัสดอุ ปุ กรณ์  ดา้ ย
 เข็มเย็บผ้า

 กรรไกร

ศึกษาวิธีการ วธิ ีการซอ่ มแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลดุ ได้

– ขน้ั ตอนการซ่อมแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงหลดุ ได้
– การตรวจสอบผลงาน
– การปรบั ปรุงแกไ้ ข

การซ่อมแซมเสอ้ื ผ้า ๖

การซ่อมแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลุด

การซ่อมแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลุด มีกระบวนการทางานดงั น้ี
2. การปฏิบัตงิ าน โดยทาการซอ่ มแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงทห่ี ลุด
ดว้ ยวธิ กี ารสอยผ้าตามขั้นตอนต่อไปนี้

การสอยธรรมดา ควรปฏบิ ัตดิ งั นี้
1) ใชเ้ ขม็ รอ้ ยด้ายยาวประมาณ 1 ฟุต ใช้ดา้ ยเส้นเดยี ว ขมวดปมท่ี

ปลายดา้ ย แทงเข็มขนึ้ ตรงรอยพับ ดึงดา้ ยให้ตึง โดยเรมิ่ จาก
ทางด้านขวามือ

2) แทงเข็มใหต้ ดิ ทง้ั ผ้าและรอยพับในแนวเฉยี ง

3) ทาซา้ ขอ้ ที่ 1 และ 2 จนสดุ ปลายผ้า เก็บปลายดา้ ยใหเ้ รยี บรอ้ ย

การซ่อมแซมเสือ้ ผา้ ๗

การซ่อมแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงหลุด

การซ่อมแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงหลุด มกี ระบวนการทางานดังน้ี
2. การปฏบิ ัตงิ าน โดยทาการซอ่ มแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงท่หี ลดุ
ด้วยวธิ ีการสอยผ้าตามขน้ั ตอนตอ่ ไปน้ี

การสอยซอ่ นดา้ ย ควรปฏิบตั ดิ ังน้ี

1) 2) 3)

1) ใชเ้ ข็มร้อยดา้ ยยาวประมาณ 1 ฟตุ ใช้ด้ายเส้นเดียว ขมวดปมที่
ปลายดา้ ย แทงเข็มข้ึนตรงรอยพบั ครั้งท่ี 1 เริ่มจากทางดา้ นขวา
ดึงดา้ ยให้ตงึ แล้วจรดปลายเข็ม สอดเขา้ ใต้เส้นด้ายของเน้อื ผา้ ช้ิน
ล่าง 1 - 2 เส้น แลว้ ดึงเขม็ ขน้ึ จนสุดด้าย

2) ใชเ้ ขม็ สอดเข้าตามรอยพับยาวประมาณ 1 - 1.5 เซนติเมตร
แล้วดึงเข็มข้ึน

3) ทาซ้าข้อท่ี 1 และ 2 จนสดุ ปลายผ้า เกบ็ ปลายด้ายใหเ้ รียบร้อย

การซอ่ มแซมเส้อื ผ้า ๘

การซ่อมแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลุด

การซอ่ มแซมชายกระโปรงหรอื ชายกางเกงหลุด มกี ระบวนการทางานดงั น้ี
2. การปฏิบัตงิ าน โดยทาการซอ่ มแซมชายกระโปรงหรือชายกางเกงทหี่ ลดุ
ด้วยวิธีการสอยผ้าตามขน้ั ตอนตอ่ ไปน้ี

การสอยแบบก้างปลา ควรปฏบิ ัตดิ ังนี้

1) 2)

๑) ใชเ้ ข็มร้อยดา้ ยยาวประมาณ 1 ฟตุ ใชด้ ้ายเส้นเดียว ขมวดปม
ท่ีปลายดา้ ยแทงเขม็ ขึน้ ตรงรอยพบั คร้งั ท่ี 1 ทางดา้ นขวาแล้วดึงเขม็
จนสุดด้าย จากน้นั จรดปลายเขม็ สะกดิ เสน้ ด้ายของเน้อื ผ้าชิ้นล่างขนึ้ มา
3–4 เสน้ แล้วดึงเขม็ ข้ึนจนสดุ ดา้ ย
2) สอดปลายเข็มเขา้ ไปในรอยพบั ประมาณ 14 เซนติเมตร ดึงเข็มขนึ้
แลว้ สอดปลายเข็มไปตรงรอยพบั ในลกั ษณะทแยงไขวไ้ ปมาสลบั เปน็ ระยะ
๓) ทาเช่นเดมิ จนสุดปลายผา้ แล้วเก็บดา้ ยใหเ้ รียบรอ้ ย
3. การตรวจสอบผลงาน ตรวจดูความเรียบรอ้ ยของชายกระโปรงหรือชาย
กางเกงที่ซอ่ มแซมเสรจ็ แลว้
4. การปรบั ปรุงแกไ้ ข ถ้าชายกระโปรงหรือชายกางเกงท่สี อยมรี อยย่น
ไม่เรยี บตอ้ งแก้ไขโดยการเลาะดา้ ยออกแล้วสอยใหม่

การซ่อมแซมเส้อื ผา้ ๙

การซ่อมแซมเส้อื ที่มรี อยขาด

การซ่อมแซมเสอ้ื ท่ีมรี อยขาด มกี ระบวนการทางานดงั นี้
1. การวางแผน เป็นการกาหนดกรอบของการซอ่ มแซมเส้ือทม่ี ีรอยขาด
โดยสร้างแผนทีค่ วามคดิ เพอื่ ใหเ้ ห็นภาพรวมของการทางาน ดังน้ี

วัตถปุ ระสงค์ — ซ่อมแซมเสอื้ ทีม่ รี อยขาดได้
— ฝึกซอ่ มแซมเสื้อผ้าดว้ ยวธิ กี ารปะผา้

สงิ่ ที่ต้องจัดเตรียม วัสดุอปุ กรณ์ – ผา้
– ด้าย
– สะดงึ
– เขม็ เย็บผ้า
– กรรไกร
– เข็มหมดุ

วธิ ีการซ่อมแซมเสอื้ ท่ีมีรอยขาด

– ขนั้ ตอนการซอ่ มแซมเสื้อท่มี รี อยขาด

ศกึ ษาวิธีการ – การตรวจสอบผลงาน

– การปรับปรงุ แกไ้ ข

2. การปฏบิ ตั งิ าน โดยทาการซ่อมแซมเสือ้ ท่ีมรี อยขาดดว้ ยวธิ กี ารปะผา้
ตามข้ันตอนต่อไปนี้

1) 2) 3) 4)

การซ่อมแซมเสอ้ื ผา้ ๑๐

การซอ่ มแซมเส้ือท่ีมีรอยขาด

5) 6) 7) 8)

1) ใช้กรรไกรเล็มรอบ ๆ รอยขาดของเสอ้ื ทมี่ ดี ้ายรุย่ ออก
2) เลือกเศษผา้ ท่ีมสี เี หมอื นหรอื คลา้ ยกันกับเส้อื ทม่ี ีรอยขาด นามาตดั เปน็
รูปส่ีเหลี่ยมให้มขี นาดใหญ่กว่ารอยขาดประมาณ 2.5 เซนตเิ มตร ทาบบน
รอยขาดของเสอื้ ดา้ นนอก
3) พับรมิ เศษผ้าเขา้ ข้างใน แลว้ ใชเ้ ข็มหมุดกลัดโดยรอบ
4) ดงึ เข็มหมุดออกทลี ะ 1 ตวั แล้วเนาริมผา้ ใหร้ อบ
5) ใช้สะดึงขงึ ผ้าใหต้ งึ แลว้ สอยแบบธรรมดา โดยสอยถ่ี ๆ รอบเศษผ้า
ท่ปี ะเสร็จแล้วดึงด้ายเนาออก
6) กลับเสือ้ ดา้ นใน ใช้กรรไกรขริบรอยขาดท่เี ลม็ ไวเ้ ป็นระยะหา่ ง ๆ
7) พับรมิ รอยขาดทีเ่ ลม็ ไวเ้ ข้าดา้ นใน แลว้ เนาโดยรอบ
8) สอยแบบธรรมดา โดยสอยถี่ ๆ ติดกบั ตัวเสื้อ ขณะสอยใหส้ อดเขา้ ใต้
เส้นดา้ ยของตวั เสื้อเพียง 2–3 เสน้ เสรจ็ แลว้ ดงึ ด้ายเนาออก
3. การตรวจสอบผลงาน ตรวจดคู วามเรยี บร้อยในการปะผ้าและ
การสอย
4. การปรบั ปรุงแก้ไข ถ้าพบปญั หาดา้ ยทส่ี อยไมเ่ รยี บรอ้ ย
ควรแกไ้ ขโดยเลาะด้ายออกแลว้ สอยใหม่

การซอ่ มแซมเสอ้ื ผา้ ๑๑

สาระน่ารู้

ในขณะเย็บรอยปะผ้า ผ้าท่ีนามาปะ
มักจะเคล่อื น ควรเนาหา่ ง ๆ หรือนาเทปกาวใส
มาปิดทบั ผา้ หรือทากาวเลก็ นอ้ ยใต้ผา้

ทั้งนีเ้ พอ่ื ยดึ ผ้าให้ติดกัน (กาวจะหลดุ
ออกเม่อื ซกั ผา้ )

การซอ่ มแซมเส้ือผา้ ๑๒

แหล่งอ้างองิ

สายใจ เจริญรืน่ ,วิรชั ปรมิ ณฑลสกลุ : บรษิ ทั กรพฒั นาย่งิ จากดั
หนงั สอื เรยี น รายวชิ าพืน้ ฐานช้นั ประถมศึกษาปท่ี 5
กลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชีพและเทคโนโลยี
ตามหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาข้ันพนื้ ฐานพทุ ธศกั ราช 2551
สบื ค้นจาก
http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1456
188985_example.pdf
เม่อื วันที่ 25 พฤษภาคม 2563

ภาพอปุ กรณซ์ ่อมแซมเสอื้ ผา้ จาก www.pinnsewing.com

การซ่อมแซมเสอ้ื ผา้ ๑๓

ผู้จัดทา

นางสาวธรี จิตร จอกเกอ้ื
ครู วทิ ยฐานะ ชานาญการพเิ ศษ

กลุ่มสาระการงานอาชีพ
โรงเรียนบ้านขนุ ประเทศ
สานกั งานเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร

โรงเรยี นบ้านขนุ ประเทศ
สานักงานเขตหนองแขม กรงุ เทพมหานคร