คำสันธาน

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

เรื่อง คาสันธาน...เชื่อมความ

โดย
นางศภิสรา เทียมนชุ

ครู คศ.๒

โรงเรียนบา้ นขนุ ประเทศ
สานกั งานเขตหนองแขม กรงุ เทพมหานคร

ชวนคิด ??? ประโยคท่ี ๑ ฉันเขียนจดหมาย
ประโยคที่ ๒ เธอเขยี นจดหมาย
เด็ก ๆ ลองสงั เกต ประโยคที่ ๓ ฉนั และเธอเขยี นจดหมาย
ประโยคตอ่ ไปนน้ี ะคะ

คำว่ำ และ ใช้เชื่อมประโยค ดงั นนั้ และ จึงเป็นคำสันธำน

คาสนั ธาน หมายถงึ ???

สนั ธานเช่อื มถ้อยคำ คำ ต่อคำ
ควำมต่อควำม เชอ่ื มประโยคใหง้ ดงำม

เช่น กับ เพรำะ และเช่นว่ำ

คาสันธาน หมายถึง คาท่ใี ช้เชือ่ มคาหรือข้อความให้ติดต่อ
เปน็ เรือ่ งเดยี วกนั ประโยคจะมีความกระชบั และสละสลวยขึน้

เรื่องนา่ รู้

คาสันธานน้นั เปน็ คาเดียวก็มี ได้แกค่ าว่า และ แต่ เปน็ ตน้
เป็นกล่มุ คากม็ ี ไดแ้ ก่คาวา่ เพราะฉะนน้ั แต่ทว่า เป็นต้น
เป็นกลมุ่ แยกคากนั กม็ ี
ไดแ้ ก่คาว่า ฉนั ใด...ฉันน้ัน คงจะ...จึง ถา้ ...ก็ เป็นต้น

การใชค้ าสันธาน

จะใช้คำใดขนึ้ อยู่กับควำมเหมำะสม
ของประโยค ดงั ตัวอย่ำงข้ำงลำ่ ง

เขาอยากเรียนหนังสือเกง่ ๆ แตเ่ ขาไม่ชอบอ่านหนงั สือ

เขามาโรงเรียนสายเพราะฝนตกหนัก

พีก่ ับน้องทาการบา้ น

เขาเรียนไม่เกง่ แตท่ ว่านิสยั ดี

หน้าทีข่ องคาสนั ธาน

ใช้เชื่อมประโยคตงั้ แต่ 2 ประโยคขึ้นไปเข้ำดว้ ยกนั
ดงั นนั้ ประโยคทีม่ ีคำสันธำนจะแยกเปน็ ประโยคย่อย ๆ ได้

ผักกาดและหัวหอมเปน็ พืชสวนครวั

ผกั กาดเป็นพืชสวนครัว  หวั หอมเปน็ พืชสวนครวั

หนา้ ทีข่ องคาสันธาน

1. เช่อื มประโยคกับประโยค
ฉันอยำกได้กระเป๋ำที่รำคำถูกและใช้งำนไดน้ ำน

2. เชอ่ื มคำกับคำหรือกลุ่มคำ
พ่อของฉันลำบำกเมือ่ แก่

3. เช่อื มควำมใหส้ ละสลวย
คนเรำกย็ ่อมเกดิ ควำมผิดพลำดกนั บ้ำง

4. เชอ่ื มข้อควำมกับข้อควำม
คนเรำต้องกำรอำหำร เส้อื ผ้ำ เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อำศัย และยำรักษำ
โรคดว้ ยเหตุน้ี เรำจึงจำเปน็ ต้องประกอบอำชีพเพือ่ ใหไ้ ด้เงินมำซอื้
สง่ิ จำเปน็ เหล่ำนี้

ชนิดของคาสนั ธาน

คำสนั ธำนทีเ่ ชือ่ มใจควำมคล้อยตำมกนั
คำสนั ธำนทีเ่ ชือ่ มใจควำมขดั แย้งกนั
คำสันธำนที่เชื่อมใจควำมเปน็ เหตุเปน็ ผลกัน
คำสันธำนทีเ่ ชื่อมใจควำมให้เลือกอย่ำงใดอย่ำงหนึง่
คำสันธำนเชื่อมควำมให้สละสลวย

๑ คาสันธานทีเ่ ชือ่ มใจความคลอ้ ยตามกนั

ไดแ้ ก่คาว่า และ, กบั , ก,็ แล้ว,จึง, พอ...ก,็ ถ้ำ......ก็, ท้ัง........กด็ ี,
ครั้ง...ก็ , เม่อื ...ก,็ พอ...ก็ เปน็ ต้น

ตัวอยา่ งเช่น
พ่อและแม่ทำงำนเพ่อื ลูก
ถา้ เขำมีควำมสขุ ฉันก็ยินดดี ้วย
ภำพยนตร์เรอ่ื งนีท้ ั้งผู้กำกับและนกั แสดงได้รับค่ำตอบแทนสงู
พอฝนหยดุ ตกกบเขียดก็ร้องส่งเสียงระงม

เมนู (Menu)

๒ คาสันธานทีเ่ ชื่อมใจความขัดแยง้ กนั

ได้แกค่ าว่า แต,่ แต่วำ่ , ถึง......ก,็ แต.่ .....ก,็ เปน็ ต้น

ตวั อย่างเช่น
ถงึ เขำจะเปน็ นกั มวย ฉนั ก็ไม่กลวั เขำ
น้องชอบกินผลไม้ แต่พีช่ อบกนิ ผัก
ถงึ เขำจะยำกจนแต่เขำก็มีควำมสขุ
เขำวิ่งเรว็ มำกแตว่ ่าไม่เหนื่อยเลย

เมนู (Menu)

๓ คาสนั ธานที่เช่อื มใจความเป็นเหตุเป็นผลกัน

ได้แกค่ าวา่ เพรำะ, ดว้ ย, ฉะน้ัน, ดงั น้ันจึง, พอ.........ก็, เหตุฉะนี้ เปน็ ต้น

ตวั อยา่ งเชน่
พอเขำกล่ำวปำฐกถำทกุ คนก็ต้ังใจฟงั
ฉันสอบได้ทีห่ นง่ึ เพรำะทบทวนตำรำทกุ วนั
เขำมีควำมรับผดิ ชอบดงั นน้ั จงึ ได้รับเลือกเป็นหวั หน้ำ

เมนู (Menu)

๔ คาสนั ธานทีเ่ ชื่อมใจความให้เลอื กอยา่ งใดอยา่ งหนึ่ง

ได้แก่คาว่า หรือ, มิฉะนั้นไม.่ ......ก็, ไม่เชน่ นน้ั เปน็ ต้น

ตวั อยา่ งเชน่
ง่วงกน็ อนหรือไม่ก็ไปลำ้ งหน้ำ
เธอจะไปกับผมหรอื เธอจะไปกับเขำ
คุณต้องเข้ำห้องสอบกอ่ นเวลำ ๙.๐๐ น. มิฉะนัน้ จะถูกตัดสิทธิใ์ นกำรสอบ

เมนู (Menu)

๕ คาสันธานเชื่อมความใหส้ ละสลวย

ไดแ้ กค่ าว่า อัน, อันว่ำ, อย่ำงไรก็ดี,
ถึงกระนน้ั ........ก็, โดยเฉพำะอย่ำงยิง่ เปน็ ต้น

ตัวอย่างเช่น
อย่ำงไรก็ตำม คุณตำกบั คณุ ยำยก็ยงั ชอบเข้ำครัวทำ อำหำรอยู่เสมอ
เธอก็เปน็ คนสำคญั เช่นกัน

เมนู (Menu)

แบบฝกึ หัด ให้นกั เรียนบอกชนิดของคำสันธำนทีข่ ดี เส้นใต้ต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

๑. กวา่ เขำจะไปถึง เขำกห็ มดกำลงั เสียแล้ว........................................................
๒. เธอต้องทำแบบฝึกหัดภำษำไทยไม่เช่นน้ันถกู ครทู ำโทษ.................................
๓. น้ำท่วมเพราะฝนตก......................................................................................
๔. ชำติชำยจะไปเทีย่ วกบั ฉนั หรือจะไปซ้ือของกบั เธอ.......................................
๕. สมศรีต้องทำงำนมิฉะนนั้ เธอจะไม่มเี งินซ้ือยำรักษำโรค...............................
๖. เขำอยำกมีเงินแต่ไมอ่ ยำกทำงำน....................................................................
๗. ถึงฉันจะลำบำก ฉันกไ็ ม่ยอมทำชวั่ เปน็ อนั ขำด..............................................
๘. เขำเป็นผู้อำนวยกำรสถำนศึกษำเพราะฉะน้ันใคร ๆ จึงเกรงใจท่ำน...............
๙. น้ำเน่ำยงุ จึงชมุ ...............................................................................................
๑๐. เขำไม่อยำกเกย่ี วขอ้ งกบั ใคร ฉะนนั้ เขำจึงไม่สนิทสนมกบั ใคร.....................

แบบฝึกหัด ๒ ใหน้ กั เรียนใช้คำสันธำนที่กำหนดใหเ้ ช่อื มประโยค

ที่จัดไว้เปน็ คู่ ๆ
๑. ฉันไปโรงเรียน, น้องไปโรงเรียน (และ)
๒. นกั เรียนต้องตั้งใจเรียนหนงั สือ, นักเรียนจะสอบตก (มิฉะนั้น)
๓. เขำยังเป็นเด็ก, เขำเลื่อมใสพระพุทธศำสนำ (แม้......แต)่
๔. พวกเรำจะไปเที่ยวเขำใหญ่, พวกเรำจะไปเทีย่ วพัทยำ (หรือ)
๕. ครูรกั และเอำใจใส่ดแู ลศิษย์, ศิษย์รักและนับถอื ครู (เพรำะ....จึง)

เฉลยแบบฝึกหัด ให้นกั เรียนบอกชนิดของคำสนั ธำนทีข่ ดี เส้นใต้ต่อไปนี้ให้ถกู ต้อง

๑. กว่าเขำจะไปถึง เขำกห็ มดกำลงั เสียแล้ว................ข..ัด..แ...ย..้ง..ก...นั ..........................
๒. เธอต้องทำแบบฝึกหดั ภำษำไทยไมเ่ ช่นน้ันถกู ครูทำโทษ.เ.ล..ือ...ก...อ..ย...า่ ..ง..ใ.ด...อ..ย...า่ ..ง..ห. น่งึ
๓. น้ำท่วมเพราะฝนตก.......เ.ห...ต..ผุ...ล......................................................................
๔. ชำติชำยจะไปเที่ยวกบั ฉนั หรือจะไปซ้ือของกับเธอ...เ..ล..ือ...ก..อ...ย..า่..ง..ใ..ด..อ...ย..า่..ง..ห...น..ึ่ง
๕. สมศรีต้องทำงำนมิฉะนนั้ เธอจะไม่มเี งินซื้อยำรักษำโรค.เ.ล...ือ..ก...อ..ย...่า..ง..ใ..ด..อ...ย..า่..ง. หนง่ึ
๖. เขำอยำกมีเงินแต่ไมอ่ ยำกทำงำน...............ข...ัด..แ...ย..ง้..ก...นั ......................................
๗. ถึงฉนั จะลำบำก ฉนั ก็ไม่ยอมทำช่ัวเปน็ อันขำด.............ข...ดั ..แ...ย..้ง..ก...นั ..................
๘. เขำเป็นผู้อำนวยกำรสถำนศึกษำเพราะฉะนั้นใคร ๆ จึงเกรงใจท่ำน....เ..ห..ต...ผุ ..ล..
๙. น้ำเน่ำยุงจึงชุม........เ.ห...ต..ุผ...ล..............................................................................
๑๐. เขำไม่อยำกเก่ยี วขอ้ งกบั ใคร ฉะนน้ั เขำจึงไม่สนิทสนมกับใคร...เ.ห...ต..ุผ...ล.........

เฉลยแบบฝึกหัด ๒ ให้นกั เรียนใช้คำสันธำนที่กำหนดให้เชือ่ มประโยค

ที่จัดไว้เป็นคู่ ๆ
๑. ฉนั และน้องไปโรงเรียน
๒. นกั เรียนต้องตั้งใจเรียนหนงั สือมิฉะนั้นนกั เรียนจะสอบตก
๓. แม้เขำยังเปน็ เดก็ แต่เขำเลื่อมใสพระพทุ ธศำสนำ
๔. พวกเรำจะไปเที่ยวเขำใหญ่หรอื พวกเรำจะไปเที่ยวพัทยำ
๕. เพราะครรู ักและเอำใจใส่ดูแลศิษย์ศิษย์จงึ รักและนบั ถอื ครู

อา้ งอิง

ขอ้ มลู จำก
นำงณัฐิยำ ถำวระ ครูชำนำญกำร
โรงเรียนเทศบำลวัดมเหยงคณ์
สำนกั กำรศึกษำ เทศบำลนครนครศรธี รรมรำช
http://www.maheyong.ac.th/navattakam_knut/thai7.pdf

โรงเรียนบ้านขนุ ประเทศ
สานักงานเขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร