บทที่ 17

13/06/64

บทท่ี กฎหมายธุรกรรม
17 อิเล็กทรอนิกส์

สาระการเรยี นรู้

1. ความหมายของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์
2. รูปแบบของธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์
3. ลายมอื ชอื่ อิเล็กทรอนิกส์
4. ข้อควรระวงั สาหรบั เจ้าของลายมอื ช่ือ
อิเล็กทรอนิกส์
5. การเขา้ ทาธรุ กรรมอิเล็กทรอนิกส์
6. การควบคมุ ธุรกิจบรกิ ารเกี่ยวกับธรุ กรรม
ทางอิเล็กทรอนิกส์

1

13/06/64

1. ความหมายของธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

ธุรกรรม หมายความว่าการกระทาใด ๆ ที่เก่ียวกับกิจกรรมในทางแพ่งและ
พาณิชย์ หรอื ในการดาเนินงานของรฐั ตามที่กาหนดในหมวด 4 เรอื่ งธุรกรรมทาง
อิเล็กทรอนิกสภ์ าครฐั

อิเล็กทรอนิกส์ หมายความว่าการประยุกต์ใช้วิธีการทางอิเล็กตรอนไฟฟ้า
คลื่นแม่เหล็กไฟฟา้ หรอื วธิ อี ่ืนใดในลักษณะคลา้ ยกัน และให้หมายความรวมถึงการ
ประยุกต์ใช้วิธีการทางแสง วิธีการทางแม่เหล็ก หรอื อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการ
ประยุกต์ใชว้ ธิ ตี ่างๆ เชน่ ว่าน้ัน

ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Transaction) หมายถึง
กิจกรรมใด ๆ ท่ีกระทาขึ้นระหว่างหน่วยธุรกิจ บุคคล รฐั ตลอดจนองค์กรเอกชน
หรือองค์กรของรัฐใด ๆ เพ่ือวัตถุประสงค์ทางธุรกิจการค้า และการติดต่องาน
ราชการโดยใชว้ ิธีการทางอิเล็กทรอนิกสท์ งั้ หมดหรอื แต่บางส่วน

2. รูปแบบของธรุ กรรมอิเล็กทรอนิกส์

การดาเนินการทาธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์มอี ยูด่ ้วยกัน 4 รูปแบบ ดังนี้
1. ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ไมม่ ีผลทางสัญญา
เปน็ เพยี งการแลกเปล่ียนหรอื ให้ขอ้ มลู ระหว่างกัน
2. ธุรกรรมอิเล็กทรอนกิ สท์ ่ีมผี ลทางสญั ญาใน
รูปแบบคาเสนอและคาสนอง
3. ธุรกรรมอิเล็กทรอนิกสท์ โ่ี อนสทิ ธใิ นทางกฎหมาย
4. ธุรกรรมอิเล็กทรอนิกสต์ ามทก่ี ฎหมายกาหนด

2

13/06/64

3. ลายมือชือ่ อิเล็กทรอนิกส์

ลายมอื ชือ่ เป็นเครอื่ งยนื ยันตัวบุคคลในลักษณะหน่ึง โดยปกติการลงลายมือช่ือคือ
การ“เซน็ ชอ่ื ” ลงในเอกสาร กฎหมายจึงต้องกาหนดลักษณะของลายมือชอ่ื อิเล็กทรอนิกส์
ซ่งึ อาจอยู่ในรูปของอักษร ตัวเลข เสียงทส่ี รา้ งขึ้นใหอ้ ยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์

พระราชบัญญั ติ ว่าด้ วยธุ รกรรมทางอิ เล็ กทรอนิ ก ส์
พ.ศ. 2544 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับท่ี 2) พ.ศ. 2551
กาหนดเรอ่ื งลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกส์ มี 2 ประเภท คือ

1. ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ท่ัวไป ซ่ึงเป็นหลักเปิดกว้างเพ่ือ
รองรับวิธีการทุกประเภทท่ีอาจนามาใช้ในการลงลายมือชื่อใน
ข้อมลู อิเลก็ ทรอนิกส์

2. ลายมอื ชอ่ื อิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ เม่ือใช้เทคโนโลยีตาม
คุณสมบัติหรอื หลักเกณฑ์ท่ีกฎหมายกาหนด ให้ถือว่าเป็นลายมือ
ช่อื อิเลก็ ทรอนิกส์ท่เี ช่ือถือได้

3

13/06/64
4

13/06/64

4. ข้อควรระวงั สาหรบั เจ้าของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์

แม้ว่าระบบการเข้าถึงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์จะค่อนข้างซับซ้อน แต่ก็จัด
ว่ายังมีการปลอมแปลงกันได้ง่ายกว่าการปลอมลายมือชื่อ เพราะเพียงแค่ผู้
ปลอมแปลงทราบขอ้ มูลในการระบุตัวผเู้ ป็นเจ้าของลายมือชื่อทางอิเล็กทรอนิกส์
เทา่ นั้น เจ้าของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสจ์ ึงต้องดาเนินการด้วยขอ้ ควรระวงั ดังน้ี
1. อ่านขอ้ มลู อิเล็กทรอนิกสด์ ้วยความละเอียดรอบคอบ
2. ไม่ให้มกี ารใชข้ อ้ มูลสาหรบั ใชส้ รา้ งลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกส์
โดยไมไ่ ด้รบั อนุญาต
3. แจ้งให้บุคคลทีเ่ ก่ียวขอ้ งกับเจ้าของลายมือชือ่ อิเลก็ ทรอนิกส์
ที่ต้องทาธุรกรรมด้วย กรณีทราบวา่ ข้อมูลสาหรบั ใชส้ รา้ ง
ลายมอื ชอื่ อิเล็กทรอนิกส์น้ันสูญหายถกู เปิดเผย

5. การเขา้ ทาธรุ กรรมอิเล็กทรอนิกส์

1. การทาคาเสนอหรอื คาสนอง อาจทา ในลักษณะขอ้ มูลอิเล็กทรอนิกส์โดยการแสดง
เจตนาเป็นข้อมลู อิเล็กทรอนิกสร์ ะหว่างผสู้ ่งข้อมูลกับผรู้ บั ข้อมูล ในลักษณะดังต่อไปนี้

(1) ผสู้ ง่ ส่งขอ้ มลู อิเล็กทรอนิกสแ์ ละกาหนดให้มกี ารตอบกลบั ด้วยการติดต่อจาก
ผรู้ บั ขอ้ มูลกลับไปผสู้ ่งขอ้ มูล

(2) บางกรณีผสู้ ง่ ขอ้ มลู อาจกาหนดว่า แมว้ า่ จะมกี ารส่งข้อมลู อิเล็กทรอนิกส์แต่ให้
ถือว่ามีการสง่ ขอ้ มลู อิเล็กทรอนิกสจ์ รงิ เม่ือได้รบั การตอบกลบั แล้วเทา่ น้ันก็สามารถทาได้

2. ผรู้ บั ขอ้ มลู ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลวา่ เป็นขอ้ มลู ของ
ผสู้ ง่ ข้อมลู จรงิ
3. เม่อื ผรู้ บั ขอ้ มูลตรวจสอบขอ้ มูลและจะเขา้ ทาธุรกรรม
อิเล็กทรอนิกส์ แล้วก็จึงตอบกลับและลงลายมอื ชื่ออิเล็กทรอนิกส์
เข้าทาธุรกรรมอิเลก็ ทรอนิกส์

5

13/06/64

6. การควบคุมธรุ กิจบรกิ ารเก่ียวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

ปัจจบุ นั มีธุรกิจบรกิ ารเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์
อ ยู่ 2 ลั ก ษ ณ ะ ไ ด้ แ ก่ ผู้ ใ ห้ บ ริ ก า ร ก า ร ช า ร ะ เ งิ น ท า ง
อิเล็กทรอนิ กส์และผู้ให้บริการออกใบรับรองลายมือช่ือ
อิเล็กทรอนิกส์ กฎหมายกาหนดว่า บุคคลที่ประกอบธุรกิจ
บรกิ ารเกี่ยวกับธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์จะต้องจดแจ้ง และ
ขึ้นทะเบียนหรอื ต้องได้รบั ใบอนุญาตตามท่ีกาหนดในพระราช
กฤษฎีกา หากฝ่าฝืนจัดเป็นความผิดต้องได้รับโทษตามท่ี
กฎหมายกาหนด

กฎหมายยังกาหนดอีกว่าธุรกิจบริการท้ัง 2 ลักษณะจะ
ดาเนินการได้ในการเสริมสร้างความเชื่อถือ และยอมรับใน
ระบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือเพ่ือป้องกันความเสียหายต่อ
สาธารณชน

สรุป

ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หมายถึงกิจกรรมใด ๆ ท่ีกระทาข้ึนระหว่าง
หน่วยธุรกิจ บุคคลรัฐ ตลอดจนองค์กรเอกชนหรือองค์กรของรัฐใด ๆ เพื่อ
วัตถุประสงค์ทางธุรกิจการค้า และการติดต่องานราชการ โดยใช้วิธีการทาง
อิเล็กทรอนิกสท์ ง้ั หมดหรอื แต่บางส่วนใช้ในการทาธุรกรรมภาครฐั และเอกชน ผา่ น
การลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ท่ีต้องระบุตัวบุคคลผู้เป็นเจ้าของลายมือชื่อ
อิเล็กทรอนิกส์ตามท่ีกฎหมายกาหนด เม่ือข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ใช้เป็นเครอื่ ง
ยืนยนั การทานิติกรรมสัญญาได้ดังเช่น หนังสือ หรอื หลักฐานเป็นหนังสือ ผูท้ ี่จะลง
ลายมอื ชอื่ อิเล็กทรอนิกสจ์ ึงต้องดาเนินการด้วยความระมัดระวงั

6

13/06/64
7