42-сон Samarqand 20-10-2021

Davlat tiliga bo‘lgan e’tiborni mustaqillikka bo‘lgan
e’tibor deb bilishimiz kerak. SH. MIRZIYOYEV

ISSN 2010-6734 ¹42 (2399) 2021-yil 21-oktabr, payshanba Gazeta 1904-yil 10-apreldan chiqa boshlagan

S www.samarkandnews.uz @Samarkandnews_uz www.facebook.com/Samarkandnews_uz www.twitter.com/Samarkandnews_uz

Boqiy Samarqand O‘zbek tiliga Davlat tili maqomi berilganiga 32 yil to‘ldi
yanada ko‘rkam qiyofada
TIL BORKI, MILLAT BOR
Til insoniyatgagina ato etilgan beqiyos tuhfa, shu bois
har bir millat o‘z ona tilini muqaddas bilib, milliy qadriyat
sifatida e’zozlaydi. Ona tilimiz e’zozu ehtiromga loyiqdir.

Ona tilimizga Davlat tili maqomi berilganiga 32 yil to‘ldi.
"Davlat tili haqida"gi qonun keng miqyosda amalda, u yurtimizda
yashayotgan biron-bir millat yoki elat vakilining ko‘ngliga g‘ulg‘ula
solayotgani yo‘q. Chunki, o‘zbek tilining davlat tili ekanligi boshqa
millat vakillarining o‘zaro muloqotlarida o‘z ona tillarini qo‘llashlaridan
iborat huquqlariga also monelik qilmaydi.

(Davomi 4-sahifada).

24-oktabr — Saylov kuni

Alisher MARDIYEV,
O‘zbekistonda xizmat

ko‘rsatgan yurist:
— Prezidentlik — sharaf, shu
bilan birga ulkan mas’uliyat.
Biz Prezident saylayotganimiz-
da adashmasligimiz, Har tomon-
lama puxta o‘ylab, eng munosib
nomzodga ovoz berishimiz kerak.

OAV vakillari saylov
uchastkalari faoliyati

bilan tanishdi

18-oktabr. Bu sana samarqandliklar berildi va shu sana Samarqand shahar kuni, O`zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini
uchun qadrli. Yer yuzining sayqali, deya deb belgilandi. Mana 25 yildirki o`tkazuvchi 7-Samarqand okrug saylov komissiyasi
qadimdan ta'rifu tavsiflar bilan tilga samarqandliklar ushbu kunni katta tomonidan Samarqand shahridagi saylov uchastkalariga
olinadigan boqiy shahar shu kuni o‘zgacha shodiyonalar bilan nishonlaydi. O‘ziga xos OAV xodimlari ishtirokida press-tur o`tkazildi.
qiyofa kasb etadi. 1996-yilning 18 yutuqlar, ulkan bunyodkorliklar, yangiliklar
oktabrida ko‘hna kentga Sohibqiron Amir bilan qarshi olinadigan shahar kuni joriy yil (Davomi 2-sahifada).
Te mur tavalludining 660 yillik yubileyi ham an'anaga muvofiq nishonlandi.
munosabati bilan "Amir Te mur" ordeni
(Davomi 6-sahifada).





4 21-OKTABR — O‘ZBEK TILI BAYRAMI KUNI ¹ 42 (2399)
/2021-yil

21-oktabr/

TIL BORKI, 30 yildan buyon davosi
MILLAT BOR topilmayotgan "dardlar"

(Davomi. Boshlanishi 1-sahifada). Qachon yangi alifboga o‘tamiz?

Tilimizning o‘tmishi va bugunini qiyoslaganda, yer bilan O‘tgan asrning to‘qsoninchi yillari yangi lug‘atimizda "qat'iy nazar" shaklida
osmoncha farq namoyon bo‘ladi. Tilimizning kechagi kuni o‘z qiyofasiga ega bo‘ldi, yoki yangi
qorong‘i bo‘lsa, buguni va kelajagi porloqdir. Hech bir birinchi yarmidayoq krill alifbosidan yozuvimizda oylarning oktabr, sentabr
mubolag‘asiz, aytish mumkinki, o‘zbek tili kurrai zamindagi tarzida yozilayotganiga nima deysiz?!
benihoyat qadimiy va boy tillardan biri hisoblanadi. Bu voz kechib, lotin alifbosi asosidagi Aslida "y" tovushining yozma va og‘zaki
tildagi be misl badiyat va go‘zallik dunyo badiiy tafakkuri muomalaga kiritilishi hech qanday
tarixida muhim o‘ringa ega. o‘zbek yozuviga o‘tishni belgilagan "inqilob"ni anglatmaydi.

Bugungi kunda ta’limda o‘zbek tilini o‘qitishda tub islohotlar edik. Bu gapda ham jon bor. "Davlat tili
amalga oshirildi, o‘qitishdan ko‘zlangan bosh maqsadga haqida"gi O‘zbekiston Respublikasi
erishishning eng optimal va yangi yo‘llarini topish hamda joriy Amalda nima bo‘ldi? Hatto, shu alifboda qonuni qabul qilinganidan buyon oradan
qilish borasida keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda. 32 yil o‘tgan bo‘lsà hamki, hamon imlo
O‘quvchining til komponentligini shakllantirish va rivojlantirish qabul qilingan bir necha harflarni ham lug‘ati bilan bog‘liq muammolarimiz hal
borasidagi ko‘zga ko‘rinarli ishlar amalga oshirilmoqda. Masalan, etilmasdan qolmoqda. Yangi alifbomiz
o‘rta ta’lim maktablarida ta’lim olayotgan rus guruhlarida boshqasi bilan almashtirishga to‘g‘ri keldi. qanday qulaylikka ega, degan savol hamon
Davlat tili o‘qitish fani haftasiga 3 soat etib belgilanishi, kun tartibidan tushgani yo‘q. O‘rta va keksa
o‘quvchilarning o‘zbek tili haqidagi ma’lumotlarni yanada Mayli, yangi alifboni qabul qilishdan avlod vakillari bugungi kunda ham yangi
kengroq va ko‘proq olishiga zamin yaratmoqda. alifboni qabul qilmaganligini tan olaylik.
maqsad krill alifbosi bilan bog‘liq ba'zi O‘sib kelayotgan avlod orasida esa
Davlat tilining taraqqiyoti uchun olib borilayotgan savodxonlik bilan bog‘liq muammolar kun
ishlar, ona tilimizning rivoji, uni asrab-avaylab, kelajak muammolarni hal etish, to‘liq lotin yozuviga sayin ortmoqdaki, bu hol ona tilimiz
avlodlarga yetkazish imkoniyati yaratildi. Bundan tashqari, taraqqiyotiga salbiy ta'sir ko‘rsatmoqda.
yurtdoshlarimizning o‘z milliy tiliga hurmati o‘tib bo‘lgan turkiy tilli davlatlar bilan
mamlakatimizda munosib e’tirofga ega bo‘lishida muhim Har safar ushbu sana yaqinlashganda
omil hisoblanadi. aloqalarni mustahkamlash edi. Shu maqsad hamkasblarim ham, boshqa ijodkorlar ham
ona tilimiz taraqqiyoti bilan bog‘liq
amalga oshdimi, degan savol tug‘iladi. muammolarni yodga olishadi. Holbuki, ona
tilimiz uchun har vaqt, har qachon jon
Eng og‘riqli muammolardan biri — kuydirishimiz lozimligini hamisha ham
tushunavermaymiz.
yangi alifboga tez-tez kiritilayotgan
Quvondiq XALILOV
o‘zgarishlar va bu o‘zgarishlarning na

yozuvimiz, na og‘zaki nutqimiz

taraqqiyotiga xizmat qilmayotganidir.

O‘zbek tilining 5 jildlik yangi imlo lug‘ati

tayyorlanganda ba'zi kamchilik va

nuqsonlardan qutularkanmiz, degan umidda

edik. Afsuski, ilgarigi imlo lug‘atlarida

"xato", deb topilgan ayrim so‘zlar

shunchalik oddiylik bilan

"zamonaviylashtirildiki", ba'zan bu

o‘zgartirish kimga zarur bo‘ldi ekan, degan

fikrga borasiz. Masalan, ilgarigi

lug‘atlarimizda "qat'i nazar" so‘zi bo‘lib,

Har kuni ertalab ishga yo‘l olganimda "Oriat dono" radiokanalini tinglayman.
Unda ertalab "Tavakkal" dasturi olib boriladi. Sizga boshlovchilar savol berishadi,
siz "to‘g‘ri" yoki "noto‘g‘ri", deb javob berishingiz kerak. Bir safar men ham
qatnashdim va o‘nta savolga to‘g‘ri javob berib, g‘olib bo‘ldim.

«Artikov va Babadjanov»

O‘zbek tili shu kungacha ko‘p asrlik tarixiy taraqqiyot yoki tilga e’tiborsizlikning oqibati haqida
yo‘lini bosib kelmoqda. O‘rxun - Enasoy yodgorliklaridagi
bitiklardan tortib, hozirgi davrgacha yaratib kelinayotgan adabiy Menga yutug‘imni berishlari uchun turli allaqachon unutilib ketganday: "Bobir",
ifodasi, ma’no qatlamlari, lug‘at tarkibi boy bo‘lgan asarlarni xil savollar berishdi. "Mashkura", "Begzod", "Timur", "Ne mat",
o‘qirkanmiz, bu to‘grisida atroflicha va asosli ma’lumotlarga Shoxruh ... Ism noto‘g‘ri yozildimi, de mak,
ega bo‘lamiz. "Assalomu alaykum! Qanaqasiz? Telefon qachonlardir undan hosil bo‘ladigan familiya
raqamingizni eting", kabi shevadagi gaplarini ham xato bilan yoziladi. Xatolar shunchaki
Biz ajdodlarimizning merosini, uzoq va yaqin o‘tmish hayot eshitib, xursandligim ham uzoqqa cho‘zilmadi. imlo bilan bog‘liq bo‘lsa mayli, biroq ba’zida
lavhalarini, davlatchiligimizning tarixiy asoslarini, Bu jurnalistlarning Toshkent shevasida so‘zlashi ular lug‘aviy ma’noga ham ta’sir qilishi mumkin.
an’analarimizning ana shu milliy til vositasidagina yanada bilan adabiy tilimizga nopisand qarashi, o‘zini
chuqurroq anglaymiz, o‘zlashtiramiz, mustahkamlaymiz, kelajak boshqalardan ustun tutishi sezilib turardi. Bu Yana bir jihat. Atrofga nazar solsak, ba’zi
avlodga yetkazilishini ta’minlab bera olamiz. esa tinglovchilarning, ayniqsa, yosh avlodning bir qo‘shtirnoq ichidagi savodxon tadbirkorlar
o‘zbek adabiy tilini uning shevalaridan sarmoya chaqiruvchi manzilgohlari hisoblanmish
Ta’lim muassasalarida filologiya (ona tili va adabiyoti) farqlamasligiga, o‘zlari yaxshi ko‘rgan mashhur do‘konlarini ajnabiy tilda nomlab, peshtoqiga
fanlari oyligini tashkil etish hamda O‘zbekiston shaxslarga ko‘r-ko‘rona taqlid qilishiga olib yozib qo‘yganlarini ko‘rib, kishining g‘ashi
Respublikasining "Davlat tili haqida"gi qonuni qabul kelmoqda. keladi. Ba’zi manzillarda xorijiy tilda, imlo
qilinganligining 32 yilligini keng nishonlash bo‘yicha Samarqand xatolar bilan liq to‘la afishalarni, e’lonlarni ko‘rib,
shahar xalq ta’limi bo‘limi boshlig‘ining tegishli buyrug‘i va Yana bir jihat hujjatlar bilan bog‘liq hayron qolasan kishi. Tilimizda shuncha so‘z
chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqildi. Barcha ta’lim savodsizlik bo‘lib, pasportlarda ism yoki bo‘la turib, nega biz so‘zlarni xorijiy tillardan
muassasalarida ishlar shu asosda tashkil etildi. Davlat tiliga familiyaning xato yozilishidir. Ko‘p uchraydigan izlayapmiz? Axir, rus shoiri Pushkin asarlar
bag‘ishlangan adabiy-badiiy kompozitsiyalar, "Bilimdonlar" familiyalardan biri — "Artikov". Nahotki, hech yozish jarayonida nechta so‘zdan foydalanganu,
musobaqasi, "O‘zbek tilini o‘rganamiz", "O‘zbek tili tarixidan", kimda savol tug‘ilmasa: "Artik" degan ism bizning bobomiz Alisher Navoiy nechta
"Ona tilim—g‘ururim", "O‘zbekiston mustaqilligi va ona bormi? Yoki "Babadjanov". Nahot familiya so‘zdan foydalangani kundek ravshanku
tilimiz rivoji", "Til millatning qalbidir" kabi mavzularda adabiy- egalari bir so‘zdagi to‘rtta xatodan ko‘z hammamizga.
badiiy kechalar, ko‘rik-tanlovlar, davra suhbatlari tashkil etib yumishsa!
kelinmoqda. To‘g‘ri, ba’zi insonlar bunday vaziyatlarni
Avvallari xatolar davlat mahkamalarida oddiy hol, deb bilishadi va e’tibor berishmaydi.
Gulchehra IMAMOVA, asosan rus millatiga mansub kishilarning ishlashi Bu nihoyatda ma’naviyatsizlik belgisi emasmikan?!
shahar XTB ona tili va adabiyoti bilan izohlanar edi. Biroq hozirda ham Tilimiz sofligi uchun siz qayg‘urmasangiz, men
hamda davlat tili fani metodisti. xatolardan qutulmadik. Ayniqsa, "h" va "x" qayg‘urmasam, kim qayg‘uradi?!
harflari qatnashgan ism-familiyalarning to‘g‘ri
yozilganidan noto‘g‘risi ko‘p. Qolaversa, Intizor UMAROVA,
shunday ismlar ham borki, ularning asl imlosi o‘qituvchi





¹ 42 (2399) IJTIMOIY HAYOT 7www.samarkandnews.uz
/2021-yil
21-oktabr/

Ham sayohat, ham ziyorat E’lonlar

Taassurotlarimiz olamcha! DA'VOLAR BO'LSA...

Samarqand shahrida xususiy amaliyot
bilan shug'ullanuvchi notarius Amridinov
Shahzot Obidovich notarial idorasida
marhum Raximova Mavjuda Gulyamovna
(2020-yil 7-oktyabrda vafot etgan)ga
tegishli mol-mulk uchun meros ishi
ochilmoqda. Shu munosabat bilan
merosxo'rlarning Amridinov Shahzod
Obidovich notarial idorasiga murojaat
etishlarini so'raymiz.

Manzil: Samarqand shahri,
Abdurahmon Jomiy ko'chasi, 64-uy.

Yaqinda Mir Said Baraka nomli mahalla etdi. Ushbu ziyoratgohning xalqimiz tarixi va islom Samarqand Abu Ali ibn Sino nomidagi
faollari tomonidan bir guruh nuroniylar uchun olamida alohida o'rni borligini ta'kidlash zarur. jamoat salomatligi texnikumi (sobiq Samarqand
Shahrisabz shahriga uyushtirilgan ziyoratda Bugungi kunda mazkur qutlug' maskanda islom tibbiyot bilim yurti)dan 1986 yilda
qatnashish baxtiga muyassar bo'ldim. olamining tabarruk zoti hisoblangan Mir Said Xudaykulova Nodira Ruzikulovna nomiga
Barakaning ukasi Said Ne'matulloh hamda Shayx berilgan ro'yxat raqami ¹ 18118 bo'lgan KT
Bobokalonimiz Amir Te mur tavallud topgan Sulton Ali Said Ahmad Ali Bashir hazratlarining ¹ 846546 raqamli diplom va uning ilovasi
va ko'plab o'z davrining muhtasham binolari — mangu makonlari — qabr-ziyoratgohlari joylashgan. yo'qolganligi sababli BEKOR QILINADI.
bugungi osori-atiqalarini va muqaddas Ziyoratchilar orasida bu maskanni ilk bor eshitib,
qadamjolarini ziyorat qilish baxti nasib etganidan ilk bor qadam qo'yganlar ko'pchilik edi. Ushbu ***
boshim osmonga yetdi. sayohat mobaynida qadim tuproq bilan bog'liq "QO'RG'ON GAZ BREND"
ko'plab yangi ma'lumotlarga ega bo'ldik. mas'uliyati cheklangan jamiyatining dumaloq
Mahallamizning nuroniylaridan iborat katta muhri va burchakli tamg'asi yo'qolganligi
guruh Shahrisabz shahrida mezbonlar tomonidan Eng muhimi, ko'rganlarimiz, kuzatganlarimiz, sababli BEKOR QILINADI.
izzat-ikrom bilan kutib olindi. Otaxonu onaxonlar shular asosida qalbimizda paydo bo'lgan
ushbu qadimiy shahardagi barcha tarixiy ezguliklarga yana bir ezgulik qo'shilganligi ***
yodgorliklar bilan tanishib, qutlug' qadamjolarni ko'ksimizni tog'dek ko'tardi. Samarqand tumanidagi 1-umumiy o'rta
ziyorat qilishdi. ta'lim maktabidan 2011-yilda Mamarasulov
Baxtiyor SHARIPOV, Sherzod Alisher o'g'li nomiga berilgan U
Ziyoratimizning ikkinchi bosqichi Kitob jurnalist ¹ 855661 raqamli umumiy o'rta ta'lim
tumanidagi Hazrati Bashir ziyoratgohida davom to'g'risidagi shahodatnoma yo'qolganligi
sababli BEKOR QILINADI.
Mavsumga qanday Tadorik
tayyorgarlik ko'rish kerak? ***
Samarqand shahridagi 71-umumiy o'rta
Joriy kuz-qish mavsumi salqin va sovuq havo lanishda xavfsizlik qoidalariga jiddiy e'tibor ta'lim maktabidan 2005-yilda Isakova
oqimi ta'sirida bo'lishi kutilmoqda. qaratishlari zarur. Negaki, kechagina tabiiy gaz Munira Israfilovna nomiga berilgan U ¹
ta'sirida isitilgan isitish moslamasi - pechkaga ko'mir 1650898 raqamli umumiy o'rta ta'lim
Bu hol aholining issiqlik energiyasiga bo'lgan yoki o'tin qalash ayrim ko'ngilsizliklarni keltirib to'g'risidagi shahodatnoma yo'qolganligi
talabini yanada oshiradi. Hamisha ushbu chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, qo'lbola yoki sababli BEKOR QILINADI.
mavsumda elektr energiyasi, tabiiy gazga bo'lgan sertifikatga ega bo'lmagan isitish pechlari va
talab o'tgan davrning shu davriga ham qiyoslaganda anjomlardan foydalanish ham hayotimiz uchun xavfli ***
anchagina oshib ketishi kuzatiladi. ekanligini yana bir bor eslatamiz. Samarqand shahridagi 71-umumiy o'rta
ta'lim maktabidan 2005-yilda Xaydarov
Ko'pincha kuz-qish mavsumida tabiiy gazdan Isitish pechlari o'tin, ko'mir yoki tabiiy gazga Askar Aslamovich nomiga berilgan O'R-N
foydalanish qoidalariga yetarli darajada e'tibor moslashtirilgan bo'lishiga qaramasdan uni mavsumda ¹ 0230879 raqamli umumiy o'rta ta'lim
qilmaslik oqibatida ba'zi ko'ngilsizliklar ham kelib foydalanishdan oldin dudbo'ronlarini tekshiruvdan to'g'risidagi shahodatnoma yo'qolganligi
chiqadi. Turli yong'inlar, is gazidan zaharlanish o'tkazish talab etiladi. Shuningdek, suyiltirilgan gaz sababli BEKOR QILINADI.
kabi holatlar har mavsumda kuzatiladi. ballonlarini dam olish xonalariga olib kirish,
oshxonadagi tabiiy gaz tarmog'iga ulangan gaz ***
Bunday ko'ngilsizliklarning oldini olish plitalaridan xonalarni isitish maqsadida foydalanish Samarqand shahridagi 64-umumiy o'rta
maqsadida quyidagi talablarga amal qilish ham ko'ngilsizliklarga sabab bo'lishi mumkin. ta'lim maktabidan 2003-yilda Xasanova
lozimligini yana bið bor eslatib o'tamiz. Xususan, Zarina Raxmatullaevna nomiga berilgan
tabiiy gaz bosimi past yoki yetib bormagan "Hududgaz Samarqand" gaz ta'minoti O'R-A ¹ 1486981 raqamli o'rta ma'lumot
hududlardagi xonadonlarda yashovchi fuqarolarimiz filiali matbuot xizmati to'g'risidagi shahodatnoma yo'qolganligi
ko'mir, o'tin va boshqa yoqilg‘i turlaridan foyda- sababli BEKOR QILINADI.

Muharrir: Hakim JO‘RAYEV ISSN 2010-6734 MANZIL:
140100, Samarqand shahri,
Gazeta Samarqand viloyat matbuot va axborot Temur Malik ko‘chasi, 4-uy.
boshqarmasida 06.09.2012-yilda 09-05 raqam bilan qayta
9 772010 673451 TELEFONLAR: 233-58-40, 233-67-79.
ro‘yxatga olingan. Indeks 5505
Tahririyatga kelgan qo‘lyozmalar Gazeta haftaning payshanba kuni chiqadi.
Gazeta tahririyat matbaa bo‘limida terildi va sahifalandi. muallifga qaytarilmaydi. Sotuvda erkin narxda.
Tahririyat matbaa bo‘limi O‘zbekiston matbuot va
MUASSIS: Navbatchi:  Alisher ISROILOV
“Samarqand gazetasi axborot agentligida 2.06.2017-yilda 18-3959 raqam bilan Sahifalovchi: Abdushukur ISMOILZODA
ro‘yxatga olingan.
tahririyati” mas’uliyati Bosishga topshirish vaqti: 21.00. Bosishga topshirildi: 21.00.

cheklangan jamiyati Gazeta «Noshir lyuks» MChJ bosmaxonasida chop etildi. Manzil: Samarqand shahri, Spitamen ko‘chasi, 270-uy.
Buyurtma: 755 Adadi: 1 400 nusxa.