Nota - Cara Mengeluarkan Bunyi Bahasa

CARA MENGELUARKAN BUNYI BAHASA

(i) Cara Pengeluaran BUNYI VOKAL

CONTOH CARA
KATA
JENIS BUNYI VOKAL Lidah Keadaan Lelangit Lembut Udara
intan depan lidah diangkat tinggi bibir /Anak tekak (dari paru-paru)
jalin tetapi tidak menyentuh
Sempit [i] hari lelangit keras. menggetarkan pita
elak depan lidah diturunkan 1/3 suara dan
Vokal separuh [e] toleh daripada [i] terhampar dikeluarkan
hadapan sempit sate depan lidah diturunkan 1/3 melalui rongga
[ε]* daripada [e] mulut tanpa
Separuh εkar halangan
Luas sεwa depan lidah diturunkan
serendah-rendahnya
Luas [a] taugε diangkat rapat ke
asyik belakang rongga
bantu tekak untuk
duda menutup rongga
hidung.
Vokal əmas tengah lidah diangkat ke
tengah [ə] tərang kedudukan di antara biasa
separuh luas dan separuh
- udara sempit
celupar belakang lidah diangkat
Sempit [u] seru tinggi tetapi tidak
[o] olak menyentuh lelangit lembut.
Vokal separuh topi bundar
[ɔ]* veto belakang lidah diturunkan
belakang sempit ɔrang 1/3 daripada [u]
bɔsan
Separuh duɔ belakang lidah diturunkan
Luas 1/3 daripada [o]

* Bunyi yang digunakan dalam dialek

1

(ii) Cara Pengeluaran BUNYI KONSONAN

JENIS BUNYI KATEGORI CONTOH Pita CARA Lelangit
KONSONAN BUNYI KATA suara Halangan udara lembut
tak bergetar (dari paru-paru)
dua [p] tak bersuara paku bergetar
bibir [b] bersuara lepas tak bergetar tersekat pada rapatan
tak bersuara hadap bergetar dua bibir
bersuara bunga tak bergetar
(gigi)-gusi [t] tak bersuara tebu bergetar tersekat pada rapatan
Letupan [d] bersuara darab ** hujung lidah dengan
tolak tak bergetar gusi atas
tak bersuara santun tak bergetar
tak bersuara luput bergetar dilepaskan dinaikkan
bersuara dagu serta-merta rapat ke
sedap belakang
lelangit [k] abjad ** tersekat pada rapatan rongga tekak
lembut [g] kumpul belakang lidah dengan untuk
sangkut lelangit lembut menutup
- rongga hidung
(hentian) gajah tersekat pada rapatan
glotis/pita [ʔ] lega pita suara
suara beg **
laʔsana
Letusan lelangit [c] tariʔ tersekat pada rapatan dilepaskan
keras [j] maʔaf depan lidah dengan perlahan-
kaʔedah lelangit keras lahan
cuba
baca
koc **
jari
kerja
garaj **

** Bunyi ini jika di hujung kata menunjukkan kata itu pinjaman

2

JENIS BUNYI KATEGORI CONTOH Pita CARA Lelangit
KONSONAN BUNYI KATA suara Halangan udara lembut
(dari paru-paru)
gusi [ s ] tak bersuara sungguh tak bergetar bergeser pada sempitan hujung lidah
basah dengan gusi
lepas bergetar
glotis [ h ] tak bersuara hasil tak bergetar bergeser pada bukaan sempit
rahsia bergetar glotis/pita suara
susah tak bergetar
bibir- [ f ]+ tak bersuara fikir tak bergetar bergeser pada sempitan bibir bawah
gigi [ v ]+ bersuara sulfur bergetar dengan gigi atas
[  ]+ tak bersuara insaf
Geseran [ ð ]+ bersuara variasi dinaikkan
levi rapat ke
gigi - bergeser pada sempitan depan lidah belakang
anawi yang diletakkan di antara gigi atas rongga tekak –
miali dengan gigi bawah menutup
hadi rongga hidung
iðram
gigi-gusi [ z ]+ bersuara kaði bergeser pada sempitan lidah
nusuð dengan gigi-gusi
lelangit [ š ]+ tak bersuara zakat bergeser pada sempitan tengah lidah
keras [ x ]+ tak bersuara enzim dengan lelangit keras
[ɤ ]+ bersuara hafiz
lelangit šarat bergeser pada sempitan belakang
lembut mešuarat lidah dengan lelangit lembut
skuaš

xabar
axir
tarix

ɣaib
maɣrib
baliɣ

+ Bunyi pinjaman

3

JENIS BUNYI KATEGORI CONTOH Pita CARA Lelangit
KONSONAN BUNYI KATA suara Halangan udara lembut
(dari paru-paru)

Getaran gusi [ r ] bersuara rambut bergetar menggetarkan hujung lidah yang
jarang bergetar menyentuh gusi atas berkali-kali
Sisian gusi [ l ] bersuara besar bergetar dinaikkan
ladang melalui tepi kiri dan kanan hujung rapat ke
Separuh Dua [w] belakang bergetar lidah yang menyentuh bahagian belakang
vokal bibir [ y ] bersuara bekal tengah gusi atas rongga tekak –
lelangit wanita bibir dibundarkan dan hampir menutup
keras lawan tertutup, kemudian lidah rongga hidung
(takraw) digeluncurkan pantas ke arah [ə]
bibir dihamparkan dalam keadaan
yakin sempit, kemudian lidah
bayar digeluncurkan pantas ke arah [ə]
-
Dua [m] tersekat pada rapatan dua bibir dan
bibir melati melalui rongga hidung
bumi
Sengau gusi [ n ] ancam tersekat pada rapatan hujung lidah diturunkan –
bersuara negara dengan gusi dan melalui rongga membolehkan
senarai hidung rongga hidung
lelangit [ ɲ ] tuan tersekat pada rapatan tengah lidah terbuka
dengan lelangit keras dan melalui
keras ɲawa rongga hidung
baɲak tersekat pada rapatan belakang lidah
lelangit [ŋ] dengan lelangit lembut dan melalui
lembut ŋilu rongga hidung
seŋet
pulaŋ

4

(iii) Cara Pengeluaran BUNYI DIFTONG

BUNYI CONTOH Geluncuran Keadaan CARA Lelangit
DIFTONG KATA Lidah Bibir Udara lembut
(dari paru-paru)
[ ai ] hairan daripada penyebutan vokal terhampar terangkat
sungai depan [a] ke arah menggetarkan pita suara – rapat ke
penyebutan vokal depan [i] dikeluarkan tanpa sekatan melalui belakang
dalam satu hembusan nafas rongga mulut rongga tekak –
menutup
[ au ] audit daripada penyebutan vokal daripada rongga hidung.
taufan depan [a], ke arah terhampar
surau penyebutan vokal belakang kepada
[u] dalam satu hembusan bundar
nafas

[ oi ] boikot daripada penyebutan vokal daripada bundar
amboi belakang [o], ke arah kepada
penyebutan vokal depan [i] terhampar
dalam satu hembusan nafas

5