E-Book บุคคลสำคัญสมัยอยุธยาและธนบุรี

บุคคลสำคัญใน
สมัยอยุธยา
และธนบุรี

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)เล่มนี้ จัดทำขึ้นสำหรับ
ใช้ ประกอบการเรียนการสอน รายวิชาประวัติศาสตร์ เรื่อง
บุคคลสำคัญสมัยอยุธยาและธนบุรี โดยมีเนื้อหาประกอบไป
ด้วย ประวัติและผลงานสำคัญของบุคคลสำคัญในสมัยอยุธยา
และธนบุรี

ผู้จัดทำหวังเป็ นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์
(E-book) เล่มนี้จะเป็นสื่อการเรียนการสอนที่อำนวย
ประโยชน์ต่อการเรียนประวัติศาสตร์

ศุภิสรา ปานโบ
ผู้จัดทำ

คำนำ

สารบัญ

คำนำ ก
สารบัญ ข
สมเด็จพระรามาธิบดีที่1 1
สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ 4
สมเด็จพระนเรศวรมหาราช 7
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช 9
ชาวบ้านบางระจัน 12
สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช 14

อ้างอิง 18

1

สมเด็จพระรามาธิบดีที่1

https://www.m-culture.go.th/th/article_view.php?nid=112887

พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง)

สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระนามที่เรียกกันทั่วไปคือ
พระเจ้าอู่ทอง ประสูติเมื่อ พ.ศ. 1857 ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดเกี่ยว
กับเจ้านายพระองค์นี้ เนื่องจากมีทั้งผู้ที่เชื่อว่าพระองค์สืบเชื้อสายมา
จากขุนบรม ซึ่งเป็นตำนานของต้นตระกูลไทย และผู้ที่สันนิษฐานว่า
พระองค์มีพระบิดาเป็นพ่อค้าจีน แถบเพชรบุรี นอกจากนั้นยังมีการ
อ้างหลักฐานว่า พระองค์ มีเชื้อสายมุสลิมจากดินแดนแหลมมลายู

พระองค์ทรงเป็นผู้ก่อตั้ง กรุงศรีอยุธยาเมื่อวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ.
1893 และขึ้น ครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์องค์แรกของอาณาจักร
แห่งนี้ ทรงพระนามว่า “สมเด็จพระรามาธิบดีศรีสุนทรบรมบพิตร
พระพุทธเจ้าอยู่ หัว ซึ่งประชาชนเรียกว่า “พระเจ้าอู่ทอง” เช่นเดิม

2

พระราชกรณียกิจที่สําคัญของพระเจ้าอู่ทอง

การจัดระเบียบการ ปกครองแบบจตุสดมภ์ ได้แก่ เวียงวัง คลัง นา ซึ่ง
ได้รับแบบแผนมาจากเขมร และแบ่งการปกครองบรรดาหัวเมืองต่างๆ
เป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอก และหัวเมืองประเทศราช นอกจากนั้น
ทรงขยายอำนาจของกรุงศรีอยุธยาไปยัง ขอมและสุโขทัย มีการสร้าง
สัมพันธไมตรีกับชาวต่างชาติ เช่น จีน อินเดีย เปอร์เซีย ลังกา ชวา
มลายู และญวน เพื่อประโยชน์ทางการค้าและการเมือง ในด้านศาสนา
ทรงทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาและโปรดให้สร้างวัดต่างๆ เช่น วัดพุทไธ
สวรรย์ วัดป่าแก้ว วัดพระราม เป็นต้น

https://th.wikipedia. org/wiki/ https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%

วัดพุทไธสวรรย์ วัดพระราม

https://ww2.ayutthaya.go.th/travel/detail/37

วัดป่ าแก้ว

3

พระเจ้าอู่ทองทรงเป็นกษัตริย์ที่มีความเฉลียวฉลาดและรอบคอบ
พระองค์ทรงครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 1893-1912 รวมเป็นเวลา 19 ปี
และเสด็จสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 1912 มีพระชนมายุได้ 55 พรรษา

ปัจจุบันมีการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์เพื่อรำลึกถึงพระมหา
กรุณาธิคุณของพระองค์ ณ บริเวณหน้าวัดพระศรีสรรเพชญ์ จังหวัด
พระนครศรีอยุธยา และจัดพิธีบวงสรวงทุกวันที่ 3 เมษายนของทุกปี ซึ่ง
เป็น วันคล้ายวันสถาปนากรุงศรีอยุธยา




https://www.m-culture.go.th/th/article_view.php?nid=112887

พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง)

4

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.phitsanulokhotn

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เป็นพระราชโอรสในสมเด็จ
พระบรม บรมราชาธิราชาธิราชที่2 (เจ้าสามพระยา) และพระ
ราชเทวี เจ้าหญิงแห่งอาณาจักรสุโขทัย

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เป็นกษัตริย์รัชกาลที่ 8 แห่งกรุง
ศรีอยุธยา ทรงครองราชย์ตั้งแต่ พ.ศ. 1991-2031 รวมเป็นระยะ
เวลา 40 ปี นับเป็น กษัตริย์ ครองราชย์ยาวนานที่สุด ทรงได้รับ
สมัญญาหนึ่งว่า “พระเจ้า ช้างเผือก” เนื่องจากทรงได้รับช้าง
เผือกพื้นสมโภชเป็นข้างเชือกแรกของกรุง ศรีอยุธยา

5

พระราชกรณียกิจที่สําคัญของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

พระราชกรณียกิจที่สําคัญของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ในการสร้าง
ความเป็นปึกแผ่นให้กับกรุงศรีอยุธยา มีดังนี้

1. เมื่อครั้งสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงดำรงตำแหน่งพระมหา
อุปราชแห่งอยุธยา ทรงเสด็จขึ้นไปปกครองเมืองพิษณุโลก ซึ่งเป็นส่วน
หนึ่ง ของอาณาจักรสุโขทัย ทำให้พระองค์มีความรู้เกี่ยวกับภูมิประเทศและ
ผู้คนใน อาณาจักรสุโขทัย ด้วยเหตุนี้ เมื่อพระองค์ขึ้นครองราชย์เป็นพระ
มหากษัตริย์ อยุธยา พระองค์ทรงโปรดให้ผนวกอาณาจักรสุโขทัยเข้าเป็น
ส่วนหนึ่งของ อยุธยาในฐานะหัวเมืองฝ่ายเหนือ

2. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงโปรดให้ปฏิรูปการปกครอง และ
การ บริหารราชการแผ่นดินโดยรวมอำนาจการปกครองไว้ที่ส่วนกลาง มี
พระมหากษัตริย์ทรงอำนาจสูงสุด การปกครองส่วนกลางแบ่งเป็นฝ่าย
ทหาร และฝ่ายพลเรือน มีฝ่ายสมุหกลาโหม ทหาร) และสมุหนายก
พลเรือน) ขึ้น ตรงต่อพระมหากษัตริย์ แต่เมื่อเกิดศึกสงครามทั้งสองฝ่าย
จะรวมกันเพื่อ ป้องกันบ้านเมือง ทำให้การบังคับบัญชา ส่วนกลางและหัว
เมืองเป็นไปอย่างมี ประสิทธิภาพ อยุธยา เป็นอาณาจักรที่มีความมั่นคง

6

3. การกำหนดศักดินา สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดให้กําหนด
ศักดินาว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของคนทุกระดับตั้งแต่พระมหาอุปราช
จนถึงไพร่ และทาส เช่น กำหนดให้เจ้าพระยา 10,000 ไพร่ 25 ทาส 5 ผู้
ที่มีศักดินาสูงก็จะมีหน้าที่และความรับผิดชอบต่อบ้านเมืองสูงขึ้นด้วย
แต่ถ้าทำความผิดก็จะ ถูกลงโทษหรือปรับไหมมากตามไปด้วย ศักดินา
จะเพิ่มขึ้นโดยการทำความดี ความชอบ ซึ่งทําให้โครงสร้างของสังคม
มั่นคง โดยคนในสังคมมีศักดินา ลดหลั่นกันไปตามลำดับ ทำให้คนใน
สังคมมีหน้าที่ สิทธิ และความรับผิดชอบ มากน้อยตามศักดินาของ
ตนเอง

พระราชกรณียกิจในสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถจึงเป็นการสร้าง
ระบบ บริหารราชการแผ่นดินและการจัดระเบียบสังคมอยุธยาให้มี
ประสิทธิภาพ
สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 2031

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.phitsanulokhotn

พิธีวางพานพุ่มถวายสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

7

สมเด็จพระนเรศวรมหาราช

https://th.wikipedia.org/wiki/สมเด็จพระนเรศวรมหาราช


สมเด็จพระนเรศวรมหาราช

สมเด็จพระนเรศวรมหาราชมีพระนามเดิมว่า “พระองค์ดำ เป็นโอรสของ
สมเด็จพระมหาธรรมราชาผู้ครองเมืองพิษณุโลก ซึ่งเป็นเชื้อสาย ของ
ราชวงศ์สุโขทัยและพระมารดา คือ พระวิสุทธิกษัตริย์ ซึ่งเป็นพระราชธิดา
ของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิกับสมเด็จพระสุริโยทัย ในปี พ.ศ. 2107
พม่าได้ ยกกองทัพเข้ายึดเมืองพิษณุโลกและพระมหาธรรมราชาได้เข้า
ร่วมกับฝ่าย พม่า พระองค์จึงถูกส่งตัวไปเป็นองค์ประกันตั้งแต่พระชนมายุ
9 พรรษา อยู่ที่พม่า จนกระทั่งเมื่อพระชนมายุได้ 16 พรรษา สมเด็จพระ
มหาธรรมราชาจึง ขอตัวกลับมายังกรุงศรีอยุธยา และได้รับพระราชทาน
นามจากสมเด็จพระ มหาธรรมราชาว่าพระนเรศวร โดยได้รับการแต่งตั้ง
เป็นวังหน้า หรือตำแหน่ง อุปราช

8

พระราชกรณียกิจที่สําคัญของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงเป็นวีรกษัตริย์ยอดนักรบ ผู้กอบกู้เอก
ราชหลังจากกรุงศรีอยุธยา เป็นเมืองประเทศราชของหมานานถึง 15 ปี
พระองค์มีความสามารถในด้านการสงคราม ทรงริเริ่มยุทธวิธีแบบ ใหม่มาใช้
และเปลี่ยนแนวความคิดจากการตั้งรับอยู่ภายในพระนครมาเป็น การรุกไล่
ทำลายข้าศึกไม่ให้เข้ามาประชิดเมือง ซึ่งตลอดรัชสมัยของพระองค์มี การทํา
สงครามกับทั้งพม่าและเขมาหลายครั้ง เพื่อขยายอำนาจของ ราชอาณาจักร
ไทยให้เป็นปึกแผ่นมั่นคง

สงครามครั้งสำคัญ คือ สงครามยุทธหัตถี ในปี พ.ศ. 2535 เป็นการรบ
โดยการชนช้างระหว่างสมเด็จพระนเรศวรมหาราชกับพระมหาอุปราชาแห่ง
พม่า ซึ่งพระองค์ได้รับชัยชนะ ตราด โดยสามารถจ้างฟันพระมหาอุปราชา

แม่ทัพพม่าด้วยพระแสงของ้าวสิ้นพระ
ชนม์อยู่กับคอช้าง ที่บริเวณตำบล

หนอง สาหร่าย อำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรีในปัจจุบัน
ในรัชสมัยของพระองค์ กรุงศรีอยุธยามีอำนาจและความยิ่งใหญ่ มี

อาณาเขตกว้างใหญ่ไพศาล สมเด็จพระนเรศวรมหาราชสวรรคตในปี
พ.ศ.2148 ที่เมืองห่างระหว่างเสด็จยกทัพไปตีอังวะ รวมพระชนมายุได้ 50
ทรรษา ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ไทยที่ได้รับการยกย่องให้เป็นมหาราชจาก
ความกล้าหาญและวีรกรรมในการกอบกู้เอกราชให้แก่ชาติไทย

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fth.wikipedia.

สงครามยุทธหัตถี

9

สมเด็จพระนารายณ์ มหาราช

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fpantip.com%2Ftopi

สมเด็จพระนารายณ์ มหาราช

สมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีพระนามเดิมว่า “เจ้าฟ้านรินทร์” เป็น
พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าปราสาททองกับพระราชเทวี ซึ่งเป็นพระ
ราช ธิดาในสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์เป็น
พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 27 ในปี พ.ศ. 2199

10

พระราชกรณียกิจที่สำคัญของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

1. การติดต่อกับต่างประเทศ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงดำเนิน
พระราโชบายด้วยความฉลาดและสุขุม ทำให้กรุงศรีอยุธยาปลอดภัย
จาก อำนาจของชาติตะวันตก มีการติดต่อทั้งด้านการค้าและการทูต
กับประเทศ ต่างๆ เช่น จีน ญี่ปุ่นอิหร่าน อังกฤษ และฮอลันดา ทรง
โปรดให้ชาวต่างชาติ เข้ามาในพระราชอาณาจักรนอกจากนี้พระองค์ยัง
ให้แต่งตั้งคณะทูตไปเจริญ สัมพันธไมตรีกับฝรั่งเศส ในรัชสมัยพระ
เจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ ซึ่งการติดต่อกัน ต่างประเทศ ส่งผลให้ชาติไทยได้รับ
เทคโนโลยีและวิทยาการสมัยใหม่เข้ามา เช่น กล้องดูดาว อาวุธ
ยุทโธปกรณ์ เป็นต้น ราชทูตไทยที่สร้างชื่อเสียงให้กับ ประเทศในสมัย
นั้น อ ออกญาโกษาธิบดี (ปาน)

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fpantip.com%2Ftopi

พินิ จนโยบายต่างประเทศสมัยพระนารายณ์

11

2. การเรียบเรียงแบบเรียนจินดามณี สมเด็จพระนารายณ์
มหาราชยัง ทรงโปรดให้เรียบเรียงแบบเรียนภาษาไทยชื่อ
จินดามณี สาเหตุที่ทรงโปรดให้ เรียบเรียงแบบเรียนภาษาไทยขึ้น
เนื่องจากในยุคนั้น อยุธยาได้ติดต่อกับ นานาชาติ ครั้งนั้นมี
บาทหลวงเข้ามาเผยแผ่ศาสนา บาทหลวงเหล่านี้เขียนคำ ภาษาไทย
โดยใช้อักษรโรมันเพื่อสะดวกในการสอนศาสนา สมเด็จพระ
นารายณ์มหาราชทรงเกรงว่าตัวอักษรภาษาไทยจะสูญหาย จึงโปรด
ให้ พระโหราธิบดีเรียบเรียงแบบเรียนภาษาไทยขึ้นใช้สอนนักเรียน
จินดามณี นับว่าเป็นแบบเรียนภาษาไทยเล่มแรก ที่มีความสำคัญต่อ
การเรียนรู้ภาษาไทย

สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงครองราชย์เป็นระยะเวลา 32 ปี
ใน รัชกาลของพระองค์ อยุธยา ความรุ่งเรืองในด้านต่างๆ เช่น
เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และศิลปะวิทยาการ โดยเฉพาะด้าน
โคลง พันท์ กาพย์กลอน จน ได้รับการกล่าวถึงว่า เป็นยุคทองแห่ง
วรรณคดี
สมเด็จพระนารายณ์มหาราชสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 2531

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=httpurl=https%3A%2F%2

หนั งสือจินดามณี

12

ชาวบ้านบางระจัน

ชาวบ้านบางระจัน

ในปี พ.ศ. 2508 พายกทัพเข้ามาโจมตีกรุงศรีอยุธยา โดยยกทัพเข้า มา
2 ทาง คือ ทางด้านเหนือ และด้านไต้หวังจะตีกรุงศรีอยุธยาให้ได้ เมื่อ
กองทัพพม่าเดินทัพมาถึงวิเศษไชยชาญ ได้มีกลุ่มชาวบ้านลวงพม่าไปฆ่า
เสีย ราว 20 คน แล้วหนีไปยังบ้านบางระจัน พม่าส่งทหารราว 100 คน เกม
จับ ตัว แต่กลับถูกชาวบ้านยกออกมาฆ่าฟันทหารพม่าตายเกือบหมด ที่
เหลือหนี ไปได้ พวกชาวบ้านจึงร่วมกันปลูกค่ายล้อมหมู่บ้าน เพื่อรวมกำลัง
กันสู้กับพม่า อยู่ที่บ้านบางระจัน

13

หัวหน้าชาวบ้านบางระจันมีด้วยกัน 11 คน คือ นายแท่น นายโชติ นาย
อินนา เมือง นาย ก นายทองแก้ว ขุนสรรค์ พันเรื่อง นายทองเหม็น นาย
จันทร์หนวดเขี้ยวและนายทองแสงใหญ่ นอกจากนี้พวกชาวบ้านยังได้
นิมนต์พระอาจารย์ธรรมโชติจากวัดเขานางบวชผู้รู้วิทยาคม มาปลุกเสก
เครื่องรางของขลังเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจแก่ชาวบ้านในการสู้ศึกกองทัพ
หม่าพยายามส่งกองทัพมาโจมตีค่ายบางระจันถึง 7 ครั้ง แต่ก็ถูกชาวบ้าน
บางระจันตีแตกกลับไปทุกครั้ง จนแม่ทัพพม่าชื่อ นำกองทัพพร้อมปืน
ใหญ่ ยกไปโจมตีเป็นครั้งที่ 8 ชาวบ้านบางระจันไม่มีปืนใหญ่พม่า ได้
พยายามขอ ปืนใหญ่จากทางกรุงศรีอยุธยาแต่ถูกปฏิเสธ ชาวบ้านจึงหล่อ
ปืนใหญ่ขึ้นเอง แต่ปืนใหญ่ที่หล่อนั้นเกิดแตกร้าวใช้การไม่ได้ แม้ชาวบ้าน
บางระจันจะขาดใน ใหญ่สนับสนุนแต่ยังคงยืนหยัดต่อสู้กับพม่า ในที่สุด
ชาวบ้านบางระจันก็เสีย ค่ายแก่ข้าศึก หลังจากปักหลักอยู่นานกว่า 5 เดือน

วีรกรรมในความกล้าหาญและความเสียสละของชาวบ้านบางระจัน เป็น
ตัวอย่างที่ดีสําหรับคนไทยที่สามารถยับยั้งการรุกรานของกองทัพพม่า
รุกรานอยุธยาได้ แม้ว่าจะมีกำลังไพร่พลไม่มากนัก

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwangderm.

อนุสาวรีย์วีรชนค่ายบางระจัน

14

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

https://www.facebook.com/NationOnline/photos/a. -p

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มีพระนามเดิมว่า “สน” เป็นบุตร
ของ นายไหฮอง บิดาเป็นนายอากรบ่อนเบี้ยมีตำแหน่งเป็นขุนพัฒน์
และนางนก เลี้ยง พระเจ้าตากสินมหาราช พระราชสมภพเมื่อ พ.ศ.
2277 พระองค์ทรง เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์เดียวแห่งกรุงธนบุรี
ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2310-2325

15

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงมีพระราชกรณียกิจที่สำคัญ

1. การกอบกู้เอกราชของชาติ สร้าง ฟลิปบุ๊ก ของ คุณ เอง ในคราวที
พม่าเคลื่อนทัพเพอล้อมกรุงศรีอยุธยา ใน พ.ศ. 2509 พระยา ากได้รับคํา
สั่งให้มาช่วยราชการรักษาพระนคร พระองค์ได้ต่อสู้ป้องกันกรุง ศรีอยุธยา
จนได้เลื่อนตำแหน่งเป็นพระยาวชิรปราการ เจ้าเมืองกำแพงเพชร แต่ยัง
ไม่ได้เดินทางขึ้นไปปกครองเมืองเพราะยังต้องช่วยป้องกันเมืองหลวง
ระหว่างที่สู้รบกับพม่า พระยาตากเห็นว่าการป้องกันพระนครขาด
ประสิทธิภาพหากยังสู้รบต่อไปคงพ่ายแพ้แก่พม่า ดังนั้นก่อนที่จะเสียกรุง
ศรี อยุธยาพระองค์จึงรวบรวมไพร่พลประมาณ 500 คน ตีฝ่าวงล้อม
กองทัพพม่า ออกจากกรุงศรีอยุธยาแต่มีความมุ่งหวังที่จะหาโอกาสกลับ
มากอบกู้ กรุงศรีอยุธยาภายหลัง

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงเดินทางไปตั้งฐานกำลังที่เมือง
จันทบุรี เนื่องจากอยู่ไกลจากกองทัพพม่า ทั้งเมืองจันทบุรีเป็นเมืองที่
อุดมสมบูรณ์ และมีไม้ที่นำมาต่อเรือได้เป็นจำนวนมาก เมื่อเตรียมกอง
กำลัง พร้อมแล้วพระองค์จึงยกทัพเรือเลียบชายฝั่ งทะเลด้านตะวันออก
ของอ่าวไทย แล้วจึงเดินทางเข้ามาทางปากน้ำเจ้าพระยาโจมตีกองกำลัง
พม่าที่ธนบุรี ต่อมา จึงโจมตีขับไล่กองกำลังพม่าออกจากกรุงศรีอยุธยาได้
สำเร็จ พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทำให้ชาติ
ไทยเป็น เอกราชและดำรงความเป็นอาณาจักรของชาวไทยสืบต่อมา
จนถึงปัจจุบัน

https://www.google.co.th/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Flek-p


แผนที่เพื่อเปรียบเทียบแสดงเส้นทางเดินทัพ

16

2. การสร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคง เมื่อกรุงศรีอยุธยา เป็นเมืองหลวง
แตก ทำให้ศูนย์กลางการปกครอง ของอาณาจักรล่มสลายลงบ้านเมืองตก
อยู่ในความสับสน ราษฎรขาดความ ปลอดภัยจากโจรผู้ร้าย ในหัวเมืองจึงมี
ผู้นำจัดตั้งชุมนุมกระจายอยู่ในท้องถิ่น ต่าง ๆ ชุมนุมสำคัญ ได้แก่ ชุมนุม
พระยาตากที่เมืองจันทบุรี ชุมนุมเจ้าพระยา พิษณุโลกชุมนุมเจ้า
นครศรีธรรมราช ชุมนุมเจ้าพิมาย (อยู่ในเขตจังหวัด นครราชสีมาใน
ปัจจุบัน) ชุมนุมเจ้าพระฝาง อยู่ในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ใน ปัจจุบัน) ในจํา
นวนชุมนุมสำคัญเหล่านี้ ชุมนุมพระยาตากสามารถยึดกรุงศรี อยุธยากลับ
คืนมาได้สําเร็จ พระองค์ได้ราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์บริหาร บ้าน
เมือง กรุงธนบุรี

huexonline.com/knowledge/14/64/

แผนที่ตั้งชุมชนต่างๆสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

17

เมื่อศูนย์กลางการปกครองสถาปนาขึ้นใหม่ได้แล้ว สมเด็จ
พระเจ้าตากสิน มหาราชจึงทรงรวบรวมเมืองต่าง ๆ และปราบปราม
ชุมนุมในหัวเมืองต่างๆ ได้ สำเร็จ และในขณะเดียวกันพระองค์ยัง
ต้องสู้รบกับพม่า เพื่อปกป้องบ้านเมือง อีกหลายครั้ง เช่น การรบที่
บางกุ้ง เมืองสมุทรสงคราม เมื่อ พ.ศ. 2310 ชัยชนะในครั้งนั้นทำให้
คนไทยมีกำลังใจในการสู้รบป้องกันบ้านเมือง จนทำให้ พม่าต้อง
ถอยทัพกลับไป จนกระทั่ง พ.ศ. 2314 กองทัพไทยสู้รบกับพม่าที่
เชียงใหม่จนได้รับชัยชนะ นับเป็นการทำสงครามครั้งสุดท้ายระหว่าง
ไทยกับ พม่าในสมัยธนบุรี

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจได้สําเร็จ
ทรงปรับปรุงสังคมและฟื้ นฟูวัฒนธรรม ทำให้อาณาจักรธนบุรีมีความ
เป็น ปึกแผ่นมั่นคง พระองค์สวรรคตเมื่อ พ.ศ. 2325

https://www.facebook.com/NationOnline/photos/a. -p

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

18

อ้างอิง

ชาญวิทย์ ปรีชาพาณิชพัฒนา.(มปป).(ออนไลน์).สืบค้นเมื่อ
12 พฤษภาคม 2565.สืบค้นจาก
https://sites.google.com/site/sukanya30756/hlak-than-thang-
prawatisastr/06-bukhkhl-sakhay-smay-xyuthya-laea-thnburi
สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช.(2565).(ออนไลน์).สืบค้นเมื่อ
12 พฤษภาคม 2565.สืบค้นจาก
https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/31276
พระราชวังเดิม.(มปป).(ออนไลน์).สืบค้นเมื่อ
12 พฤษภาคม 2565.สืบค้นจาก
https://www.wangdermpalace.org/

นางสาวศุภิสรา ปานโบ
รหัสนักศึกษา 6421126081

หมู่เรียน D3