สื่อการสอน บทที่6

งานตะไบ

วิชา พนื้ ฐานงานวิศวกรรม
รหัสวชิ า 02-250-101

ชือ่ บทเรยี น

1. สว่ นประกอบของตะไบ
2. ประเภทของตะไบ
3. ลักษณะคมตดั ของตะไบ
4. เทคนิคและวธิ ีการตะไบ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 2

จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. มีความรเู้ กย่ี วกับส่วนประกอบของตะไบ
2. มีความรู้เก่ยี วกับประเภทของตะไบ
3. มคี วามเขา้ ใจเกย่ี วกับลกั ษณะคมตัดของตะไบ
4. มีความเข้าใจเกย่ี วกับเทคนคิ และวธิ ีการตะไบ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 3

ส่วนประกอบของตะไบ

1. ก่ันตะไบ (Tang

2. โคนตะไบ (Heel)

3. ผิวหนา้ ของตะไบ (Face)
4. ขอบของตะไบ (Edge)

-ขอบขา้ งเรียบ
-ขอบข้างมคี ม
5. ปลายตะไบ (Point)

11/01/65 www.rmutt.ac.th 4

ประเภทของตะไบ

ตะไบแบน (Flat File)

มีลกั ษณะหนา้ ตะไบเป็นรูปสีเ่ หลย่ี มพ้นื ผา้ ฟันตะไบเปน็ แบบลายตัดคู่ นยิ มใช้
กบั งานทั่วๆ ไป

11/01/65 www.rmutt.ac.th 5

ประเภทของตะไบ

ตะไบกลม (Round File)

ฟนั ของตะไบมที ัง้ แบบลายตัดเด่ยี วและลายตัดคู่ นยิ มใชใ้ นงานตะไบสว่ นโค้ง
ของชน้ิ งาน ใช้ตะไบขยายขนานรกู ลม และใชต้ ะไบรอ่ งโค้ง

11/01/65 www.rmutt.ac.th 6

ประเภทของตะไบ

ตะไบสีเ่ หล่ียม (Square File)
ฟันตะไบเปน็ แบบลายตดั คู่ นิยมใชก้ บั ชน้ิ งานทเี่ ป็นมุมต่างๆ ใช้ในการตะไบ

ขยายขนาดร่อง หรอื รชู ิ้นงานทีม่ ีลักษณะเปน็ สเ่ี หลีย่ ม เพอ่ื ใหไ้ ด้มุมฉากของผวิ ช้ินงาน

11/01/65 www.rmutt.ac.th 7

ประเภทของตะไบ

ตะไบทอ้ งปลิง (Half Round File)
ฟนั ตะไบเป็นแบบลายตัดคู่ มีลักษณะรูปทรงตะไบจะเป็นครึง่ วงกลม นาใช้งาน

ผวิ งานทเี่ ป็นโคง้

11/01/65 www.rmutt.ac.th 8

ประเภทของตะไบ

ตะไบสามเหลยี่ ม (Three Square File)

ฟันตะไบเป็นแบบลายตัดคู่ นิยมใช้ในงานตะไบมุมของช้ินงาน เช่นเดียวกับ
ตะไบส่ีเหลย่ี ม แตจ่ ะใชใ้ นงานทีม่ ีมุมน้อยกวา่ 90 องศา

11/01/65 www.rmutt.ac.th 9

ประเภทของตะไบ

ตะไบปลายมีด (Knife File)

ฟันตะไบเป็นแบบลายตัดคู่ เหมาะสาหรับใช้ในงานตะไบร่องงานท่ีมีขนาด
แคบๆ ลักษณะตะไบจะคลา้ ยกับปลายมดี

11/01/65 www.rmutt.ac.th 10

ประเภทของตะไบ

ลกั ษณะการใชต้ ะไบประเภทต่างๆ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 11

ลักษณะคมตัดของตะไบ

ลักษณะคมตัดเดีย่ ว (Single-Cut)
มีลักษณะฟันตะไบเป็นแถวเดียวขนานกันเป็นรูปส่ีเหลี่ยมขนมเปียกปูน บน

ผิวหน้าของตะไบ ฟันของตะไบเอียงทามุม 65 – 85 องศา กับเส้นศูนย์กลาง ใช้สาหรับ
ตะไบละเอยี ด ตะไบวสั ดุออ่ น

11/01/65 www.rmutt.ac.th 12

ลักษณะคมตัดของตะไบ

ลักษณะคมตัดคู่ (Double-Cut)
มีลกั ษณะฟนั ตะไบสองแถวตดิ กนั แถวแรกมชี ุดฟันทามุม 40 – 45 องศากับเส้น

ศนู ย์กลาง และแถวทส่ี องมีชุดฟันทามุม 70 - 80 องศา กับเส้นศนู ยก์ ลาง

11/01/65 www.rmutt.ac.th 13

ลักษณะคมตัดของตะไบ

ลักษณะคมตัดโคง้ (Curved-cut)

ลักษณะของฟันชนิดนี้จะเป็นรูปโค้งมีระยะห่างระหว่างฟันมาก เวลาใช้งานเศษ
วัสดุจะไม่ติดร่องฟัน ใช้ทางานตกแต่ง ด้วยวัสดุมีลักษณะโค้งนูน จึงสะดวกกว่าแบบอื่น
มาก

11/01/65 www.rmutt.ac.th 14

เทคนิคและวธิ กี ารตะไบ

การจับยึดชิน้ งาน
จับยึดชิ้นงานให้ได้ศูนย์กลางของปากกาและยึดให้ม่ันคง โดยให้ส่วนของช้ินงานท่ี

จะถูกตะไบอยู่ใกล้ปากของปากกา เพื่อป้องกันการสะท้านของช้ินงาน ระดับความสูงของ
ปากกาจับงาน ควรให้ปากของปากกาจับงานอยู่ต่ากว่าข้อศอกของผู้ปฏบิ ัติงาน ประมาณ 5-
8 ซม.

11/01/65 www.rmutt.ac.th 15

เทคนิคและวิธกี ารตะไบ

การจับตะไบ

มือขวาจับท่ีด้ามไม้ให้ปลายด้ามไม้อยู่ในอุ้งของสันหัวแม่มือ และนิ้วหัวแม่มือช้ี
ขนานกับด้ามแล้วกาน้ิวทั้งส่ีนิ้วมือซ้ายกดท่ีปลายตะไบโดยอุ้งมือส่วนที่ค่อนมาทางข้อมือ
เปน็ ตัวกด ให้น้าหนกั ทก่ี ระทบบนตะไบมีจุดร่วมอยทู่ ีง่ าน

11/01/65 www.rmutt.ac.th 16

เทคนิคและวิธกี ารตะไบ

การวางตาแหนง่ เทา้
เท้าขวาทามุมประมาณ 75 องศา กบั แนวก่งึ กลางตัวปากกา เท้าซา้ ยทามุม 15-

30 องศา กบั แนวกึ่งกลางตัวปากกา และอยู่หน้าเทา้ ขวาระยะประมาณ 30-40 เซนติเมตร

11/01/65 www.rmutt.ac.th 17

เทคนคิ และวธิ กี ารตะไบ

การประคองตะไบ
1. ผลักไปข้างหน้าตามแนวยาวของตะไบให้สุด แต่
อยา่ ใหช้ นถงึ ดา้ มตะไบหรอื ด้ามตะไบชน กระแทกงาน
2. มอื ขวาทาหนา้ ทีผ่ ลักและกด มอื ซา้ ยกดอย่างเดียว
3. เคลื่อนตะไบไปข้างหน้าพรอ้ มกบั แรงกดลง
4. ดึงกลับจะต้องไมก่ ดตะไบลง
5. การผลกั ตะไบไปขา้ งหนา้ จะตอ้ งใหแ้ รงกดกระทา
ทช่ี ้ินงานอยา่ งสม่าเสมอ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 18

เทคนคิ และวธิ ีการตะไบ

การตรวจความเรียบของช้ินงาน

1. ใชใ้ บฉากซง่ึ เปน็ ใบตรงตรวจสอบความเรียบ
2. วางใบฉากบนผิวหน้าของช้นิ งานตรวจสอบทุกทิศทาง ตลอดผวิ หนา้ ของงาน
3. ตรวจสอบผวิ หน้าของชิ้นงาน โดยดูแสงลอดผ่านใบฉาก

11/01/65 www.rmutt.ac.th 19

เทคนิคและวิธกี ารตะไบ

การตรวจสอบความฉากของชิน้ งาน

1. พิจารณาผิวสาเรจ็ ของช้นิ งานซง่ึ ใช้เป็นผวิ หน้าอา้ งองิ โดยตอ้ งแน่ใจว่าผิวหนา้ อา้ งอิงผา่ น
การตะไบและปราศจากรอยเยนิ
2. วางด้ามฉากชนชิดตดิ กบั ผวิ หน้าอา้ งอิง
3. เล่ือนฉากลงชา้ ๆ และให้ใบฉากสมั ผัสดา้ นที่สองของชิ้นงาน และตรวจสอบความฉาก

11/01/65 www.rmutt.ac.th 20

เทคนิคและวธิ ีการตะไบ

การบารุงรักษาตะไบ

1. เลอื กใชต้ ะไบให้ถูกต้องกับช้นิ งานที่ตอ้ งตะไบ
2. ห้ามเก็บตะไบรวมกับเครื่องมือชนิดอ่ืนๆ ควรแขวนตะไบแยก

จากเคร่ืองมอื ชนดิ อื่น
3. ห้ามใช้ตะไบตอกแทนคอ้ น

4. หา้ มใช้ตะไบตีเคาะกับโตะ๊ เพื่อใหเ้ ศษโลหะกระเดน็
5. ใช้แรงดันในจังหวะเดนิ หน้าตะไบ แต่ในจงั หวะถอยกลับห้ามใช้

แรงกดดนั เพราะจะทาให้ตะไบทอ่ื
6. ห้ามใช้แรงกดอย่างหนักกับตะไบใหม่ เพราะแรงกดหนักจะทา
ให้คมตัดของตะไบทอ่ื

7. การใชแ้ รงกดตะไบอยา่ งหนักจะทาให้เศษโลหะติดคมตัดตะไบ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 21

จบการนาเสนอ

11/01/65 www.rmutt.ac.th 22