ใบความรู้ แผนที่ 18 เรื่องเครื่องมือวัดไฟฟ้า

ใบความรู้
เรื่อง เคร่อื งมือวดั ไฟฟ้า

จดั ทำโดย
นางสาวลักษณ์พร แก้วเงนิ

ใบความรู้ เร่ือง เคร่อื งมือวดั ไฟฟ้า

มลั ติมเิ ตอร์ (Multimeters) เป็นเครือ่ งมอื วดั พื้นฐานทางอเิ ล็กทรอนิกส์ ซงึ่ ใช้กนั อย่างแพร่หลายเพราะมี
ราคาไม่แพงและสามารถวัดขนาดทางไฟฟ้าไดห้ ลายอยา่ ง มัลติมเิ ตอร์ท่ีใชง้ านกนั ท่ัวไป ส่วนใหญ่จะเปน็ แบบขดลวด
เคล่ือนที่ โดยสามารถทำการวดั พนื้ ฐานได้ 4 อย่าง คือ

1. วดั แรงดันไฟฟ้ากระแสตรง
2. วัดแรงดันไฟฟา้ กระแสสลับ
3. วัดกระแสไฟฟ้ากระแสตรง
4. วัดค่าความต้านทานไฟฟา้
การแสดงผลของมัลติมิเตอร์แบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ มัลติมิเตอร์แบบเข็ม (Analog Multimeters) กับ
มลั ติมิเตอรแ์ บบตัวเลข (Digital Multimeters) เพื่อให้เหมาะสมกับการทดลองเรือ่ งนั้นๆ ซ่งึ มัลติมิเตอร์แต่ละเครื่อง
จะมรี ายละเอียดปลกี ย่อยและขอ้ ควรระมดั ระวังในการใช้งานแตกต่างกนั ไป

Analog Multimeters Analog Multimeters Digital Multimeters

สว่ นประกอบของมัลติมเิ ตอร์แบบเข็ม มดี งั นี้

หน้าปัดมัลตมิ ิเตอร์
เข็มช้ี

สกรูปรบั เขม็ ช้ตี ำแหนง่ ปมุ่ ปรบั เขม็ มลั ติมเิ ตอรช์ ้ีท่ี 0 โอห์ม
ข้ัวต่อเอาทพ์ ตุ

สวติ ซ์ปรบั ตำแหนง่ เลอื กยา่ นวดั

ขว้ั ตอ่ ขวั้ ลบ ขัว้ ตอ่ ขว้ั บวก

รูปท1่ี 8.1 ส่วนประกอบของมลั ติมิเตอร์แบบเข็ม

***หมายเหตุ มัลติมิเตอร์แต่ละยี่ห้อแต่ละรนุ่ อาจมี ปุ่มและตำแหน่งของปุ่มที่แตกต่างกัน การใช้งานจึงควร
ดทู ี่ชอื่ ปุม่ เปน็ หลัก

สวติ ซเ์ ลือกย่านวดั มลั ติมิเตอร์
วดั คา่ แรงดนั ไฟฟ้ากระแสตรง
วัดคา่ แรงดนั ไฟฟ้ากระแสสลบั
วดั ค่ากระแสไฟฟา้ กระแสตรง
วัดคา่ ความต้านทาน

รปู ที่ 18.2 สวิตซเ์ ลือกย่านวัดมลั ตมิ ิเตอร์แบบเข็ม

หนา้ ปดั แสดงสเกลสำหรับอ่านค่ามัลติมิเตอร์

หมายเลข 1 สเกลสำหรับอ่านค่าความตา้ นทาน (Ω)

หมายเลข 2 และ 3 สเกลสำหรับอ่านค่าแรงดนั ไฟฟ้ากระแสตรง (DCV), กระแสไฟฟ้ากระแสตรง (DCA) และ
แรงดันไฟฟา้ กระแส สลับ (ACV)

1
2
3

รปู ที่ 18.3 หนา้ ปัดแสดงสเกลสำหรับอา่ นคา่ มัลติมเิ ตอร์

การวดั แรงดันไฟฟ้ากระแสตรง
ปรับมัลติมิเตอร์ให้เป็นโวลท์มิเตอร์ก่อน โดยหมุนสวิทช์บนตัวมิเตอร์ ไปที่ตาแหน่งช่วงการวัดแรงดันไฟฟ้า

กระแสตรง (DCV) ซ่งึ มี 7 ช่วงการวดั คือ 0-0.1V, 0-0.5V, 0.2.5V, 0-10V, 0-50V, 0-250V, 0-1000V

หลกั การนำมลั ติมิเตอร์ไปใชง้ านการวัดคา่ แรงดนั ไฟฟ้ากระแสตรง
1. เลือกตำแหน่งท่ตี ้องการวดั แรงดนั ไฟฟา้ และตรวจสอบทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้า
2. เสียบสายวดั มเิ ตอร์สดี ำท่ีข้ัวลบ (- COM) และสายวัดสีแดงท่ีขั้วบวก (+) เขา้ กบั มัลติมิเตอร์
3. ตงั้ ช่วงการวัดให้สูงกวา่ แรงดันไฟฟ้าของบริเวณนน้ั โดยหมนุ สวทิ ชบ์ นตัวมิเตอร์ ไปทตี่ ำแหน่งช่วง การวัด

แรงดันไฟฟา้ กระแสตรง (DCV)

รูปท่ี 18.4 รปู แสดงการตงั้ มลั ติมิเตอร์เพื่อวัดแรงดันไฟฟา้ รูปที่ 18.5 รปู แสดงสายวดั ของมัลติมิเตอร์

4. นำสายวัดมิเตอร์ไปต่อขนานหรือต่อคร่อมวงจร โดยใช้หัววัดแตะกับจุดท่ีต้องการวัด และต้องให้
กระแสไฟฟ้าไหลเข้าทางขั้วบวก (+) ของมัลติมิเตอร์เสมอ ถ้าวัดสลับขั้วเข็มวัดจะตีกลับต้องรีบเอาสายวัดมิเตอร์
ออกจากวงจรทนั ที จากนน้ั ทำการสลับหัววดั ใหถ้ กู ต้อง

รูปที่ 18.6 รูปแสดงการใช้มัลตมิ ิเตอร์วัดแรงดันไฟฟ้ากระแสตรง

5. การอ่านค่าแรงดันไฟฟ้า ให้อ่านสเกลสีดำ ท่ีอยู่ใต้แถบสีเงิน ซ่ึงมีค่าระบุอยู่ใต้สเกล 3 ช่วง คือ 0-10, 0-
50 และ 0-250 คา่ ทีอ่ า่ นได้ตอ้ งสัมพนั ธ์กบั ช่วงการวดั ทต่ี ง้ั ไว้

รูปท่ี 18.7 รปู แสดงเข็มวัดชี้ตาแหนง่ ค่าความตา่ งศักย์ไฟฟ้าท่ีวดั ได้

ชว่ งการวดั คา่ ที่ใช้อา่ น การคำนวณหาค่า ค่าทอี่ า่ นได้
0.1 V 0-10 นำคา่ ท่วี ดั ได้ คณู ดว้ ย 0.01V 4 x 0.01 V = 0.04 V
0.5 V 0-50 นำคา่ ทว่ี ดั ได้ คูณดว้ ย 0.01V 20 x 0.01 V = 0.20 V
2.5 V 0-250 นำค่าที่วดั ได้ คูณด้วย 0.01V 100 x 0.01 V = 1.00 V
10 V 0-10 อ่านค่าจากสเกลท่ีใช้อา่ นโดยตรง
50 V 0-50 อา่ นคา่ จากสเกลที่ใชอ้ ่านโดยตรง 4V
250 V 0-250 อ่านค่าจากสเกลท่ีใช้อา่ นโดยตรง 20 V
1,000 V 0-10 น าคา่ ท่วี ัดได้ คูณด้วย 100V 39 V
4 x 100 V = 400 V